Խաղողի վազի հիմնական վնասակար տզերը և պայքարի միջոցառումների մշակումը նրանց դեմ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պայմաններում

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքային կառուցապատման մեջ բարձրահարկ գերիշխող շենքերի ձևավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ճարտարապետական, քաղաքաշինական, տարածական, տեսողական և քաղաքային միջավայրի պահպանության տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրության կենտրոնում բարձրահարկ կառույցների՝ որպես քաղաքի տարածական կերպարը ձևավորող առանցքային տարրերի, տեղադրման, ծավալատարածական կազմակերպման և շրջակա կառուցապատման հետ փոխհարաբերության խնդիրներն են։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել Երևանի քաղաքային կառուցվածքը, բնական ռելիեֆը, տեսողական առանցքները, պատմական կենտրոնի առանձնահատկությունները և այն պայմանները, որոնք ազդում են բարձրադիր շենքերի ընկալման ու քաղաքային համայնապատկերի ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրահարկ գերիշխող կառույցների տեղադրման նպատակահարմարությանը, դրանց բարձրության և ծավալի հարաբերակցությանը հարակից շենքերի ու փողոցային տարածքների հետ, ինչպես նաև քաղաքի տարբեր հատվածների միջև տեսողական կապերի պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ այն հակասությանը, որը երբեմն առաջանում է ժամանակակից բարձրահարկ կառուցապատման պահանջների և Երևանի պատմական-ճարտարապետական կերպարի պահպանության անհրաժեշտության միջև։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քաղաքային համայնապատկերի, պատմական հուշարձանների տեսանելիության, փողոցների տարածական ընկալման և բնական լանդշաֆտի հետ նոր կառուցապատման ներդաշնակեցման խնդիրներին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև բարձրահարկ կառուցապատման ազդեցությունը տրանսպորտային հոսքերի, հետիոտնային միջավայրի, ինժեներական ենթակառուցվածքների, կանաչ տարածքների, բնական լուսավորության և միկրոկլիմայի վրա։ Առանձին կարևորություն ունի բարձրահարկ գերիշխողների ձևավորման չափորոշիչների մշակումը, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի որոշել դրանց տեղադրման, բարձրության, ծավալային լուծումների և ճարտարապետական կերպարի համապատասխանությունը տվյալ քաղաքային միջավայրին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել Երևանի տարբեր հատվածների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու արդեն ձևավորված բարձրահարկ գերիշխողների ազդեցությունը և նոր կառուցապատման հնարավոր զարգացման սցենարները։ Աշխատանքի նպատակներից է առաջարկել քաղաքաշինական և ճարտարապետական լուծումներ, որոնք թույլ կտան համատեղել քաղաքի զարգացման, ժամանակակից կառուցապատման և ներդրումային պահանջները՝ Երևանի պատմական ու տարածական ինքնատիպության պահպանման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Երևանի կայուն և հավասարակշռված քաղաքային զարգացման, քաղաքային տեսարանի պահպանության և ապագա բարձրահարկ կառուցապատման առավել հիմնավորված պլանավորման տեսանկյունից։

Biology

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Curcuma longa-ի կարճաժամկետ և երկարաժամկետ կիրառմամբ վարժությունների ազդեցության գնահատմանը առնետների հիպոկամպում BDNF (brain-derived neurotrophic factor) քանակական փոփոխությունների վրա՝ կապարի ացետատի ազդեցության պայմաններում։ Աշխատությունը վերլուծում է նեյրոտոքսիկ ազդեցությունների մեխանիզմները, մասնավորապես՝ կապարի ացետատի կողմից առաջացվող օքսիդատիվ սթրեսը, նեյրոնալ պլաստիկության խանգարումները և հիպոկամպային ֆունկցիաների նվազումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Curcuma longa-ի կենսաակտիվ բաղադրիչների՝ հատկապես կուրկումինի, նեյրոպաշտպանիչ հատկություններին և դրանց հնարավոր դերին BDNF արտահայտության կարգավորման մեջ, ինչպես նաև ֆիզիկական վարժությունների ազդեցությանը նեյրոտրոֆիկ գործոնների սինթեզի խթանման վրա։ Ուսումնասիրությունը ներառում է փորձարարական կենդանական մոդելներ, կենսաքիմիական վերլուծություններ և վիճակագրական գնահատումներ՝ պարզելու համար համակցված միջամտությունների արդյունավետությունը նեյրոդեգեներատիվ փոփոխությունների մեղմման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է նյարդակենսաբանների, ֆարմակոլոգների և փորձարարական բժշկության հետազոտողների համար՝ նպաստելով նեյրոպաշտպանության և ճանաչողական ֆունկցիաների պահպանման նոր ռազմավարությունների մշակմանը։

