Կարմիր բլուրի ուրարտական նոր արձանագրությունները

Other Subjects

Երաժշտագիտական և մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր կոմպոզիտոր, դիրիժոր և հասարակական գործիչ Տիգրան Չուխաջյանի (1837–1898) կյանքի, ստեղծագործական գործունեության և երաժշտական ժառանգության վերաբերյալ հրատարակված գրականության համակարգմանն ու մատենագիտական ներկայացմանը։ Ցանկի հիմնական նպատակն է մեկտեղել կոմպոզիտորի կենսագրությանը, ստեղծագործություններին, երաժշտական-հասարակական գործունեությանը և հայ ազգային օպերային արվեստի զարգացման գործում ունեցած ներդրմանը վերաբերող աղբյուրները։ Մատենագիտական ցանկում կարող են ընդգրկված լինել Չուխաջյանի մասին գիտական ուսումնասիրություններ, մենագրություններ, հոդվածներ, հուշագրություններ, մամուլի հրապարակումներ, երաժշտական քննադատություններ և տեղեկատու նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «Արշակ Բ» օպերային, երաժշտական թատրոնի համար ստեղծված երկերին, դաշնամուրային և վոկալ ստեղծագործություններին առնչվող գրականության ներկայացմանը։ Դիտարկվում են նաև կոմպոզիտորի ստեղծագործական կապերը եվրոպական դասական երաժշտության և հայկական երաժշտական ավանդույթների հետ, ինչպես նաև նրա ստեղծագործությունների բեմադրությունների ու կատարումների պատմությանը վերաբերող հրապարակումները։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարող են ներառել հեղինակների անունները, աշխատությունների վերնագրերը, հրատարակության վայրն ու տարեթիվը և աղբյուրների որոնման համար անհրաժեշտ այլ տեղեկություններ։ Ցանկը կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է հայ երաժշտության պատմության, ազգային օպերային արվեստի ձևավորման և Տիգրան Չուխաջյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետներին, արվեստաբաններին, մշակույթի պատմաբաններին, երաժշտական հաստատությունների ուսանողներին, գրադարանավարներին և հայկական երաժշտական մշակույթի մատենագիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է արևքուրիկի բջջային կուլտուրաներում հիպերիցինների ստացման գործընթացի ուսումնասիրմանը և կենսատեխնոլոգիական եղանակով արժեքավոր կենսաբանական ակտիվ միացությունների արտադրության հնարավորությունների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Hypericum perforatum L. բույսն է, որը հայտնի է կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի հարուստ բաղադրությամբ և կիրառվում է դեղագործական ու բժշկական նշանակություն ունեցող բուսական հումքի ստացման նպատակով։ Աշխատանքում դիտարկվում են բույսի բջջային կուլտուրաների ստացման և պահպանման պայմանները, բջիջների աճի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հիպերիցինների կենսասինթեզի վրա տարբեր մշակման գործոնների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմանների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել նպատակային միացությունների կուտակման բարձրացմանը և բուսական կենսազանգվածից դրանց արդյունավետ ստացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է բուսական բջջային կենսատեխնոլոգիայի զարգացման տեսանկյունից, քանի որ վերահսկվող կուլտուրաների կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ ստանալու կենսաբանական ակտիվ նյութեր՝ ավելի կանխատեսելի և ստանդարտացված պայմաններում։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է բույսերի երկրորդային նյութափոխանակության առանձնահատկություններին և կենսատեխնոլոգիական մեթոդների կիրառմամբ արժեքավոր մետաբոլիտների արտադրության հեռանկարներին։ Ներկայացված արդյունքները կարող են հետաքրքրել բուսաբանության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի, դեղագործության և կենսաքիմիայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Mathematics

