Մենթորային փոխհարաբերությունների գիտամեթոդական հիմնավորումը բուհական և հետբուհական կրթության համակարգում

History

Աշխատությունը նվիրված է «Հայրենիք» ամսագրում 1920-1930-ական թվականներին հրապարակված հրապարակախոսական նյութերի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայ քաղաքական, հասարակական և մշակութային մտքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ամսագրի հրապարակախոսության թեմատիկ ուղղությունները, գաղափարական առանձնահատկությունները, հեղինակային մոտեցումները և հասարակական նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել ազգային ինքնության, հայրենիքի և սփյուռքի հարաբերությունների, հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, քաղաքական իրադարձությունների, ազգային-ազատագրական պայքարի և Հայաստանի Հանրապետության վերաբերյալ հրապարակումները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել այն հանգամանքին, թե ինչպես է պարբերականը ներկայացրել 1920-1930-ական թվականների միջազգային և տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները, հայության առջև ծառացած խնդիրները և Սփյուռքի հասարակական կյանքի տարբեր դրսևորումները։ Հրապարակախոսական նյութերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև ժամանակաշրջանի գաղափարական բանավեճերը, քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորումը և ազգային խնդիրների շուրջ տարբեր տեսակետների արտահայտումը։ Կարևոր նշանակություն ունի ամսագրի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ հրապարակախոսությունը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես տեղեկատվության տարածման, հասարակական կարծիքի ձևավորման և ազգային գաղափարների պահպանման միջոց։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ ամսագրի հեղինակների, հրապարակումների ժանրային բազմազանության, խմբագրական քաղաքականության և պարբերականի՝ հայ մտավորական ու քաղաքական միջավայրում ունեցած դերի հարցերին։ Նյութերի համատեքստային ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս «Հայրենիք»-ի հրապարակախոսությունը դիտարկել ոչ միայն որպես մամուլի պատմության փաստ, այլև որպես 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ հասարակական մտքի կարևոր աղբյուր։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել հայ մամուլի պատմությամբ, սփյուռքահայության հասարակական-քաղաքական կյանքով, հրապարակախոսությամբ և ազգային գաղափարախոսության զարգացմամբ հետաքրքրվող գրականագետների, պատմաբանների, հայագետների, լրագրության պատմության ուսումնասիրողների և ուսանողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է EtBr և HOECHST 33258 լիգանդների՝ տարբեր GC պարունակություն ունեցող ԴՆԹ-ի հետ համատեղ կապման գործընթացի ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպես են տարբեր կառուցվածք և կապման մեխանիզմներ ունեցող մոլեկուլները փոխազդում ԴՆԹ-ի հետ, երբ նուկլեոտիդային հաջորդականության GC բաղադրությունը փոփոխվում է։ Աշխատությունը կարևոր է ԴՆԹ-ի և փոքր օրգանական մոլեկուլների փոխազդեցությունների մոլեկուլային մեխանիզմների բացահայտման տեսանկյունից, քանի որ նման կապումները կարող են կախված լինել ինչպես ԴՆԹ-ի կառուցվածքային առանձնահատկություններից, այնպես էլ լիգանդների քիմիական բնույթից։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է երկու լիգանդների համատեղ ազդեցությունը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց կապման փոխադարձ ազդեցությանը, կապման տեղերի առանձնահատկություններին և ԴՆԹ-ի տարբեր GC պարունակության պայմաններում առաջացող փոփոխություններին։ EtBr-ի և HOECHST 33258-ի նկատմամբ ԴՆԹ-ի արձագանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց կապման բնույթը, հնարավոր մրցակցությունը կամ փոխլրացնող փոխազդեցությունները և պարզելու, թե ինչպես է ԴՆԹ-ի բազային կազմը ազդում լիգանդների կապման արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը կարող է ներառել սպեկտրոսկոպիական և կենսաֆիզիկական մեթոդների կիրառմամբ ստացված տվյալների վերլուծություն, որոնց միջոցով գնահատվում են կապման պարամետրերը, մոլեկուլային փոխազդեցությունների բնույթը և ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի GC պարունակության փոփոխության ուսումնասիրությունը, քանի որ գուանին-ցիտոզին զույգերի հարաբերակցությունը կարող է ազդել ԴՆԹ-ի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունների, ինչպես նաև տարբեր լիգանդների համար հասանելի կապման միջավայրի վրա։ Երկու լիգանդների համատեղ կապման ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ԴՆԹ-ի հետ միաժամանակ փոխազդող մոլեկուլների վարքը և բացահայտել այն գործոնները, որոնք որոշում են դրանց կապման բնույթն ու կայունությունը։ Ստացված տվյալները կարող են նշանակություն ունենալ ԴՆԹ-ի կառուցվածքի և լիգանդների փոխազդեցությունների ուսումնասիրության, ֆլուորեսցենտային մեթոդների կիրառման, կենսաֆիզիկական հետազոտությունների և նուկլեինաթթուների հետ փոքր մոլեկուլների փոխազդեցության մոդելավորման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, կենսաֆիզիկոսներին, քիմիկոսներին և ԴՆԹ-ի կառուցվածքաֆունկցիոնալ հատկությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է ԴՆԹ-ի և երկու ֆլուորեսցենտային լիգանդների համատեղ փոխազդեցության ուսումնասիրություն՝ շեշտադրելով GC պարունակության ազդեցությունը կապման գործընթացների վրա և փորձելով բացահայտել տարբեր լիգանդների փոխադարձ ու մոլեկուլային փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները։

