Историческая записка об Астраханском армянском Агабабовском уездном училище с 1810 по 1910 г.

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դաստիարակության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը դպրոցականի անձի զարգացման գործընթացում՝ ժամանակակից կրթության արժեքային, սոցիալական և մանկավարժական պահանջների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում դպրոցականի՝ որպես հասարակության լիարժեք անդամի ձևավորման գործընթացն է, որի ընթացքում զարգանում են քաղաքացիական գիտակցությունը, պատասխանատվության զգացումը, սոցիալական ակտիվությունը, սեփական իրավունքների և պարտականությունների ըմբռնումը, այլ մարդկանց նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը և հասարակական կյանքին մասնակցելու պատրաստակամությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է քաղաքացիական դաստիարակության էությունը, նպատակները, սկզբունքներն ու հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև դրա կապը բարոյական, հայրենասիրական, իրավական և սոցիալական դաստիարակության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցական տարիքի առանձնահատկություններին, քանի որ հենց այս շրջանում են ձևավորվում անձի արժեքային կողմնորոշումները, հասարակական վարքի նորմերը և սեփական դիրքորոշումը սոցիալական միջավայրի նկատմամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դպրոցի դերի բացահայտումը քաղաքացիական արժեքների ձևավորման գործում։ Քննարկվում են ուսուցչի անձնական օրինակի, դասավանդվող առարկաների բովանդակության, դպրոցական ինքնակառավարման, արտադասարանական գործունեության, խմբային աշխատանքի և հասարակական նախաձեռնությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է նաև ընտանիքի, դպրոցի և հասարակության փոխգործակցությունը, քանի որ քաղաքացիական դաստիարակության արդյունավետությունը մեծապես կախված է երեխայի տարբեր սոցիալական միջավայրերում ստացած փորձի հետևողականությունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են աշակերտների պասիվությունը, հասարակական գործընթացների նկատմամբ անտարբերությունը, քաղաքացիական գիտելիքների սահմանափակ մակարդակը, արժեքային հակասությունները և սոցիալական պատասխանատվության ոչ բավարար ձևավորվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դպրոցականների իրավունքների և պարտականությունների գիտակցմանը, ժողովրդավարական արժեքների ընկալմանը, հանդուրժողականության, փոխադարձ հարգանքի, համագործակցության և կառուցողական երկխոսության կարողությունների զարգացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել քաղաքացիական դաստիարակության կազմակերպման արդյունավետ մանկավարժական մեթոդներ և ձևեր՝ քննարկումներ, բանավեճեր, նախագծային աշխատանքներ, սոցիալական նախաձեռնություններ, ուսանողական կամ աշակերտական ինքնակառավարում և համայնքային գործունեություն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու քաղաքացիական դաստիարակության ազդեցությունը դպրոցականի անձի սոցիալականացման, ինքնուրույնության, պատասխանատվության և հասարակական ակտիվության զարգացման վրա։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել դպրոցում այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ սովորողը ոչ միայն ձեռք է բերում գիտելիքներ, այլև զարգացնում է հասարակական կյանքին գիտակցված մասնակցության համար անհրաժեշտ արժեքներ, հմտություններ և վարքային դիրքորոշումներ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսուցիչների, դպրոցների ղեկավարների, կրթության կազմակերպիչների, հոգեբանների, սոցիալական մանկավարժների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Medicine

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտի իշեմիկ հիվանդության տարբեր ընթացք ունեցող հիվանդների երկարաժամկետ կլինիկական արդյունքների ուսումնասիրությանը՝ կորոնար անոթների անգիոպլաստիկայից հետո։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում են հիվանդների ապրելիության ցուցանիշները և սրտանոթային հիմնական անբարենպաստ դեպքերի առաջացման հետ կապված կլինիկական ու գործիքային գործոնները։ Ուսումնասիրվում են հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությունը, սրտանոթային համակարգի գործառական վիճակը, կորոնար անոթների ախտահարման բնույթը և կատարված միջամտության արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ցուցանիշների բացահայտմանը, որոնք կարող են կապված լինել հետագա սրտանոթային բարդությունների