Մարդու Էկոլոգիա

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտագաղթի պատճառների, զարգացման միտումների և դրա սոցիալ-տնտեսական հետևանքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են արտագաղթը պայմանավորող տնտեսական, սոցիալական, ժողովրդագրական և քաղաքական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը աշխատաշուկայի, բնակչության կառուցվածքի, ընտանիքների բարեկեցության, մարդկային կապիտալի և երկրի տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն գործընթացների ազդեցությանը տարածաշրջանային զարգացման, աղքատության մակարդակի, դրամական փոխանցումների, զբաղվածության և ժողովրդագրական փոփոխությունների վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են վիճակագրական տվյալների և գիտական հետազոտությունների հիման վրա կատարված վերլուծություններ, գնահատվում են արտագաղթի երկարաժամկետ հետևանքները և առաջարկվում են պետական քաղաքականության ու կառավարման արդյունավետ լուծումներ՝ միգրացիոն հոսքերի կարգավորման, բնակչության արտահոսքի նվազեցման և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման խթանման նպատակով։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, սոցիոլոգների, ժողովրդագիրների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են միգրացիոն գործընթացներով, սոցիալական քաղաքականությամբ և Հայաստանի զարգացման արդի մարտահրավերներով։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական կայունության և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածության տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական և հասարակական զարգացման համատեքստում։ Քաղաքական կայունությունը դիտարկվում է որպես պետական ինստիտուտների շարունակական գործունեության, իրավական կարգի պահպանման, հասարակական հարաբերությունների կանխատեսելիության և քաղաքական գործընթացների սահմանված ընթացակարգերով կազմակերպման հետ կապված բազմաբաղադրիչ երևույթ։ Քննվում են դրա հիմնական չափումները՝ պետական կառավարման ինստիտուցիոնալ կայունությունը, իշխանության տարբեր մարմինների փոխգործակցությունը, իրավական մեխանիզմների արդյունավետությունը, հասարակության և պետական կառույցների միջև հաղորդակցությունը, քաղաքական մասնակցության ձևերը և ներքին հակասությունների կարգավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ներքաղաքական գործընթացների կայունությունն ինչպես կարող է առնչվել պետության՝ արտաքին և ներքին անվտանգության մարտահրավերներին արձագանքելու կարողության հետ։ Ազգային անվտանգությունը ներկայացվում է լայն իմաստով՝ ընդգրկելով պետական ինքնիշխանության և տարածքային անվտանգության հետ մեկտեղ տնտեսական, տեղեկատվական, սոցիալական, ժողովրդագրական և ինստիտուցիոնալ բաղադրիչները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել քաղաքական ճգնաժամերի, հասարակական բևեռացման, կառավարման համակարգի խափանումների և ինստիտուտների նկատմամբ վստահության նվազման հնարավոր ազդեցությունները պետական համակարգի դիմակայունության վրա՝ առանց քաղաքական կայունությունը նույնացնելու քաղաքական մրցակցության կամ հասարակական տարաձայնությունների բացակայության հետ։ Կարևորվում է ժողովրդավարական ընթացակարգերի, իրավունքի գերակայության, պետական մարմինների հաշվետվողականության և քաղաքական հակասությունների խաղաղ կարգավորման նշանակությունը երկարաժամկետ ինստիտուցիոնալ կայունության տեսանկյունից։ Առանձին ուղղությամբ դիտարկվում են արտաքին միջավայրի ազդեցությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում տարածաշրջանային լարվածությունը, տնտեսական կախվածությունները, տեղեկատվական ազդեցությունները կամ այլ արտաքին գործոններ կարող են փոխազդել ներքին քաղաքական գործընթացների հետ։ Քննվում է նաև պետական կառավարման համակարգի ճգնաժամային իրավիճակներին արձագանքելու կարողությունը, ռազմավարական որոշումների շարունակականությունը և պետական կառույցների միջև արդյունավետ համակարգման նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ քաղաքական կայունության գնահատման տարբեր տեսական մոտեցումներին և ցուցանիշներին՝ ընդգծելով, որ դրա գնահատումը պահանջում է քաղաքական, իրավական, սոցիալական և անվտանգային գործոնների համակցված ուսումնասիրություն։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ազգային անվտանգության ապահովումը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին կառույցների գործունեության արդյունք, այլև որպես պետական ինստիտուտների, հասարակական հարաբերությունների և քաղաքական գործընթացների փոխազդեցությամբ պայմանավորված համակարգային խնդիր։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել քաղաքականագիտության, անվտանգության ուսումնասիրությունների, պետական կառավարման և միջազգային հարաբերությունների ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Տեսական և քվանտային ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բարդ երկրաչափական կառուցվածք ունեցող քվանտային համակարգերի էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նանոչափային կառուցվածքներում լիցքակիրների քվանտային վիճակների ձևավորման առանձնահատկությունները և երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը դրանց էներգետիկ սպեկտրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնիկների տարածական սահմանափակման, կառուցվածքի ձևի և չափերի, ինչպես նաև նյութական միջավայրի բնութագրերի ազդեցությանը էլեկտրոնային վիճակների ու ալիքային ֆունկցիաների վրա։ Վերլուծվում են էներգետիկ մակարդակների փոփոխությունները, օպտիկական անցումները, լույսի կլանման և ճառագայթման գործընթացների առանձնահատկությունները տարբեր երկրաչափական պայմաններում։ Քննարկվում են նաև քվանտային կառուցվածքների մոդելավորման, համապատասխան հավասարումների թվային լուծման և