Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionMathematics
Խոնարհագույն ուսմունք․ գիրք երրորդ
Կրթական և հոգևոր-դաստիարակչական ուղղվածություն ունեցող այս աշխատությունը նվիրված է ուսուցման, գիտելիքների յուրացման և մարդու մտավոր ու բարոյական ձևավորման խնդիրներին։ «Խոնարհագոյն ուսողութիւն» խորագրով մատենագիտական միավորը բազմահատոր աշխատության երրորդ գիրքն է, որի վերնագիրը շեշտադրում է ուսման նկատմամբ խոնարհ, համեստ և գիտելիքի ձեռքբերմանը նվիրված վերաբերմունքի կարևորությունը։ Աշխատության գաղափարական հիմքում կարելի է տեսնել կրթության ընկալումը որպես մարդու անձնական կատարելագործման, մտավոր զարգացման և բարոյական դաստիարակության կարևոր միջոց։ Ուսումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկությունների և գիտելիքների կուտակում, այլև որպես մարդու մտածողության, դատողության, վարքի և աշխարհընկալման ձևավորման շարունակական գործընթաց։ Խոնարհությունը ներկայացվում է որպես գիտելիքի ձեռքբերման կարևոր նախապայման, քանի որ իսկական ուսումը ենթադրում է սեփական սահմանափակումների գիտակցում, նոր գիտելիքներ ընդունելու պատրաստակամություն, համբերություն և հետևողական աշխատանք։ Այս մոտեցմամբ կրթությունը կապվում է ոչ միայն մտավոր կարողությունների զարգացման, այլև անհատական արժեհամակարգի ձևավորման հետ։ Աշխատության ընդհանուր թեմատիկ ուղղվածության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսուցչի և սովորողի փոխհարաբերությունը, գիտելիքի փոխանցման պատասխանատվությունը և ուսումնական աշխատանքի կազմակերպման նշանակությունը։ Կրթական գործընթացը պահանջում է կարգապահություն, ուշադրություն, աշխատասիրություն և սովորածը գործնականում կիրառելու կարողություն։ Գիտելիքը ձեռք է բերում իր իրական արժեքը, երբ նպաստում է մարդու դատողության կատարելագործմանը, ճիշտ ու սխալի տարբերակմանը և հասարակական կյանքում պատասխանատու վարքագծի ձևավորմանը։ Հոգևոր-բարոյական տեսանկյունից կրթությունը դիտարկվում է որպես մարդու ներքին աշխարհի հարստացման միջոց։ Այն պետք է նպաստի համեստության, հնազանդության, աշխատասիրության, ճշմարտասիրության և բարեպաշտության զարգացմանը։ Քրիստոնեական կրթական ավանդույթում մտավոր զարգացումը չի առանձնացվում բարոյական դաստիարակությունից, քանի որ գիտելիքը պետք է ծառայի ոչ միայն անձնական առաջընթացին, այլև մարդու և հասարակության բարօրությանը։ Այս սկզբունքի համաձայն՝ ուսումը ձեռք է բերում ամբողջական նշանակություն այն ժամանակ, երբ զուգորդվում է բարոյական պատասխանատվության և հոգևոր արժեքների պահպանման հետ։ Բազմահատոր կառուցվածքը մատնանշում է նյութի հաջորդական ներկայացման և ուսումնական ընթացքի փուլային կազմակերպման կարևորությունը։ Երրորդ գրքի առանձնացված ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու որպես ավելի ընդարձակ կրթական ամբողջության բաղկացուցիչ մաս, որի ընդհանուր նպատակն է գիտելիքների հետևողական փոխանցումն ու սովորողի կրթական առաջընթացի ապահովումը։ Գրական-մեթոդական առումով աշխատությունը կարելի է դասել 19-րդ դարի հայ կրթական և խրատական գրականության շրջանակում։ Այդ շրջանի ուսումնական գրականությանը բնորոշ էր գիտելիքի մատչելի տարածումը, սովորողների մտավոր կարողությունների զարգացումը և կրթության ու բարոյական դաստիարակության փոխկապակցվածության շեշտադրումը։ Նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեին դպրոցական կրթության կազմակերպման, ուսումնական մշակույթի ձևավորման և հայերեն գիտակրթական գրականության հարստացման համար։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կապված է Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության կրթական և հրատարակչական գործունեության հետ։ Մխիթարյանները մեծ դեր են ունեցել հայ ժողովրդի կրթական, գիտական և գրական կյանքի զարգացման գործում՝ ստեղծելով ուսումնական ձեռնարկներ, բառարաններ, պատմագիտական ու կրոնական աշխատություններ։ Նրանց գործունեությունը նպաստել է հայերեն գրական լեզվի մշակմանը, գիտելիքների համակարգմանը և կրթական գրականության տարածմանը տարբեր հայ համայնքներում։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժական մտքի, 19-րդ դարի ուսումնական գրականության, քրիստոնեական դաստիարակության և Մխիթարյան միաբանության կրթամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, մանկավարժության պատմաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ հին գրքի մատենագիտական ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-11-12