բարձր հավանականության հետ և ունենալ կանխատեսողական նշանակություն հիվանդների հետագա հսկողության ընթացքում։ Վերլուծվում են անգիոպլաստիկայից հետո տարբեր կլինիկական խմբերում դիտվող արդյունքները, հիվանդության հնարավոր առաջընթացը և կրկնակի սրտանոթային դեպքերի առաջացման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է կլինիկական, լաբորատոր և գործիքային տվյալների համակցված գնահատման նշանակությունը հիվանդների ռիսկային խմբերի տարբերակման և երկարաժամկետ կանխատեսման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել անգիոպլաստիկայից հետո հիվանդների վերահսկման և հետագա բուժման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, ինտերվենցիոն սրտաբանության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի առաջնային շուկայի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել առաջնային շուկայի տնտեսական նշանակությունը, դրա ձևավորման ինստիտուցիոնալ և իրավական հիմքերը, զարգացման վրա ազդող գործոնները և շուկայի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առաջնային շուկան այն հատվածն է, որտեղ իրականացվում է նոր թողարկված արժեթղթերի տեղաբաշխումը, և այդ գործընթացի միջոցով թողարկողները հնարավորություն են ստանում ներգրավել ֆինանսական միջոցներ՝ ներդրումային ծրագրերի, բիզնեսի ընդլայնման կամ պետական ծախսերի ֆինանսավորման համար։ Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի կարևոր բաղադրիչը պետական պարտատոմսերի շուկան է, որոնց առաջնային տեղաբաշխումն իրականացվում է աճուրդների միջոցով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են առաջնային շուկայի կառուցվածքը, դրա մասնակիցները, թողարկողների, ներդրողների, ֆինանսական միջնորդների, բորսայական և պահառության ենթակառուցվածքների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական և կորպորատիվ արժեթղթերի առաջնային տեղաբաշխման առանձնահատկություններին, տեղաբաշխման մեխանիզմներին և ներդրողների կողմից արժեթղթերի ձեռքբերման գործընթացին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շուկայի իրավական և կարգավորող հիմքերին, քանի որ արժեթղթերի թողարկման և տեղաբաշխման գործընթացների թափանցիկությունն ու կանոնակարգվածությունը կարևոր պայմաններ են ներդրողների վստահության և շուկայի կայունության ապահովման համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել արժեթղթերի թողարկման ծավալները, տեղաբաշխման արդյունքները, ներդրողների կազմը, պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, եկամտաբերության մակարդակները և շուկայի ակտիվության դինամիկան։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետական պարտատոմսերի առաջնային աճուրդների կազմակերպման մեխանիզմներին, մրցակցային և ոչ մրցակցային հայտերի կիրառմանը, ինչպես նաև առաջնային շուկայի մասնակիցների գործունեության արդյունավետությանը։ ՀՀ պետական պարտատոմսերի առաջնային շուկայի համար նախատեսված կարգավորումները սահմանում են աճուրդային գործընթացի, մասնակիցների հայտերի և տեղաբաշխման արդյունքների հաշվառման ու հրապարակման մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առաջնային շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել ներդրումային պահանջարկի սահմանափակությունը, բնակչության ֆինանսական գրագիտության մակարդակը, կորպորատիվ արժեթղթերի թողարկման համեմատաբար փոքր ծավալները, շուկայի գործիքների և մասնակիցների բազմազանության անհրաժեշտությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և ներդրողների վստահության ամրապնդման խնդիրը։ Կարևոր է նաև առաջնային և երկրորդային շուկաների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ նոր թողարկումների նկատմամբ ներդրողների հետաքրքրվածությունը մեծապես կախված է արժեթղթերի հետագա իրացվելիությունից և շուկայական շրջանառության հնարավորություններից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև արժեթղթերի շուկայի թվայնացմանը, էլեկտրոնային տեղաբաշխման մեխանիզմների զարգացմանը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ որպես շուկայի հասանելիության և գործառնությունների արդյունավետության բարձրացման միջոցներ։ Հայաստանում որոշ պարտատոմսերի տեղաբաշխում արդեն իրականացվում է Հայաստանի ֆոնդային բորսայի էլեկտրոնային տեղաբաշխման հարթակի միջոցով, ինչը վկայում է առաջնային շուկայի տեխնոլոգիական զարգացման ուղղությամբ ընթացող գործընթացների մասին։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա կարող են մշակվել առաջնային