Psychology

Սոցիալ-հոգեբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հասարակական փոփոխությունների պայմաններում մարգինալության ձևավորման և դրսևորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում սոցիալական վերափոխումների ազդեցությունը անհատի և խմբերի ինքնընկալման, սոցիալական դիրքի, արժեքային կողմնորոշումների և հասարակական միջավայրին հարմարվելու գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակներին, երբ ավանդական սոցիալական կապերի, դերերի և նորմերի փոփոխությունը կարող է առաջացնել անորոշության, օտարման կամ սոցիալական միջանկյալ դիրքի զգացում։ Վերլուծվում են մարգինալության սոցիալական և հոգեբանական գործոնները, անհատի վարքային արձագանքները, ինքնության վերակառուցման գործընթացները և նոր հասարակական պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև սոցիալական ինտեգրման, խմբային պատկանելության, հաղորդակցության, արժեքային համակարգերի փոփոխության և հասարակական հարաբերությունների վերափոխման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մարգինալության բազմագործոն բնույթը և դրա կապը հասարակության կառուցվածքային ու մշակութային փոփոխությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, սոցիալական հոգեբանների, հասարակական գործընթացների և սոցիալական փոփոխությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Literature

Գիրքը համախմբում է Վահան Տերյանի լավագույն բանաստեղծությունները, որոնք բնութագրվում են ազգային հոգու խորությամբ, սիրով, ցավով և հուզականության բարձր աստիճանով։ Տերյանի պոեզիան առանձնանում է զգացմունքների արտահայտման նուրբ միջոցներով, հզոր ներքին ապրումներով և ժողովրդի կյանքին մոտ թեմաներով։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ է երևում ազգային ինքնության, մարդկային բարոյականության և սոցիալական խնդիրների քննարկում։ Հիմնական թեմաները․ Ազգային ինքնություն և հայրենիքի սեր Մարդկային զգացմունքներ՝ սեր, տառապանք, կարեկցանք Ազգային և սոցիալական արդարության խնդիրներ Փիլիսոփայական անդրադարձեր կյանքի և մահվան մասին Բանաստեղծական լեզվի, սիմվոլիկայի և երաժշտական ռիթմերի կիրառություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Արժև է հայ ժամանակակից պոեզիայի ուսումնասիրման համար Հստակ արտահայտված ազգային և զգացմունքային թեմաներ Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և բանաստեղծության սիրահարների համար Միավորում է էմոցիոնալ խորություն և բարձր գեղագիտական արժեք

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է գաղտնի հաղորդագրություններ փոխանցող հեռարձակման կապուղիների E-տարողության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում բազմօգտագործող կապի այնպիսի համակարգերն են, որոնցում մեկ հաղորդիչից տեղեկատվությունը փոխանցվում է միաժամանակ մի քանի ստացողի, սակայն հաղորդագրություններից որոշները նախատեսված են գաղտնի պահվելու և չարտոնված ստացողի կողմից չվերծանվելու համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են նման կապուղիների տեղեկատվական հնարավորությունները, մասնավորապես՝ ինչպիսի արագությամբ և ինչ պայմաններում կարելի է փոխանցել գաղտնի տեղեկատվություն՝ պահպանելով հաղորդակցության անվտանգության պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում E-տարողության հասկացությանը և դրա գնահատման կամ հաշվարկման խնդիրներին, ինչպես նաև գաղտնիության սահմանափակումների պայմաններում կոդավորման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել գաղտնի հաղորդագրությունների փոխանցման մաթեմատիկական մոդելներ, կապուղու վիճակագրական բնութագրերի վերլուծություն, կոդավորման և ապակոդավորման ռազմավարություններ, ինչպես նաև փոխանցման արագության և գաղտնիության միջև առկա փոխհարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է հասնել հաղորդակցության տեսական սահմանային արդյունավետությանը՝ միաժամանակ ապահովելով գաղտնիության անհրաժեշտ մակարդակը։ Թեման գտնվում է տեղեկատվության տեսության և ժամանակակից գաղտնագրված հաղորդակցության տեսական հիմքերի հատման կետում և կարող է առնչվել անվտանգ կապի համակարգերի, ցանցային հաղորդակցության ու տեղեկատվական անվտանգության մաթեմատիկական մոդելավորմանը։ Աշխատությունը մասնագիտական արժեք կարող է ունենալ տեղեկատվության տեսության, կապի և կոդավորման տեսության, հեռահաղորդակցության, մաթեմատիկական վիճակագրության և տեղեկատվական անվտանգության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Economics

