Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Սմբանտյանցի վիմագրագիտական գործունեությունը
Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ հոգևորական, տեղագիր և հայագիտական ժառանգության ուսումնասիրող Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Սմբատյանցի վիմագրագիտական գործունեության համակողմանի քննությանը։ Ներկայացվում է նրա ներդրումը հայկական վիմագրության ձևավորման և զարգացման գործում, հատկապես պատմական հուշարձանների, եկեղեցիների, վանքերի, խաչքարերի և այլ կառույցների արձանագրությունների հայտնաբերման, ընդօրինակման, վերծանման ու գիտական շրջանառության մեջ դնելու ուղղությամբ։ Նրա տեղագրական ուսումնասիրություններում արձանագրվել և պահպանվել են բազմաթիվ վիմագրեր, որոնք հետագայում կարևոր սկզբնաղբյուր են դարձել Հայաստանի տարբեր բնակավայրերի, հուշարձանների և պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշտային ուսումնասիրությունների կազմակերպմանը, վիմական արձանագրությունների գրանցման եղանակներին, դրանց բովանդակության մեկնաբանությանը և պատմական տեղեկությունների հետ համադրմանը։ Քննարկվում է վիմագրերի նշանակությունը բնակավայրերի պատմության, եկեղեցական կառույցների հիմնադրման ու վերանորոգման ժամանակագրության, անձնանունների, տեղանունների, նվիրատվությունների և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկությունների բացահայտման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Գեղարքունիքի և այլ շրջանների վերաբերյալ նրա տեղագրական աշխատություններին, որոնցում վիմական նյութը կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Վերլուծվում է հավաքված նյութերի աղբյուրագիտական արժեքը, դրանց հետագա օգտագործումը հայագետների կողմից և նշանակությունը հայկական պատմամշակութային ժառանգության պահպանման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրա աշխատանքը ոչ միայն որպես առանձին հուշարձանների նկարագրություն, այլև որպես հայկական վիմագրական նյութի համակարգված հավաքագրման և ուսումնասիրման կարևոր փուլ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, վիմագրագետների, հնագետների, հայագետների, մշակութային ժառանգության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-01
Linguistics
Поехали. Русский язык для взрослых. начальный курс
Поехали! Русский язык для взрослых. Начальный курс աշխատությունը ռուսերեն լեզվի ուսուցման սկսնակ մակարդակի գործնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է մեծահասակ սովորողների համար և կենտրոնանում է լեզվի հաղորդակցական յուրացման վրա՝ առանց ծանր տեսական բարդությունների, այն ներկայացնում է այբուբենի, ընթերցանության և արտասանության հիմունքները, ինչպես նաև հիմնական քերականական կառուցվածքները՝ գոյականների, բայերի, ածականների և պարզ նախադասությունների կիրառությունը, գիրքը կառուցված է երկխոսությունների, առօրյա իրավիճակների և աստիճանաբար բարդացող վարժությունների վրա, որոնք օգնում են զարգացնել խոսելու, լսելու, կարդալու և գրելու հմտությունները, միաժամանակ այն շեշտադրում է իրական հաղորդակցության համար անհրաժեշտ բառապաշարը՝ ուղղված ճանապարհորդությանը, առօրյային, աշխատանքի և սոցիալական շփումներին, դարձնելով այն արդյունավետ մեկնարկային դասընթաց ռուսերեն լեզուն գործնականորեն յուրացնելու համար։
Updated: 2026-09-19
Geography
Աշխարհամասերի ֆիզիկական աշխարհագրություն. Պր. 2. Ասիա
Գիրքը՝ «Աշխարհամասերի ֆիզիկական աշխարհագրություն. Պր. 2. Ասիա», հեղինակը Օհանյան Կ.Օ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Ասիայի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ երկրաբանական կառուցվածքը, ռելիեֆի բազմազան ձևերը, լեռնային համակարգերը (օրինակ՝ Հիմալայներ, Տյան Շան, Ալթայ), հարթավայրերը և բարձրավանդակները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման երկրաբանական գործընթացները։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են կլիմայական գոտիները և դրանց առանձնահատկությունները՝ մուսսոնային, մայրցամաքային, մերձարևադարձային և արկտիկական ազդեցություններով, ինչպես նաև ջրագրական համակարգերը՝ խոշոր գետերը, լճերը և ջրային ավազանները։ Ներառված են նաև հողերի և բուսականության գոտիականությունը, անապատային և արևադարձային անտառային տարածքների բնութագրերը, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների տարածքային բաշխվածությունը և դրանց նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական գործընթացներին՝ երկրաշարժերին, հրաբխային ակտիվությանը, մթնոլորտային շրջանառությանը և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային բնության վրա։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրության մասնագետների համար՝ նպաստելով Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության գիտական և համակարգված ընկալմանը։
