Մարմնամարզության դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման ուղիները հանրակրթական դպրոցում

History

Աշխատությունը նվիրված է XII դարի վերջից մինչև XIV դարի սկիզբ ընկած ժամանակահատվածում հայկական աշխարհիկ և հոգևոր իշխանությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են Հայաստանի և Կիլիկյան հայկական պետականության քաղաքական, հասարակական և եկեղեցական կյանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև աշխարհիկ իշխանության և հոգևոր կառույցների միջև ձևավորված հարաբերությունների տարբեր դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցու քաղաքական և հասարակական դերակատարությանը, հոգևոր առաջնորդների և աշխարհիկ իշխանների փոխհարաբերություններին, նրանց իրավասությունների սահմաններին և համագործակցության ու հակասությունների հիմնական ոլորտներին։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև եկեղեցական և պետական կառավարման համակարգերի փոխազդեցությունը, հողային և տնտեսական հարաբերությունները, հոգևոր կենտրոնների ազդեցությունը հասարակական կյանքի վրա, ինչպես նաև արտաքին քաղաքական և կրոնական գործոնների ազդեցությունը ներքին հարաբերությունների զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունները մասնակցում էին քաղաքական որոշումների ընդունմանը, հասարակական կարգի պահպանմանը և ազգային ինքնության ու մշակութային արժեքների պահպանմանը։ Կարևորվում է նաև ժամանակաշրջանի ներքին ու արտաքին քաղաքական փոփոխությունների ազդեցության գնահատումը իշխանությունների փոխհարաբերությունների վրա։ Աշխատանքը կարևոր է միջնադարյան Հայաստանի պետական և եկեղեցական կառույցների փոխկապակցվածությունը հասկանալու, իշխանության ինստիտուտների զարգացման առանձնահատկությունները բացահայտելու և հայկական միջնադարյան հասարակության քաղաքական կառուցվածքը ուսումնասիրելու տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, միջնադարագետներին, հայագետներին, եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Biology

Այս թեման վերաբերում է Իջևանի ֆլորիստական շրջանի արևելյան հատվածի բուսական ծածկույթի և տեսակային կազմի ուսումնասիրությանը, որտեղ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի բնական պայմանների ազդեցությանը բույսերի բազմազանության վրա։ Այդ տարածքը բնութագրվում է լեռնային ռելիեֆով, համեմատաբար խոնավ կլիմայով և անտառային ու մարգագետնային էկոհամակարգերի խառնվածքով, ինչը ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ հարուստ ֆլորայի ձևավորման համար։ Այստեղ հանդիպում են ինչպես լայնատերև անտառների բնորոշ տեսակներ՝ կաղնի, բոխի, հացենի և թխկի, այնպես էլ ենթալպյան և ալպյան գոտիներին բնորոշ խոտաբույսեր ու թփուտային ձևեր, որոնք հարմարված են ավելի խիստ կլիմայական պայմաններին։ Տարածաշրջանի բուսականությունը ունի խառը կազմ՝ ընդգրկելով ինչպես Կովկասյան տարածաշրջանին հատուկ էնդեմիկ տեսակներ, այնպես էլ ավելի լայն տարածում ունեցող բույսեր, որոնք միասին ձևավորում են բարդ և բազմաշերտ էկոհամակարգ։ Արևելյան հատվածում առանձնապես նկատելի է բուսական գոտիականության փոփոխությունը բարձրության աճին զուգընթաց, որտեղ անտառային գոտին աստիճանաբար փոխարինվում է մարգագետնային և քարքարոտ լանդշաֆտներին հարմարված բուսականությամբ։ Այս բազմազանությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն գիտական ուսումնասիրությունների, այլ նաև բնապահպանական պահպանության և կենսաբազմազանության պահպանման տեսանկյունից։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է վերականգնողական սարքերի մանիպուլյացիոն մեխանիզմների մոդելավորման և նախագծման հարցերին՝ հաշվի առնելով օղակների և շարժաբերային տարրերի առաձգական դեֆորմացիաները, որոնք զգալի ազդեցություն ունեն համակարգի ճշգրտության, կայունության և կառավարման որակի վրա։ Ուսումնասիրվում են բազմազան կինեմատիկական և դինամիկական մոդելներ, որոնց միջոցով նկարագրվում է մեխանիզմների վարքը ոչ իդեալական պայմաններում՝ ներառելով նյութերի առաձգական հատկությունները, բեռնվածության տակ առաջացող ձևափոխումները և դրանց ազդեցությունը շարժման ճշգրտության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային մեթոդներին՝ վերջավոր տարրերի մեթոդ, մաթեմատիկական մոդելավորում և համակարգչային սիմուլյացիա, որոնք թույլ են տալիս գնահատել մեխանիզմի աշխատանքը տարբեր բեռնային և գործառնական ռեժիմներում։ Ներկայացվում են նաև նախագծման օպտիմալացման մոտեցումներ, որոնք ուղղված են էներգետիկ արդյունավետության բարձրացմանը, մեխանիկական կորուստների նվազեցմանը և վերականգնողական սարքերի գործառնական հուսալիության բարելավմանը՝ հատկապես բժշկական և ռեաբիլիտացիոն կիրառությունների համար, որտեղ բարձր ճշգրտությունն ու անվտանգությունը ունեն վճռորոշ նշանակություն։

