Исследование импульсной активности нейронов медиального вестибулярного ядра в условиях воздействия вибрации лабиринтэктомии

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մանկական մահացության ցուցանիշների, դրանց փոփոխության դինամիկայի, հիմնական պատճառների և հետագա նվազեցման հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը 1992-2002 թվականների ժամանակահատվածում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես բժշկագիտության և հանրային առողջապահության, այնպես էլ երկրի ժողովրդագրական զարգացման տեսանկյունից, քանի որ մանկական մահացության մակարդակը բնակչության առողջության, սոցիալ-տնտեսական պայմանների և առողջապահական համակարգի արդյունավետության կարևոր ցուցանիշներից է։ Աշխատանքում ուսումնասիրության առարկան դիտարկվում է ոչ միայն որպես վիճակագրական ցուցանիշ, այլև որպես բազմագործոն երևույթ, որի վրա կարող են ազդել հղիության և ծննդաբերության ընթացքը, նորածնի առողջական վիճակը, բժշկական օգնության հասանելիությունն ու որակը, ընտանիքի սոցիալական պայմանները, բնակչության առողջապահական գրագիտությունը, սնուցումը, վարակիչ հիվանդությունների տարածվածությունը և շրջակա միջավայրի գործոնները։ Հետազոտվող ժամանակաշրջանը Հայաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ 1990-ական թվականներին երկիրը անցնում էր սոցիալ-տնտեսական և ինստիտուցիոնալ լուրջ փոփոխությունների միջով, որոնք անդրադարձել են նաև առողջապահության ֆինանսավորմանը, բուժծառայությունների կազմակերպմանը և բնակչության կենսապայմաններին։ Աշխատանքում կարող է ներկայացվել մանկական մահացության ցուցանիշների փոփոխության տարեկան դինամիկան՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու ընդհանուր միտումները, բարձրացման կամ նվազման փուլերը և դրանց հնարավոր պատճառները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նորածնային և հետնորածնային մահացությանը, քանի որ կյանքի առաջին օրերի և ամիսների ընթացքում մահացության վրա ազդող պատճառներն ու կանխարգելման մեխանիզմները միմյանցից տարբերվում են։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է մանկական մահացության պատճառական կառուցվածքի վերլուծությունը։ Կարող են դիտարկվել պերինատալ շրջանի հետ կապված վիճակները, բնածին արատները, շնչառական և վարակիչ հիվանդությունները, սնուցման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև արտաքին և սոցիալական միջավայրի որոշ գործոններ։ Պատճառների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու այն գործոնները, որոնց կանխարգելումը կարող է առավել էական ազդեցություն ունենալ մանկական մահացության նվազեցման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ նախածննդյան հսկողությունից և ծննդօգնությունից մինչև նորածնային և մանկական բժշկական օգնություն։ Կարևոր է գնահատել բուժօգնության ժամանակին հասանելիությունը, մասնագիտացված ծառայությունների հնարավորությունները, բժշկական անձնակազմի պատրաստվածությունը, ախտորոշման և բուժման մեթոդների կիրառումը, ինչպես նաև առաջնային բուժօգնության դերը երեխաների հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման գործում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մանկական մահացության վիճակագրական հաշվառման և տվյալների հավաստիության հարցերին։ Ծնունդների և մահերի գրանցման ամբողջականությունն ու միջազգային չափորոշիչներին համապատասխանությունը կարևոր են ցուցանիշների ճիշտ գնահատման համար, քանի որ վիճակագրական հաշվառման առանձնահատկությունները կարող են ազդել տարբեր տարիների և տարբեր երկրների տվյալների համադրելիության վրա։ Մեծ նշանակություն ունի նաև մանկական մահացության սոցիալական և տարածքային տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի, տարբեր մարզերի կամ սոցիալ-տնտեսական պայմաններ ունեցող ընտանիքների միջև առողջապահական ծառայությունների հասանելիության տարբերությունները կարող են արտահայտվել երեխաների առողջության և մահացության ցուցանիշներում։ Այս համատեքստում աշխատանքը կարող է ընդգծել առավել խոցելի խմբերի համար նպատակային կանխարգելիչ և բժշկական ծրագրերի անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կարևոր հատվածը մանկական մահացության հետագա նվազեցման ուղիների հիմնավորումն է։ Այդ ուղղությամբ կարող են առաջարկվել հղիների նախածննդյան հսկողության բարելավում, անվտանգ ծննդօգնության զարգացում, նորածնային ինտենսիվ և մասնագիտացված խնամքի կատարելագործում, երեխաների հիվանդությունների վաղ հայտնաբերում և ժամանակին բուժում, պատվաստումների և վարակների կանխարգելման ծրագրերի արդյունավետ իրականացում, երեխաների ճիշտ սնուցման խթանում և ծնողների առողջապահական իրազեկվածության բարձրացում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առաջնային բուժօգնության ամրապնդումը, քանի որ մանկական բազմաթիվ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերումը և ճիշտ վարումը կարող են կանխել ծանր բարդությունների զարգացումը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է հիմնավորվել նաև առողջապահական համակարգի տարբեր օղակների միջև համագործակցության անհրաժեշտությունը՝ ապահովելու մոր և երեխայի առողջության շարունակական և համակարգված պաշտպանությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքը կարող է ներառել վիճակագրական տվյալների վերլուծություն, ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրություն, պատճառական կառուցվածքի գնահատում, համեմատական վերլուծություն և բժշկական ու սոցիալական գործոնների փոխկապակցվածության ուսումնասիրություն։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել առողջապահական քաղաքականության առաջնահերթությունների որոշման, կանխարգելիչ ծրագրերի մշակման և մանկական բժշկական ծառայությունների կազմակերպման կատարելագործման համար։ Աշխատանքի ընդհանուր նշանակությունն այն է, որ այն մանկական մահացության խնդիրը դիտարկում է բազմակողմանիորեն՝ համադրելով բժշկական, սոցիալական, ժողովրդագրական և կազմակերպական գործոնները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատել տվյալ ժամանակահատվածում արձանագրված փոփոխությունները, այլև բացահայտել այն հիմնական ուղղությունները, որոնց զարգացումը կարող է նպաստել երեխաների առողջության պահպանմանը, կանխարգելելի մահերի նվազեցմանը և Հայաստանի Հանրապետությունում մոր ու մանկան առողջության պաշտպանության համակարգի հետագա կատարելագործմանը։

