Մխիթար Սեբաստացու լեզվաբանական ժառանգությունը

History

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության պայմաններում հայկական տպագիր մամուլի և պետական գրաքննության փոխհարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հայալեզու և հայկական հասարակական-մշակութային միջավայրի հետ կապված պարբերականների, գրքերի ու այլ տպագիր նյութերի հրատարակման նկատմամբ կիրառված վերահսկողության համակարգն է, ինչպես նաև այդ սահմանափակումների ազդեցությունը հայկական մտավոր, գրական և հասարակական կյանքի զարգացման վրա։ Քննվում են կայսերական գրաքննության ինստիտուտների գործունեության ընդհանուր սկզբունքները, հրատարակությունների նախնական կամ հետագա վերահսկողության ձևերը, թույլտվությունների տրամադրման գործընթացները և այն թեմատիկ շրջանակները, որոնք կարող էին պետական մարմինների հատուկ ուշադրության առարկա դառնալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայկական մամուլի խմբագիրների, հրատարակիչների, հեղինակների և գրաքննիչ մարմինների միջև հարաբերություններին՝ բացահայտելով, թե վերահսկողական միջավայրն ինչպես էր անդրադառնում հրապարակումների բովանդակության, լեզվի և թեմաների ընտրության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև այն ռազմավարությունները, որոնց միջոցով հրատարակիչներն ու հեղինակները փորձում էին գործել գործող սահմանափակումների պայմաններում՝ պահպանելով հասարակական, կրթական և մշակութային խնդիրների քննարկման հնարավորությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական պարբերական մամուլի դերը ազգային մշակույթի, լեզվի, գրականության, կրթության և հասարակական մտքի զարգացման մեջ, ինչի պատճառով գրաքննության պատմությունը դիտարկվում է նաև որպես հայկական մտավոր կյանքի պատմության բաղադրիչ։ Հետազոտության համար կարևոր աղբյուրային նշանակություն կարող են ունենալ գրաքննչական մարմինների փաստաթղթերը, պաշտոնական գրագրությունը, հրատարակությունների թույլտվությունների կամ սահմանափակումների վերաբերյալ նյութերը, խմբագիրների նամակագրությունը և ժամանակաշրջանի մամուլը։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ինչպես պետական քաղաքականության ընդհանուր սկզբունքները, այնպես էլ առանձին հրատարակությունների շուրջ ձևավորված կոնկրետ իրավիճակները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ մամուլի պատմության, գրաքննության ինստիտուտների, հասարակական մտքի և Ռուսական կայսրության վարչական քաղաքականության ուսումնասիրությունը՝ նպաստելով հայկական տպագիր մշակույթի զարգացման պատմական պայմանների և դրա առջև կանգնած սահմանափակումների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

History

Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն-ում 1956–1990 թվականներին մշակույթը զարգանում էր ուշ ստալինյան շրջանից հետո սկսված հարաբերական ազատականացման, ապա հետագա գաղափարական վերահսկողության պահպանման պայմաններում՝ ձևավորելով բարդ ու բազմաշերտ մշակութային պատկեր։ Այս շրջանում առանձնապես ակտիվ էր գրականությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը և կինոն, որտեղ մի կողմից շարունակվում էին սոցիալիստական ռեալիզմի պահանջները, իսկ մյուս կողմից աստիճանաբար աճում էր ազգային թեմաների, պատմական հիշողության և ինքնության արտահայտման ձգտումը։ Գրականության մեջ զարգանում էին ինչպես դասական ավանդույթներին հարող ստեղծագործություններ, այնպես էլ նոր սերնդի հեղինակների փորձերը՝ ավելի խորքային հոգեբանական և ազգային հարցադրումներ ներկայացնելու համար։ Կերպարվեստում և երաժշտությունում նկատվում էր ավանդական հայկական մոտիվների համադրություն ժամանակակից ձևերի հետ, իսկ թատրոնն ու կինոն դարձան հասարակական մտածողության վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր հարթակներ։ 1960–80-ականներին կրթության և մշակութային հաստատությունների ընդլայնումը, թանգարանների և հրատարակչությունների ակտիվությունը նպաստեցին մշակութային կյանքի աշխուժացմանը, սակայն այդ ամենը շարունակվում էր խիստ գաղափարական վերահսկողության պայմաններում, ինչը սահմանափակում էր լիարժեք ստեղծագործական ազատությունը։ 1980-ականների վերջում՝ վերակառուցման շրջանում, սկսվեց ավելի բաց քննարկումների և ազգային թեմաների ակտիվ վերաիմաստավորման փուլ, որը նախապատրաստեց անկախության շրջանի մշակութային անցումները։

