Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionGeography
Սնդիկով աղտոտման խնդիրը Հայաստանի Հանրապետության խոշոր քաղաքներում
Բնապահպանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության խոշոր քաղաքներում սնդիկով շրջակա միջավայրի աղտոտման խնդրի ուսումնասիրությանը և դրա հնարավոր աղբյուրների ու տարածման առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում քաղաքային միջավայրում սնդիկի առաջացման և կուտակման հնարավոր մարդածին աղբյուրները, ինչպես նաև դրա տարածումը օդում, հողում, ջրային միջավայրում և քաղաքային թափոններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղտոտվածության մակարդակի գնահատման, նմուշառման, լաբորատոր հետազոտությունների և շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչներում սնդիկի պարունակության վերահսկման մեթոդներին։ Վերլուծվում են քաղաքաշինական, արդյունաբերական, տրանսպորտային և կենցաղային գործոնների հնարավոր ազդեցությունները աղտոտման տարածական առանձնահատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև սնդիկի կուտակման հետ կապված էկոլոգիական և հանրային առողջության ռիսկերի գնահատման, մշտադիտարկման համակարգերի կատարելագործման և աղտոտման կանխարգելման մոտեցումները։ Կարևորվում են սնդիկ պարունակող նյութերի ու թափոնների անվտանգ կառավարումը և շրջակա միջավայր արտանետումների սահմանափակման միջոցառումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բնապահպանության, էկոլոգիական մոնիթորինգի, շրջակա միջավայրի քիմիայի և քաղաքային էկոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-03
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Մարտ, թիվ 3)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-15
Literature
Վահան Տերյանի գրական դպրոցը խորհրդապաշտության գեղագիտական համակարգում
Աշխատությունը նվիրված է Վահան Տերյանի գրական դպրոցի ուսումնասիրությանը խորհրդապաշտության գեղագիտական համակարգի համատեքստում՝ բացահայտելով նրա պոեզիայի գաղափարական, պատկերային և ձևական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ գրականության մեջ նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը։ Հետազոտության հիմքում Տերյանի ստեղծագործությունը դիտարկվում է ոչ թե մեկուսացված երևույթ, այլ եվրոպական և ռուսական խորհրդապաշտության հետ առնչվող լայն գրական-մշակութային գործընթացների շրջանակում։ Ուսումնասիրվում են խորհրդապաշտական գեղագիտության հիմնական սկզբունքները՝ իրականության տեսանելի շերտի հետևում թաքնված իմաստի որոնումը, խորհրդանիշի կարևորությունը, ներաշխարհի և արտաքին աշխարհի փոխհարաբերությունը, երաժշտականության ձգտումը, տրամադրության գերակայությունը և բանաստեղծական խոսքի բազմիմաստությունը։ Այս տեսական հիմքի վրա վերլուծվում է Տերյանի ստեղծագործական համակարգը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա բանաստեղծական աշխարհի հիմնական մոտիվներին, այդ թվում՝ մենությանը, թախծին, երազին, կարոտին, սիրուն, հայրենիքի գաղափարին, հոգևոր որոնումներին և անցողիկության զգացողությանը։ Աշխատությունը կարևորում է Տերյանի ստեղծագործության մեջ խորհրդանիշների դերը, որոնք հաճախ հանդես են գալիս ոչ թե որպես մեկ իմաստ ունեցող պատկերներ, այլ որպես բազմաշերտ գեղարվեստական նշաններ՝ արտահայտելով բանաստեղծի ներքին ապրումները և աշխարհընկալումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնապատկերին, գիշերին, աշնանը, մթնշաղին, ճանապարհին և այլ պատկերային համակարգերին, որոնք Տերյանի պոեզիայում վերածվում են հոգեվիճակների ու գաղափարների արտահայտման միջոցների։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանաստեղծական ձևի ուսումնասիրությունը․ վերլուծվում են լեզվի երաժշտականությունը, հնչերանգը, կրկնությունները, ռիթմը, բառային ընտրությունը և պատկերավորման առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով ստեղծվում է Տերյանի պոեզիային բնորոշ նուրբ, մելամաղձոտ և ներքնապես լարված մթնոլորտը։ Միաժամանակ քննվում է նրա գրական դպրոցի ինքնատիպությունը՝ ցույց տալով, որ Տերյանի խորհրդապաշտությունը չի սահմանափակվում օտար գրական ազդեցությունների յուրացմամբ, այլ ձևավորվում է հայկական մշակութային, ազգային և պատմական իրականության հետ փոխազդեցության արդյունքում։ Այդ համատեքստում կարևոր է նաև ազգային ինքնության և հայրենիքի թեմայի ուսումնասիրությունը, քանի որ Տերյանի քնարերգության մեջ անձնական ու համամարդկային ապրումները հաճախ միահյուսվում են ազգային ճակատագրի և պատմական ժամանակի զգացողության հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Տերյանի ազդեցությանը հետագա հայ բանաստեղծության զարգացման վրա՝ դիտարկելով նրա ստեղծագործական սկզբունքների շարունակությունն ու վերաիմաստավորումը հաջորդ սերունդների գրականության մեջ։ Հետազոտությունը կարևոր է հայ գրականության պատմության և գեղագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջականորեն հասկանալու 20-րդ դարասկզբի հայ պոեզիայի արդիականացման գործընթացը և Տերյանի ունեցած առանցքային դերակատարությունը այդ գործընթացում։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, մշակութաբաններին, գեղագիտության մասնագետներին, հայ գրականության ուսուցիչներին, ուսանողներին և Տերյանի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Տերյանի գրական դպրոցը ներկայացնում է որպես ինքնատիպ գեղարվեստական համակարգ, որը միավորում է խորհրդապաշտական մտածողությունը, երաժշտական ու խորհրդանշական պոետիկան և ազգային գրական ավանդույթը՝ ձևավորելով հայ նորագույն պոեզիայի զարգացման կարևորագույն ուղղություններից մեկը։
Updated: 2026-09-16
Culture
Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1977, թիվ 8)
Հրատարակությունը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական ցանկ, որի հիմնական նպատակն է մեկտեղել, համակարգել և ընթերցողին ու մասնագետներին հասանելի դարձնել համապատասխան թեմատիկ ոլորտներում լույս տեսած գրականության մասին տեղեկությունները։ Այն ծառայում է որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ աղբյուր՝ հնարավորություն տալով հետևել մշակույթի, արվեստի, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության և հարակից բնագավառների վերաբերյալ նոր գրքերի, ժողովածուների, ուսումնասիրությունների և այլ հրատարակությունների համալրմանը։ Նյութը կազմված է մատենագիտական սկզբունքներով և նպատակ ունի հեշտացնել անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը՝ ներկայացնելով հրատարակությունների հիմնական նույնականացնող տվյալները։ Ցանկի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն ոչ թե առանձին թեմայի շուրջ վերլուծական ուսումնասիրություն է, այլ տեղեկատվության համակարգված մատուցման գործիք, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված ու հրատարակված գրականության ծավալի և ուղղությունների մասին։ Մատենագիտական գրառումների միջոցով ընթերցողը կարող է տեղեկանալ աշխատությունների հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության տվյալների և այլ անհրաժեշտ bibliographic մանրամասների մասին։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարում գիտական և կրթական աշխատանքում, քանի որ օգնում են հետազոտողներին արագ բացահայտել իրենց թեմային առնչվող աղբյուրները, կազմել գրականության ցանկեր և հետևել ոլորտի նոր հրապարակումներին։ Հրատարակությունը կարող է ընդգրկել ինչպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նյութեր, այնպես էլ ավելի լայն մշակութաբանական և արվեստագիտական թեմաներ՝ կախված կազմման ժամանակաշրջանից և ընդգրկման սկզբունքներից։ Այն արժեքավոր է նաև որպես ժամանակաշրջանի մշակութային տեղեկատվական դաշտը