Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Literature

    «Տաղարան» ժողովածուները հայ միջնադարյան ձեռագրերում

    Սա բանասիրական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայ միջնադարյան ձեռագրերում պահպանված «Տաղարան» ժողովածուների կազմի, կառուցվածքի, բովանդակային առանձնահատկությունների և ձեռագրական ավանդույթի համակողմանի քննությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տարբեր ժամանակաշրջանների և գրչության կենտրոնների ձեռագրերում ընդգրկված տաղերի ընտրության սկզբունքները, ժողովածուների կազմավորման պատմությունը, դրանց փոխանցման ուղիները և խմբագրական տարբերակները։ Վերլուծվում են տաղերի ժանրային, լեզվաոճական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը հայկական եկեղեցական, գրական և երաժշտական ավանդույթների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռագրագիտական նկարագրությանը, բնագրային համեմատություններին, հեղինակային վերագրումներին և միջնադարյան մատենագրության մեջ «Տաղարան» ժողովածուների ունեցած դերին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ միջնադարյան գրականության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության և տեքստաբանության ոլորտներում՝ նպաստելով հայկական ձեռագրական ժառանգության պահպանման, գիտական ուսումնասիրության և արժևորման գործընթացներին։

    Updated: 2026-09-21
    «Տաղարան» ժողովածուները հայ միջնադարյան ձեռագրերում
    Online

    Other Subjects

    Էթոլոգիա և կենդանիների հոգեբանության հիմունքներ

    «Էթոլոգիա և կենդանիների հոգեբանության հիմունքներ» գիրքը, հեղինակված է Գ. Ռ. Համբարձումյան-ի կողմից, նվիրված է կենդանիների վարքի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված էթոլոգիայի գիտության սկզբունքների վրա։ Գիրքը մանրամասն ներկայացնում է կենդանիների վարքի տեսակները, դրանց ձևավորման և զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև կենդանիների սոցիալական, որսորդական և վերարտադրական վարքագիծը։ Անդրադառնում է նաև կենդանիների հոգեբանության հիմունքներին՝ բացատրելով, թե ինչպես է նրանց վարքը կապված ուղեղային ու հորմոնալ գործընթացների հետ, ինչպես են նրանք արձագանքում շրջակա միջավայրի ազդակներին և փոխազդում այլ կենդանիների հետ։ Աշխատությունը նախատեսված է կենսաբանների, էթոլոգների, ուսանողների և կենդանիների վարքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրված մասնագետների համար՝ օգնելով հասկանալ կենդանիների բնավորությունը, վարքի էվոլյուցիոն հիմքերը և նրանց բնական միջավայրում գոյատևելու ռազմավարությունները։

    Updated: 2026-09-06
    Էթոլոգիա և կենդանիների հոգեբանության հիմունքներ
    Online

    Technology

    Исследование теплогидравлических процессов при запроектных авариях на АЭС

    Այս գիրքը նվիրված է ատոմային էլեկտրակայաններում նախագծայինից դուրս վթարների ժամանակ ընթացող ջերմահիդրավլիկ գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով միջուկային էներգետիկայի անվտանգության կարևորագույն խնդիրներից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ռեակտորային համակարգերում տեղի ունեցող ջերմափոխանակության, հիդրավլիկ հոսքերի և վթարային իրավիճակների զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց գնահատման և մոդելավորման մեթոդները։ Գրքում ուսումնասիրվում են անվտանգության համակարգերի աշխատանքի արդյունավետությունը, վթարների կանխման և հետևանքների նվազեցման մոտեցումները, ինչպես նաև միջուկային կայանների հուսալիության բարձրացման տեխնիկական լուծումները։ Այն կարող է օգտակար լինել միջուկային էներգետիկայի մասնագետների, ջերմատեխնիկների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան ոլորտներում սովորող ուսանողների համար։

    Updated: 2026-08-28
    Исследование теплогидравлических процессов при запроектных авариях на АЭС
    Online

    Political Science

    Концепция демократии Алексиса де Токвиля в контексте современности: критические аспекты