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է առևտրային բանկերի գործունեության տնտեսական կարգավորման ժամանակակից հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի օրինակով։ Աշխատության կենտրոնում բանկային գործունեության կարգավորման անհրաժեշտության տեսական և գործնական հիմնավորումն է, տնտեսական նորմատիվների կիրառման առանձնահատկությունները, բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության ապահովման խնդիրները և կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Թեման կարևոր է այն պատճառով, որ առևտրային բանկերը ֆինանսական համակարգի առանցքային օղակներից են․ դրանք ներգրավում են խնայողություններ, իրականացնում վարկավորում, ապահովում վճարահաշվարկային շրջանառություն և մասնակցում տնտեսության մեջ ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխմանը։ Միաժամանակ բանկային գործունեությունը կապված է վարկային, իրացվելիության, շուկայական, արժութային և այլ ռիսկերի հետ, ուստի բանկերի ազատ տնտեսական գործունեությունը պետք է համակցվի արդյունավետ պետական կարգավորման և վերահսկողության համակարգի հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը բանկային կարգավորման տնտեսական անհրաժեշտության բացահայտումն է։ Բանկային ոլորտի առանձնահատկությունն այն է, որ առանձին բանկի ֆինանսական խնդիրները որոշ դեպքերում կարող են անդրադառնալ ոչ միայն տվյալ հաստատության սեփականատերերի և հաճախորդների, այլև ամբողջ ֆինանսական համակարգի կայունության վրա։ Այդ պատճառով կարգավորման հիմնական նպատակներից են բանկերի ֆինանսական կայունության պահպանումը, ավանդատուների և այլ շահառուների շահերի պաշտպանությունը, չափազանց մեծ ռիսկերի սահմանափակումը և ֆինանսական միջնորդության շարունակականության ապահովումը։ ՀՀ օրենսդրությամբ բանկային համակարգը ներառում է Կենտրոնական բանկը և Հայաստանի տարածքում գործող բանկերը, իսկ բանկերի գործունեությունը կարգավորվում է օրենքներով և Կենտրոնական բանկի նորմատիվ ակտերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ Կենտրոնական բանկի դերին։ Կենտրոնական բանկը բանկային համակարգի կարգավորման և վերահսկողության առանցքային հաստատությունն է, որի միջոցով սահմանվում են բանկերի գործունեության նկատմամբ կիրառվող պահանջները, տնտեսական նորմատիվները և ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմները։ Բանկերի նկատմամբ տնտեսական կարգավորումը միտված է այնպիսի սահմանափակումների և չափանիշների ձևավորմանը, որոնք թույլ են տալիս վերահսկել ռիսկերի մակարդակը՝ միաժամանակ չխոչընդոտելով բանկերի բնականոն ֆինանսական գործունեությանը։ ՀՀ գործող օրենսդրությունը նախատեսում է բանկային գործունեության հիմնական տնտեսական նորմատիվների սահմանման հնարավորություն՝ ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով։ Դրանց թվում են, մասնավորապես, բանկի կանոնադրական հիմնադրամի և ընդհանուր կապիտալի նվազագույն չափերին վերաբերող պահանջները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել կապիտալի բավարարության ուսումնասիրությունը։ Բանկի կապիտալը ծառայում է որպես ֆինանսական անվտանգության կարևոր բուֆեր՝ հնարավորություն տալով կլանել որոշակի կորուստներ և շարունակել գործունեությունը նույնիսկ անբարենպաստ պայմաններում։ Հետևաբար կարգավորող մարմնի կողմից կապիտալի նկատմամբ պահանջների սահմանումը բանկային վերահսկողության հիմնարար գործիքներից է։ Միաժամանակ չափազանց խիստ կապիտալային պահանջները կարող են սահմանափակել վարկավորման և ֆինանսական միջնորդության ընդլայնումը, ուստի կարգավորման խնդիրներից մեկը կայունության և տնտեսական արդյունավետության միջև հավասարակշռության պահպանումն է։ Մյուս կարևոր ուղղությունը իրացվելիության կարգավորումն է։ Բանկերը իրենց պարտավորությունների զգալի մասը պետք է կարողանան կատարել ժամանակին, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է ունենալ բավարար իրացվելի ակտիվներ և