Այս աշխատությունը նվիրված է անլար ցանցերի մաթեմատիկական մոդելներում առաջացող ալգորիթմական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ համադրելով մաթեմատիկական մոդելավորման, ալգորիթմների տեսության և համակարգչային ցանցերի մոտեցումները։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մաթեմատիկական և հաշվարկային խնդիրները, որոնք առաջանում են անլար կապի համակարգերի նախագծման, կառավարման և օպտիմալացման ժամանակ, ինչպես նաև մշակել կամ վերլուծել դրանց լուծման արդյունավետ ալգորիթմական եղանակներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել ցանցի հանգույցների տեղաբաշխման, կապուղիների ընտրության, երթուղավորման, ռեսուրսների բաշխման, ազդանշանի փոխանցման, խանգարումների նվազեցման և ցանցի թողունակության բարձրացման խնդիրները։ Անլար միջավայրի առանձնահատկությունները՝ սահմանափակ ռեսուրսները, կապի որակի փոփոխականությունը, հանգույցների շարժունակությունը, ազդանշանների փոխադարձ խանգարումները և կապի հնարավոր ընդհատումները, մաթեմատիկական մոդելներում առաջացնում են բարդ օպտիմալացման և դիսկրետ հաշվարկային խնդիրներ։ Այդ պատճառով ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է տարբեր ալգորիթմների բարդության, արդյունավետության, ճշտության և կիրառելիության գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ինչպես դասական ալգորիթմական մոտեցումներին, այնպես էլ հեվրիստիկ և մոտարկող մեթոդներին, որոնք կիրառվում են մեծ չափերի կամ դժվար լուծելի խնդիրների դեպքում։ Մաթեմատիկական մոդելների միջոցով հնարավոր է ձևակերպել անլար ցանցի աշխատանքը որպես գրաֆային, օպտիմալացման, հավանականական կամ այլ տիպի խնդիր և այդ հիմքի վրա ուսումնասիրել տարբեր լուծումների արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ստացված մոդելների և ալգորիթմների փորձարկումը՝ տարբեր ցանցային կառուցվածքների, հանգույցների քանակի, կապի պայմանների և ռեսուրսների սահմանափակումների դեպքում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն տեսականորեն ուսումնասիրել խնդիրները, այլև գնահատել առաջարկվող մեթոդների գործնական կիրառելիությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտության, կիրառական մաթեմատիկայի, կապի համակարգերի և ցանցային տեխնոլոգիաների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Այն հատկապես կարևոր է անլար ցանցերի արդյունավետության բարձրացման, ալգորիթմների օպտիմալացման և բարդ ցանցային համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրման խնդիրների տեսանկյունից։

History

Աշխատությունը պատմաաղբյուրագիտական և արևելագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է վաղ և միջնադարյան հայ հեղինակների երկերում Մուհամմադի, իսլամի առաջացման, արաբական նվաճումների և մահմեդական աշխարհի վերաբերյալ պահպանված տեղեկությունների հավաքմանը, համադրմանն ու մեկնաբանմանը։ Հիմնական ուշադրությունը դարձվում է VII դարից սկսած հայկական պատմագրական ավանդույթում ձևավորված վկայություններին՝ ցույց տալով, թե հայ մատենագիրներն ինչպես են ընկալել նոր կրոնի տարածումը և դրա հետ կապված պատմական ու քաղաքական փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր աղբյուրային շերտերից են վաղ հայկական պատմագրության այն վկայությունները, որոնցում Մուհամմադը ներկայացվում է արաբների կրոնական և հասարակական առաջնորդի համատեքստում, իսկ իսլամի ձևավորումը դիտարկվում է Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող լայնածավալ փոփոխությունների հետ փոխկապակցված։ Աշխատության մեջ համադրվում են տարբեր ժամանակաշրջանների հեղինակների հաղորդումները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց ժամանակագրությանը, տեղեկությունների ծագմանը, պատմական միջավայրին և հեղինակների աշխարհայացքային դիրքորոշումներին։ Քննության են առնվում արաբների ծագման վերաբերյալ պատկերացումները, Աբրահամի և Իսմայելի հետ կապված ավանդությունները, նոր կրոնական ուսմունքի մասին հայ հեղինակների տեղեկությունները, ինչպես նաև քրիստոնյա և մահմեդական հասարակությունների շփումների արտացոլումը հայկական սկզբնաղբյուրներում։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ հայկական աղբյուրների մի մասը ժամանակագրորեն մոտ է իսլամի սկզբնական շրջանին և այդ պատճառով արժեքավոր համեմատական նյութ է տրամադրում վաղ իսլամի պատմության ուսումնասիրման համար։ Միաժամանակ հեղինակների հաղորդումները դիտարկվում են քննադատական մոտեցմամբ, քանի որ դրանք ստեղծվել են տարբեր դարաշրջաններում, տարբեր տեղեկությունների հիման վրա և հաճախ արտահայտում են քրիստոնեական պատմագրությանը բնորոշ մեկնաբանություններ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև այն փոփոխությունները, որոնք ժամանակի ընթացքում տեղի են ունեցել հայ մատենագրության մեջ իսլամի և մահմեդական հասարակության ընկալման հարցում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ միջնադարյան պատմագրության, հայ-արաբական պատմական ու մշակութային առնչությունների, վաղ իսլամի պատմության և քրիստոնյա հեղինակների կողմից մահմեդական աշխարհի ընկալման ուսումնասիրության համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի մետրոպոլիտենի ճարտարապետական և հատակագծային կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես քաղաքային տրանսպորտային ենթակառուցվածքի, ճարտարապետության և քաղաքաշինական համակարգի փոխկապակցված բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում քննվում են մետրոպոլիտենի կայարանների տարածական կառուցվածքը, ուղևորային հոսքերի կազմակերպումը, մուտքային և ելքային հանգույցների տեղաբաշխումը, ստորգետնյա ու վերգետնյա տարածքների փոխադարձ կապը և դրանց ինտեգրումը քաղաքի փողոցային ու հասարակական տարածքների համակարգին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կայարանների հատակագծային լուծումներին, սպասասրահների, հարթակների, անցումների, աստիճանների, շարժասանդուղքների և սպասարկման տարածքների գործառութային կազմակերպմանը։ Քննվում է, թե ինչպես են տեխնիկական և տրանսպորտային պահանջները համադրվում ճարտարապետական արտահայտչականության, ուղևորների հարմարավետության և տարածական ընկալման հետ։ Կարևորվում է Երևանի բնական ռելիեֆի, կառուցապատման առանձնահատկությունների, բնակչության տեղաբաշխման և քաղաքային հիմնական կենտրոնների ազդեցությունը մետրոպոլիտենի գծերի ու կայարանների նախագծային լուծումների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կայարանների ճարտարապետական կերպարի ուսումնասիրությունը՝ ներքին տարածքների համաչափությունների, հարդարման նյութերի, լուսավորության, գեղարվեստական ձևավորման և ազգային ճարտարապետական մոտիվների կիրառման տեսանկյունից։ Դիտարկվում է նաև տարբեր կայարանների անհատական գեղարվեստական լուծումների և ամբողջ համակարգի միասնական ճարտարապետական լեզվի հարաբերակցությունը։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել կայարանների քաղաքաշինական նշանակությանը, քանի որ դրանց տեղադրությունը կարող է ազդել շրջակա տարածքների հասանելիության, հասարակական կենտրոնների ձևավորման և տարբեր տրանսպորտային միջոցների միջև կապերի կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրվում են ուղևորների անվտանգ և տրամաբանական տեղաշարժն ապահովող հատակագծային սկզբունքները, ինչպես նաև մեծ ուղևորահոսքերի պայմաններում տարածքների արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Ճարտարապետական և ինժեներական լուծումների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ստորգետնյա տրանսպորտային կառույցների նախագծման ժամանակ առաջացող գործառութային, կառուցվածքային և գեղագիտական խնդիրների փոխկապակցվածությունը։ Անդրադարձ կարող է կատարվել նաև մետրոպոլիտենի զարգացման և նոր կայարանների նախագծման դեպքում գոյություն ունեցող համակարգի ճարտարապետական ու քաղաքաշինական սկզբունքների պահպանման կամ վերաիմաստավորման հարցերին։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Երևանի մետրոպոլիտենը գնահատելու ոչ միայն որպես արագ տրանսպորտային համակարգ, այլև որպես քաղաքի ճարտարապետական միջավայրի և հասարակական տարածքների կարևոր մաս։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ճարտարապետության, քաղաքաշինության, տրանսպորտային կառույցների նախագծման և քաղաքային ենթակառուցվածքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Biology