Other Subjects

Այս աշխատությունը «Հայ-մոլդավական գրական կապեր 1945–1980» թեմայով մատենագիտական ցանկ է, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել այդ ժամանակահատվածում հայ և մոլդավական (ռումինալեզու մոլդովական) գրականությունների միջև առկա փոխառնչությունները, թարգմանական շարժումները, գրական ազդեցությունները և համատեղ ուսումնասիրությունները։ Նմանատիպ մատենագիտական հրատարակությունները սովորաբար ծառայում են որպես գիտական տեղեկատվության կազմակերպված աղբյուր՝ ընդգրկելով թե՛ գրական ստեղծագործություններ, թե՛ դրանց վերաբերյալ քննադատական հոդվածներ, թարգմանություններ, ուսումնասիրություններ և գրականագիտական վերլուծություններ։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հայ և մոլդավական գրողների փոխադարձ հետաքրքրությունների, թեմատիկ և գաղափարական համընկնումների, ինչպես նաև խորհրդային մշակութային տարածքում ձևավորված գրական կապերի զարգացման մասին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանական գործունեությանը, որի միջոցով իրականացվել է երկու ժողովուրդների գրական ժառանգության փոխադարձ ճանաչում և տարածում։ Աշխատությունը կարևոր դեր ունի գրականագիտության և համեմատական ուսումնասիրությունների ոլորտում՝ նպաստելով միջմշակութային կապերի, գրական փոխազդեցությունների և պատմական զարգացումների համակարգված ուսումնասիրությանը։ Այն նաև ծառայում է որպես օգտակար հղումային աղբյուր հետազոտողների համար՝ ապահովելով տվյալ ժամանակաշրջանի գրական գործընթացների ամբողջական քարտեզագրում։

