Մանկատան երեխաների սոցիալական վիճակը

History

Այս գերմաներեն աշխատությունը նվիրված է Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և պատմական զարգացումների երկարաժամկետ ազդեցությանը՝ տարածաշրջանի սահմաններից դուրս ձևավորված հասարակական, քաղաքական և միջազգային գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում այն գաղափարն է, որ Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած հակամարտությունները, քաղաքական փոփոխությունները, ազգային և կրոնական լարվածությունները, արտաքին միջամտությունները և ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները շարունակաբար թողել են խոր հետք հետագա պատմական զարգացումների վրա։ Աշխատության մեջ տարածաշրջանի իրադարձությունները դիտարկվում են ոչ թե մեկուսացված դրվագների, այլ փոխկապակցված պատմական գործընթացների համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց առաջացման պատճառներին, ընթացքին և երկարաժամկետ հետևանքներին։ Քննարկվում են Մերձավոր Արևելքի տարբեր պետությունների ու հասարակությունների քաղաքական փոխհարաբերությունները, տարածաշրջանային հակամարտությունների ազդեցությունը միջազգային հարաբերությունների վրա, ինչպես նաև մեծ տերությունների շահերն ու քաղաքականությունը տարածաշրջանի նկատմամբ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, տարածքային և քաղաքական հակասությունների դերին, որոնք կարող են շարունակել ազդեցություն ունենալ նույնիսկ սկզբնական իրադարձություններից տասնամյակներ անց։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են անցյալի քաղաքական որոշումները, չլուծված հակամարտությունները և սոցիալական փոփոխությունները ձևավորում նոր քաղաքական իրողություններ և ազդում միջազգային օրակարգի վրա։ Աշխատության կարևոր արժեքը տարածաշրջանային գործընթացները լայն պատմաքաղաքական համատեքստում դիտարկելու հնարավորությունն է, ինչը թույլ է տալիս բացահայտել Մերձավոր Արևելքի խնդիրների փոխկապակցվածությունն ու դրանց ազդեցության տարածումը այլ երկրներում և հասարակություններում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, աշխարհաքաղաքականությամբ, տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով և ժամանակակից քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է մերձերևանյան տարածքում երկրակեղևի ժամանակակից ձևախախտումների և շարժումների տարածաժամանակային դինամիկայի ուսումնասիրությանը՝ գեոդեզիական դիտարկումների ու չափումների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել երկրակեղևի առանձին հատվածներում տեղի ունեցող հորիզոնական և ուղղաձիգ տեղաշարժերը, գնահատել դրանց փոփոխության բնույթը և պարզել հնարավոր փոխկապակցվածությունը տարածաշրջանի երկրաբանական ու տեկտոնական կառուցվածքի հետ։ Գեոդինամիկական պոլիգոնը դիտարկվում է որպես երկարաժամկետ մոնիթորինգի համար կազմակերպված դիտարկման համակարգ, որի կայուն գեոդեզիական կետերում տարբեր ժամանակահատվածներում իրականացված կրկնակի չափումները հնարավորություն են տալիս հետևելու փոքր տեղաշարժերի կուտակմանը և դեֆորմացիոն դաշտի փոփոխություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել ճշգրիտ բարձրաչափական, անկյունային, հեռաչափական և արբանյակային գեոդեզիայի միջոցով ստացված տվյալները՝ երկրակեղևային շարժումների հնարավորինս ամբողջական տարածական պատկերը ձևավորելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում չափումների ժամանակային շարքերի վերլուծությանը, քանի որ երկարաժամկետ տվյալները հնարավորություն են տալիս տարբերակելու համեմատաբար կայուն շարժումները կարճաժամկետ տատանումներից և գնահատելու դեֆորմացիոն գործընթացների զարգացման ընդհանուր միտումները։ Կարևոր խնդիր է նաև չափումների ճշգրտության և հնարավոր սխալների գնահատումը՝ հաշվի առնելով դիտարկման պայմանները, սարքավորումների առանձնահատկությունները և արտաքին միջավայրի ազդեցությունը։ Ստացված տվյալների տարածական վերլուծությունը կարող է նպաստել հարաբերականորեն կայուն և ավելի ակտիվ հատվածների առանձնացմանը, տեղաշարժերի ուղղությունների որոշմանը և դեֆորմացիոն դաշտը բնութագրող մոդելների կառուցմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են համադրվել տարածքի ակտիվ խզվածքների, երկրաբանական կառուցվածքների և սեյսմոլոգիական դիտարկումների վերաբերյալ տվյալների հետ՝ ժամանակակից տեկտոնական գործընթացների վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու նպատակով։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև սեյսմատեկտոնական հետազոտությունների համար, սակայն գեոդեզիական դեֆորմացիաները ինքնուրույն չեն դիտարկվում որպես երկրաշարժերի ժամանակի կամ ուժգնության միանշանակ կանխատեսման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գեոդեզիայի, երկրադինամիկայի, տեկտոնիկայի և երկրաֆիզիկական մոնիթորինգի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով գնահատել մերձերևանյան տարածաշրջանի երկրակեղևի ժամանակակից շարժումների և ձևախախտումների հիմնական օրինաչափությունները։

Biology

Այս աշխատությունը նվիրված է բջջային թաղանթների ձևավորման հիմնարար մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ կիրառելով մոլեկուլային դինամիկայի մեթոդը և տարբեր մոդելային միացություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս վերահսկելի պայմաններում վերլուծել մոլեկուլների փոխազդեցությունները և դրանց ինքնակազմակերպման օրինաչափությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է բջջաթաղանթների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները, ուսումնասիրում է լիպիդների, մակերեսային ակտիվ նյութերի և այլ բաղադրիչների վարքագիծը տարբեր միջավայրերում, ինչպես նաև վերլուծում է, թե ինչպես են արտաքին պայմանները, ջերմաստիճանը, ճնշումը և մոլեկուլների հատկությունները ազդում թաղանթային կառուցվածքների ձևավորման և կայունության վրա։ Աշխատության կարևոր մասը նվիրված է համակարգչային մոդելավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է մանրամասն դիտարկել այն գործընթացները, որոնք փորձարարական պայմաններում հաճախ դժվար է անմիջապես արձանագրել։ Ներկայացվում են հաշվարկային մոդելների կառուցման սկզբունքները, ստացված արդյունքների համեմատությունը տեսական և փորձարարական տվյալների հետ, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը կենսաբանության, կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է բջջային թաղանթների առաջացման, մոլեկուլային ինքնակազմակերպման և ժամանակակից մոդելավորման մեթոդների նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող հետազոտողների, ասպիրանտների և բարձրագույն կրթության ուսանողների համար։

Pedagogy

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, շարունակական զարգացման, մանկավարժական կարողությունների կատարելագործման և կրթական փոփոխություններին համապատասխանելու հիմնախնդիրներն են։ Ժամանակակից կրթական համակարգում ուսուցչի դերը չի սահմանափակվում գիտելիքի փոխանցմամբ․ մանկավարժը հանդես է գալիս որպես սովորողի զարգացման կազմակերպիչ, կրթական միջավայրի ձևավորող, խորհրդատու և նորարարական մեթոդների կիրառող։ Հետևաբար կրթության որակի բարձրացումը անմիջականորեն կապված է մանկավարժական մասնագիտական ներուժի նպատակային ձևավորման և արդյունավետ օգտագործման հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստման համակարգը, մանկավարժական կրթության բովանդակությունը, տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև մանկավարժական պրակտիկայի կազմակերպման արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացումը, որը հնարավորություն է տալիս թարմացնել մասնագիտական գիտելիքները, յուրացնել ժամանակակից դասավանդման մեթոդներ և արձագանքել կրթության ոլորտում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի թվային տեխնոլոգիաների և նորարարական կրթական գործիքների կիրառման կարողությունների զարգացումը։ Թվայնացման պայմաններում ուսուցիչը պետք է կարողանա ոչ միայն օգտագործել տեխնիկական միջոցներ, այլև դրանք նպատակային ներառել ուսումնական գործընթացում՝ բարձրացնելով դասավանդման արդյունավետությունը և սովորողների ներգրավվածությունը։ Մանկավարժական ներուժի զարգացման կարևոր բաղադրիչ է նաև ներառական կրթության սկզբունքների կիրառումը։ Ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածությունը պետք է հնարավորություն տա աշխատել տարբեր կրթական կարիքներ ունեցող սովորողների հետ, ապահովել անհատական մոտեցում և ձևավորել անվտանգ ու աջակցող կրթական միջավայր։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մանկավարժի մասնագիտական մոտիվացիայի, աշխատանքի պայմանների, սոցիալական