Օձային թույների ազդեցության առանձնահատկությունները մարդու օրգանիզմի վրա պայմանավորված են դրանց բարդ կենսաքիմիական կազմով, որը ներառում է ֆերմենտներ, պեպտիդներ և ցիտոտոքսիններ, որոնք տարբեր մեխանիզմներով ազդում են նյարդային, արյան շրջանառության, մկանային և իմունային համակարգերի վրա։ Կախված օձի տեսակից՝ թույնը կարող է լինել նեյրոտոքսիկ, հեմոտոքսիկ կամ ցիտոտոքսիկ, և յուրաքանչյուր տեսակ առաջացնում է տարբեր պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխություններ։ Նեյրոտոքսիկ թույները արգելակում են նյարդամկանային փոխանցումը՝ հանգեցնելով պարալիզի և շնչառական անբավարարության, հեմոտոքսիկները խանգարում են արյան մակարդելիությանը, առաջացնում են հեմոլիզ և անոթային վնասումներ, իսկ ցիտոտոքսիկները վնասում են հյուսվածքները՝ առաջացնելով նեկրոզ և ուժեղ բորբոքային պատասխան։ Օրգանիզմի վրա ազդեցությունը կախված է նաև թույնի քանակից, ներմուծման տեղից և տուժածի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններից։ Միևնույն ժամանակ, օձային թույների որոշ բաղադրիչներ ունեն բարձր կենսաբանական ակտիվություն, ինչը վերջին տասնամյակներում դարձել է դեղագործական հետազոտությունների կարևոր ուղղություն։ Դրանց հիման վրա մշակվում են նոր դեղամիջոցներ՝ հակամակարդիչներ, ցավազրկողներ, հակաքաղցկեղային և սրտանոթային հիվանդությունների բուժման համար նախատեսված միջոցներ։ Օրինակ՝ որոշ պեպտիդներ կիրառվում են արյան ճնշման կարգավորման և թրոմբոզի կանխարգելման նպատակով, իսկ այլ մոլեկուլներ ուսումնասիրվում են որպես ուռուցքային բջիջների աճը արգելակող գործակալներ։ Բացի այդ, թունաբանական հետազոտությունները նպաստում են հակաթույնների (antivenom) ավելի արդյունավետ ձևակերպումների ստեղծմանը, որոնք կարող են նվազեցնել օձահարության մահացությունը։