Pedagogy

Այս ուսումնական նյութը ներկայացնում է մանկավարժական մենեջմենթի էությունը որպես կրթական հաստատությունների կառավարման նորարարական մոտեցում՝ ընդգծելով դրա դերը ժամանակակից դպրոցի արդյունավետ գործունեության կազմակերպման և զարգացման գործընթացում։ Նյութում բացատրվում է, որ մանկավարժական մենեջմենթը ենթադրում է կրթական գործընթացի գիտականորեն հիմնավորված կառավարում, որի նպատակն է ապահովել ուսուցման որակի բարձրացում, մարդկային և նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում, ինչպես նաև կրթական միջավայրի շարունակական կատարելագործում։ Քննարկվում են կառավարման հիմնական գործառույթները՝ պլանավորում, կազմակերպում, վերահսկում, մոտիվացում և համակարգում, ինչպես նաև դրանց կիրառումը դպրոցական կառավարման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ղեկավարի առաջնորդական որակներին, թիմային աշխատանքի կազմակերպմանը, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման խթանմանը և նորարարական մոտեցումների ներդրմանը կրթական գործընթացում։ Նյութը նաև անդրադառնում է կրթական հաստատության ներքին մշակույթի ձևավորմանը, արդյունավետ հաղորդակցման համակարգի ստեղծմանը և փոփոխությունների կառավարման կարևորությանը՝ որպես մանկավարժական մենեջմենթի հաջողության հիմնական պայմանների։ Շեշտադրվում է, որ այս մոտեցումը նպաստում է ոչ միայն կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, այլև կրթության որակի բարելավմանը և սովորողների զարգացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը։

