ՀՀ բյուջետային վերահսկողության մեխանիզմների կատարելագործման ուղիները

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ցածր էներգասպառմամբ ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերի հիմնական տարրերի մշակման, սխեմատեխնիկական նախագծման և համակարգչային մոդելավորման խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում հիշողության բջիջների, ընթերցման և գրանցման հանգույցների, հասցեավորման ու կառավարման շղթաների այնպիսի կառուցվածքների ձևավորումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել էներգիայի սպառումը՝ պահպանելով տեղեկատվության հուսալի պահպանումը և համակարգի պահանջվող արագագործությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստատիկ հիշողության բջիջների աշխատանքի ֆիզիկական և սխեմատեխնիկական սկզբունքներին, տրանզիստորային կառուցվածքների փոխազդեցությանը և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում դրանց էլեկտրական բնութագրերի փոփոխությանը։ Քննվում են տեղեկատվության պահպանման, ընթերցման և գրանցման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց ընթացքում առաջացող էներգետիկ կորուստների հիմնական աղբյուրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստատիկ և դինամիկ էներգասպառման հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ինտեգրալ սխեմաների մասշտաբների փոքրացման պայմաններում արտահոսքի հոսանքները և այլ պարազիտային երևույթները կարող են էական ազդեցություն ունենալ հիշողության ընդհանուր էներգաարդյունավետության վրա։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր սխեմատեխնիկական լուծումների աշխատանքը՝ համեմատելով դրանց արագագործությունը, կայունությունը, սպառվող հզորությունը և տեխնոլոգիական պարամետրերի փոփոխությունների նկատմամբ զգայունությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սնուցման լարման նվազեցման հնարավորություններին և դրա ազդեցությանը հիշողության բջջի կայունության ու տվյալների հուսալի պահպանման վրա։ Հետազոտվում են նաև ընթերցման և գրանցման գործողությունների ընթացքում առաջացող ժամանակային ուշացումները, ազդանշանների մակարդակները և հիշողության հանգույցների փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է սխեմաների աշխատանքի գնահատումը տեխնոլոգիական շեղումների և աշխատանքային պայմանների փոփոխության դեպքում, քանի որ ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային համակարգերում նախագծված տարրերի հուսալիությունը պետք է պահպանվի հնարավոր պարամետրային տատանումների պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ շարժական, ներկառուցված և այլ էներգախնայող թվային համակարգերում կիրառվող հիշողության ենթահամակարգերի կատարելագործման համար։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է միկրոէլեկտրոնիկայի, թվային սխեմատեխնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի և ավտոմատացված նախագծման մոտեցումները՝ նպաստելով ինտեգրալ հիշողության տարրերի էներգասպառման նվազեցման, աշխատանքի կայունության բարձրացման և նախագծման արդյունավետ մեթոդների զարգացմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարում Օսմանյան կայսրությունում իրականացված բարենորոգումների վերաբերյալ հայ հասարակական մտքի ձևավորման, զարգացման և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Թանզիմաթի բարենորոգումների պատմաքաղաքական նախադրյալները, Օսմանյան կայսրության պետական և հասարակական կառավարման վերափոխման փորձերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արևմտահայության հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մտավորականների, հասարակական գործիչների, հրապարակախոսների և ազգային-քաղաքական շրջանակների վերաբերմունքին բարենորոգումների նկատմամբ, նրանց արտահայտած ակնկալիքներին, քննադատական գնահատականներին և առաջարկություններին։ Ուսումնասիրվում են իրավահավասարության, քաղաքացիական ազատությունների, ազգային ինքնության պահպանման, կրթության զարգացման և համայնքային ինքնակառավարման հարցերի արտացոլումները հայ հասարակական-քաղաքական մտքում։ Անդրադարձ է կատարվում հայ պարբերական մամուլի, հրապարակախոսության և հասարակական քննարկումների նշանակությանը բարենորոգչական գաղափարների տարածման ու մեկնաբանման գործընթացում։ Կարևորվում են օսմանյան պետական քաղաքականության և հայ հասարակական պահանջների փոխհարաբերությունները, բարենորոգումների իրականացման ընթացքում առաջացած հակասությունները և արևմտահայ քաղաքական մտածողության զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, հասարակական մտքի պատմության հետազոտողների, արևելագետների, քաղաքագետների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Գիրքը վերաբերում է բնության ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է բնական աշխարհի ճանաչմանն ուղղված նյութեր։ Բնության մասին գիտելիքների տարածումը կարևոր նշանակություն է ունեցել կրթության զարգացման և գիտական մտածողության ձևավորման