Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionBiology
Патология свертываемости крови при острой форме африканской чумы свиней
Աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի սուր ձևի ժամանակ արյան մակարդման համակարգում առաջացող ախտաբանական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը որպես ծանր վիրուսային վարակ, որի սուր ընթացքը կարող է ուղեկցվել համակարգային բորբոքային և անոթային խանգարումներով, հեմոռագիկ երևույթներով և կենդանու արագ ընդհանուր վիճակի վատթարացմամբ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հեմոստազի համակարգն է՝ արյան մակարդման, հակամակարդիչ և ֆիբրինոլիզի գործընթացների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև վարակի ընթացքում դրանց հավասարակշռության խախտման մեխանիզմները։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն է տրվում մակարդման համակարգի տարբեր օղակների փոփոխությունների բացահայտմանը և դրանց համադրմանը հիվանդության կլինիկական ու ախտաբանաանատոմիական դրսևորումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնք կարող են նպաստել արյունահոսությունների և բազմաթիվ օրգաններում արյունազեղումների առաջացմանը, ինչպես նաև միկրոշրջանառության խանգարմանը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են մակարդման գործոնների ակտիվության փոփոխությունները, թրոմբոցիտային և պլազմային հեմոստազի առանձնահատկությունները, ֆիբրինոլիտիկ գործընթացները և հնարավոր սպառման կոագուլոպաթիկ խանգարումները։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից է նաև ախտաբանական փոփոխությունների և հիվանդության ծանրության միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վարակի պաթոգենեզի մասին։ Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը բնորոշվում է բարձր մահացությամբ և համակարգային ախտահարումներով, իսկ սուր ձևի դեպքում հեմոռագիկ փոփոխությունները հիվանդության կարևոր ախտաբանական հատկանիշներից են։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել անասնաբուժական վիրուսաբանության, ախտաֆիզիոլոգիայի, հեմատոլոգիայի և անասնաբուժական պաթոլոգիայի ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ հեմոստազի խանգարումների ուսումնասիրությունը լրացնում է հիվանդության զարգացման մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքները և կարող է նշանակություն ունենալ ախտորոշիչ մոտեցումների կատարելագործման համար։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Ա. Վ. Ակոպյանի թեկնածուական ատենախոսության սեղմագիրն է՝ կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման համար, «Մոլեկուլային և բջջային կենսաբանություն» մասնագիտությամբ։ Այն հրատարակվել է Երևանում 2017 թվականին, ունի 22 էջ և ներառում է նաև անգլերեն ու հայերեն ամփոփումներ։
Updated: 2026-09-12
Culture
Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ
Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի պարբերական ցանկ է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականությունը և այդ ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողներին ու մասնագետներին ապահովել անհրաժեշտ տեղեկատվությամբ։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային հավաքածուում պահպանված թողարկումներից մեկը թվագրված է 1978 թվականին և կազմվել է Ա. Միրիջանյանի, Ա. Օգանեզովայի և Ս. Համբոյանի կողմից՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի մշակույթի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի շրջանակում։ Ցանկի բովանդակային շրջանակը բավական լայն է և ներառում է մշակույթի, մշակութային շինարարության, կուլտուր-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, մշակութային ժառանգության և հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության ու մատենագիտության վերաբերյալ գրականություն։ Առանձին թողարկումների նախաբանում նշվում է, որ ներկայացվում էին հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն լեզուներով լույս տեսնող համապատասխան գրքերը, պարբերական մամուլի նյութերն ու հոդվածները, իսկ որոշ դեպքերում նաև հանրապետությունից դուրս ռուսերենով հրատարակված՝ հայկական մշակույթին և արվեստին վերաբերող գրականությունը։ Նյութերի համակարգման համար կիրառվել է գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքը, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող էր անհրաժեշտ աղբյուրները գտնել համապատասխան թեմատիկ բաժնում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվել են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն լեզուներով, իսկ գրքերի որոնումը հեշտացնելու համար նկարագրությունների մոտ նշվել է նաև համապատասխան գրադարանային շիֆրը։ Այս կառուցվածքը հրատարակությունը դարձնում է ոչ միայն նոր գրականության մասին տեղեկատու, այլև գործնական որոնողական գործիք, որը կարող էր օգտագործվել հետազոտական աշխատանքի, ուսումնական գործընթացի, մասնագիտական ընթերցանության և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման ժամանակ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն նախատեսված էր բավական լայն լսարանի համար՝ մշակույթի և արվեստի բնագավառի գիտնականների, մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, բուհերի ուսանողների, գրադարանների աշխատակիցների, շահագրգիռ կազմակերպությունների և ընթերցողների համար։ Մատենագիտական ցանկը արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ շրջանառվող մասնագիտական գրականության մասին։ Այն կարող է օգտագործվել որպես աղբյուրագիտական օժանդակ նյութ՝ որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտական մտքի, թանգարանային գործունեության, գրադարանագիտության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության ժամանակ։ Հերթական թողարկումների նյութերի համարները շարունակվել են ամբողջ տարվա ընթացքում, ինչը վկայում է հրատարակության պարբերական և համակարգված բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության որոնման և համակարգման համար՝ միավորելով թեմատիկ դասակարգումը, մատենագիտական նկարագրությունը և ընթերցողի համար որոնումը հեշտացնող լրացուցիչ տեղեկությունները։
Updated: 2026-11-02
Informatics
Տեսահաջորդականության դինամիկ վերլուծության և հատվածավորման ալգորիթմների և ծրագրային համալիրի մշակումը
Աշխատությունը նվիրված է տեսահաջորդականությունների դինամիկ վերլուծության և հատվածավորման համար նախատեսված ալգորիթմների ու ծրագրային համալիրի մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակը տեսանյութերում տեղի ունեցող փոփոխությունների, շարժվող օբյեկտների և ժամանակային դինամիկայի ավտոմատ հայտնաբերման, առանձնացման ու վերլուծության արդյունավետ մեթոդների ստեղծումն է։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են տեսահաջորդականությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հաջորդական կադրերի միջև փոխկապակցվածությունը, շարժման և փոփոխությունների հայտնաբերման խնդիրները, ինչպես նաև տեսանյութի առանձին հատվածների կամ օբյեկտների ավտոմատ առանձնացման եղանակները։ Կարևոր ուշադրություն է դարձվում հատվածավորման ալգորիթմներին, որոնց միջոցով տեսողական տեղեկատվությունը բաժանվում է իմաստային կամ ֆունկցիոնալ առանձին բաղադրիչների՝ հետագա վերլուծությունը դարձնելով ավելի արդյունավետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել պատկերների մշակման, շարժման գնահատման, օբյեկտների հայտնաբերման և դասակարգման տարբեր մոտեցումներ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել համակարգի ճշգրտությունը, արագագործությունը և կայունությունը տարբեր տեսահաջորդականությունների դեպքում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև մշակված ծրագրային համալիրի նախագծումն ու իրականացումը, որը հնարավորություն է տալիս գործնականում կիրառել առաջարկվող ալգորիթմները, մշակել տեսանյութային տվյալներ և գնահատել ստացված արդյունքները։ Առաջարկվող մեթոդների արդյունավետության ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր պայմաններում կատարված փորձարկումներ և համեմատական գնահատումներ՝ պարզելու դրանց կիրառելիությունն ու առավելությունները։ Թեման արդիական է համակարգչային տեսողության, խելացի տեսահսկման, ռոբոտատեխնիկայի, բժշկական պատկերների վերլուծության, արդյունաբերական ավտոմատացման և այլ ոլորտների համար, որտեղ մեծ ծավալի տեսողական տվյալների արագ ու ավտոմատ մշակումը կարևոր նշանակություն ունի։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտության, ծրագրային ճարտարագիտության, արհեստական բանականության և պատկերների մշակման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-22
Technology
Պրոցեսորային ինտեգրալ սխեմաների էներգասպառման նվազեցման միջոցների մշակումը և հետազոտումը
Այս աշխատությունը նվիրված է պրոցեսորային ինտեգրալ սխեմաների էներգասպառման նվազեցման միջոցների մշակմանը և հետազոտմանը՝ ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի և ցածր էներգասպառմամբ հաշվողական համակարգերի նախագծման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել պրոցեսորային սխեմաներում էներգիայի սպառման ձևավորման մեխանիզմները, բացահայտել դրա վրա ազդող հիմնական գործոնները և մշակել այնպիսի նախագծային լուծումներ, որոնք հնարավորություն կտան նվազեցնել էներգիայի ծախսը՝ պահպանելով համակարգի պահանջվող արտադրողականությունն ու հուսալիությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ինտեգրալ սխեմաների դինամիկ և ստատիկ էներգասպառման բաղադրիչները, դրանց կախվածությունը աշխատանքի հաճախականությունից, մատակարարման լարումից, տրանզիստորների քանակից, բեռնվածությունից և տեխնոլոգիական պարամետրերից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգաարդյունավետ նախագծման այն մեթոդներին, որոնք կիրառելի են պրոցեսորային հանգույցների և դրանց առանձին ֆունկցիոնալ բլոկների մակարդակներում։ Կարող են ուսումնասիրվել ժամացույցային ազդանշանի անջատման, չօգտագործվող բլոկների ժամանակավոր անջատման, լարման և հաճախականության կառավարման, տվյալների փոխանցումների օպտիմալացման և տրամաբանական կառուցվածքի կատարելագործման մեթոդները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է