Chemistry

Այս թեման վերաբերում է էլեկտրոլիտների ազդեցության ուսումնասիրությանը «շիճուկային ալբումիններ–ջուր–դիալկիլսուլֆօքսիդ» համակարգերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են շիճուկային ալբումինները՝ արյան պլազմայի կարևոր սպիտակուցները, որոնց կառուցվածքը և ֆունկցիոնալ ակտիվությունը զգայուն են շրջակա միջավայրի պայմանների, լուծիչների և իոնային կազմի փոփոխությունների նկատմամբ։ Ջրի և դիալկիլսուլֆօքսիդների խառնուրդներում ալբումինների վարքը պայմանավորված է սպիտակուց–լուծիչ և սպիտակուց–իոն փոխազդեցությունների բարդ համակարգով, որը կարող է ազդել մոլեկուլների տարածական կառուցվածքի, կայունության, հիդրատացման աստիճանի և ագրեգացման հատկությունների վրա։ Էլեկտրոլիտների առկայությունը փոխում է միջավայրի իոնային ուժը, էլեկտրաստատիկ փոխազդեցությունները և լուծույթի կառուցվածքը, ինչի հետևանքով կարող են փոփոխվել սպիտակուցների լուծելիությունը, կոնֆորմացիոն վիճակը և կենսաբանական ակտիվությունը։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը սովորաբար ներառում է մածուցիկության, էլեկտրահաղորդականության, խտության, մակերևութային լարվածության, ինչպես նաև սպեկտրոսկոպիական և թերմոդինամիկական բնութագրերի վերլուծություն։ Ստացված արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության համար, քանի որ նպաստում են սպիտակուցների կառուցվածքային կայունության և լուծույթներում նրանց վարքի օրինաչափությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Բացի հիմնարար գիտական արժեքից, նման հետազոտությունները կիրառական նշանակություն ունեն դեղագործության, կենսատեխնոլոգիայի և բժշկական կենսաքիմիայի ոլորտներում, որտեղ սպիտակուցային համակարգերի կայունությունը կարևոր դեր է խաղում կենսաբանական պատրաստուկների մշակման և պահպանման գործընթացներում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային վերահսկողության համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա գործող մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պետական և համայնքային բյուջեների ձևավորման, հաստատման, կատարման և հաշվետվողականության փուլերում իրականացվող վերահսկողական գործընթացները՝ կարևորելով հանրային ֆինանսական միջոցների օրինական, նպատակային և արդյունավետ օգտագործումը։ Վերլուծվում են բյուջետային վերահսկողություն իրականացնող պետական մարմինների գործառույթները, նրանց իրավասությունների բաշխումը, փոխգործակցության մեխանիզմները և վերահսկողական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին և արտաքին ֆինանսական վերահսկողության ձևերին, պետական ֆինանսական աուդիտին, բյուջետային ծրագրերի կատարման գնահատմանը, ֆինանսական խախտումների բացահայտմանը և դրանց կանխարգելման մեխանիզմներին։ Քննության են առնվում բյուջետային միջոցների ծախսման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, պետական ծրագրերի ֆինանսավորման արդյունքների վերահսկումը և հատկացված միջոցների ու ձեռք բերված արդյունքների միջև կապի ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում է վերահսկողության անցումը միայն խախտումների հետագա արձանագրումից դեպի կանխարգելիչ և ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ֆինանսական կառավարման հնարավոր խնդիրները բացահայտել ավելի վաղ փուլերում։ Ուսումնասիրվում են նաև բյուջետային գործընթացների թվայնացման, միասնական տեղեկատվական համակարգերի ներդրման, տվյալների փոխանակման և վերահսկողական ընթացակարգերի ավտոմատացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հանրային ֆինանսների կառավարման թափանցիկության, պետական մարմինների հաշվետվողականության և