    Աշխատանքը նվիրված է Ալեքսիս դը Տոկվիլի ժողովրդավարության հայեցակարգի ուսումնասիրությանը և դրա քննադատական վերաիմաստավորմանը ժամանակակից քաղաքական ու հասարակական իրողությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Տոկվիլի այն պատկերացումն է, որ ժողովրդավարությունը միայն պետական կառավարման ձև չէ, այլ հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, քաղաքական մշակույթի, քաղաքացիների վարքագծի և իշխանության ու հասարակության փոխհարաբերությունների ամբողջական համակարգ։ Նրա մոտեցման կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ժողովրդավարական հասարակության զարգացումը միաժամանակ ստեղծում է քաղաքական հավասարության ընդլայնման, անհատի ազատության ամրապնդման և քաղաքացիների մասնակցության հնարավորություններ, բայց կարող է առաջացնել նաև նոր վտանգներ՝ կապված անհատականացման, մեծամասնության գերիշխանության և հասարակական պասիվության հետ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ժողովրդավարության վերաբերյալ Տոկվիլի հիմնական գաղափարները, մասնավորապես՝ քաղաքական և սոցիալական հավասարության, ազատության, քաղաքացիական մասնակցության, տեղական ինքնակառավարման, միավորումների ազատության և ժողովրդավարական մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մեծամասնության բռնապետության գաղափարը, որի միջոցով Տոկվիլը մատնանշում էր այն վտանգը, երբ ժողովրդավարական մեծամասնությունը կարող է ճնշել փոքրամասնությունների կամ անհատների իրավունքներն ու ազատությունները։ Այս խնդիրը ժամանակակից պայմաններում կարող է դիտարկվել մարդու իրավունքների, սահմանադրական վերահսկողության, անկախ ինստիտուտների և քաղաքական բազմակարծության պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև անհատականության և քաղաքացիների հասարակական պասիվության խնդիրը։ Տոկվիլի դիտարկմամբ՝ ժողովրդավարական հասարակությունում անհատների սոցիալական և տնտեսական հավասարության խորացումը կարող է միաժամանակ ուժեղացնել անձնական շահերի վրա կենտրոնանալու միտումը և թուլացնել հասարակական կապերը։ Այդ երևույթը ժամանակակից պայմաններում կարող է համադրվել քաղաքացիական մասնակցության փոփոխվող ձևերի, հասարակական վստահության մակարդակի, քաղաքական ապատիայի և թվային հաղորդակցության ազդեցության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղական ինքնակառավարման և քաղաքացիական միավորումների դերին։ Տոկվիլի համար ժողովրդավարության կայունությունը մեծապես պայմանավորված է քաղաքացիների՝ ինքնակազմակերպվելու, ընդհանուր խնդիրներ լուծելու և պետական իշխանությունից անկախ հասարակական կապեր ձևավորելու կարողությամբ։ Ժամանակակից հասարակություններում այս գաղափարը կարող է կիրառվել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, համայնքային նախաձեռնությունների, հասարակական շարժումների և այլ մասնակցային կառույցների ուսումնասիրության համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ազատության և հավասարության հարաբերակցությանը։ Տոկվիլյան մոտեցման կարևոր հարցերից մեկն այն է, թե ինչպես կարելի է համատեղել սոցիալական հավասարության ձգտումը անհատի քաղաքական և քաղաքացիական ազատությունների պահպանման հետ։ Հավասարության բացարձակացման դեպքում կարող են առաջանալ պետական կենտրոնացման և անհատական նախաձեռնության սահմանափակման վտանգներ, մինչդեռ չափազանց մեծ սոցիալական անհավասարությունը կարող է թուլացնել ժողովրդավարական համակարգի լեգիտիմությունն ու քաղաքացիների մասնակցությունը։ Աշխատանքի քննադատական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե Տոկվիլի գաղափարներից որոնք են պահպանել իրենց արդիականությունը, իսկ որոնք պահանջում են վերաիմաստավորում՝ հաշվի առնելով ժամանակակից ժողովրդավարությունների կառուցվածքային փոփոխությունները։ Գլոբալացումը, զանգվածային լրատվամիջոցների և սոցիալական ցանցերի զարգացումը, քաղաքական պոպուլիզմի տարածումը, հասարակական բևեռացումը, ապատեղեկատվությունը, տնտեսական անհավասարությունը և պետական կառավարման ինստիտուտների նկատմամբ վստահության փոփոխությունները ստեղծում են նոր պայմաններ, որոնք Տոկվիլի ժամանակաշրջանում գոյություն չունեին։ Միևնույն ժամանակ նրա ուշադրությունը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևական կառուցվածքից բացի հասարակական սովորույթների, քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիների վարքագծի նկատմամբ շարունակում է կարևոր տեսական գործիք լինել ժամանակակից ժողովրդավարությունների խնդիրները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է քննության առնել նաև կենտրոնացման և ապակենտրոնացման խնդիրը։ Տոկվիլը մեծ նշանակություն էր տալիս տեղական ինքնակառավարմանը՝ այն դիտարկելով որպես քաղաքացիների քաղաքական փորձի և պատասխանատվության ձևավորման միջավայր։ Ժամանակակից պայմաններում այս մոտեցումը կարող է կապվել համայնքային կառավարման, մասնակցային ժողովրդավարության և որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության հետ։ Աշխատանքի տեսական արժեքը կայանում է դասական քաղաքական մտքի և ժամանակակից ժողովրդավարության խնդիրների միջև կապի հաստատման մեջ։ Տոկվիլյան գաղափարների քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատելու նրա տեսության պատմական նշանակությունը, այլև օգտագործելու այն ժամանակակից քաղաքական համակարգերի ուժեղ և թույլ կողմերը վերլուծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ժողովրդավարությունը դիտարկում է որպես մշտական հավասարակշռության պահանջող համակարգ, որտեղ ազատությունը, հավասարությունը, մեծամասնության իշխանությունը, փոքրամասնությունների իրավունքները, քաղաքացիական մասնակցությունը և պետական կենտրոնացման սահմանափակումը փոխկապակցված են։ Տոկվիլի հայեցակարգի ժամանակակից քննությունը ցույց է տալիս, որ նրա բարձրացրած մի շարք խնդիրներ շարունակում են արդիական մնալ, թեև դրանց դրսևորման ձևերը փոփոխվել են՝ նոր տեխնոլոգիական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների ազդեցությամբ։