Other Subjects

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

Literature

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հայ նոր քնարերգության հերոսի կերպարի ձևավորման, զարգացման և գաղափարական-գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես է քնարական հերոսը փոխակերպվել տարբեր պատմական և մշակութային փուլերում՝ արտացոլելով հասարակական մտածողության փոփոխությունները, ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները և անհատի ներաշխարհի խորացող բարդությունը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում քնարական «ես»-ի դրսևորումներին, նրա հարաբերությանը հայրենիքի, սիրո, ժամանակի և գոյության փիլիսոփայական խնդիրների հետ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տարբեր հայ բանաստեղծների ստեղծագործություններում հերոսի կերպարի տիպաբանական առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով նրա անցումը դասական ավանդական ձևերից դեպի ժամանակակից, հոգեբանական խորությամբ և ներքին հակասություններով հարուստ արտահայտություններ։ Վերլուծվում են նաև լեզվական և ոճական միջոցները, որոնք ձևավորում են քնարական հերոսի բազմաշերտ պատկերը՝ ընդգծելով նրա դերը հայ նոր գրականության գեղարվեստական համակարգում։ Գիրքը կարևոր ներդրում է հայ գրականագիտության մեջ և օգտակար է բանասերների, ուսանողների, գրականության հետազոտողների և հայ պոեզիայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Culture

Հրատարակությունը նվիրված է Սայաթ-Նովայի կյանքին, ստեղծագործական ժառանգությանը և նրա մասին տարբեր տարիներին ստեղծված գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Որպես կենսամատենագիտական աշխատանք՝ այն միավորում է բանաստեղծ-աշուղի կենսագրական տվյալները և նրա կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով կողմնորոշվել Սայաթ-Նովային վերաբերող բազմազան աղբյուրների և ուսումնասիրությունների մեջ։ Նյութը կարող է ընդգրկել նրա ստեղծագործությունների առանձին հրատարակությունները, ժողովածուները, գրականագիտական և երաժշտագիտական ուսումնասիրությունները, հոդվածները, հուշագրությունները, ինչպես նաև նրան նվիրված այլ աշխատություններ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Սայաթ-Նովայի ստեղծագործական ժառանգության բազմալեզու բնույթին, քանի որ նրա երգերը կապված են հայերեն, վրացերեն և ադրբեջաներեն ստեղծագործական ավանդույթների հետ։ Մատենագիտական համակարգումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նրա ստեղծագործության տարբեր մեկնաբանությունները, լեզվական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը հայ և տարածաշրջանային մշակույթի զարգացման վրա։ Կենսագրական հատվածը կարող է անդրադառնալ նրա կյանքի հիմնական փուլերին, ստեղծագործական գործունեությանը, ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրին և պատմական իրադարձություններին, որոնց համատեքստում ձևավորվել է նրա աշխարհայացքն ու արվեստը։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է որպես տեղեկատու աղբյուր՝ Սայաթ-Նովայի մասին հետազոտություն սկսելու, անհրաժեշտ գրականությունը հայտնաբերելու և նրա ստեղծագործական ժառանգության վերաբերյալ առկա ուսումնասիրությունների շրջանակը հասկանալու համար։ Այն կարող է արժեքավոր լինել գրականագետների, երաժշտագետների, բանասերների, մատենագետների, ուսանողների և հայ մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Political Science