և մասնագիտական հեղինակության, կարիերայի զարգացման հնարավորությունների և աշխատանքի գնահատման համակարգերի խնդիրներին։ Ուսուցչի մասնագիտական ներուժը կախված է ոչ միայն անհատական գիտելիքներից ու հմտություններից, այլև այն հաստատության միջավայրից, որտեղ նա աշխատում է։ Այդ պատճառով կարևոր են դպրոցների կառավարման արդյունավետությունը, մասնագիտական համագործակցության մշակույթը, փորձի փոխանակումը, մենթորությունը և մանկավարժական համայնքների ձևավորումը։ Հայաստանի կրթության ոլորտի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առկա ձեռքբերումներն ու խնդիրները, գնահատել մանկավարժական կադրերի պատրաստման և վերապատրաստման գործող մոտեցումները և առանձնացնել զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Այդ ուղղությունների շարքում կարող են ընդգրկվել ուսուցիչների նախնական և շարունակական կրթության փոխկապակցումը, գործնական հմտությունների ամրապնդումը, վերապատրաստման ծրագրերի անհատականացումը, թվային և հետազոտական կարողությունների զարգացումը, նորարարական մանկավարժական փորձի տարածումը և մասնագիտական գնահատման համակարգերի կատարելագործումը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև երիտասարդ մասնագետների ներգրավմանն ու դպրոցում նրանց մասնագիտական կայացմանը, քանի որ կրթական համակարգի երկարաժամկետ կայունության համար կարևոր է նոր սերնդի որակյալ մանկավարժական կադրերի ձևավորումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել Հայաստանի կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրները և առաջարկել դրանց լուծման հնարավոր ուղիներ։ Թեման ունի կարևոր գործնական նշանակություն, քանի որ որակյալ մանկավարժական ներուժի ձևավորումը կրթության արդյունավետության, սովորողների ուսումնառության արդյունքների բարելավման և կրթական համակարգի երկարաժամկետ զարգացման հիմնական նախապայմաններից է։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում WGS-84 համաշխարհային գեոդեզիական կոորդինատային համակարգի ներդրման և GPS արբանյակային ընդունիչների դիտարկումների միջոցով նոր ազգային գեոդեզիական ցանցի ստեղծման գիտական ու գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ բարձր ճշտության միասնական գեոդեզիական հիմքի ձևավորման սկզբունքները և գնահատել դրա նշանակությունը Հայաստանի տարածքում գեոդեզիական, քարտեզագրական, տեղագրական և կադաստրային աշխատանքների իրականացման համար։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են WGS-84 համակարգի առանձնահատկությունները, դրա ներդրման անհրաժեշտությունը և ավանդական գեոդեզիական համակարգից ժամանակակից արբանյակային համակարգի անցման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում GPS ընդունիչներով իրականացվող դիտարկումների կազմակերպմանը, չափումների տևողությանը, դիտարկվող կետերի ընտրությանը, բազային գծերի ձևավորմանը, ստացված տվյալների մշակմանը և կոորդինատների հաշվարկման ու հավասարակշռման մեթոդներին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է Հայաստանի տարածքում ազգային գեոդեզիական ցանցի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ տարբեր դասերի գեոդեզիական կետերի փոխկապակցման և միասնական կոորդինատային հիմքի ստեղծման տեսանկյունից։ Պաշտոնական ծրագրային փաստաթղթերում նախատեսված էր WGS-84 համակարգում ազգային գեոդեզիական ցանցի ստեղծում, իսկ GPS դիտարկումները պետք է օգտագործվեին ցանցի կետերի բարձր ճշտությամբ կոորդինատների որոշման համար։ Հետագայում ստեղծված ազգային գեոդեզիական ցանցը ներառեց 0-ական դասի 5, 1-ին դասի 41 և 2-րդ դասի 1069 կետեր։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արբանյակային գեոդեզիական տեխնոլոգիաների առավելությունների վերլուծությունը, քանի որ դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել կոորդինատների որոշման ճշտությունը, նվազեցնել ավանդական չափումների նկատմամբ կախվածությունը և ավելի արդյունավետ կազմակերպել մեծ տարածքների գեոդեզիական ապահովումը։ Ուսումնասիրության արդյունքները նշանակալի են տեղագրական քարտեզների և հատակագծերի կազմման, կադաստրային քարտեզագրման, շինարարական և նախագծային աշխատանքների, նավիգացիոն համակարգերի, օդագնացության, պետական սահմանների ու վարչատարածքային սահմանների որոշման, ինչպես նաև երկրակեղևի