գործում՝ նպաստելով շրջակա միջավայրի, բնական երևույթների և կենդանի ու անկենդան աշխարհի առանձնահատկությունների ըմբռնմանը։ Նման բնույթի աշխատությունները կարող էին ծառայել որպես նախնական բնագիտական գիտելիքների աղբյուր՝ ընթերցողին ծանոթացնելով բնության բազմազանությանը, բնական երևույթների դիտարկմանը և դրանց միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտմանը։ Բնության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս զարգացնելու դիտողականությունը, համեմատելու տարբեր երևույթներ, ուշադրություն դարձնելու դրանց բնորոշ հատկանիշներին և աստիճանաբար ձևավորելու համակարգված պատկերացում շրջապատող աշխարհի մասին։ Բնագիտական գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել նաև ուսուցման գործընթացում՝ նպաստելով գիտելիքների փոխանցմանը և բնության նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը։ Այսպիսի գրքերը կարող էին կիրառվել ինքնուրույն ընթերցանության կամ ուսումնական պարապմունքների ընթացքում՝ որպես բնության մասին տեղեկությունների յուրացմանն օժանդակող նյութ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն բնագիտական գրականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է բնական աշխարհի վերաբերյալ գիտելիքների հայերեն ներկայացման և տարածման ավանդույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, բնագիտական կրթության զարգացմամբ և գիտելիքի հանրամատչելի տարածման պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Գիրքը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայերեն ուսումնական և ճանաչողական գրականության ձևավորման ընթացքը, ինչպես նաև բնության վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցման նշանակությունը կրթական մշակույթի զարգացման մեջ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պայմաններում բուծվող ոչխարների մթերատու հատկանիշների կատարելագործման գիտական հիմքերի և գործնական եղանակների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ոչխարաբուծության արտադրական ու տնտեսական արդյունավետությունը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կենդանիների ցեղային, ժառանգական, կենսաբանական և արտադրական առանձնահատկությունների գնահատման վրա՝ դրանք կապելով Հայաստանի տարբեր բնակլիմայական գոտիների կերային պայմանների և պահվածքի համակարգերի հետ։ Քննության են առնվում ոչխարների աճի ու զարգացման օրինաչափությունները, կենդանի զանգվածի փոփոխությունները, մսային, կաթնային և բրդային մթերատվության ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման վրա ազդող ժառանգական և միջավայրային գործոնները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ցեղային ընտրության և զույգընտրության կազմակերպմանը, բարձրարժեք կենդանիների առանձնացմանը և ցանկալի տնտեսական հատկանիշների հաջորդ սերունդներում ամրապնդման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են տարբեր ցեղերի և ցեղային խմբերի արտադրական հատկությունները, դրանց հարմարվողականությունը տեղական պայմաններին, վերարտադրողական ցուցանիշները և տնտեսապես կարևոր հատկանիշների փոխանցման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է տեղական գենետիկական ռեսուրսների պահպանումը և նպատակային օգտագործումը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես գյուղատնտեսական արտադրության միջոց, այլև որպես Հայաստանի բնական պայմաններին երկարատև հարմարված արժեքավոր կենսաբանական նյութ։ Անդրադարձ է կատարվում կերակրման համակարգերի կատարելագործմանը, կերաբաժինների հավասարակշռմանը և տարբեր տարիքային ու արտադրական խմբերի սննդային պահանջների հաշվառմանը, քանի որ կենդանիների գենետիկական ներուժի լիարժեք դրսևորումը մեծապես պայմանավորված է սնուցման և պահվածքի համապատասխան պայմաններով։ Դիտարկվում են նաև գառների աճեցման, մատղաշի զարգացման, վերարտադրության կազմակերպման և հոտի կառուցվածքի արդյունավետ կառավարման հարցերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր արտադրական ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ընտրության ընթացքում միաժամանակ գնահատել կենդանիների մի քանի տնտեսապես արժեքավոր հատկանիշներ։ Ուսումնասիրվում են նաև Հայաստանի լեռնային և նախալեռնային տարածքներում արոտավայրերի օգտագործման առանձնահատկությունները և բնական կերային ռեսուրսների արդյունավետ կիրառման հնարավորությունները։ Գիտականորեն հիմնավորված բուծման մեթոդների կիրառումը դիտարկվում է որպես հոտերի ցեղային որակի բարձրացման, մթերատվության կայուն աճի և արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման կարևոր պայման։ Գործնական տեսանկյունից ներկայացվող մոտեցումները կարող են նպաստել տնտեսությունների համար առավել արդյունավետ կենդանիների ընտրությանը, հոտերի վերարտադրության ճիշտ կազմակերպմանը և տեղական արտադրական պայմաններին համապատասխան բուծման ծրագրերի ձևավորմանը։ Աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ոչխարաբուծության զարգացումը