ստացված էլեկտրոնային ու օպտիկական բնութագրերի գնահատման տեսական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածքի երկրաչափության և քվանտային համակարգի ֆիզիկական հատկությունների միջև առկա փոխկապակցվածությունները և գնահատելու դրանց նպատակային կառավարման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քվանտային ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի, կիսահաղորդչային կառուցվածքների և օպտոէլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Մեծ Արարատի գագաթ բարձրանալու պատմությանը՝ ներկայացնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում իրականացված վերելքների նախապատմությունը, ընթացքը և նշանակությունը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Արարատ լեռան՝ որպես բնական, աշխարհագրական և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող բարձունքի, հետազոտման և նվաճման պատմությունն է։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում լեռան աշխարհագրական առանձնահատկություններին, բարձրության, կլիմայական պայմանների, ռելիեֆի և սառցադաշտերի առանձնահատկություններին, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել գագաթ բարձրանալու հնարավորությունների և բարդության վրա։ Ներկայացվում են վաղ շրջանի ճանապարհորդների, հետազոտողների և լեռնագնացների փորձերը, նրանց կազմակերպած արշավախմբերը, վերելքների երթուղիները և հանդիպած բնական ու տեխնիկական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնցում իրականացվել են առաջին հաջողված վերելքները, ինչպես նաև դրանց պատմական հավաստիության, ժամանակագրության և մասնակիցների վերաբերյալ տեղեկություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեռնագնացության տեխնիկայի և կազմակերպման զարգացմանը՝ սկսած վաղ շրջանի արշավախմբերից մինչև ավելի համակարգված և մասնագիտացված վերելքներ։ Ուսումնասիրվում են նաև Արարատի հետ կապված ճանապարհորդական գրառումները, գիտական դիտարկումները և քարտեզագրական աշխատանքները, որոնք նպաստել են լեռան վերաբերյալ աշխարհագրական գիտելիքների ընդլայնմանը։ Վերելքների պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես սպորտային կամ արկածային գործունեության պատմություն, այլև որպես գիտական հետազոտությունների, աշխարհագրական բացահայտումների և տարբեր ժողովուրդների ու ճանապարհորդների հետաքրքրությունների արտահայտություն։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև լեռան նկատմամբ մշակութային և խորհրդանշական վերաբերմունքը, նրա տեղը տարածաշրջանի պատմական հիշողության մեջ և Արարատի գագաթի նկատմամբ ձևավորված հետաքրքրությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել լեռնագնացության պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, ճանապարհորդությունների պատմությամբ, տարածաշրջանի բնական և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև պատմաբաններին, աշխարհագետներին և լեռնագնացության ոլորտի մասնագետներին։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է հայոց կրոնին և հայ ժողովրդին բնորոշ հատկությունների քննարկմանը՝ միավորելով կրոնական ու ազգային ինքնության վերաբերյալ հարցադրումները։ Հայոց կրոնը՝ իր եկեղեցական ավանդույթներով, ծեսերով, հոգևոր արժեքներով և պատմական ժառանգությամբ, նշանակալի դեր է ունեցել հայ ժողովրդի մշակութային կյանքի և ինքնագիտակցության ձևավորման գործում։ Կրոնական պատկանելությունը տարբեր ժամանակներում կապված է եղել համայնքային համախմբման, կրթության, գրավոր մշակույթի պահպանման և ազգային ավանդույթների փոխանցման հետ։ Հայ ժողովրդի հատկությունների մասին խոսելիս 19-րդ դարի հայ մտավորական գրականության մեջ հաճախ քննարկվում էին բարոյական արժեքները, սովորույթները, հասարակական վարքագիծը և ազգային ինքնության առանձնահատկությունները։ Այսպիսի աշխատությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին ժամանակի հեղինակները ներկայացնում հայության հոգևոր ու հասարակական նկարագիրը և ինչ կապ էին տեսնում կրոնի, բարոյականության ու ազգային պատկանելության միջև։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, ազգային ինքնագիտակցության զարգացմամբ, 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքով և կրոնական հրապարակախոսությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։ Այն նաև կարևոր մատենագիտական նյութ է՝ ժամանակաշրջանի հայերեն գաղափարական գրականության ուսումնասիրության համար։

Medicine

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է հակահամաճարակային միջոցառումների կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրանց արդյունավետության գնահատման մեթոդները ժամանակակից պայմաններում՝ Սյունիքի մարզի օրինակով։ Նյութում վերլուծվում են հանրային առողջապահության համակարգի պատրաստվածությունը, վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման մեխանիզմները, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների և բժշկական հաստատությունների համագործակցության դերը համաճարակաբանական ռիսկերի նվազեցման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջոցառումների իրականացման գործնական կողմերին՝ վաղ հայտնաբերման համակարգեր, բնակչության իրազեկում, կարանտինային սահմանափակումներ, պատվաստման ծրագրեր և մոնիթորինգի մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև գնահատում է արդյունավետության ցուցանիշները՝ հիվանդացության մակարդակի փոփոխություն, արձագանքման արագություն և ռեսուրսների օգտագործման օպտիմալություն՝ ընդգծելով մարզային առանձնահատկությունների ազդեցությունը ընդհանուր արդյունքների վրա։ Նյութը օգտակար է հանրային առողջապահության մասնագետների, համաճարակաբանների և կառավարման ոլորտի աշխատողների համար՝ առաջարկելով կիրառական մոտեցումներ հակահամաճարակային համակարգերի բարելավման համար։