More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Psychology

    Երաժշտության հոգեբանության պատմությունը որպես հոգեբանության բնագավառ և դրա տեսամեթոդաբանական հիմունքները

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երաժշտության հոգեբանության՝ որպես հոգեբանական գիտության առանձին բնագավառի ձևավորման, զարգացման և տեսամեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում երաժշտության և մարդու հոգեկան աշխարհի փոխազդեցության հիմնախնդիրն է՝ հաշվի առնելով երաժշտության ընկալման, զգացմունքային ազդեցության, հիշողության, ուշադրության, երևակայության, մտածողության և ստեղծագործական գործունեության հոգեբանական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է երաժշտության նկատմամբ հոգեբանական հետաքրքրությունը աստիճանաբար ձևավորվել որպես ինքնուրույն գիտական ուղղություն և ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում փոխվել երաժշտական փորձառության, երաժշտական գործունեության և մարդու հոգեկան գործընթացների փոխհարաբերության վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատության տեսական հատվածում կարող են դիտարկվել երաժշտության հոգեբանության զարգացման հիմնական փուլերը, դրա կապերը ընդհանուր հոգեբանության, արվեստի հոգեբանության, փիլիսոփայության, գեղագիտության, մանկավարժության և երաժշտագիտության հետ, ինչպես նաև այն գիտական մոտեցումները, որոնց հիման վրա ձևավորվել են ոլորտի հիմնական հասկացություններն ու տեսությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտական ընկալման հոգեբանական մեխանիզմներին, քանի որ երաժշտությունը մարդու կողմից ընկալվում է ոչ միայն որպես ձայնային կառուցվածքների հաջորդականություն, այլև որպես հուզական և իմաստային փորձառություն։ Այս համատեքստում կարևոր են երաժշտական հնչյունների, ռիթմի, մեղեդու, տեմբրի, ներդաշնակության և այլ արտահայտչամիջոցների ընկալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը մարդու հուզական արձագանքների և սուբյեկտիվ փորձի հետ։ Աշխատության տեսամեթոդաբանական հիմքերը ներառում են այն սկզբունքների և հետազոտական մոտեցումների վերլուծությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել երաժշտության ազդեցությունը հոգեկան գործընթացների և անձի վրա։ Կարող են քննարկվել դիտարկման, հոգեբանական փորձի, հարցման, հոգեֆիզիոլոգիական չափումների, գործունեության արդյունքների վերլուծության և այլ մեթոդների կիրառման հնարավորությունները երաժշտական փորձառության ուսումնասիրման ընթացքում։ Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել երաժշտության ազդեցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ բաղադրիչները, քանի որ նույն երաժշտական նյութը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել տարբեր հուզական և հոգեբանական արձագանքներ՝ պայմանավորված անհատական փորձով, տարիքով, մշակութային միջավայրով, երաժշտական պատրաստվածությամբ և անձնային առանձնահատկություններով։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև երաժշտական ընդունակությունների, երաժշտական գործունեության և ստեղծագործականության հոգեբանական հիմքերին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևավորվում և զարգանում երաժշտական լսողությունը, ռիթմի զգացողությունը, երաժշտական հիշողությունը և կատարողական կամ ստեղծագործական հմտությունները։ Աշխատանքը կարևոր է նրանով, որ երաժշտության հոգեբանությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երաժշտության ազդեցության նկարագրություն, այլև որպես ինքնուրույն գիտական բնագավառ՝ իր ուսումնասիրության առարկայով, հասկացությունների համակարգով, տեսական մոտեցումներով և մեթոդաբանական գործիքակազմով։ Այն կարող է հետաքրքրել հոգեբաններին, երաժշտագետներին, մանկավարժներին, երաժշտական կրթության մասնագետներին, արվեստի հոգեբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև երաժշտության ընկալման և մարդու հոգեկան գործունեության փոխհարաբերությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ասպիրանտներին։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է երաժշտության հոգեբանության գիտական զարգացման տրամաբանությունը հասկանալու և ոլորտի հետագա տեսական ու փորձարարական ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ մեթոդաբանական հիմքերը պատկերացնելու տեսանկյունից։

    Updated: 2026-09-09
    Երաժշտության հոգեբանության պատմությունը որպես հոգեբանության բնագավառ և դրա տեսամեթոդաբանական հիմունքները
    Online