բյուջետային տեղեկատվության հասանելիության բարձրացման նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործող օրենսդրական և կազմակերպական մեխանիզմների վերլուծությունը՝ դրանցում առկա բացերի, գործառույթների հնարավոր կրկնությունների և վերահսկողության արդյունավետությունը սահմանափակող գործոնների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են վերահսկողական մարմինների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, ժամանակակից աուդիտորական մեթոդների կիրառման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման և վերահսկողության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների ընդունման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ բյուջետային վերահսկողության համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական կարգապահության ամրապնդմանը, հանրային միջոցների ոչ արդյունավետ օգտագործման ռիսկերի նվազեցմանը և պետական ֆինանսների կառավարման առավել թափանցիկ ու հաշվետու համակարգի ձևավորմանը։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է մշակութային ժառանգության դերին անձի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացում՝ ուսումնասիրելով այն արժեքները, գաղափարները, պատկերացումները և ստեղծագործական ավանդույթները, որոնք փոխանցվում են սերունդներին և ազդեցություն են ունենում մարդու գեղագիտական ընկալումների ու ստեղծագործական մտածողության զարգացման վրա։ Գրքում մշակութային ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական կամ նյութական արժեքների ամբողջություն, այլև որպես հոգևոր, գեղարվեստական և սոցիալական փորձի պահպանման ու փոխանցման կարևորագույն միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ազգային արվեստը, գրականությունը, ճարտարապետությունը, երաժշտությունը, ժողովրդական ստեղծագործությունը, ավանդույթները, ծեսերը, խորհրդանիշներն ու մշակութային արժեքները ձևավորում անհատի վերաբերմունքը գեղեցիկի, ներդաշնակության, ինքնության և ստեղծագործական արտահայտության նկատմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է անձի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացը՝ հաշվի առնելով ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասարակության և մշակութային հաստատությունների ազդեցությունը։ Քննարկվում է հատկապես մշակութային ժառանգության ճանաչման և արժևորման նշանակությունը ազգային ինքնագիտակցության, գեղագիտական ճաշակի, ստեղծագործական կարողությունների և մշակութային պատասխանատվության զարգացման գործում։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել նաև ժամանակակից հասարակության պայմաններում մշակութային ժառանգության պահպանման և նոր սերունդներին փոխանցման հիմնախնդիրները, քանի որ գլոբալացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և մշակութային փոխազդեցությունների պայմաններում փոխվում են անհատի գեղարվեստական նախասիրություններն ու արժեքային կողմնորոշումները։ Միաժամանակ ընդգծվում է ավանդական և ժամանակակից մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ ժառանգության պահպանումը չի նշանակում միայն անցյալի վերարտադրում, այլ նաև դրա ստեղծագործական վերաիմաստավորում և նոր մշակութային միջավայրում շարունակական զարգացում։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես մշակույթի, արվեստի և կրթության ոլորտների համար, քանի որ ներկայացնում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մշակութային ժառանգությունը նպաստում է անհատի հոգևոր և գեղարվեստական զարգացմանը, ազգային ու համամարդկային արժեքների ընկալմանը և սեփական ստեղծագործական ինքնության ձևավորմանը։