Իրացվելիության բարելավման ուղիները ՀՀ բանկային համակարգում

Other Subjects

Պատմագիտական և արևելագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի առաջին կեսին Իրանում տեղի ունեցած հասարակական-քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությանը և այդ գործընթացներում Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու պատմական դերակատարության գնահատմանը։ Քննության են առնվում Ղաջարական Իրանի քաղաքական համակարգի առանձնահատկությունները, պետական կառավարման կառուցվածքը, հասարակական հարաբերությունները և ներքին ու արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ֆաթհ Ալի շահի և Մոհամմադ շահի կառավարման ժամանակաշրջանների պատմական իրադարձություններին, արքունական իշխանության կազմակերպմանը, պետական բարեփոխումների փորձերին և տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերություններին։ Վերլուծվում են Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու կենսագրության հիմնական հանգամանքները, նրա քաղաքական գործունեությունը, Մոհամմադ շահի արքունիքում ունեցած ազդեցությունը և Իրանի պետական կառավարման համակարգում զբաղեցրած դիրքը։ Քննարկվում են նրա գործունեության հետ կապված վարչական, տնտեսական, ռազմական և արտաքին քաղաքական հիմնախնդիրները, ինչպես նաև ժամանակակիցների ու հետագա պատմագիրների կողմից նրա քաղաքական որոշումներին տրված տարբեր գնահատականները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Իրանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ, ռուս-իրանական և անգլո-իրանական քաղաքական փոխազդեցությունները, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած փոփոխությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պարսկական, հայկական և այլ պատմական աղբյուրների համեմատական ուսումնասիրության նշանակությանը՝ Հաջի Միրզա Աղասու գործունեության և Ղաջարական Իրանի պատմության առավել ամբողջական լուսաբանման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Իրանի նոր շրջանի պատմության, արևելագիտության, հայ-իրանական հարաբերությունների, դիվանագիտության պատմության և XIX դարի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդարանական հանձնաժողովների իրավական կարգավիճակի տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի հանձնաժողովների կազմակերպման և գործունեության օրինակով։ Հետազոտության առանցքում հանձնաժողովների տեղն է խորհրդարանի ներքին կառուցվածքում, դրանց ձևավորման սկզբունքները, իրավասությունների շրջանակը, գործունեության կազմակերպման ձևերը և խորհրդարանի հիմնական գործառույթների իրականացմանը մասնակցության առանձնահատկությունները։ Իրավահամեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի խորհրդարանական համակարգը համադրել այլ պետություններում գործող համապատասխան ինստիտուտների հետ՝ բացահայտելով ընդհանուր օրինաչափություններն ու ազգային կարգավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել մշտական, ժամանակավոր և քննիչ հանձնաժողովների իրավական բնույթի տարբերություններին, դրանց կազմավորման հիմքերին և գործունեության նպատակներին։ Մշտական հանձնաժողովները դիտարկվում են որպես օրենսդրական աշխատանքի կարևոր կառուցվածքային օղակներ, որոնց շրջանակում իրականացվում են օրենքների նախագծերի և խորհրդարանի իրավասությանը վերաբերող այլ հարցերի նախնական քննարկումը, մասնագիտական ուսումնասիրությունը և համապատասխան եզրակացությունների ձևավորումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հանձնաժողովների մասնակցությունը խորհրդարանական վերահսկողությանը, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների փոխհարաբերությունների ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները։ Քննության առարկա կարող են լինել հանձնաժողովների կազմի ձևավորման սկզբունքները, խորհրդարանական խմբակցությունների ներկայացվածությունը, հանձնաժողովների նախագահների և անդամների իրավական դիրքը, նիստերի կազմակերպման կարգը և որոշումների ընդունման ընթացակարգերը։ Իրավահամեմատական վերլուծության միջոցով կարող են համադրվել տարբեր խորհրդարանական համակարգերում հանձնաժողովներին վերապահված լիազորությունները և խորհրդարանական մեծամասնության ու փոքրամասնության մասնակցության երաշխիքները։ Կարևորվում է նաև հանձնաժողովների գործունեության հրապարակայնության, մասնագիտական փորձաքննության և օրենսդրական գործընթացի արդյունավետության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ իրավական կարգավորման կատարելագործման խնդիրներին՝ գնահատելով, թե հանձնաժողովների իրավասությունների և ընթացակարգերի հստակ սահմանումը որքանով է նպաստում խորհրդարանի օրենսդրական ու վերահսկողական գործառույթների արդյունավետ իրականացմանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է սահմանադրական իրավունքի, խորհրդարանական իրավունքի և համեմատական իրավագիտության մոտեցումները՝ համակարգված պատկերացում ձևավորելով խորհրդարանական հանձնաժողովների իրավական բնույթի, կազմակերպման սկզբունքների և Ազգային ժողովի գործունեության մեջ դրանց ինստիտուցիոնալ նշանակության վերաբերյալ։

