Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionTechnology
Հարվածային բեռով ասինխրոն էլեկտրաբանեցման համակարգի բարելավումը
Էլեկտրատեխնիկական, էլեկտրամեխանիկական և ավտոմատ կառավարման համակարգերի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հարվածային բնույթի բեռնվածքով աշխատող ասինխրոն էլեկտրաբանեցման համակարգի հետազոտությանը և դրա տեխնիկական ու շահագործական բնութագրերի բարելավման մեթոդների մշակմանը։ Քննության են առնվում ասինխրոն էլեկտրաշարժիչների աշխատանքի սկզբունքները, էլեկտրամեխանիկական էներգիայի փոխակերպման առանձնահատկությունները և փոփոխական բեռնվածության պայմաններում էլեկտրաբանեցման համակարգերի գործունեության օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարվածային բեռների առաջացման պատճառներին, դրանց ազդեցությանը շարժիչի պտտման արագության, էլեկտրամագնիսական մոմենտի, հոսանքի և համակարգի դինամիկական կայունության վրա։ Վերլուծվում են անցումային գործընթացները, մեխանիկական տատանումները, գերբեռնվածության պայմաններում առաջացող էներգետիկական կորուստները և էլեկտրաշարժիչի աշխատանքի հուսալիության ապահովման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են էլեկտրաբանեցման համակարգի կառավարման, բեռնվածքի փոփոխություններին հարմարվելու, աշխատանքային ռեժիմների կարգավորման և սարքավորումների պաշտպանության տեխնիկական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել էլեկտրամեխանիկական գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորման, դինամիկական բնութագրերի հաշվարկման, կառավարման համակարգերի համեմատական գնահատման և փորձարարական հետազոտության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում էլեկտրաբանեցման համակարգերի էներգաարդյունավետության բարձրացմանը, անցումային գործընթացների բարելավմանը, մեխանիկական ու էլեկտրական ծանրաբեռնվածությունների նվազեցմանը և արդյունաբերական սարքավորումների շահագործման արդյունավետության ապահովմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էլեկտրաբանեցման, էլեկտրական մեքենաների, արդյունաբերական ավտոմատացման, էլեկտրամեխանիկական համակարգերի կառավարման և էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-09
History
Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխության 60-ամյակը: Գրականության հանձնարարական ցանկ
Այս նյութը ներկայացնում է հանձնարարական բնույթի գրականության ընտրանի, որը նվիրված է Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխության 60-ամյա հոբելյանին և նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրել գաղափարական, պատմական և հրապարակախոսական աշխատությունների համակարգված ցանկ։ Այն ընդգրկում է այնպիսի գրականություն, որը լուսաբանում է 1917 թվականի հեղափոխական իրադարձությունների նախադրյալները, ընթացքը և դրանց ազդեցությունը համաշխարհային պատմության վրա՝ խորհրդային պաշտոնական պատմագրության դիտանկյունից։ Ցանկում սովորաբար ներառվում են հեղափոխության առաջնորդների աշխատությունները, կուսակցական փաստաթղթեր, պատմական ուսումնասիրություններ և վերլուծություններ, որոնք շեշտադրում են սոցիալիստական համակարգի ձևավորումը, դասակարգային պայքարի գաղափարը և նոր հասարակարգի կառուցման գործընթացը։ Նյութը նաև ծառայում է որպես գաղափարական կրթության միջոց՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել հեղափոխության պատմական նշանակության ընկալումը և դրա կապը սոցիալիստական հասարակության զարգացման հետ։
Updated: 2026-09-10History
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանակիր ՀՍՍՀ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի 1989թ. պլանը
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանակիր ՀՍՍՀ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի 1989 թվականի պլանը ձևավորվել է խորհրդային գրադարանային համակարգի ավարտական փուլում և արտացոլում էր ինչպես ավանդական գրադարանային գործունեության շարունակությունը, այնպես էլ աստիճանաբար ուժեղացող տեղեկատվական-մեթոդական արդիականացման միտումները։ Այդ տարվա հիմնական նպատակներից էր գրադարանի ֆոնդերի համալրումը՝ ապահովելով հանրապետությունում լույս տեսնող բոլոր հրատարակությունների պարտադիր օրինակների հավաքագրումը, ինչպես նաև գիտական, կրթական և մշակութային արժեք ունեցող գրքերի, պարբերականների և տեղեկատու նյութերի ձեռքբերումը տարբեր աղբյուրներից։ Կարևոր ուղղություն էր ֆոնդերի համակարգված պահպանումը և դասակարգումը՝ գրադարանի գիտական, մատենագիտական և տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ 1989 թվականի պլանում զգալի տեղ էր հատկացվում մատենագիտական աշխատանքներին, այդ թվում՝ ազգային մատենագիտության հրատարակությունների շարունակմանը, գրքային կատալոգների թարմացմանը և տեղեկատու-հղումային ապարատի կատարելագործմանը, ինչը հնարավորություն էր տալիս ավելի արագ և ճշգրիտ սպասարկել ընթերցողներին և գիտական աշխատողներին։ Գրադարանի գործունեության կարևոր բաղադրիչ էր նաև ընթերցողական սպասարկման կազմակերպումը՝ ընթերցասրահների աշխատանքի բարելավումը, գրքերի տրամադրման համակարգի կարգավորումը և օգտվողների պահանջների ավելի արդյունավետ բավարարումը։ Պլանի մեջ ներառված էին նաև գիտամեթոդական և մշակութային միջոցառումներ՝ գրքի ցուցահանդեսներ, գիտաժողովներ, հանդիպումներ հեղինակների և գիտնականների հետ, որոնք նպաստում էին գրքի և ընթերցանության հանրահռչակմանը։ 1989 թվականին արդեն սկսում էին ավելի նկատելի դառնալ տեխնիկական արդիականացման և գործընթացների մեքենայացման գաղափարները, թեև դրանք դեռ հիմնականում փորձարարական և նախապատրաստական փուլում էին։ Գրադարանը նաև ամրապնդում էր համագործակցությունը այլ հանրապետությունների և միջազգային գրադարանների հետ՝ տեղեկատվական փոխանակման և մասնագիտական փորձի ուսումնասիրման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, 1989 թվականի պլանը արտացոլում էր կայուն, բայց արդեն փոփոխությունների նախաշեմին գտնվող համակարգ, որը փորձում էր համատեղել խորհրդային գրադարանային ավանդույթները և նոր ժամանակների տեղեկատվական պահանջները։
Updated: 2026-09-20
Environmental Science
«ՇԻԿԱՀՈՂԻ» ԱՐԳԵԼՈՑ
«Շիկահող» արգելոցը Հայաստանի Հանրապետության կարևորագույն բնապահպանական տարածքներից մեկն է, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում և առանձնանում է իր հարուստ կենսաբազմազանությամբ ու յուրահատուկ բնական պայմաններով։ Այն ստեղծվել է բնության պահպանության, հազվագյուտ բուսական և կենդանական տեսակների պաշտպանության, ինչպես նաև բնական էկոհամակարգերի պահպանման նպատակով։ Արգելոցը համարվում է Հայաստանի ամենաանտառապատ և խոնավ տարածքներից մեկը, որտեղ պահպանվել են հին անտառների արժեքավոր հատվածներ։ Այստեղ տարածված են կաղնու, հաճարենու, բոխու և այլ ծառատեսակների խիտ անտառներ, որոնք կարևոր դեր ունեն շրջակա միջավայրի հավասարակշռության պահպանման գործում։ «Շիկահող» արգելոցը հայտնի է նաև իր հարուստ կենդանական աշխարհով, որտեղ հանդիպում են բազմաթիվ վայրի կենդանիներ, թռչուններ և սողուններ, որոնցից շատերը գրանցված են Կարմիր գրքում։ Արգելոցի տարածքում բնակվում են արջեր, գայլեր, լուսաններ, վայրի այծեր և տարբեր տեսակի թռչուններ, որոնք պահպանվում են հատուկ վերահսկողության պայմաններում։ Բնության այս տարածքը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն Հայաստանի, այլ նաև ամբողջ տարածաշրջանի էկոլոգիական համակարգի համար, քանի որ այն նպաստում է մաքուր օդի, ջրային պաշարների և բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ «Շիկահողը» նաև գիտական և կրթական մեծ արժեք ունի, քանի որ այստեղ իրականացվում են բնապահպանական ուսումնասիրություններ, կենդանական ու բուսական աշխարհի հետազոտություններ և բնության պահպանությանը նվիրված ծրագրեր։ Արգելոցի բնական միջավայրը գրավում է նաև զբոսաշրջիկների և բնասերների ուշադրությունը, սակայն տարածքում գործում են հատուկ սահմանափակումներ, որպեսզի չվնասվի բնության բնական վիճակը։ Մարդու տնտեսական գործունեությունը, անտառահատումները, որսագողությունը և շրջակա միջավայրի աղտոտումը կարող են վտանգ ներկայացնել արգելոցի էկոհամակարգի համար, ուստի կարևոր է բնապահպանական օրենքների պահպանումը և բնության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքը։ «Շիկահող» արգելոցը համարվում է Հայաստանի բնական հարստություններից մեկը և կարևոր դեր ունի երկրի բնապահպանական անվտանգության, կենսաբազմազանության պահպանման և ապագա սերունդների համար բնության արժեքների փոխանցման գործում։
Updated: 2026-10-23
Other Subjects
Հանուն նոր մարդու գաղափարական դաստիարակության: (ՍՄԿԿ կենտկոմի որոշումը «Գաղափարական, քաղաքական- դաստիարակչական աշխատանքի հետագա բարելավման մասին»)