    Culture

    Արմեն Գուլակյանի ստեղծագործական կյանքը և արվեստը

    Աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ թատերական արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչ, դերասան, ռեժիսոր և մանկավարժ Արմեն Գուլակյանի (1899–1960) ստեղծագործական գործունեության, գեղարվեստական աշխարհայացքի և հայ թատրոնի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Արվեստագիտության թեկնածու Գոռ Վանյանի հեղինակած մենագրությունում ներկայացվում են անվանի արվեստագետի կյանքի և ստեղծագործության հիմնական փուլերը, նրա մասնագիտական ձևավորման առանձնահատկությունները, ռեժիսորական մտածողության զարգացումը և բեմարվեստի նկատմամբ ունեցած գեղագիտական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Գուլակյանի ստեղծագործական որոնումներին, ազգային թատերական ավանդույթների պահպանմանն ու նորարարական բեմադրական սկզբունքների կիրառմանը, ինչպես նաև հայկական և համաշխարհային թատերական մշակույթների փոխազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են ռեժիսորի բեմադրական արվեստի առանձնահատկությունները, ներկայացումների գեղարվեստական կառուցվածքը, դերասանական խաղի կազմակերպման մեթոդները, կերպարների հոգեբանական բացահայտման միջոցները և դրամատուրգիական նյութի բեմական մեկնաբանության սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում նրա ստեղծագործական գործունեության վաղ շրջանին, երբ ռեժիսորը հետաքրքրված էր պայմանական թատրոնի արտահայտչամիջոցներով, ինչպես նաև հասուն շրջանին, երբ նրա արվեստում առավել նշանակալի դարձան հոգեբանական ռեալիզմի սկզբունքները, բեմական ճշմարտացիությունը և դերասանի ստեղծագործական անհատականության կարևորումը։ Քննարկվում են Գուլակյանի կապերը հայկական թատերական դպրոցի ավանդույթների հետ, Օվի Սևումյանի ստեղծագործական սկզբունքների ազդեցությունը և Կոնստանտին Ստանիսլավսկու թատերական համակարգի կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նրա գործունեությունը Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում, որտեղ իրականացրած բեմադրությունները նպաստել են հայկական դրամատիկական արվեստի գեղարվեստական հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում նրա աշխատանքին, օպերային ներկայացումների բեմադրական առանձնահատկություններին և երաժշտական ու դրամատիկական արվեստների համադրման խնդիրներին։ Դիտարկվում են հայկական և համաշխարհային դասական դրամատուրգիայի ստեղծագործությունների նրա մեկնաբանությունները, մասնավորապես «Մակբեթ», «Ֆիգարոյի ամուսնությունը», «Դիմակահանդես» և «Կենդանի դիակ» ներկայացումները, որոնց միջոցով բացահայտվում են ռեժիսորի գեղարվեստական մտածողության բազմազանությունը, կերպարների հոգեբանական խորության ընկալումը և բեմական արտահայտչամիջոցների կիրառման վարպետությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Գուլակյանի մանկավարժական գործունեության ուսումնասիրությունը, դերասանական և ռեժիսորական նոր սերունդների մասնագիտական պատրաստության գործում նրա ներդրման գնահատումը և թատերական կրթության վերաբերյալ նրա պատկերացումների լուսաբանումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արվեստագետի ստեղծագործական ժառանգության պատմամշակութային նշանակությանը, ժամանակակիցների գնահատականներին, նրա գործունեության շուրջ ձևավորված տարբեր մեկնաբանություններին և խորհրդային ժամանակաշրջանի հասարակական ու գաղափարական պայմանների ազդեցությանը թատերական արվեստի զարգացման վրա։ Մենագրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ բեմարվեստի պատմության կարևոր ժամանակաշրջաններից մեկի, ազգային ռեժիսորական դպրոցի զարգացման օրինաչափությունների և Արմեն Գուլակյանի ստեղծագործական անհատականության մասին։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է թատերագիտության, արվեստաբանության և հայ մշակույթի պատմության տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել թատերագետների, ռեժիսորների, դերասանների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, թատերական բուհերի ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև հայկական թատրոնի պատմությամբ և ազգային բեմարվեստի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Արմեն Գուլակյանի ստեղծագործական կյանքը և արվեստը
    Online