Updated: 2026-09-10
Other Subjects
Սննդամթերքի փաթեթավորում պոլիմերային նյութերով
Նվիրված է սննդամթերքի փաթեթավորման ոլորտում պոլիմերային նյութերի կիրառության տեսական հիմքերին և գործնական տեխնոլոգիաներին՝ ընդգրկելով ինչպես նյութագիտության, այնպես էլ սննդի անվտանգության պահանջների համադրությունը, գրքում մանրամասն ներկայացվում են փաթեթավորման պոլիմերների հիմնական տեսակները՝ պոլիէթիլեն, պոլիպրոպիլեն, պոլիէթիլեն տերեֆտալատ և այլ սինթետիկ ու համակցված նյութեր, բացատրվում են դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները՝ մեխանիկական ամրություն, թափանցելիություն գազերի և խոնավության նկատմամբ, ջերմակայունություն և քիմիական կայունություն, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սննդամթերքի պահպանման ժամկետի և որակի վրա, աշխատությունը անդրադառնում է փաթեթավորման տեխնոլոգիական գործընթացներին՝ ձևավորում, եռակցում, լամինացում և ստերիլ փաթեթավորում, ինչպես նաև ժամանակակից ավտոմատացված արտադրական գծերի կիրառությանը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդամթերքի և փաթեթավորման նյութերի փոխազդեցությանը՝ միգրացիայի երևույթներին, հնարավոր քիմիական ռեակցիաներին և առողջապահական անվտանգության գնահատմանը, ներկայացվում են նաև էկոլոգիական խնդիրները՝ պոլիմերային թափոնների ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, վերամշակման և վերօգտագործման տեխնոլոգիաները, ինչպես նաև կենսաքայքայվող նյութերի կիրառման հեռանկարները, գրքում քննարկվում են նաև միջազգային ստանդարտները և որակի վերահսկման պահանջները սննդի փաթեթավորման ոլորտում, ինչը թույլ է տալիս ապահովել արտադրանքի անվտանգությունն ու մրցունակությունը, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և արդյունաբերական կիրառական մոտեցումները՝ հանդիսանալով կարևոր աղբյուր սննդի տեխնոլոգիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի և փաթեթավորման ինժեներիայի ոլորտների համար։
Updated: 2026-09-20
Mathematics
Գերմանուշակագույն ավելցուկով գալակտիկաների վիճակագրական և սպեկտրալուսաչափական ուսումնասիրություն
Աշխատությունը նվիրված է գերմանուշակագույն (ուլտրամանուշակագույն) ավելցուկով գալակտիկաների վիճակագրական և սպեկտրալուսաչափական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ֆիզիկական բնութագրերը, էվոլյուցիոն առանձնահատկությունները և աստղագոյացման գործընթացների հետ կապը։ Հեղինակը վերլուծում է այն գալակտիկաների հատկությունները, որոնց սպեկտրում նկատվում է գերմանուշակագույն ճառագայթման անսովոր ուժեղացում՝ կապված երիտասարդ, բարձր ջերմաստիճան ունեցող աստղերի, ակտիվ գալակտիկական միջուկների կամ այլ էներգետիկ գործընթացների առկայության հետ։ Գրքում ներկայացվում են վիճակագրական հետազոտությունների արդյունքները՝ գալակտիկաների բաշխումը, լուսատվությունը, մորֆոլոգիական տիպերը և սպեկտրային առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սպեկտրալուսաչափական մեթոդներին, որոնց միջոցով գնահատվում են աստղային բնակչության կազմը, միջաստղային նյութի հատկությունները և էներգիայի արտազատման աղբյուրները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև գերմանուշակագույն ավելցուկի և գալակտիկական ակտիվության միջև առկա փոխկապակցվածությունները՝ օգտագործելով դիտողական տվյալների և տեսական մոդելների համադրություն։ Աշխատությունը նպաստում է գալակտիկաների ձևավորման և զարգացման մեխանիզմների ավելի խորը ըմբռնմանը և օգտակար է աստղագետների, աստղաֆիզիկոսների և տիեզերագիտության ոլորտի հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-05
History
Մերձավոր Արևելք․ պատմություն, քաղաքականություն և մշակույթ, երկրորդ հատոր
Աշխատությունը նվիրված է Մերձավոր Արևելքի պատմական զարգացման, քաղաքական գործընթացների, հասարակական հարաբերությունների և մշակութային ժառանգության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանը որպես համաշխարհային պատմության և ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Գրքում Մերձավոր Արևելքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական տարածք, այլև որպես քաղաքակրթությունների ձևավորման, կրոնների տարածման, քաղաքական համակարգերի փոփոխության և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների փոխազդեցության հարուստ պատմություն ունեցող տարածաշրջան։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է տարածաշրջանի պատմական անցյալի և քաղաքական իրականության ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով պետական կազմավորումների զարգացմանը, իշխանության ձևերին, հասարակական կառուցվածքներին, տարածաշրջանային հակասություններին