Literature

Պատմավավերագրական և իրավաքաղաքական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված ցեղասպանության հետևանքով ծագած արդարության, պատասխանատվության և միջազգային իրավունքի խնդիրները՝ կենտրոնանալով Փարիզի երդվյալների դատարանում քննված գործերի ու քաղաքական միջավայրի վրա։ Գրքում լուսաբանվում են այն պատմական իրադարձությունները, որոնք ձևավորվեցին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային կոտորածներից հետո և շարունակվեցին եվրոպական քաղաքական ու իրավական հարթակներում։ Հեղինակը ներկայացնում է հայ ազգային պահանջատիրության գաղափարը, միջազգային հանրության արձագանքը, ինչպես նաև այն իրավական ու բարոյական հարցերը, որոնք բարձրացվում էին հայ ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության շուրջ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցեղասպանությունից փրկվածների վկայությունների, դատական փաստաթղթերի, քաղաքական գործիչների ելույթների և մամուլի արձագանքների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով ընթերցողը պատկերացում է ստանում ժամանակի հասարակական մթնոլորտի և եվրոպական դատաիրավական համակարգի վերաբերմունքի մասին։ Գիրքը ոչ միայն պատմական փաստերի ներկայացում է, այլ նաև փորձ՝ հասկանալու արդարության որոնման, ազգային հիշողության պահպանման և միջազգային իրավական պայքարի նշանակությունը հայ ժողովրդի համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է պատմաբանների, իրավաբանների, քաղաքական գիտությամբ զբաղվողների և Հայոց ցեղասպանության թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրի ոլորտում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման, զարգացման և արդյունավետության բարձրացման տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ձեռնարկատիրությունը դիտարկվում է որպես շուկայական տնտեսության կարևոր բաղադրիչ, որը նպաստում է տնտեսական նախաձեռնության ընդլայնմանը, ապրանքաշրջանառության կազմակերպմանը, զբաղվածության հնարավորությունների ստեղծմանը և մրցակցային հարաբերությունների զարգացմանը։ Քննության են առնվում առևտրային ձեռնարկությունների գործունեության տնտեսական պայմանները, փոքր և միջին բիզնեսի առանձնահատկությունները, շուկա մուտք գործելու հնարավորությունները, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, հարկային և վարչարարական միջավայրը, ինչպես նաև ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման վրա ազդող այլ գործոններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մանրածախ և մեծածախ առևտրում ձեռնարկությունների կառուցվածքային փոփոխություններին, ապրանքաշրջանառության կազմակերպմանը, մատակարարման և իրացման համակարգերին ու սպառողական պահանջարկի ազդեցությանը։ Վերլուծվում են մրցակցության պայմաններում առևտրային կազմակերպությունների վարքագիծը, ծախսերի կառավարման, ծառայությունների որակի բարձրացման և շուկայական դիրքերի պահպանման հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է փոքր ու միջին ձեռնարկությունների դերը առևտրային ցանցի զարգացման և շուկայի մասնակիցների բազմազանության ապահովման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ֆինանսավորման, վարկավորման, ներդրումների ներգրավման և ձեռնարկատիրական ռիսկերի կառավարման խնդիրները՝ որպես բիզնեսի կայուն զարգացման կարևոր պայմաններ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում առևտրային գործունեության կազմակերպական նոր ձևերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, էլեկտրոնային առևտրի զարգացման հնարավորություններին և շուկայավարման գործիքների նշանակությանը։ Պետական տնտեսական քաղաքականությունը դիտարկվում է ձեռնարկատիրության համար կանխատեսելի և հավասար պայմանների ձևավորման, մրցակցային միջավայրի զարգացման և վարչարարական խոչընդոտների նվազեցման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ձեռնարկատիրության տեսության, առևտրի տնտեսագիտության և շուկայական հարաբերությունների վերլուծության մոտեցումները՝ համակարգելով Հայաստանի առևտրային ոլորտում ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման հիմնական խնդիրներն ու դրանց լուծման տնտեսական և կազմակերպական ուղղությունները։