    Literature

    Նոր գրքեր: Տեղեկատվական ցանկ 2011: Երկրորդ կիսամյակ

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը վերաբերում է 2011 թվականի երկրորդ կիսամյակում գրադարանային համակարգերում հաշվառված նոր գիտական և մասնագիտական գրականությանը՝ ընդգրկելով տարբեր ոլորտներ, այդ թվում՝ տեխնիկա, ինֆորմատիկա, ինժեներական գիտություններ և կիրառական հետազոտություններ։ Այն ծառայում է որպես գրադարանային համալրման հաշվետվական-տեղեկատվական աղբյուր, որի միջոցով համակարգվում են նոր ստացված հրատարակությունները, դրանց թեմատիկ ուղղվածությունը և գիտական արժեքը։ Ցանկում ներառված նյութերը հիմնականում ներկայացնում են ժամանակակից տեխնոլոգիական զարգացումների տարբեր ասպեկտներ՝ ավտոմատացում, համակարգչային տեխնոլոգիաներ, չափման և կառավարման համակարգեր, էներգետիկա և արդյունաբերական ինժեներիա, ինչպես նաև կիրառական գիտությունների նոր արդյունքներ։ Այսպիսի գրացուցակները կարևոր դեր ունեն գիտական տեղեկատվության հասանելիության ապահովման, մասնագետների և հետազոտողների համար արդի աղբյուրների ընտրության, ինչպես նաև գրադարանային ֆոնդերի համակարգված զարգացման գործում։ Դրանք թույլ են տալիս հետևել գիտատեխնիկական մտքի զարգացման միտումներին տվյալ ժամանակահատվածում և ապահովել տեղեկատվական հոսքերի արդյունավետ կազմակերպում։

    Updated: 2026-08-23
    Նոր գրքեր: Տեղեկատվական ցանկ 2011: Երկրորդ կիսամյակ
    Online

    Other Subjects

    Խորհրդահայ ակումբային շենքերի և մշակույթի պալատների ճարտարապետական ժառանգությունը

    Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում ձևավորված հասարակական նշանակության մշակութային կառույցների ճարտարապետական առանձնահատկությունների, պատմական զարգացման և ժառանգական արժեքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում քաղաքներում և գյուղական բնակավայրերում կառուցված ակումբային շենքերը, մշակութային կենտրոնները և պալատները՝ որպես խորհրդային հասարակական կյանքի կազմակերպման կարևոր տարածքներ։ Վերլուծվում են դրանց հատակագծային լուծումները, ծավալատարածական կառուցվածքը, ճակատների ձևավորումը, շինարարական նյութերի և կոնստրուկտիվ համակարգերի կիրառումը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ գեղարվեստական ու ոճական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են խորհրդային ճարտարապետական սկզբունքները Հայաստանում համադրվել տեղական շինարարական ավանդույթների, ազգային ճարտարապետության տարրերի, բնական միջավայրի և քաղաքաշինական առանձնահատկությունների հետ։ Դիտարկվում է նաև այդ կառույցների հասարակական գործառույթը՝ որպես թատերական ներկայացումների, համերգների, կինոդիտումների, ժողովների, կրթական խմբակների, ցուցահանդեսների և համայնքային այլ միջոցառումների անցկացման վայրեր։ Ճարտարապետական զարգացման տարբեր փուլերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոճական փոփոխությունները՝ վաղ խորհրդային շրջանի կառուցողական և համեմատաբար զուսպ լուծումներից մինչև հետագա տասնամյակների մոնումենտալ, արդիական և փորձարարական մոտեցումները։ Կարևորվում է շենքերի ներկայիս ֆիզիկական վիճակի, սկզբնական գործառույթի փոփոխության, վերակառուցումների և պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն կառույցներին, որոնք ժամանակի ընթացքում կորցրել են իրենց նախկին նշանակությունը, ենթարկվել են էական փոփոխությունների կամ հայտնվել քայքայման ու վերացման վտանգի առջև։ Դրանց փաստագրումը, արժեքավորումը և պահպանության հնարավոր մեխանիզմների մշակումը դիտարկվում են որպես Հայաստանի նորագույն ճարտարապետական ժառանգության պահպանման կարևոր ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական ճարտարապետության պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը և հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ կառույցները ոչ միայն որպես որոշակի ժամանակաշրջանի գաղափարական ու հասարակական միջավայրի արտահայտություն, այլև որպես Հայաստանի քաղաքների և բնակավայրերի ճարտարապետական դիմագիծը ձևավորող մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներ։