և միջազգային քաղաքականության մեջ Մերձավոր Արևելքի ունեցած նշանակությանը։ Պատմական տեսանկյունից առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հնագույն քաղաքակրթությունների ժառանգությունը, իսլամական աշխարհի ձևավորումն ու զարգացումը, արաբական պետությունների պատմությունը, Օսմանյան կայսրության ազդեցությունը, գաղութատիրական քաղաքականության հետևանքները և նորագույն ժամանակաշրջանում անկախ պետականությունների առաջացումը։ Այս պատմական իրադարձությունները կարևոր են տարածաշրջանի ներկայիս քաղաքական, հասարակական և մշակութային առանձնահատկությունները հասկանալու համար, քանի որ ժամանակակից գործընթացները մեծապես պայմանավորված են անցյալում ձևավորված սահմաններով, պատմական հակամարտություններով, կրոնական ու ազգային ինքնության դրսևորումներով և արտաքին ուժերի երկարատև ազդեցությամբ։ Քաղաքական թեմատիկան հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Մերձավոր Արևելքի պետությունների կառավարման համակարգերը, ներքին քաղաքական զարգացումները, ազգային շահերի ձևավորումը, տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությունը և միջազգային հարաբերությունների մեջ նրանց դերակատարությունը։ Տարածաշրջանը պատմականորեն եղել է տարբեր աշխարհաքաղաքական շահերի բախման և համագործակցության տարածք, որտեղ տեղական քաղաքական գործընթացները հաճախ անմիջականորեն առնչվել են համաշխարհային տերությունների ռազմավարական նպատակներին։ Այս համատեքստում կարևոր են պետական ինքնիշխանության, ազգային շարժումների, սահմանային խնդիրների, հակամարտությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերը։ Մշակութային առումով աշխատությունը ներկայացնում է Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների բազմազան ժառանգությունը՝ անդրադառնալով լեզուներին, կրոններին, ավանդույթներին, գրականությանը, արվեստին, ճարտարապետությանը և հասարակական կյանքի առանձնահատկություններին։ Տարածաշրջանը համաշխարհային նշանակություն ունի հատկապես հուդայականության, քրիստոնեության և իսլամի պատմության ու զարգացման տեսանկյունից, քանի որ այստեղ են ձևավորվել և տարածվել համաշխարհային կրոնական ու հոգևոր ավանդույթներ, որոնք դարեր շարունակ ազդեցություն են ունեցել տարբեր ժողովուրդների քաղաքակրթական զարգացման վրա։ Մերձավոր Արևելքի մշակութային բազմազանությունը պայմանավորված է տարբեր էթնիկ և կրոնական համայնքների երկարատև համակեցությամբ, փոխազդեցություններով և պատմականորեն ձևավորված ինքնության առանձնահատկություններով։ Գրքի կարևոր ուսումնասիրական ուղղություններից է նաև տարածաշրջանի հասարակական կյանքի և մշակութային փոփոխությունների դիտարկումը՝ ավանդական արժեքների, արդիականացման գործընթացների, կրթության, հասարակական շարժումների և սոցիալական վերափոխումների համատեքստում։ Երկրորդ հատորը շարունակում է տարածաշրջանի պատմական, քաղաքական և մշակութային խնդիրների ուսումնասիրությունը՝ ամբողջացնելով բազմաշերտ նյութը և ընթերցողին հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ ընկալելու Մերձավոր Արևելքի զարգացման տարբեր ուղղություններն ու դրանց փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության գիտական և ճանաչողական արժեքը պայմանավորված է միջառարկայական մոտեցմամբ, քանի որ տարածաշրջանի պատմությունը, քաղաքականությունը և մշակույթը ներկայացվում են որպես միմյանց վրա մշտապես ներգործող գործընթացներ։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից իրողությունները հնարավոր չէ լիարժեք հասկանալ՝ առանց դրանց պատմական նախադրյալների, կրոնական ու մշակութային հիմքերի և աշխարհաքաղաքական համատեքստի ուսումնասիրության։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայագիտության և արևելագիտության տեսանկյունից ևս, քանի որ Մերձավոր Արևելքը հայ ժողովրդի պատմական հայրենիքի, ազգային համայնքների, տնտեսական ու մշակութային կապերի և հայ-արաբական, հայ-իրանական ու հայ-թուրքական հարաբերությունների ձևավորման կարևոր աշխարհագրական միջավայրերից է։ Տարածաշրջանի պատմական զարգացումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լայն համատեքստում դիտարկելու նաև հայ ժողովրդի պատմական ճակատագիրը, հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած հարաբերությունները և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական ու մշակութային գործընթացներում հայկական ներկայությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արևելագետներին, պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես նյութ Մերձավոր Արևելքի պատմական ժառանգությունը, քաղաքական զարգացումները, մշակութային բազմազանությունը և ժամանակակից աշխարհում նրա ռազմավարական նշանակությունը համակողմանիորեն ճանաչելու համար։
Updated: 2026-11-17