Լուսինյաններ

Linguistics

Նախատեսված է միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ժամանակակից հայոց լեզվի գործնական կիրառման հմտությունները։ Գիրքը կառուցված է այնպես, որ համատեղի տեսական գիտելիքը և գործնական վարժությունները՝ ընդգրկելով ուղղագրության, կետադրության, բառագիտության, ձևաբանության և շարահյուսության հիմնական բաժինները։ Աշխատությունում ներառված են բազմաբնույթ առաջադրանքներ՝ ուղղված լեզվական սխալների հայտնաբերմանը և շտկմանը, գրավոր խոսքի հստակության և ճշգրտության բարձրացմանը, ինչպես նաև մասնագիտական տեքստերի ճիշտ ձևակերպմանը։ Հեղինակը կարևորում է նաև հաղորդակցական մոտեցումը՝ խրախուսելով ուսանողների ակտիվ մասնակցությունը և ինքնուրույն աշխատանքը։ Ձեռնարկը նպաստում է լեզվական մտածողության զարգացմանը և գրագետ խոսքի ձևավորմանը՝ ծառայելով որպես արդյունավետ գործիք թե՛ դասավանդման, թե՛ ինքնուսուցման համար։ Այն հատկապես օգտակար է այն ուսանողների համար, ովքեր պատրաստվում են կիրառել հայոց լեզուն տարբեր մասնագիտական ոլորտներում՝ ապահովելով նրանց լեզվական մշակույթի բարձր մակարդակ։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է հակաշփական կիրառությունների համար նախատեսված պղնձային հիմքով ամրանավորված փոշեհամաձուլվածքների կառուցվածքի ձևավորման և դրանց ֆիզիկամեխանիկական ու տրիբոլոգիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նյութի բաղադրության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և շահագործման ընթացքում դրսևորվող հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունն է։ Փոշեմետալուրգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ստանալ բազմաբաղադրիչ նյութեր, որոնց կառուցվածքը կարող է նպատակային ձևավորվել՝ շփման հանգույցներում անհրաժեշտ մաշակայունություն, մեխանիկական ամրություն, ջերմային կայունություն և համապատասխան շփման բնութագրեր ապահովելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պղնձային մատրիցի և ամրանավորող բաղադրիչների փոխազդեցությանը, դրանց բաշխվածությանը և ստացված նյութի կառուցվածքային համասեռությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է գնահատվել ծակոտկենության, հատիկային կառուցվածքի, միջֆազային սահմանների և ամրանավորող մասնիկների բնույթի ազդեցությունը համաձուլվածքի ընդհանուր հատկությունների վրա։ Կարևոր ուղղություն է կառուցվածք–հատկություն կապի բացահայտումը, քանի որ նյութի միկրոկառուցվածքային փոփոխությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ կարծրության, ամրության, մաշման դիմադրության և շփման ընթացքում նյութի վարքագծի վրա։ Հակաշփական նյութերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև շփման մակերևույթում ընթացող կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական և ջերմային ազդեցությունները կարող են փոփոխել մակերևութային շերտի վիճակն ու նյութի աշխատանքային բնութագրերը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատական գնահատում՝ առավել հավասարակշռված հատկություններով նյութերի առանձնացման նպատակով։ Նման նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում մեքենաշինական և տեխնիկական համակարգերի շարժական միացությունների համար, որտեղ անհրաժեշտ է նվազեցնել մաշումը և բարձրացնել հանգույցների աշխատանքային հուսալիությունն ու ծառայության տևողությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է փոշեմետալուրգիայի, նյութագիտության, մետաղագիտության և տրիբոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել պղնձային հիմքով ամրանավորված հակաշփական նյութերի կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունները և դրանց կապը գործառնական հատկությունների հետ։

Pedagogy

Մանկավարժություն աշխատությունը մանկավարժական գիտության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է կրթության և դաստիարակության տեսական հիմքերը, նպատակները և կազմակերպման սկզբունքները, այն բացատրում է ուսուցման գործընթացի կառուցվածքը, մանկավարժական մեթոդները, ուսուցչի և աշակերտի փոխազդեցության ձևերը, ինչպես նաև կրթական միջավայրի ազդեցությունը անձի զարգացման վրա, գիրքը անդրադառնում է ուսուցման տարբեր ձևերին՝ դասարանային, անհատական և համագործակցային, և ներկայացնում է գնահատման ու վերահսկման համակարգերը, միաժամանակ ընդգծելով կրթության սոցիալական դերը և արժեքային դաստիարակության նշանակությունը ժամանակակից հասարակությունում, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսուցիչների, ուսանողների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բանկային ծառայությունների արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով բանկային համակարգի գործունեության, հաճախորդներին մատուցվող ծառայությունների որակի և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության կատարելագործման ուղղությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բանկային ծառայությունների հիմնական տեսակները, դրանց զարգացման առանձնահատկությունները և Հայաստանի ֆինանսական համակարգում ունեցած նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարկավորման, ավանդների ներգրավման, վճարային և հաշվարկային ծառայությունների, քարտային գործառնությունների, հեռահար և թվային բանկային ծառայությունների զարգացմանը, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ հաճախորդների պահանջների փոփոխությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բանկային ծառայությունների արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, կազմակերպական, տեխնոլոգիական և մրցակցային գործոնները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ծառայությունների ինքնարժեքի նվազեցմանը, գործառնությունների արագացմանը, սպասարկման որակի բարձրացմանը, հաճախորդների սպասարկման գործընթացների կատարելագործմանը և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ թվային բանկինգի, առցանց և բջջային ծառայությունների ընդլայնման, ավտոմատացված համակարգերի կիրառման և ֆինանսական նորարարությունների ազդեցությանը բանկերի գործունեության արդյունավետության վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են հաճախորդների ֆինանսական կարիքների և վարքագծի փոփոխությունները, անհատականացված ծառայությունների զարգացման հնարավորությունները և բանկային ծառայությունների նկատմամբ վստահության բարձրացման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել բանկային ծառայությունների մատչելիության ապահովմանը տարբեր սոցիալական և տարածքային խմբերի համար, ինչպես նաև ֆինանսական ներառականության ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է բացահայտել ՀՀ բանկային համակարգում առկա հիմնական խնդիրները, գնահատել դրանց ազդեցությունը բանկերի մրցունակության և հաճախորդների բավարարվածության վրա և առաջարկել արդյունավետության բարձրացման համապատասխան ուղղություններ։ Ներկայացված մոտեցումները կարող են նպաստել բանկային ծառայությունների որակի բարելավմանը, գործառնական ծախսերի օպտիմալացմանը, տեխնոլոգիական զարգացման արագացմանը և ֆինանսական շուկայի մրցակցային միջավայրի կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բանկային և ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, ֆինանսական կառույցների ղեկավարներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և Հայաստանի բանկային համակարգի զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։