Sociology

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության սոցիալական պաշտպանության կազմակերպման գործընթացներում տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասնակցության, գործառույթների և փոխհարաբերությունների սոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը՝ դրանց համակարգային ներկայացման և մոդելավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում համայնքային կառավարման մակարդակի այն հնարավորություններն ու սահմանափակումներն են, որոնք կապված են սոցիալական խնդիրների բացահայտման, սոցիալական ծառայությունների կազմակերպման, բնակչության տարբեր խմբերի կարիքների գնահատման և համապատասխան աջակցության մեխանիզմների ձևավորման հետ։ Քննվում է պետական և տեղական կառավարման մակարդակների միջև լիազորությունների ու պատասխանատվության բաշխումը, ինչպես նաև համայնքային կառույցների, սոցիալական ծառայությունների, հասարակական կազմակերպությունների և բնակչության միջև համագործակցության առանձնահատկությունները։ Սոցիոլոգիական մոդելավորման միջոցով հնարավոր է համակարգել սոցիալական պաշտպանության ոլորտի հիմնական դերակատարներին, նրանց միջև տեղեկատվական և կազմակերպական կապերը, որոշումների ընդունման ընթացքը և սոցիալական աջակցության տրամադրման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համայնքների սոցիալ-տնտեսական տարբերություններին, բնակչության կառուցվածքին, տեղական ռեսուրսների հասանելիությանը և սոցիալական պահանջմունքների տարածքային առանձնահատկություններին, քանի որ դրանք կարող են պայմանավորել տեղական կառավարման մարմինների գործունեության արդյունավետությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական ծառայությունների հասցեականության և մատչելիության գնահատումը, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության, վստահության, մասնակցության և տեղական կառույցների աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են կիրառվել սոցիոլոգիական հարցումների, հարցազրույցների, փորձագիտական գնահատումների, փաստաթղթերի վերլուծության և վիճակագրական տվյալների համադրման մեթոդներ՝ համակարգի գործառնական առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Մոդելավորման շրջանակում հնարավոր է առանձնացնել այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են համայնքային մակարդակում սոցիալական քաղաքականության իրականացմանը՝ կազմակերպական կարողություններ, մասնագիտական ներուժ, ֆինանսական ռեսուրսներ, տեղեկատվական ապահովվածություն և միջգերատեսչական համագործակցություն։ Կարևորվում է նաև հետադարձ կապի մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով բնակչության կարիքների վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է ներառվել համայնքային որոշումների կայացման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիոլոգիայի, սոցիալական քաղաքականության և տեղական կառավարման ուսումնասիրության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով կառուցվածքային ձևով ներկայացնել համայնքային իշխանության դերակատարումը սոցիալական պաշտպանության համակարգում և բացահայտել դրա կազմակերպական ու սոցիալական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է հեղուկ բյուրեղներում ջերմամեխանիկական մեխանիզմով պայմանավորված կողմնորոշումային օպտիկական ոչգծայնության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հեղուկ բյուրեղային նյութերի օպտիկական հատկությունների փոփոխության օրինաչափությունները արտաքին լուսային ազդեցության պայմաններում և պարզել ջերմային ու մեխանիկական գործընթացների դերը մոլեկուլների կողմնորոշման փոփոխության մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հեղուկ բյուրեղների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, անիզոտրոպ օպտիկական հատկությունները և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դրանց զգայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնց դեպքում լույսի ազդեցությամբ նյութում առաջացած ջերմային փոփոխությունները կարող են հանգեցնել մոլեկուլային կողմնորոշման փոփոխության, ինչն իր հերթին ազդում է նյութի բեկման ցուցիչի, երկբեկման և լույսի տարածման այլ բնութագրերի վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել լույսի ինտենսիվության, ազդեցության տևողության, ջերմաստիճանի, նյութի կառուցվածքի և այլ գործոնների կապը դիտարկվող ոչգծային օպտիկական արձագանքի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ջերմային և մեխանիկական գործընթացների փոխկապակցվածությանը, քանի որ հեղուկ բյուրեղային միջավայրում ջերմաստիճանի փոփոխությունը կարող է առաջացնել մոլեկուլների վերադասավորում և համակարգի օպտիկական վիճակի փոփոխություն։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել տեսական մոդելավորում և փորձարարական մեթոդներ՝ ուսումնասիրելու կողմնորոշման դինամիկան, օպտիկական ազդանշանի փոփոխությունը և ոչգծային երևույթների բնութագրական պարամետրերը։ Ստացված արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ հեղուկ բյուրեղներում