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Մայիս, թիվ 8)
Այս գրքային ընտրանին նախատեսված է պատանիների համար և ներկայացնում է նոր հրատարակված գրքերի բազմազան ցանկ, որոնք ուղղված են հետաքրքրասիրությունը զարգացնելուն, ընթերցանության սովորությունը ամրապնդելուն և տարբեր թեմաների շուրջ գիտելիքներ տալուն։ Այստեղ կարելի է գտնել ինչպես գեղարվեստական պատմություններ, այնպես էլ տեղեկատվական ու ճանաչողական բնույթի ստեղծագործություններ, որոնք օգնում են պատանիներին ավելի լավ հասկանալ իրենց շրջապատող աշխարհը, զարգացնել քննադատական մտածողությունը և ձևավորել սեփական կարծիք։ Ցանկը կազմված է այնպես, որ ընթերցողը կարողանա ընտրել իրեն հետաքրքրող ժանրերը՝ արկածային, ֆանտաստիկ, գիտական կամ ուսուցողական գրականություն, ինչը նպաստում է ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության աճին և ինքնազարգացմանը։
Updated: 2026-09-07
Chemistry
Физико-химические особенности водно-сульфоксидных растворов поверхностно-активных веществ
Աշխատությունը նվիրված է մակերևութային ակտիվ նյութերի ջրասուլֆօքսիդային լուծույթների ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով լուծույթների կառուցվածքի, հատկությունների և բաղադրիչների փոխազդեցության օրինաչափությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ջրի և սուլֆօքսիդային բաղադրիչների խառնուրդներում մակերևութային ակտիվ նյութերի վարքագիծը, դրանց մոլեկուլների փոխազդեցությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են լուծույթների ֆիզիկական ու քիմիական բնութագրերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային ակտիվ նյութերի միցելների առաջացման, լուծույթների կառուցվածքային կազմակերպման և միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների առանձնահատկություններին։ Կարող են ուսումնասիրվել մակերևութային լարվածությունը, մածուցիկությունը, էլեկտրահաղորդականությունը, խտությունը, լուծելիությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներ՝ դրանց կախվածությունը բաղադրությունից, ջերմաստիճանից և մակերևութային ակտիվ նյութի կոնցենտրացիայից պարզելու նպատակով։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ջրային և սուլֆօքսիդային միջավայրերի առանձնահատկությունների համադրական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լուծիչների բնույթի ազդեցությունը մակերևութային ակտիվ նյութերի ինքնակազմակերպման և լուծույթների կայունության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են կիրառվել տարբեր ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ լուծույթների թերմոդինամիկական, կառուցվածքային և դինամիկական հատկությունները գնահատելու համար։ Ստացված տվյալների հիման վրա հնարավոր է բացահայտել լուծույթների հատկությունների փոփոխության օրինաչափությունները և պարզաբանել մակերևութային ակտիվ նյութերի ու լուծիչների միջև փոխազդեցության բնույթը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են կոլոիդային քիմիայի, լուծույթների տեսության և մակերևութային երևույթների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնման համար։ Արդյունքները կարող են ունենալ նաև կիրառական նշանակություն, քանի որ մակերևութային ակտիվ նյութերի լուծույթներն օգտագործվում են քիմիական տեխնոլոգիաներում, դեղագործության, կոսմետիկայի, նյութերի մշակման և տարբեր արդյունաբերական գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական և կոլոիդային քիմիայի, նյութագիտության, քիմիական տեխնոլոգիայի և մակերևութային երևույթների ուսումնասիրմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։
