Ներքին ֆինանսական վերահսկողության հիմնախնդիրները բանկային համակարգում (ՀՀ առևտրային բանկերի նյութերով)

Economics

Այս գիտատնտեսագիտական հետազոտությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական եկամուտների ձևավորման համակարգի և պետական ծախսային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են պետական ֆինանսների կառավարման տեսական հիմքերը, հարկային համակարգի կառուցվածքը, եկամուտների հավաքագրման մեխանիզմները և բյուջետային գործընթացի հիմնական փուլերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հարկային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական աճի, ներդրումային միջավայրի և բիզնես ակտիվության վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հարկային վարչարարության արդյունավետությանը, ստվերային տնտեսության կրճատման խնդիրներին և հարկային բեռի բաշխման արդարությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև պետական ծախսերի կառուցվածքը, դրանց նպատակային օգտագործման արդյունավետությունը, սոցիալական և տնտեսական ծրագրերի ֆինանսավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև բյուջետային դեֆիցիտի կառավարման խնդիրները։ Հեղինակը առաջարկում է պետական ֆինանսների կառավարման կատարելագործման ուղիներ՝ ներառյալ հարկային համակարգի պարզեցում, ծախսերի թիրախավորում, ծրագրային բյուջետավորում և թվային կառավարման գործիքների ներդրում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսիստների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայազգի նկարիչ և քանդակագործ Խորեն Տեր-Հարությանի ստեղծագործական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա արվեստը դիտարկելով XX դարի հայկական և սփյուռքահայ կերպարվեստի զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է արվեստագետի ստեղծագործական ուղու, գեղարվեստական մտածողության, թեմատիկ նախասիրությունների և արտահայտչական լեզվի ձևավորման առանձնահատկությունների վրա։ Քննության են առնվում նրա քանդակագործական, գեղանկարչական և գրաֆիկական աշխատանքները՝ բացահայտելով դրանցում արտահայտված մարդու, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, հայրենիքի և մարդկային ապրումների թեմաները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արվեստագետի կենսագրական փորձառության և ստեղծագործության փոխհարաբերությանը, քանի որ հայրենիքից դուրս ապրելու և տարբեր մշակութային միջավայրերի հետ առնչվելու հանգամանքները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել նրա աշխարհայացքի և գեղարվեստական լեզվի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են կերպարների կառուցման սկզբունքները, ձևերի ընդհանրացումը, շարժման և ներքին լարվածության արտահայտումը, ծավալի ու տարածության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև նյութի գեղարվեստական հնարավորությունների օգտագործումը քանդակագործական ստեղծագործություններում։ Գեղանկարչական և գրաֆիկական աշխատանքների վերլուծության ընթացքում կարևորվում են գծի, գույնի, կոմպոզիցիայի և պատկերային խորհրդանշանների դերը։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական պատմամշակութային թեմաների և ազգային հիշողության արտացոլմանը, որոնք նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ միահյուսվում են համամարդկային գաղափարների և անհատի ներաշխարհի ներկայացման հետ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև այն գեղարվեստական ուղղություններն ու մշակութային միջավայրերը, որոնց հետ արվեստագետն առնչվել է իր գործունեության տարբեր փուլերում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ազգային ավանդույթի և ժամանակակից արվեստի արտահայտչամիջոցների համադրությունը։ Կարևորվում է նրա ստեղծագործությունների ոճական զարգացման ուսումնասիրությունը՝ վաղ շրջանի աշխատանքներից մինչև հասուն ստեղծագործական փուլ, ինչպես նաև տարբեր ժանրերի և նյութերի նկատմամբ նրա հետաքրքրության փոփոխությունը։ Արվեստագետի ժառանգությունը դիտարկվում է նաև սփյուռքահայ մշակույթի տեսանկյունից՝ գնահատելով նրա ներդրումը հայկական ինքնության և պատմական հիշողության գեղարվեստական պահպանման ու ներկայացման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ստեղծագործողի անհատական ոճի, պատկերային մտածողության և XX դարի հայ կերպարվեստում նրա ունեցած նշանակության մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանության, հայ կերպարվեստի պատմության, քանդակագործության, գեղանկարչության և սփյուռքահայ մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, արվեստաբանների և հայ արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Literature