Պատմաքաղաքական և գաղափարախոսական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի՝ «Գաղափարական, քաղաքական-դաստիարակչական աշխատանքի հետագա բարելավման մասին» որոշման ներկայացմանը և խորհրդային հասարակությունում գաղափարական դաստիարակության կազմակերպման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում խորհրդային պետական և կուսակցական քաղաքականության շրջանակներում գաղափարական աշխատանքի նպատակները, կազմակերպական սկզբունքները և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներում դրա իրականացման ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «նոր մարդու» ձևավորման խորհրդային գաղափարախոսական պատկերացմանը, կոմունիստական աշխարհայացքի տարածմանը և սոցիալիստական հասարակության համար սահմանված բարոյաքաղաքական արժեքների քարոզչությանը։ Հրատարակության բովանդակությունը կարող է ընդգրկել կուսակցական կազմակերպությունների, կրթական հաստատությունների, աշխատանքային կոլեկտիվների և մշակութային կառույցների մասնակցությունը քաղաքական դաստիարակության գործընթացներին։ Անդրադարձ է կատարվում գաղափարական քարոզչության միջոցներին, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությանը և զանգվածային տեղեկատվության ու մշակույթի օգտագործմանը պաշտոնական գաղափարախոսության տարածման նպատակով։ Քննարկվում են քաղաքական կրթության, աշխատանքային դաստիարակության, հասարակական ակտիվության և խորհրդային քաղաքացու վարքագծային նորմերի ձևավորման հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է փաստաթղթի ուսումնասիրությունը տվյալ ժամանակաշրջանի կուսակցական որոշումների, վարչական կառավարման և հասարակական գիտակցության վրա պետական ազդեցության մեխանիզմների պատմական համատեքստում։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային իշխանության կողմից առաջադրված գաղափարական առաջնահերթությունները և դրանց իրականացման համար նախատեսված կազմակերպական միջոցները։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր խորհրդային գաղափարական քաղաքականության, քաղաքական սոցիալականացման և կրթադաստիարակչական համակարգի պատմության հետազոտության համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել խորհրդային պատմության, քաղաքագիտության, գաղափարախոսությունների պատմության, կրթության պատմության և քաղաքական հաղորդակցության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-10
Pedagogy
Влияние аутотрансфузии ультрафиолетом облученной крови на иммунологические параметры и ионтранспортные процессы клеток крови у больных анемией и гнойно-септическими осложнениями в послеродовом периоде
Աշխատանքը նվիրված է հետծննդյան շրջանում անեմիայով և թարախային-սեպտիկ բարդություններով հիվանդների մոտ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ մշակված սեփական արյան աուտոտրանսֆուզիայի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ իմունաբանական ցուցանիշների և արյան բջիջներում իոնափոխադրական գործընթացների փոփոխությունների գնահատման միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հետծննդյան շրջանի բարդությունների, անեմիայի և վարակաբորբոքային գործընթացների պայմաններում օրգանիզմում առաջացող հոմեոստազի խանգարումները, իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունները և արյան բջիջների թաղանթային ու իոնափոխադրական մեխանիզմների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ մշակված արյան կրկնակի ներարկման հնարավոր ազդեցությանը իմունային պատասխանի տարբեր օղակների, արյան բջիջների ֆունկցիոնալ վիճակի և բջջային թաղանթներով իոնների տեղափոխման գործընթացների վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են բուժական միջամտության ազդեցության հետ կապված լաբորատոր և իմունոլոգիական ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապը հիվանդների ընդհանուր կլինիկական վիճակի և վերականգնման ընթացքի հետ։ Վերլուծության միջոցով փորձ է արվում գնահատել տվյալ մեթոդի կիրառման նպատակահարմարությունը որպես համալիր բուժման լրացուցիչ ուղղություն՝ հաշվի առնելով հետծննդյան շրջանի առանձնահատկությունները, վարակային բարդությունների ընթացքը և անեմիայի առկայությունը։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ հետծննդյան վարակաբորբոքային վիճակների ժամանակ իմունային և բջջային ֆունկցիաների փոփոխությունների ուսումնասիրման, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և հոմեոստատիկ մեխանիզմների վրա բուժական ազդեցությունների գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հեմատոլոգիայի, իմունոլոգիայի, մանկաբարձության, գինեկոլոգիայի, կլինիկական բժշկության և պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան բժշկական ուղղությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-17