Updated: 2026-09-14
History
Կովկասյան մշակութային աշխարհը և Հայաստանը․ պրակ Ա
Աշխատությունը հայ անվանի պատմաբան, բանասեր և կովկասագետ Պարույր Մուրադյանի գիտական ուսումնասիրությունն է՝ նվիրված Կովկասի ժողովուրդների պատմամշակութային փոխհարաբերություններին և այդ ընդհանուր մշակութային միջավայրում Հայաստանի ունեցած առանձնահատուկ տեղին։ Գրքի հիմնական նպատակն է բացահայտել Կովկասը որպես պատմականորեն ձևավորված մշակութային միասնական տարածք, որտեղ տարբեր ժողովուրդների լեզուները, կրոնները, գրական ավանդույթները, հոգևոր արժեքները և հասարակական հարաբերությունները դարերի ընթացքում փոխազդել ու փոխհարստացրել են միմյանց։ Ուսումնասիրության առանցքում Հայաստանն է՝ դիտարկված Կովկասի պատմական և մշակութային գործընթացների համատեքստում, իր հարուստ հոգևոր ժառանգությամբ, գրավոր մշակույթով, եկեղեցական ավանդույթներով և հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած բազմաբնույթ կապերով։ Հեղինակը կարևորում է հայ-վրացական և տարածաշրջանային մյուս մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով այն պատմական պայմաններին, որոնցում ձևավորվել և զարգացել են տարբեր ժողովուրդների հոգևոր ու մտավոր կապերը։ Աշխատության ժամանակագրական ընդգրկումը վերաբերում է V–XIII դարերին՝ ընդգրկելով հայ և հարևան ժողովուրդների միջնադարյան պատմության կարևորագույն փուլերը։ Այս ժամանակաշրջանը առանձնահատուկ նշանակություն ունի Կովկասի պատմության համար, քանի որ այն բնութագրվում է քրիստոնեական մշակույթի ամրապնդմամբ, ազգային եկեղեցական հաստատությունների զարգացմամբ, գրավոր ավանդույթների հարստացմամբ, կրթական կենտրոնների ձևավորմամբ և միջմշակութային կապերի ընդլայնմամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից են պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությունը, միջնադարյան գրական և եկեղեցական ժառանգության քննությունը, հայ և վրաց մատենագրական ավանդույթների առնչությունների բացահայտումը, ինչպես նաև լեզվական, կրոնական և մշակութային փոխազդեցությունների վերլուծությունը։ Հատուկ արժեք ունի այն մոտեցումը, որով ազգային մշակույթները չեն դիտարկվում մեկուսացված, այլ ներկայացվում են իրենց պատմական փոխկապակցվածության և ընդհանուր տարածաշրջանային զարգացման շրջանակում։ Այս տեսանկյունից Հայաստանը հանդես է գալիս որպես Կովկասի մշակութային աշխարհի կարևորագույն կենտրոններից մեկը, որի պատմական փորձը, քրիստոնեական ավանդույթները, մատենագրությունը և մտավոր ժառանգությունը նշանակալի ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի հոգևոր կյանքի վրա։ Աշխատության գիտական առանձնահատկություններից է պատմական փաստերի, գրավոր սկզբնաղբյուրների, բանասիրական դիտարկումների և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրության համադրությունը։ Հեղինակի ուսումնասիրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցած մշակութային ընդհանրությունները, այլև նրանց ազգային առանձնահատկությունները, ինքնուրույն ավանդույթներն ու փոխադարձ ազդեցությունների դրսևորումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմական հիշողության, գրավոր ժառանգության և միջնադարյան մտավոր կյանքի ուսումնասիրությանը, քանի որ հենց այդ աղբյուրների միջոցով կարելի է վերակազմել տարբեր ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցած հարաբերությունների իրական բնույթը։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայագիտության և կովկասագիտության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ նպաստում է Հայաստանի պատմությունը տարածաշրջանային ավելի լայն համատեքստում ընկալելուն և հայ մշակույթի պատմական կապերի բացահայտմանը։ Այն արժեքավոր է նաև հայ-վրացական պատմամշակութային հարաբերությունների, միջնադարյան քրիստոնեական մշակույթի, եկեղեցական պատմության, պատմական բանասիրության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են ձևավորվել Կովկասի ժողովուրդների հոգևոր կապերը, ինչ դեր են ունեցել կրոնական և գրական կենտրոնները մշակութային ժառանգության պահպանման գործում, և ինչպես է Հայաստանը մասնակցել տարածաշրջանի ընդհանուր պատմական ու քաղաքակրթական գործընթացներին։ Այն նախատեսված է պատմաբանների, հայագետների, կովկասագետների, բանասերների, միջնադարագետների և մշակութաբանների համար, սակայն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ճանաչել Հայաստանի միջնադարյան պատմությունը, հարևան ժողովուրդների հետ նրա մշակութային առնչությունները և Կովկասի բազմաշերտ քաղաքակրթական ժառանգությունը։