էներգասպառման նվազեցման և հաշվարկային արագագործության միջև փոխզիջման ուսումնասիրությունը, քանի որ չափազանց մեծ էներգախնայողությունը կարող է անդրադառնալ պրոցեսորի արտադրողականության և արձագանքման ժամանակի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մոդելավորման և սիմուլյացիայի մեթոդներ՝ տարբեր ճարտարապետական և տեխնոլոգիական լուծումների էներգետիկ բնութագրերը համեմատելու համար։ Ուսումնասիրվում են նաև պրոցեսորային սխեմաների առանձին բաղադրիչների՝ թվաբանական-տրամաբանական միավորների, գրանցիչների, հիշողության հանգույցների, կառավարման բլոկների և տվյալների հաղորդակցման ուղիների էներգասպառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նախագծման վաղ փուլերում էներգետիկ ցուցանիշների գնահատումը, քանի որ այդ փուլում հնարավոր է ավելի արդյունավետ կերպով հայտնաբերել էներգիայի ավելորդ ծախսի աղբյուրները և կատարել համապատասխան կառուցվածքային փոփոխություններ։ Աշխատությունը կարող է ներառել մշակված լուծումների փորձարարական կամ մոդելային հետազոտություն, դրանց արդյունավետության քանակական գնահատում և ստացված արդյունքների համեմատություն այլ մոտեցումների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մեթոդների մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել էներգասպառումը ոչ միայն առանձին տրամաբանական տարրերի, այլև ամբողջ պրոցեսորային համակարգի մակարդակում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ցածր էներգասպառմամբ պրոցեսորների և ներկառուցված հաշվողական համակարգերի նախագծման կատարելագործմանը, հատկապես շարժական, ինքնավար և սահմանափակ էներգետիկ ռեսուրսներով սարքերի համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի և էլեկտրոնիկայի մասնագետների, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողների, համակարգչային ճարտարապետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-07
Biology
Психофизиологическое исследование феномена подростковой агрессивности
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է դեռահասների ագրեսիվության երևույթի հոգեֆիզիոլոգիական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով վարքային, նյարդային և սոցիալական գործոնների փոխազդեցությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են դեռահասության շրջանում տեղի ունեցող հորմոնալ փոփոխությունները, կենտրոնական նյարդային համակարգի հասունացման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը հուզական կարգավորման ու իմպուլսային վարքի վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում է ագրեսիվ վարքի դրսևորման տարբեր ձևերը՝ ռեակտիվ, պրոակտիվ և սոցիալապես պայմանավորված ագրեսիա, ինչպես նաև դրանց կապը անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների հետ։
Updated: 2026-09-19
Mathematics
Второй бюраканский спектральный обзор неба, звезды
Աշխատությունը վերաբերում է Բյուրականի աստղադիտարանի կողմից իրականացված երկնքի սպեկտրային ուսումնասիրությունների կարևոր ուղղություններից մեկին՝ աստղերի սպեկտրների համակարգված դիտարկմանը և դրանց ֆիզիկական հատկությունների հետազոտությանը։ Նման սպեկտրային տեսությունների հիմնական նպատակն է երկնքի տարբեր հատվածներում գտնվող աստղերի սպեկտրների ստացումը, դասակարգումը և վերլուծությունը՝ դրանց միջոցով աստղերի ջերմաստիճանի, քիմիական կազմի, լուսատվության, էվոլյուցիոն վիճակի և այլ ֆիզիկական բնութագրերի մասին տեղեկություններ ստանալու համար։ Աստղային սպեկտրը պարունակում է բազմաթիվ կլանման և ճառագայթման գծեր, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նույնականացնել աստղային մթնոլորտում առկա քիմիական տարրերը և գնահատել դրանց հարաբերական պարունակությունները։ Սպեկտրների համեմատական վերլուծությունը նաև հնարավորություն է տալիս աստղերին դասակարգել ըստ սպեկտրային տիպերի և առանձնացնել սովորական ու առանձնահատուկ հատկություններ ունեցող օբյեկտները։ Երկնքի լայնածավալ սպեկտրային դիտարկումները կարևոր նշանակություն ունեն հատկապես այն պատճառով, որ ստեղծում են աստղագիտական տվյալների մեծածավալ շտեմարան, որը կարող է օգտագործվել հետագա հետազոտությունների համար։ Դրանց հիման վրա հնարավոր է ուսումնասիրել աստղերի տարածական բաշխումը, տարբեր աստղային բնակչությունների առանձնահատկությունները, աստղառաջացման գործընթացները և Գալակտիկայի կառուցվածքային ու էվոլյուցիոն խնդիրները։ Այսպիսի հետազոտությունները կարևոր ներդրում են աստղաֆիզիկական դիտողական տվյալների հավաքագրման և համակարգման գործում, իսկ ստացված սպեկտրային նյութը կարող է կիրառվել ինչպես առանձին աստղերի ուսումնասիրության, այնպես էլ աստղային համակարգերի և Գալակտիկայի ընդհանուր հատկությունների վերլուծության համար։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է աստղերի սպեկտրային բնութագրերի միջոցով դրանց ֆիզիկական էության բացահայտման հնարավորությամբ և երկարաժամկետ դիտողական տվյալների պահպանմամբ, որոնք արժեքավոր հիմք են հետագա աստղագիտական ուսումնասիրությունների, համեմատական վերլուծությունների և նոր օբյեկտների բացահայտման համար։
Updated: 2026-09-20