արդյունավետ կառավարել դրամական հոսքերը։ Իրացվելիության անբավարար մակարդակը կարող է հանգեցնել վճարունակության խնդիրների, նույնիսկ այն դեպքում, երբ բանկն ընդհանուր առմամբ ունի բավարար ակտիվներ։ Այդ պատճառով տնտեսական կարգավորումը ներառում է նաև բանկերի իրացվելիության ռիսկերի վերահսկման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել վարկային ռիսկի կառավարումը։ Քանի որ վարկավորումը առևտրային բանկերի գործունեության հիմնական ուղղություններից է, վարկային պորտֆելի որակը անմիջականորեն ազդում է բանկի ֆինանսական արդյունքների և կայունության վրա։ Վարկառուների նկատմամբ ռիսկի գնահատումը, խոշոր վարկային դիրքերի սահմանափակումը, հնարավոր կորուստների ծածկման մեխանիզմները և խնդրահարույց վարկերի վերահսկողությունը տնտեսական կարգավորման կարևոր բաղադրիչներ են։ ՀՀ բանկային համակարգի վերաբերյալ նախորդ հետազոտություններում նույնպես առանձնացվել է տնտեսական նորմատիվների գնահատման և դրանց կատարելագործման խնդիրը՝ որպես բանկային համակարգի ֆինանսատնտեսական կառավարման կարևոր ուղղություն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական կարգավորման միջազգային փորձին և դրա կիրառելիությանը Հայաստանի պայմաններում։ Բանկային վերահսկողության միջազգային մոտեցումները ձգտում են միավորել կապիտալի, ռիսկերի կառավարման, իրացվելիության, կորպորատիվ կառավարման և վերահսկողական գործընթացների պահանջները։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության համար հատկապես կարևոր է հաշվի առնել արտաքին տնտեսական ցնցումների, փոխարժեքների փոփոխության, միջազգային ֆինանսական շուկաների և ներքին տնտեսության ցիկլային տատանումների ազդեցությունը բանկային համակարգի վրա։ Հետևաբար կարգավորման համակարգը պետք է կարողանա արձագանքել ինչպես առանձին բանկերի խնդիրներին, այնպես էլ համակարգային ռիսկերին։ Կարևոր հիմնախնդիր է նաև կարգավորման արդյունավետության և բանկերի մրցակցային գործունեության հարաբերակցությունը։ Բանկային կարգավորումը չպետք է վերածվի այնպիսի վարչական սահմանափակումների համակարգի, որը կխոչընդոտի նորարարությանը, մրցակցությանը և վարկային ռեսուրսների հասանելիությանը։ Մյուս կողմից՝ չափազանց թույլ վերահսկողությունը կարող է մեծացնել ֆինանսական անկայունության և չափից ավելի ռիսկային վարքագծի հավանականությունը։ Հետևաբար ուսումնասիրության առանցքային հարցերից մեկը կարգավորման այնպիսի մոդելի ձևավորումն է, որը միաժամանակ կապահովի կայունություն, մրցակցություն և ֆինանսական միջնորդության արդյունավետություն։ Թեմայի ժամանակակից նշանակությունը պայմանավորված է նաև բանկային ոլորտի տեխնոլոգիական փոփոխություններով։ Թվային բանկային ծառայությունների, հեռավար սպասարկման, նոր վճարային գործիքների և ֆինանսական տեխնոլոգիաների տարածումը փոխում է բանկերի գործունեության բնույթը և առաջացնում կարգավորման նոր խնդիրներ։ Դրանց շարքում են գործառնական և կիբեռռիսկերը, տվյալների պաշտպանությունը, թվային ծառայությունների անվտանգությունը և նոր ֆինանսական ծառայությունների նկատմամբ վերահսկողության անհրաժեշտությունը։ Այսպիսով, տնտեսական կարգավորումը պետք է մշտապես զարգանա բանկային գործունեության նոր ձևերին համապատասխան։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով դիտարկում է առևտրային բանկերի տնտեսական կարգավորումը որպես ֆինանսական կայունության, տնտեսական աճի և արդյունավետ ֆինանսական միջնորդության միջև հավասարակշռություն ապահովող համակարգ։ Այն ընդգրկում է բանկային տնտեսական նորմատիվները, կապիտալի և իրացվելիության կառավարումը, վարկային ռիսկերի սահմանափակումը, պետական վերահսկողությունը, միջազգային կարգավորման սկզբունքները և կարգավորման կատարելագործման հնարավորությունները։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, կարգավորող մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ֆինանսատնտեսական մասնագիտություններ ուսումնասիրող ուսանողներին։