շուկայի զարգացմանն ուղղված առաջարկություններ՝ նոր ֆինանսական գործիքների ընդլայնման, կորպորատիվ թողարկումների խթանման, ներդրողների շրջանակի ընդլայնման, շուկայի տեղեկատվական թափանցիկության բարձրացման, ֆինանսական գրագիտության զարգացման և շուկայական ենթակառուցվածքների կատարելագործման ուղղություններով։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի ֆինանսական շուկայի խորացմանը, տնտեսության մեջ երկարաժամկետ կապիտալի ներգրավման ընդլայնմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսավորման այլընտրանքային աղբյուրների զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, ներդրումային և բանկային ոլորտի մասնագետներին, արժեթղթերի շուկայի մասնակիցներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության հոգեբանական և հոգեվերլուծական առանձնահատկությունների բացահայտմանը՝ գրողի գեղարվեստական աշխարհի ներքին կառուցվածքը, կերպարների հոգեբանական դրսևորումները և մարդկային վարքի խորքային շարժառիթները վերլուծելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես են մարդու գիտակցական և ենթագիտակցական ապրումները, ներքին հակասությունները, ցանկությունները, վախերը, մեղքի զգացումը, տառապանքը, սերը, կորուստը և ինքնության որոնումը վերածվում գեղարվեստական պատկերների ու կերպարային համակարգերի։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Թումանյանի ստեղծագործությունը դիտարկել ոչ միայն ազգային բանահյուսական, սոցիալական և փիլիսոփայական համատեքստերում, այլև մարդու հոգեկանի խորքային շերտերի արտահայտության տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի կերպարների հոգեբանական կառուցվածքին, նրանց ներքին մղումներին և արտաքին վարքի ու ներաշխարհի միջև առկա հարաբերություններին։ Կարող են ուսումնասիրվել մարդկային հարաբերությունների, ընտանեկան կապերի, սիրո, ծնողական զգացմունքների, սոցիալական ճնշումների և բարոյական ընտրության այնպիսի դրսևորումներ, որոնք բացահայտում են կերպարների հոգեկան բարդ աշխարհը։ Հոգեվերլուծական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև խորհրդանիշների, երազային կամ ենթագիտակցական պատկերների, կրկնվող մոտիվների և այլ խորքային իմաստային կառուցվածքների դերին։ Թումանյանի ստեղծագործություններում բնությունը, կենդանական աշխարհը, ճանապարհը, տունը, մութն ու լույսը, մահը և կյանքի շարունակականությունը կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես սյուժետային կամ գեղարվեստական բաղադրիչներ, այլև որպես հոգեբանական վիճակների ու ներքին գործընթացների խորհրդանշական արտահայտություններ։ Աշխատությունում կարևոր նշանակություն ունի նաև բանահյուսական նյութի և անհատական ստեղծագործական հոգեբանության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Թումանյանը հաճախ օգտագործում է ժողովրդական պատումներ, առասպելական ու հեքիաթային մոտիվներ, սակայն դրանք վերակազմավորում է՝ դրանց միջոցով արտահայտելով մարդու ներքին ապրումները, բարոյական հակասությունները և գոյաբանական հարցերը։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև հեղինակի ստեղծագործության մեջ ողբերգականի և զավեշտականի համադրությունը՝ որպես մարդկային հոգեբանության հակասական կողմերի բացահայտման միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տառապանքի, կարեկցանքի, խղճի և արդարության թեմաներին, որոնք Թումանյանի գեղարվեստական աշխարհում հաճախ ձեռք են բերում ոչ միայն սոցիալական, այլև խորապես հոգեբանական նշանակություն։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև հեղինակի քնարական ստեղծագործությունների ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով անձնական զգացմունքի, ինքնախորհրդածության, միայնության, սիրո և հոգևոր որոնման արտահայտությունները։ Այս համատեքստում գրական տեքստը դիտարկվում է որպես ներաշխարհի բացահայտման միջոց, որտեղ արտաքին իրադարձությունները հաճախ զուգահեռվում են կերպարի կամ քնարական հերոսի ներքին փոփոխությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է հոգեբանական վերլուծության և հոգեվերլուծական մեկնաբանության սահմանների տարբերակումը՝ խուսափելով կերպարների և հեղինակային աշխարհի պարզեցված մեկնաբանություններից և փորձելով դրանք դիտարկել գեղարվեստական ամբողջության մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, հոգեբանության և հոգեվերլուծության մասնագետներին, հայ գրականության հետազոտողներին, մշակութաբաններին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Թումանյանի