փաստագրող աղբյուր, քանի որ մատենագիտական ցանկում արտացոլված հրատարակությունները ցույց են տալիս, թե որ թեմաներն ու արվեստի ուղղություններն են տվյալ շրջանում առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվել և ներկայացվել։ Հավաքված տեղեկությունները կարող են օգտագործվել հետագա գիտական հետազոտությունների, ուսումնական աշխատանքների, գրադարանային սպասարկման և թեմատիկ մատենագիտական որոնումների ժամանակ։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է գրադարանների, տեղեկատվական կենտրոնների և մասնագիտական հաստատությունների համար, քանի որ նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ֆոնդերի համալրմանը և ընթերցողների տեղեկատվական կարիքների բավարարմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին և մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող բոլոր նրանց, ովքեր անհրաժեշտություն ունեն արագ և համակարգված կերպով կողմնորոշվելու համապատասխան գրականության մեջ։
Updated: 2026-11-02
Psychology
ՇԱԽՄԱՏԱՅԻՆ ՆՈՎԵԼ-ՍՏԵՖԱՆ ՑՎԱՅԳ
Ստեղծագործությունը հոգեբանական-փիլիսոփայական պատմվածք է, որտեղ շախմատային խաղը դառնում է մարդկային մտքի, կամքի ուժի և հոգեբանական դիմակայության խորհրդանշական դաշտ։ Պատմության կենտրոնում երկու հակադիր կերպարների հանդիպումն է՝ մի կողմում շախմատի աշխարհի չեմպիոնը, որը ներկայացնում է սառը հաշվարկը և պրոֆեսիոնալ վարպետությունը, իսկ մյուս կողմում խորհրդավոր խաղացողը, ով, չնայած իր թվացյալ անփորձությանը, ունակ է դիմակայել բացառիկ ինտելեկտուալ ճնշման՝ շնորհիվ իր ներքին ուժի և կյանքի ծանր փորձառության։ Պատմության ընթացքում բացահայտվում է, թե ինչպես մեկուսացումը, հոգեբանական տառապանքը և ուժեղ ճնշումը կարող են ձևավորել արտասովոր մտածողություն, որը դուրս է դասական տրամաբանության սահմաններից։ Ստեղծագործությունը նաև լայն իմաստով անդրադառնում է մարդու ներքին աշխարհի բարդությանը, մոլուցքներին և ինքնազսպման կամ դրա բացակայության հետևանքներին՝ ցույց տալով, որ իրական պայքարը հաճախ տեղի է ունենում ոչ թե խաղատախտակի վրա, այլ մարդու հոգեկանում։ Stefan Zweig-ի այս գործը համարվում է նրա հոգեբանական արձակի ամենախորը օրինակներից մեկը, որտեղ մեկ շախմատային պարտիա վերածվում է մարդու հոգու դրամայի խորհրդանիշի։
Updated: 2026-10-23
Literature
Նասրեդդին Խոջայի զվարճախոսությունները
Այս հրատարակությունը վերաբերում է Նասրեդդին Խոջայի կերպարի շուրջ ձևավորված զվարճախոսություններին, որոնք արևելյան ժողովրդական բանահյուսության հայտնի դրսևորումներից են։ Նասրեդդին Խոջան ժողովրդական պատմությունների և անեկդոտների հերոս է, որի կերպարը հաճախ ներկայացվում է որպես սրամիտ, հնարամիտ և անսպասելի պատասխաններ տվող մարդ։ Նրա մասին պատմությունները սովորաբար կառուցվում են հումորի, խոսքային խաղերի, հակասական իրավիճակների և առօրյա կյանքի զավեշտալի դրվագների շուրջ։ Դրանց միջոցով հաճախ բացահայտվում են մարդկային բնավորության թերությունները, հասարակական հարաբերությունների անհեթեթ կողմերը, կեղծավորությունը, ագահությունը կամ անարդարությունը՝ ընթերցողին միաժամանակ զվարճացնելով և մտածելու առիթ տալով։ Նման պատմություններին բնորոշ է պարզ ու կենդանի շարադրանքը, կարճ սյուժեն և անսպասելի ավարտը, ինչի շնորհիվ դրանք հեշտությամբ փոխանցվել և տարածվել են բանավոր ավանդույթի միջոցով։ Հրատարակության վերնագիրը թույլ է տալիս այն կապել Նասրեդդին Խոջայի մասին հումորային պատումների ավանդույթի հետ, սակայն առանց բնագրի հնարավոր չէ հաստատել, թե կոնկրետ որ պատմություններն են ընդգրկված ժողովածուում, ինչ սկզբնաղբյուրներից են դրանք վերցված կամ որքանով է հրատարակությունը պահպանել ժողովրդական բանավոր տարբերակները։ Գիրքը կարևոր է արևելյան ժողովրդական հումորի հայերեն տպագիր տարածման և XIX դարի հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-24