Other Subjects

Այն նախատեսված է գյուղատնտեսության ոլորտի ուսանողների, ագրոնոմների և ֆերմերների համար, ովքեր զբաղվում են հացահատիկա-կերային մշակաբույսերի արտադրությամբ։ Նյութում մանրամասն նկարագրվում են եգիպտացորենի կենսաբանական առանձնահատկությունները, աճի և զարգացման փուլերը, ինչպես նաև դրա բարձր պահանջները ջերմության, խոնավության և սննդանյութերի նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի և հիբրիդների ընտրությանը՝ կախված նպատակային օգտագործումից (հացահատիկ, սիլոս, կանաչ զանգված) և տարածաշրջանային կլիմայական պայմաններից։ Աշխատությունում ներկայացվում են հողի մշակման տեխնոլոգիաները, ցանքի ժամկետներն ու սխեմաները, սերմացուի նախապատրաստումը և ցանքի խտության կարգավորումը։ Նյութը ընդգրկում է նաև պարարտացման, ոռոգման և մոլախոտերի դեմ պայքարի համակարգերը՝ ուղղված բարձր և կայուն բերքատվության ապահովմանը։ Բացի այդ, քննարկվում են հիվանդությունների և վնասատուների կանխարգելման ու վերահսկման միջոցառումները՝ ինտեգրված մոտեցումների կիրառմամբ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բերքահավաքի կազմակերպմանը, բերքի պահպանման և օգտագործման տարբեր ձևերին, ինչպես նաև արտադրության տնտեսագիտական արդյունավետությանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական տեխնոլոգիաները՝ ապահովելով եգիպտացորենի մշակության ամբողջական և կիրառական պատկերացում։

Pedagogy

Այս գիրքը նվիրված է ուսուցման կազմակերպման կոլեկտիվ եղանակի տեսական հիմքերի, մեթոդաբանական սկզբունքների և գործնական կիրառման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում ուսուցման այնպիսի կազմակերպման գաղափարն է, որի շրջանակում սովորողը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ուսուցչի կողմից փոխանցվող գիտելիքի ստացող, այլև որպես ուսումնական գործընթացի ակտիվ մասնակից և համագործակցող։ Գրքում քննարկվում են կոլեկտիվ ուսուցման ձևավորման նախադրյալները, դրա զարգացման տրամաբանությունը, հիմնական հասկացություններն ու սկզբունքները, ինչպես նաև անհատական, զույգային, խմբային և կոլեկտիվ աշխատանքի փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է ուսումնական գործընթացը կառուցել փոխօգնության, համագործակցության, փոխուսուցման և սովորողների միջև ակտիվ հաղորդակցության հիման վրա՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական առանձնահատկությունները, պատրաստվածության մակարդակը և ուսումնական գործունեության կազմակերպման տարբեր պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կոլեկտիվ աշխատանքի մեթոդներին, ուսուցչի և սովորողների դերերի վերափոխմանը, ուսումնական առաջադրանքների կազմակերպմանը, հաղորդակցական փոխազդեցությանը և սովորողների ինքնուրույնության զարգացմանը։ Տեսական դրույթները կապվում են գործնական օրինակների և մանկավարժական փորձի հետ, ինչի շնորհիվ աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ոչ միայն թեմայի գիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվողների, այլև ուսուցիչների, դասախոսների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և կրթական գործընթացի կազմակերպիչների համար։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են դասավանդման ավանդական մոդելներից դեպի համագործակցային և սովորողակենտրոն մոտեցումներ անցմամբ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու ոչ միայն կոլեկտիվ ուսուցման գաղափարական հիմքերը, այլև դրա իրականացման կոնկրետ մեխանիզմները։ Աշխատության ընդհանուր նպատակը ուսուցման արդյունավետության բարձրացման այնպիսի մոտեցումների բացահայտումն է, որոնց դեպքում կրթական գործընթացը դառնում է փոխգործակցության, համատեղ գործունեության, պատասխանատվության և գիտելիքի փոխանակման միջավայր՝ նպաստելով սովորողների ճանաչողական ակտիվության, հաղորդակցական կարողությունների, ինքնուրույնության և սոցիալական հմտությունների զարգացմանը։