շարժումների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է գեոդեզիական ցանցի հետագա պահպանման, թարմացման և մշտական գործող արբանյակային ռեֆերենց կայանների միջոցով դրա արդիական վիճակի ապահովման անհրաժեշտությանը։ Այսպիսով, աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի գեոդեզիական համակարգի արդիականացման կարևոր փուլը՝ ավանդական ցանցերից դեպի ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների վրա հիմնված միասնական ազգային գեոդեզիական հիմք անցնելու գործընթացը։ Այն կարող է հետաքրքրել գեոդեզիստներին, քարտեզագիրներին, կադաստրի մասնագետներին, տեղագրագետներին, շինարարության և հողաշինության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Մատենագիտական տվյալներով՝ աշխատանքը 2010 թվականին ներկայացված տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի ատենախոսություն է՝ «Գեոդեզիա, ներառյալ քարտեզագրություն և կադաստր» մասնագիտությամբ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի վրա արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում տնտեսական աճը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ ներքին և արտաքին գործոնների փոխազդեցությամբ ձևավորվող գործընթաց, որտեղ արտաքին ազդեցությունների նշանակությունը հատկապես մեծ է բաց տնտեսությունների համար։ Քննվում են արտաքին առևտրի, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքի, օտարերկրյա ներդրումների, միջազգային կապիտալի շարժի, դրամական փոխանցումների, արտաքին ֆինանսավորման և համաշխարհային շուկաների փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության և արտադրության ծավալների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտահանման դերին՝ որպես արտադրության ընդլայնման, արտաքին պահանջարկի ձևավորման և տնտեսության միջազգային մրցունակության բարձրացման հնարավոր գործոնի։ Միաժամանակ դիտարկվում է ներմուծման երկակի նշանակությունը՝ որպես սպառողական պահանջարկի բավարարման աղբյուր և որպես արտադրության համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիաների, սարքավորումների, հումքի ու միջանկյալ ապրանքների ձեռքբերման միջոց։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ազդեցության գնահատումը, քանի որ դրանք կարող են կապված լինել կապիտալի ներհոսքի, արտադրական հնարավորությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական նորացման և միջազգային տնտեսական կապերի զարգացման հետ։ Քննվում է նաև արտերկրից ստացվող դրամական փոխանցումների հնարավոր ազդեցությունը տնային տնտեսությունների եկամուտների, սպառման, խնայողությունների և ներքին պահանջարկի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին տնտեսական ցնցումներին՝ միջազգային գների տատանումներին, առևտրային գործընկերների տնտեսական վիճակի փոփոխություններին, փոխարժեքային զարգացումներին և համաշխարհային ֆինանսական պայմանների փոփոխությանը։ Կարևորվում է Հայաստանի տնտեսության արտաքին կախվածությունների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը և այն ուղիների բացահայտումը, որոնց միջոցով միջազգային տնտեսական գործընթացները կարող են փոխանցվել ներքին տնտեսությանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մակրոտնտեսական ցուցանիշների համեմատական, վիճակագրական և տնտեսաչափական վերլուծության մեթոդներ՝ տնտեսական աճի և առանձին արտաքին գործոնների միջև փոխկապակցվածությունները գնահատելու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև արտաքին առևտրի աշխարհագրական և ապրանքային բազմազանեցման, արտահանման ներուժի զարգացման և ներդրումային միջավայրի նշանակությունը արտաքին ցնցումների նկատմամբ տնտեսության դիմակայունության տեսանկյունից։ Արտաքին գործոնների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տնտեսական աճը գնահատել ոչ միայն ներքին արտադրական ռեսուրսների և տնտեսական քաղաքականության, այլև միջազգային տնտեսական հարաբերությունների լայն համակարգի շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն տնտեսական զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության, արտաքին տնտեսական քաղաքականության մշակման և մակրոտնտեսական գործընթացների գնահատման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով տնտեսագիտության, միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։