    Updated: 2026-09-20
    Концепция демократии Алексиса де Токвиля в контексте современности: критические аспекты
    Online

    Technology

    Գազի ներկրման դիվերսիֆիկացիայի պայմաններում գազատրանսպորտային համակարգերի օպտիմալացման մեթոդների մշակումը

    Այս աշխատանքը նվիրված է գազի ներկրման դիվերսիֆիկացիայի պայմաններում գազատրանսպորտային համակարգերի օպտիմալացման մեթոդների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել էներգետիկ ենթակառուցվածքների արդյունավետությունը, հուսալիությունը և տնտեսական շահավետությունը փոփոխվող մատակարարման աղբյուրների պայմաններում։ Հետազոտության մեջ գազատրանսպորտային համակարգը դիտարկվում է որպես բարդ ինժեներատեխնիկական և տնտեսական ցանց, որի արդյունավետ գործունեությունը կախված է մատակարարման աղբյուրների բազմազանությունից, խողովակաշարային ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակից, սպառման դինամիկայից և տարածաշրջանային էներգետիկ քաղաքականությունից։ Աշխատությունը վերլուծում է այն հիմնական խնդիրները, որոնք առաջանում են ներկրման աղբյուրների դիվերսիֆիկացիայի դեպքում՝ ներառյալ հոսքերի վերաբաշխման անհրաժեշտությունը, ճնշման և ծավալային ռեժիմների կարգավորումը, համակարգի կայունության ապահովումը և հնարավոր խափանումների ռիսկերի նվազեցումը։ Առաջարկվող օպտիմալացման մեթոդները ներառում են մաթեմատիկական մոդելավորում, ցանցային հոսքերի տեսություն, բազմաչափ օպտիմալացման ալգորիթմներ և սցենարային վերլուծություն, որոնք թույլ են տալիս գտնել էներգամատակարարման առավել արդյունավետ կոնֆիգուրացիաներ տարբեր պահանջարկային և մատակարարման պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև էներգետիկ անվտանգության ապահովման խնդրին՝ որպես ռազմավարական գործոն, որը պայմանավորում է համակարգի դիմակայունությունը արտաքին շոկերի նկատմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ գազատրանսպորտային համակարգերի օպտիմալացումը դիվերսիֆիկացիայի պայմաններում պահանջում է ինտեգրված մոտեցում՝ համադրելով ինժեներական հաշվարկները, տնտեսական մոդելավորումը և ռիսկերի կառավարման մեթոդները՝ էներգետիկ կայունության և արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

    Updated: 2026-09-12
    Գազի ներկրման դիվերսիֆիկացիայի պայմաններում գազատրանսպորտային համակարգերի օպտիմալացման մեթոդների մշակումը
    Online

    History

    Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհը ըստ «Աշխարհացույց»-ի

    Գիրքը նվիրված է Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի պատմաաշխարհագրական ուսումնասիրությանը՝ հիմնված «Աշխարհացույց» աշխատության տվյալների և տեղեկությունների վրա։ Այն ներկայացնում է Այրարատ աշխարհի աշխարհագրական դիրքը, վարչական բաժանումը, բնակավայրերը, բնական պայմանները, պատմական նշանակությունը և դերը հայկական պետականության ու մշակույթի զարգացման մեջ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տվյալ ժամանակաշրջանի տարածքային առանձնահատկությունները, գավառների նկարագրությունները, պատմական տեղանունները և դրանց կապը Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային կյանքի հետ։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև «Աշխարհացույց»-ի՝ որպես հայկական միջնադարյան աշխարհագրական գիտելիքի կարևոր աղբյուրի նշանակությանը և դրա միջոցով Այրարատ աշխարհի վերաբերյալ պահպանված տեղեկությունների վերլուծությանը։ Գիրքը արժեքավոր է պատմաբանների, աշխարհագետների, հայագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմական աշխարհագրությամբ, հնագույն վարչատարածքային կառուցվածքով և հայկական ժառանգության ուսումնասիրությամբ։

    Updated: 2026-09-13
    Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհը ըստ «Աշխարհացույց»-ի