    Updated: 2026-09-28
    Խորհրդահայ ակումբային շենքերի և մշակույթի պալատների ճարտարապետական ժառանգությունը
    Online

    Philosophy

    Ես սեր եմ, ﬓացածը ես չեմ

    Ժողովածուն ժամանակակից հայ գրականության քնարական ուղղությանը պատկանող ստեղծագործություն է, որի առանցքում մարդու ներաշխարհը, սերը, զգացմունքային ապրումները և ինքնաճանաչման որոնումներն են։ Ստեղծագործական աշխարհում սերը ներկայանում է ոչ միայն որպես երկու մարդկանց միջև ձևավորվող զգացում, այլև որպես մարդու գոյության, հոգևոր ինքնության և աշխարհի նկատմամբ վերաբերմունքի կարևոր հիմք։ Հեղինակը կենտրոնանում է անհատի զգացմունքային վիճակների, հիշողությունների, կարոտի, հանդիպումների ու բաժանումների, սպասման և ներքին հակասությունների վրա՝ դրանք վերածելով քնարական մտորումների։ Սիրո գաղափարը տարբեր ստեղծագործություններում կարող է հանդես գալ որպես երջանկության աղբյուր, հոգևոր ուժ, ցավի պատճառ կամ մարդու ինքնաճանաչման ճանապարհ։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդու և ժամանակի փոխհարաբերությունները, անցյալի հիշողությունների ազդեցությունը ներկայի վրա և այն ապրումները, որոնք պահպանվում են նույնիսկ կյանքի հանգամանքների փոփոխությունից հետո։ Քնարական խոսքը կառուցվում է անձնական և անմիջական զգացողությունների շուրջ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հետևելու քնարական հերոսի հոգեբանական փոփոխություններին և աշխարհընկալմանը։ Ուշադրություն է դարձվում սիրո և միայնության, ներկայության և բացակայության, վստահության և հիասթափության, երազանքի և իրականության հակադրություններին։ Ստեղծագործություններում զգացմունքային ապրումները հաճախ վերածվում են ավելի ընդհանրական մտորումների մարդու էության, հարաբերությունների արժեքի, կյանքի անցողիկության և հոգևոր կապերի նշանակության մասին։ Լեզվական արտահայտչականությունը, պատկերավոր խոսքը, խորհրդանշական ձևակերպումները և հուզական շեշտադրումները նպաստում են ներքին տրամադրությունների փոխանցմանը։ Անձնական ապրումների միջոցով ձևավորվում է ավելի լայն մարդասիրական գաղափար՝ սերը ներկայացնելով որպես այն արժեքներից մեկը, որի միջոցով մարդը կարող է իմաստավորել սեփական գոյությունը և հարաբերությունները շրջապատող աշխարհի հետ։ Ժողովածուն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ժամանակակից հայ քնարերգության, սիրային պոեզիայի և անհատի հոգեբանական աշխարհի գեղարվեստական արտահայտման առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-29
    Ես սեր եմ, ﬓացածը ես չեմ
    Online

    Economics

    Ռեսուրսների օպտիմալ կառավարման հիմնախնդիրները (ՀՀ հանքարդյունաբերության օրինակով)

    Այս գիրքը նվիրված է ռեսուրսների արդյունավետ և կայուն կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես օրինակ դիտարկելով Հայաստանի Հանրապետության հանքարդյունաբերության ոլորտը։ Աշխատությունում վերլուծվում են բնական, նյութական, ֆինանսական և մարդկային ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները, դրանց կառավարման մեխանիզմները և տնտեսության զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեության կազմակերպման, արտադրական գործընթացների արդյունավետության բարձրացման, ծախսերի նվազեցման և մրցունակության ապահովման ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական պաշարների պահպանման, բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման, ներդրումային քաղաքականության և ոլորտի երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարությունների հարցերին։ Գիրքը ներառում է տեսական հիմնավորումներ, վիճակագրական տվյալների վերլուծություն և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են օգտակար լինել ինչպես պետական կառավարման մարմինների, այնպես էլ տնտեսագետների, ոլորտային մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել հանքարդյունաբերության դերը երկրի տնտեսական համակարգում և հասկանալ ռեսուրսների օպտիմալ կառավարման նշանակությունը կայուն զարգացման համատեքստում։

    Updated: 2026-09-23
    Ռեսուրսների օպտիմալ կառավարման հիմնախնդիրները (ՀՀ հանքարդյունաբերության օրինակով)