Technology

Ջրային ռեսուրսների կառավարման, ձկնաբուծության և բնապահպանական ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արհեստական ջրավազաններում ձկնարդյունաբերության նպատակով օգտագործվող ջրի մաքրման և շրջանառու ջրամատակարարման համակարգերի կիրառման տեխնոլոգիական ու բնապահպանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ձկնաբուծական տնտեսությունների ջրօգտագործման առանձնահատկությունները, ջրի որակին ներկայացվող պահանջները և ջրային միջավայրի ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական ցուցանիշների նշանակությունը ձկների բնականոն կենսագործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի աղտոտման հիմնական աղբյուրներին, օրգանական մնացորդների, կերային նյութերի և ձկների կենսագործունեության արդյունքում առաջացող նյութափոխանակային արգասիքների հեռացման խնդիրներին։ Վերլուծվում են ջրի մեխանիկական, կենսաբանական և ֆիզիկաքիմիական մաքրման մեթոդները, դրանց կիրառման պայմաններն ու արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են շրջանառու ջրամատակարարման համակարգերի կառուցվածքը, ֆիլտրման սարքավորումների, կենսաֆիլտրերի, օդավորման և թթվածնով հարստացման տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ջրի ջերմաստիճանի, լուծված թթվածնի, թթվայնության, ամոնիակի և ազոտային միացությունների պարունակության վերահսկման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրի բազմակի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությանը, էներգածախսերի նվազեցման հնարավորություններին և արտադրական գործընթացների տեխնիկական հուսալիության ապահովմանը։ Կարևորվում է ջրամաքրման համակարգերի ճիշտ նախագծումը՝ ձկների առողջության պահպանման, արտադրողականության բարձրացման և շրջակա միջավայր արտանետվող աղտոտիչների քանակի կրճատման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ջրախնայող տեխնոլոգիաների ներդրմանը, ձկնաբուծական տնտեսությունների կայուն զարգացմանը և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ձկնաբուծության, ջրամաքրման տեխնոլոգիաների, ջրային տնտեսության, բնապահպանական ճարտարագիտության և արդյունաբերական ջրամատակարարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է օպտիկապես ակտիվ նոր ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ստացմանը՝ ասիմետրիկ սինթեզի ժամանակակից մեթոդների կիրառմամբ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի կառուցվածքային միացությունների ձևավորման և ուսումնասիրության վրա, որոնց կողքային ռադիկալներում առկա են հետերոցիկլիկ տեղակալիչներ և ացետիլենային խմբեր։ Նման կառուցվածքային տարրերի ներմուծումը հնարավորություն է տալիս ստանալ բնական ամինաթթուներից տարբերվող ֆիզիկաքիմիական, տարածական և ռեակցիոն հատկություններով նոր քիրալ միացություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նպատակային մոլեկուլների ստերեոքիմիական կառուցվածքի վերահսկումը, քանի որ օպտիկական ակտիվությունը և համապատասխան էնանտիոմերների ընտրողական առաջացումը էական նշանակություն ունեն կենսաբանական ակտիվություն ցուցաբերող նյութերի նախագծման և հետագա կիրառությունների համար։ Ուսումնասիրվում են ասիմետրիկ սինթեզի տարբեր մոտեցումներ, սկզբնական նյութերի և միջանկյալ միացությունների փոխակերպումները, քիրալ կենտրոնների ձևավորման օրինաչափությունները, ինչպես նաև ստացված միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սինթեզված նյութերի քիմիական կառուցվածքի և ստերեոքիմիական մաքրության հաստատմանը համապատասխան ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտությունների միջոցով։ Հետերոցիկլիկ համակարգերի առկայությունը կարող է զգալիորեն փոփոխել մոլեկուլների էլեկտրոնային և տարածական հատկությունները, իսկ ացետիլենային խմբերը կարող են ծառայել որպես հետագա քիմիական փոխակերպումների համար կարևոր ֆունկցիոնալ հատվածներ։ Այդ պատճառով ստացված միացությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում ոչ միայն հիմնարար օրգանական քիմիայի, այլև կենսաօրգանական և դեղագործական քիմիայի տեսանկյունից։ Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները կարող են օգտագործվել որպես նոր պեպտիդային կառուցվածքների, կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների և այլ բարդ օրգանական համակարգերի կառուցման բաղադրիչներ՝ հնարավորություն տալով նպատակային կերպով փոփոխել դրանց հատկությունները։ Աշխատությունում կարևորվում է նաև սինթեզի ընտրողականության և արդյունավետության բարձրացումը, նոր կառուցվածքային տարբերակների ստացումը և կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել քիրալ օրգանական միացությունների սինթեզի մեթոդաբանության զարգացմանը և նոր ամինաթթվային ածանցյալների ստեղծմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի, ստերեոքիմիայի, ամինաթթուների և պեպտիդների քիմիայի, ինչպես նաև դեղագործական նյութերի նախագծման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական ֆինանսական վերահսկողություն իրականացնող մարմինների իրավական կարգավիճակի և դրա առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն պետական կառույցների գործունեությունն է, որոնց միջոցով վերահսկվում է պետական ֆինանսական միջոցների ձևավորման, բաշխման և օգտագործման օրինականությունը, արդյունավետությունն ու նպատակային բնույթը։ Ուսումնասիրվում են այդ մարմինների իրավական հիմքերը, լիազորությունների շրջանակը, գործառույթները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և պետական կառավարման համակարգում նրանց տեղն ու դերը։ Աշխատության մեջ կարևոր ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական վերահսկողության իրականացման ձևերին և մեթոդներին, վերահսկող մարմինների իրավունքներին ու պարտականություններին, ստուգումների և ուսումնասիրությունների կազմակերպման ընթացակարգերին, ինչպես նաև վերահսկողության արդյունքների հիման վրա համապատասխան միջոցների կիրառման իրավական հնարավորություններին։ Առանձին նշանակություն ունի վերահսկողություն իրականացնող մարմինների անկախության, հաշվետվողականության և օրինականության սկզբունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ արդյունավետ ֆինանսական վերահսկողությունը պետք է համատեղի պետական ֆինանսների պաշտպանության անհրաժեշտությունը և վերահսկվող սուբյեկտների օրինական շահերի ապահովումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական ֆինանսական վերահսկողության տարբեր ինստիտուտների միջև լիազորությունների բաշխմանը, փոխգործակցությանը և դրանց իրավասությունների սահմանազատման խնդիրներին։ Կարևոր է նաև վերահսկողության համակարգի համապատասխանությունը իրավական պետության, թափանցիկության, արդյունավետ կառավարման և հանրային ֆինանսների պատասխանատու օգտագործման սկզբունքներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ իրավական գործիքներով է պետությունը վերահսկում հանրային ֆինանսների կառավարումը և ինչպիսի մեխանիզմներով է ապահովվում ֆինանսական կարգապահությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերահսկողության ոլորտի աշխատակիցների, տնտեսագետների, հետազոտողների և իրավաբանական ու կառավարչական մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ հատկապես պետական ֆինանսների իրավական կարգավորման և վերահսկողության ինստիտուցիոնալ համակարգի ուսումնասիրության շրջանակում։