ընթացող բարդ ֆիզիկական գործընթացները և բացահայտել դրանց կիրառման հնարավորությունները կառավարվող օպտիկական համակարգերում։ Նման հետազոտությունները կարևոր են հեղուկ բյուրեղային ցուցադրիչների, օպտիկական մոդուլյատորների, լուսային կառավարման սարքերի, սենսորային համակարգերի և ոչգծային օպտիկայի այլ կիրառությունների զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆիզիկոսների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի մասնագետների, նյութագետների, հեղուկ բյուրեղների հետազոտությամբ զբաղվող գիտնականների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների և հետազոտողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է գրաբարի՝ հայոց լեզվի դասական գրական ձևի քերականական կառուցվածքի և լեզվական կանոնների ներկայացմանը։ «Համաձայնություն» եզրույթը քերականության մեջ վերաբերում է բառերի միջև քերականական կապերին և դրանց ձևերի համապատասխանությանը, ուստի գիրքը կարելի է դիտարկել որպես գրաբարի շարահյուսական և ձևաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանը միտված ձեռնարկ։ Նման աշխատություններում ուշադրություն է դարձվում բառերի քերականական հատկանիշների փոխկապակցվածությանը, նախադասության անդամների միջև հարաբերություններին, ինչպես նաև լեզվական ձևերի ճիշտ կիրառության կանոններին։ Գրաբարի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի պատմական զարգացման, հին մատենագրության, եկեղեցական և դասական գրական ժառանգության ըմբռնման համար։ Ձեռնարկը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական նյութ այն մարդկանց համար, ովքեր ուսումնասիրում էին գրաբարի քերականությունը, ցանկանում էին խորացնել լեզվական գիտելիքները կամ զբաղվում էին հին հայերեն բնագրերի ընթերցմամբ և մեկնաբանությամբ։ Այն արժեքավոր է նաև հայ լեզվաբանական մտքի պատմության և գրաբարի դասավանդման ավանդույթների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սպառողների իրավունքների պաշտպանության տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բանկային ծառայությունների ոլորտի օրինակով։ Քննարկվում են ֆինանսական ծառայությունների սպառողների իրավունքների պաշտպանության տեսական և գործնական հիմքերը, բանկերի ու հաճախորդների միջև ձևավորվող տնտեսական հարաբերությունները և դրանց կարգավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային ծառայությունների մատուցման թափանցիկությանը, պայմանագրային հարաբերությունների արդարությանը, տեղեկատվության հասանելիությանը և սպառողների ֆինանսական շահերի պաշտպանության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են վարկային, ավանդային, վճարահաշվարկային և այլ բանկային ծառայություններից օգտվելու ընթացքում առաջացող տնտեսական ռիսկերը, դրանց գնահատման հնարավորությունները և սպառողների իրավունքների խախտմանը նպաստող գործոնները։ Դիտարկվում են բանկային ծառայությունների գների, տոկոսադրույքների, միջնորդավճարների, պայմանագրային պարտավորությունների և ֆինանսական տեղեկատվության ներկայացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են բանկերի և սպառողների միջև տեղեկատվական անհամաչափության նվազեցման, ֆինանսական գրագիտության բարձրացման և պատասխանատու վարկավորման սկզբունքների կիրառման հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի բանկային համակարգում սպառողների իրավունքների պաշտպանության իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, վերահսկողական մարմինների գործառույթները և ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ կիրառվող պահանջները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կարգավորիչ դերին, ֆինանսական համակարգի հաշտարարի ինստիտուտին և սպառողների բողոքների քննության ու վեճերի լուծման ընթացակարգերին։ Առանձնացվում են բանկային ծառայությունների որակի գնահատման, հաճախորդների վստահության ամրապնդման, ֆինանսական ներառականության ապահովման և մրցակցային միջավայրի զարգացման խնդիրները։ Դիտարկվում են նաև թվային բանկային ծառայությունների տարածման պայմաններում սպառողների իրավունքների պաշտպանության, անձնական տվյալների անվտանգության և էլեկտրոնային գործարքների հուսալիության ապահովման հարցերը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ ֆինանսական ծառայությունների սպառողների պաշտպանության արդյունավետ մոտեցումները Հայաստանի բանկային համակարգում կիրառելու հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բանկային ծառայությունների սպառողների պաշտպանության տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործմանը, ֆինանսական շուկայի թափանցիկության բարձրացմանը և բանկերի ու հաճախորդների միջև հավասարակշռված հարաբերությունների ձևավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ֆինանսական կարգավորման, բանկային ծառայությունների որակի բարելավման և սպառողների շահերի պաշտպանության քաղաքականության մշակման համար։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային համակարգի մասնագետների, իրավաբանների, ֆինանսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։