Updated: 2026-11-17
History
Ալ-Մակրիզիի Kitāb Al-Sulūk երկը Կիլիկյան Հայաստանի 1250-1310թթ. պատմության սկզբնաղբյուր (աղբյուրագիտական քննություն)
Այս աղբյուրագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ալ-Մակրիզիի Kitāb al-Sulūk աշխատության դերին որպես Կիլիկյան Հայաստանի 1250-1310 թվականների պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրի։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են միջնադարյան արաբ պատմագրության առանձնահատկությունները, աղբյուրի կառուցվածքը, տեղեկատվական շերտերը և դրանց վստահելիության աստիճանը՝ կապված Կիլիկիայի հայկական թագավորության քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական իրադարձությունների հետ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տեքստում առկա տվյալների համադրելիությունը այլ միջնադարյան աղբյուրների հետ՝ բացահայտելով դրանց փոխլրացնող և երբեմն հակասական բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրի քննադատական ընթերցմանը, պատմական փաստերի ընտրության սկզբունքներին և միջմշակութային դիտարկումների ազդեցությանը պատմագրական պատկերի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը նաև ցույց է տալիս արաբական պատմագրության կարևորությունը Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական և տարածաշրջանային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է պատմաբանների, աղբյուրագետների, արևելագետների և միջնադարյան պատմության հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-20
Pedagogy
Коммуникативные основы информационных технологий в преподавании русского языка (на материале глаголов движения)
Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հաղորդակցական հիմքերը ռուսերենի դասավանդման գործընթացում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով շարժման բայերի ուսուցման մեթոդիկային։ Հետազոտության մեջ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները դիտարկվում են որպես լեզվական հաղորդակցության ինտերակտիվ միջավայր ստեղծելու միջոց, որը նպաստում է ուսանողների լեզվական հմտությունների զարգացմանը, հատկապես բարդ քերականական և իմաստային կառուցվածքների յուրացման գործընթացում։ Շարժման բայերը ներկայացվում են որպես ռուսերենի քերականական համակարգի առանձնահատուկ և դժվար յուրացվող հատված, որտեղ կարևոր են ուղղության, կրկնության, միաժամանակության և նպատակային շարժման իմաստային նրբությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է, թե ինչպես կարող են թվային կրթական հարթակները, մուլտիմեդիա նյութերը, ինտերակտիվ վարժությունները և վիրտուալ հաղորդակցական միջավայրերը նպաստել այդ բայերի արդյունավետ ուսուցմանը՝ ապահովելով տեսական գիտելիքի և գործնական կիրառության համադրություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական մոտեցման վրա, որի շրջանակում լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես քերականական համակարգ, այլև որպես կենդանի հաղորդակցության միջոց, որտեղ ուսանողը ակտիվորեն մասնակցում է իմաստի կառուցմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ինտեգրումը ռուսերենի դասավանդման մեջ կարող է զգալիորեն բարձրացնել ուսուցման արդյունավետությունը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ ուսումնասիրվում են բարդ լեզվական կառուցվածքներ, ինչպիսիք են շարժման բայերը, և ձևավորել ավելի կայուն հաղորդակցական կարողություններ։
Updated: 2026-08-14