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հանրային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման գործընթացներում հետազոտական-վերլուծական կազմակերպությունների դերակատարության, դրանց ինստիտուցիոնալ զարգացման, գործունեության առանձնահատկությունների և քաղաքական որոշումների ընդունման վրա ունեցած ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում հանրային քաղաքականության սուբյեկտների համակարգի փոփոխությունները, պետական և ոչ պետական դերակատարների փոխհարաբերությունները, փորձագիտական գիտելիքի նշանակությունը կառավարման գործընթացներում և քաղաքական որոշումների գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախ հետազոտական հաստատությունների, վերլուծական կենտրոնների և փորձագիտական կազմակերպությունների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց կազմակերպական կառուցվածքներին, ֆինանսավորման աղբյուրներին, գործունեության հիմնական ուղղություններին և հանրային քաղաքականության մշակման գործընթացներում մասնակցության ձևերին։ Ուսումնասիրվում են նման կազմակերպությունների առաջացման և զարգացման միջազգային փորձը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, գաղափարական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմինների, քաղաքական կուսակցությունների, քաղաքացիական հասարակության և ակադեմիական հաստատությունների հետ համագործակցության մեխանիզմները։ Քննարկվում են քաղաքական հետազոտությունների, ռազմավարական վերլուծությունների, փորձագիտական գնահատումների և հանրային քաղաքականության վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման մեթոդաբանական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական օրակարգի ձևավորման, հանրային հիմնախնդիրների բացահայտման, այլընտրանքային քաղաքական լուծումների ներկայացման և որոշումների ընդունման գործընթացում փորձագիտական տեղեկատվության օգտագործման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վերլուծական կենտրոնների ազդեցության ուսումնասիրությունը քաղաքական գործընթացների տարբեր փուլերում՝ սկսած հիմնախնդիրների սահմանումից և քաղաքականության նախագծումից մինչև իրականացվող ծրագրերի գնահատումն ու դրանց արդյունքների վերաբերյալ հանրային քննարկումների կազմակերպումը։ Դիտարկվում են հետազոտական հրապարակումների, քաղաքականության վերաբերյալ զեկույցների, փորձագիտական խորհրդատվությունների, հանրային քննարկումների և լրատվամիջոցների հետ համագործակցության հնարավորությունները՝ քաղաքական որոշումների մշակման և հասարակական կարծիքի ձևավորման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական կազմակերպությունների անկախության, մասնագիտական հեղինակության, գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կայունության հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հետազոտական գործունեության օբյեկտիվության պահպանման, քաղաքական և տնտեսական շահերի հնարավոր ազդեցության, ֆինանսավորող կառույցների հետ փոխհարաբերությունների և փորձագիտական եզրակացությունների արժանահավատության գնահատման հարցերը։ Կարևորվում են նաև վերլուծական կենտրոնների մասնակցությունը ժողովրդավարական կառավարման գործընթացներին, հանրային երկխոսության զարգացմանը, քաղաքացիական մասնակցության խթանմանը և պետական կառավարման համակարգում գիտելիքահեն մոտեցումների տարածմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են միջազգային հարաբերությունների, անվտանգության քաղաքականության, սոցիալ-տնտեսական զարգացման, կրթության, առողջապահության և հանրային կառավարման ոլորտներում գործող հետազոտական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են տարբեր քաղաքական համակարգերում փորձագիտական հաստատությունների գործունեության պայմանները, պետական ինստիտուտների հետ դրանց փոխգործակցության ձևերը և քաղաքական ազդեցության գնահատման հնարավոր չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական հասարակության զարգացման, թվային հաղորդակցության միջոցների տարածման և գիտելիքի արտադրության նոր ձևերի ազդեցությանը վերլուծական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հանրային քաղաքականության ոչ պետական դերակատարների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, քաղաքական որոշումների մշակման գործընթացներում փորձագիտական կառույցների մասնակցության մեխանիզմների բացահայտմանը և պետական կառավարման ու քաղաքացիական հասարակության միջև համագործակցության արդյունավետ ձևերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, միջազգային հարաբերությունների փորձագետների, սոցիոլոգների, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հասարակագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։