ստեղծագործությունը ներկայացնում է որպես մարդկային հոգեկանի բազմաշերտ արտահայտության հարուստ գեղարվեստական համակարգ՝ բացահայտելով նրա կերպարների ներքին աշխարհը, ենթագիտակցական մղումները, հոգեբանական հակասությունները և խորհրդանշական կառուցվածքները և ցույց տալով, թե ինչպես են այդ բաղադրիչները ձևավորում գրողի ստեղծագործության խորքային գեղագիտական ու փիլիսոփայական նշանակությունը։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի Այվազյանի մուսկատենի և Անահիտ սորտերի վազերի բեռնվածության ու էտի երկարության ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ շիվերի աճի, զարգացման և բերքատվության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այնպիսի ագրոտեխնիկական պայմաններ, որոնց դեպքում հնարավոր է արդյունավետ կարգավորել վազի վեգետատիվ և գեներատիվ զարգացման հարաբերակցությունը, ապահովել բարձր ու կայուն բերքատվություն և միաժամանակ պահպանել ստացվող բերքի որակական հատկանիշները։ Էտի երկարությունը և վազի բեռնվածությունը խաղողագործության կարևորագույն ագրոտեխնիկական գործոններից են, քանի որ դրանց ճիշտ ընտրությունից մեծապես կախված են շիվերի աճի ինտենսիվությունը, աչքերի ու ծաղկաբույլերի զարգացումը, բերքատու շիվերի քանակը, ողկույզների ձևավորումը և ընդհանուր բերքատվությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե տարբեր բեռնվածության և էտի երկարության պայմաններում ինչպես են փոխվում շիվերի աճի ու զարգացման ցուցանիշները, ինչ ազդեցություն են ունենում այդ գործոնները վազի կենսաբանական հավասարակշռության և բերքի ձևավորման վրա։ Չափազանց ցածր բեռնվածության պայմաններում վազը կարող է ցուցաբերել ուժեղ վեգետատիվ աճ, մինչդեռ բարձր բեռնվածությունը կարող է հանգեցնել շիվերի աճի թուլացման, բերքի հասունացման դանդաղեցման և բույսի ընդհանուր արտադրողականության նվազման։ Հետևաբար անհրաժեշտ է գտնել յուրաքանչյուր սորտի համար օպտիմալ բեռնվածություն և էտի այնպիսի երկարություն, որը կհամապատասխանի տվյալ բույսի կենսաբանական առանձնահատկություններին և աճեցման պայմաններին։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն շիվերի երկարության և աճի արագության, դրանց հասունացման, բերքատու շիվերի թվի, պտղաբերության գործակիցների, ողկույզների քանակի և չափերի, մեկ վազից ստացվող բերքի ու միավոր մակերեսի բերքատվության ցուցանիշները։ Միաժամանակ սորտերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե Այվազյանի մուսկատենին և Անահիտին բնորոշ ինչ առանձնահատկություններ են դրսևորվում տարբեր էտի և բեռնվածության պայմաններում։ Աշխատանքը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ խաղողի բարձր բերքատվությունը պետք է զուգակցվի վազի բնականոն աճի և հետագա տարիներին նրա արտադրողականության պահպանման հետ։ Վազի չափից ավելի ծանրաբեռնվածությունը կարող է բացասաբար անդրադառնալ ոչ միայն ընթացիկ բերքի, այլև հաջորդ տարվա բերքատվության ձևավորման վրա, իսկ սխալ ընտրված էտի երկարությունը կարող է խախտել բույսի սննդային ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը։ Ուստի ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ խաղողի այգիներում էտի համակարգի կատարելագործման, վազերի օպտիմալ բեռնվածության որոշման և տվյալ սորտերի համար առավել արդյունավետ ագրոտեխնիկական միջոցառումների ընտրության գործում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ գնահատելու էտի երկարության և բեռնվածության դերը խաղողի շիվերի աճի ու բերքատվության ձևավորման գործընթացում և կարող է օգտակար լինել ինչպես խաղողագործության ոլորտի մասնագետների, այնպես էլ համապատասխան մասնագիտական և գիտական ուսումնասիրություններով հետաքրքրվողների համար։

Chemistry

Научное исследование посвящено изучению влияния диоксида серы на процессы окисления метана и его химические превращения в условиях цепного сопряжённого механизма реакций; в работе рассматриваются кинетические закономерности взаимодействия реагентов, роль активных радикалов в инициировании и развитии окислительных цепей, а также влияние диоксида серы как модифицирующего агента на скорость и направление химических превращений; особое внимание уделяется механизмам сопряжённых реакций в газовой фазе, образованию промежуточных продуктов и условиям, определяющим селективность процессов, что позволяет глубже понять особенности радикально-цепного окисления углеводородов в присутствии серосодержащих соединений.