Հայաստանի մի շարք շրջաններում կապված է բնական արոտավայրերի արդյունավետ օգտագործման, գյուղական տնտեսությունների եկամտաբերության և անասնաբուծական արտադրանքի ծավալների ավելացման հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անասնաբույծների, զոոտեխնիկների, սելեկցիոներների, գյուղատնտեսական տնտեսությունների մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է գնաճի զսպման քաղաքականության դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը տնտեսության մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացում։ Քննության են առնվում գնաճի տնտեսական էությունը, դրա առաջացման հիմնական պատճառները, դրսևորման ձևերը և սոցիալ-տնտեսական հետևանքները։ Վերլուծվում են պահանջարկի և առաջարկի փոփոխությունների, դրամական զանգվածի, արտադրական ծախսերի, փոխարժեքի, ներմուծվող ապրանքների գների և գնաճային սպասումների ազդեցությունները ընդհանուր գների մակարդակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամավարկային քաղաքականության գործիքներին, տոկոսադրույքների կարգավորմանը, փողի առաջարկի կառավարմանը և գնաճային սպասումների վերահսկման մեխանիզմներին։ Քննարկվում է նաև հարկաբյուջետային քաղաքականության դերը գնաճային ճնշումների մեղմման գործում՝ պետական ծախսերի, հարկային քաղաքականության և բյուջետային հավասարակշռության տեսանկյունից։ Դիտարկվում է գնաճի զսպման միջոցառումների ազդեցությունը տնտեսական աճի, զբաղվածության, ներդրումային ակտիվության, բնակչության իրական եկամուտների և սպառողական վարքագծի վրա։ Կարևորվում է հակագնաճային միջոցառումների հավասարակշռված իրականացումը, քանի որ գների կայունության ապահովմանն ուղղված քաղաքականությունը կարող է փոխկապակցված լինել տնտեսական ակտիվության և ֆինանսական պայմանների փոփոխությունների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գնաճի կանխատեսման, տնտեսական ցուցանիշների մշտադիտարկման և համապատասխան քաղաքական որոշումների արդյունավետության գնահատման մեթոդներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գնաճի կարգավորման և տնտեսական կայունության միջև առկա փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև դիտարկելու հակագնաճային քաղաքականության իրականացման հնարավոր մոտեցումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, մակրոտնտեսական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Գրքում հեղինակը հանգամանորեն քննարկում է, թե ինչպես են մարդիկ՝ որպես տնտեսության հիմնական ռեսուրս, ներդրում կատարում տարբեր արտադրական գործընթացներում և ինչպիսի կարևորություն ունի մարդկային կապիտալը երկրի տնտեսական աճի, արդյունավետության ու մրցունակության բարձրացման համար։ Համբարձումյանն անդրադառնում է աշխատանքի շուկայի հիմնական մոդելներին, մարդու աշխատանքային կարողությունների զարգացումներին և դրանց վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական ու կրթական գործոններին։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում է, թե ինչպես կարող է պետությունը ու կազմակերպությունները օգտագործել մարդկային ռեսուրսները՝ բարձրացնելու աշխատուժի որակը, բարելավելու աշխատանքային պայմանները և ստեղծելու նպաստավոր միջավայր արդյունավետ աշխատանքի համար։ Հեղինակը նաև քննարկում է աշխատանքի էկոնոմիկայի գործոնները՝ աշխատաշուկայի մեխանիզմները, աշխատավարձերի ձևավորումը, գործազրկությունը, ու աշխատողների սերնդային ու մասնագիտական տարբերությունները։ Աշխատանքային հարաբերությունները վերլուծվում են ոչ միայն Հայաստանի, այլև միջազգային համատեքստում՝ ներկայացնելով մարդկային ռեսուրսների կառավարման՝ տարբեր երկրներում գործածվող մոտեցումները և դրանց հաջողությունները։ Բացի այդ, Համբարձումյանը անդրադառնում է ձեռնարկությունների աշխատանքի կառավարման ռազմավարություններին՝ ներառելով ընտրության գործընթացը, կրթությունը, որակավորման բարձրացումը, ինչպես նաև աշխատողների տրամադրած աշխատուժի ծախսերի և դրանց մաքսիմալ արդյունավետ օգտագործման մեթոդներին։ Գիրքը նաև ընդգծում է, որ աշխատողը, որպես մարդկային ռեսուրս, պետք է ընկալվի ոչ միայն որպես աշխատանքային ուժ, այլ նաև որպես արժեքավոր ռեսուրս, որը պետք է զարգացվի և ճիշտ ուղղորդվի՝ բարձրացնելու կազմակերպության ընդհանուր արդյունքներն ու մրցունակությունը։ Գրքի ընթերցողին կօգնի հասկանալ, թե ինչու և ինչպես մարդկային ռեսուրսների կառավարման ճիշտ մոտեցումները կարող են էականորեն բարելավել երկրի տնտեսությունը և կազմակերպությունների արդյունավետությունը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետներին, մենեջերներին, մասնագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են աշխատանքի էկոնոմիկայի, մարդկային ռեսուրսների կառավարման ու կազմակերպությունների կառավարման ոլորտներում։ Այն նաև արժեքավոր կլինի ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են այս ոլորտները՝ ունենալու համար ավելի լայն տեսանկյուն մարդկային ռեսուրսների կառավարումը ու աշխատանքի էկոնոմիկայի հիմունքները։