Informatics

Տեխնիկական գիտությունների, բնապահպանական մոնիթորինգի և տեղեկատվական համակարգերի մշակման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շրջակա միջավայրի ծծմբի երկօքսիդով (SO₂) աղտոտվածության վերլուծության ավտոմատացված համակարգի նախագծման և մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում ծծմբի երկօքսիդի առաջացման հիմնական աղբյուրները, մթնոլորտում դրա տարածման առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի որակի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղտոտող նյութի կոնցենտրացիայի չափման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և պահպանման տեխնիկական ու ծրագրային մեթոդներին։ Վերլուծվում են ավտոմատացված դիտարկման համակարգերի կառուցվածքը, չափիչ սարքավորումների աշխատանքի սկզբունքները և տեղեկատվության փոխանցման ու մշակման գործընթացները։ Քննարկվում են ծծմբի երկօքսիդի պարունակության որոշման համար կիրառվող վերլուծական մեթոդները, չափումների ճշգրտության ապահովման և հնարավոր սխալների գնահատման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տվիչների, տվյալների հավաքագրման սարքերի, ծրագրային ալգորիթմների և տեղեկատվական շտեմարանների փոխկապակցված աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում աղտոտվածության մակարդակի ժամանակային և տարածական փոփոխությունների գնահատմանը, վիճակագրական վերլուծությանը և ստացված արդյունքների գրաֆիկական ներկայացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է ավտոմատացված համակարգի միջոցով սահմանված բնապահպանական նորմերի նկատմամբ չափումների համեմատումը, աղտոտվածության բարձր մակարդակների ժամանակին հայտնաբերումը և համապատասխան տեղեկատվության տրամադրումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բնապահպանական տվյալների մշակման արդյունավետության բարձրացմանը և օդի որակի վերահսկման գործընթացների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպանական ճարտարագիտության, ավտոմատացման, կիրառական ծրագրավորման, մթնոլորտային օդի մոնիթորինգի և էկոլոգիական տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի «Այվազյանի Վարդաբույր» և «Վանի» սորտերի շիվերի աճի ու բերքատվության վրա բեռնվածության և էտի երկարության ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել էտի տարբեր եղանակների և վազի բեռնվածության այնպիսի հարաբերակցություններ, որոնք կարող են նպաստել բույսերի հավասարակշռված աճին, արդյունավետ բերքատվությանը և խաղողի վազերի արտադրական ներուժի առավել լիարժեք օգտագործմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են թողնված աչքերի կամ պտղատու օղակների քանակը, էտի երկարությունը և վազի ընդհանուր բեռնվածությունը անդրադառնում շիվերի աճի ինտենսիվության, զարգացման բնույթի և բերքագոյացման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բույսի վեգետատիվ և գեներատիվ աճի փոխհարաբերությանը, քանի որ չափազանց բարձր կամ ցածր բեռնվածությունը կարող է խախտել այդ հավասարակշռությունը և ազդել ինչպես շիվերի զարգացման, այնպես էլ բերքի քանակական ու որակական ցուցանիշների վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են համեմատվել ուսումնասիրվող երկու սորտերի արձագանքները էտի տարբեր երկարություններին և բեռնվածության մակարդակներին՝ բացահայտելու դրանց կենսաբանական առանձնահատկություններին առավել համապատասխան ագրոտեխնիկական պայմանները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ տվյալ սորտերի համար էտի և բեռնվածության առավել արդյունավետ նորմերի ընտրության, բերքատվության բարձրացման և այգու արտադրական արդյունավետության բարելավման համար։ Աշխատությունը գործնական նշանակություն ունի հատկապես խաղողի մշակության տեխնոլոգիայի կատարելագործման տեսանկյունից, քանի որ ճիշտ էտը և բեռնվածության կարգավորումը կարևոր են վազի երկարատև արդյունավետության, բերքի կայունության և պտղի որակի պահպանման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել խաղողագործներին, ագրոնոմներին, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և խաղողի սորտերի ագրոտեխնիկական առանձնահատկություններով հետաքրքրվող հետազոտողներին։