Սույն գրական հրատարակությունը ներկայացնում է երգի, բանաստեղծական խոսքի և մարդկային ապրումների գեղարվեստական արտահայտմանն առնչվող ստեղծագործությունների ժողովածու, որի վերնագիրը միավորում է երկու խորհրդանշական հասկացություն՝ հին ու նոր երգերը և վերքերը։ Այս հակադրությունը հնարավորություն է տալիս ստեղծագործությունը դիտարկելու ժամանակի, հիշողության, մարդկային ապրումների շարունակականության և անցյալի ու ներկայի փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Հին երգերը խորհրդանշում են ժառանգված զգացմունքները, հիշողությունները, ավանդական արժեքներն ու նախորդ սերունդների հոգևոր փորձը, իսկ նոր երգերը՝ ժամանակակից մարդու ապրումները, հասարակական փոփոխությունների ազդեցությունը և նոր իրականության մեջ ձևավորվող մտածողությունը։ Վերնագրում հիշատակված վերքերի գաղափարը հաղորդում է ժողովածուին հուզական և խորհրդանշական խորություն՝ մատնանշելով մարդկային կյանքի ցավոտ փորձությունները, հիասթափությունները, կորուստները, չիրականացած սպասումները և հոգևոր ապրումները։ Վերքը կարող է ընկալվել ինչպես անհատական տառապանքի, այնպես էլ հավաքական պատմական հիշողության արտահայտություն, իսկ երգը՝ այդ ցավը խոսքի ու գեղարվեստական պատկերների միջոցով արտահայտելու և իմաստավորելու միջոց։ Այս տեսանկյունից ժողովածուի գաղափարական առանցքը կարելի է կապել մարդու ներաշխարհի, հիշողության, կարոտի, հուզական ապրումների և ժամանակի ընթացքում փոփոխվող հասարակական իրականության հետ։ Քնարական գրականության ավանդույթում երգն ու վերքը հաճախ հանդես են գալիս որպես փոխկապակցված պատկերներ. երգը դառնում է տառապանքի արտահայտություն, իսկ ցավը՝ ստեղծագործական ներշնչանքի աղբյուր։ Նման թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու սիրո, կարոտի, բաժանման, մարդկային հարաբերությունների, հույսի, հուսահատության և կյանքի անցողիկության հարցերին։ Հին ու նորի համադրությունը նաև ընդգծում է գրական ավանդույթի շարունակականությունը՝ ցույց տալով, որ մարդկային հիմնական զգացմունքները պահպանվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում, թեև փոխվում են դրանց արտահայտման ձևերը և պատմական պայմանները։ Ստեղծագործության վերնագիրը միաժամանակ ենթադրում է ավանդական երգային մտածողության և նոր ժամանակների բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների համադրության հնարավորություն։ Գրական առումով նման ժողովածուները կարևոր տեղ ունեն քնարերգության զարգացման և գեղարվեստական խոսքի բազմազանության պահպանման գործում։ Երգային բնույթը ենթադրում է զգացմունքային անմիջականություն, պատկերավոր լեզու, հուզական արտահայտչականություն և ընթերցողի ներաշխարհի հետ անմիջական հաղորդակցություն։ Քնարական ստեղծագործություններում անձնական ապրումները հաճախ ընդհանրացվում են՝ վերածվելով համամարդկային զգացմունքների արտահայտության։ Այդ կերպ անհատական ցավը, կարոտը կամ ուրախությունը ձեռք են բերում ավելի լայն նշանակություն՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով սեփական փորձառությունը կապելու գեղարվեստական խոսքի հետ։ Ժողովածուի վերնագրում առկա «հին-նոր» հակադրությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես մշակութային և գրական անցման խորհրդանիշ, երբ ավանդական պատկերացումները հանդիպում են նոր ժամանակների գաղափարներին, իսկ ժառանգված գեղարվեստական ձևերը հարստանում են ժամանակակից արտահայտչամիջոցներով։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XX դարի սկզբի հայ գրական կյանքի և Բաքվի հայկական մշակութային միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Բաքուն այդ ժամանակաշրջանում հայ հասարակական, կրթական, գրական և հրատարակչական գործունեության կարևոր կենտրոններից էր։ Քաղաքի բազմազգ ու բազմամշակութային միջավայրը նպաստում էր գրական գաղափարների տարածմանը, հայերեն պարբերականների ու գրքերի հրատարակությանը և ազգային մշակութային կյանքի աշխուժացմանը։ Հայ տպագրական գործունեությունը կարևոր դեր ուներ ընթերցողական հասարակության ձևավորման, գրական ստեղծագործությունների տարածման և ազգային լեզվամշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Ն. Հ. Երևանցյանի տպագրատան հրատարակչական գործունեության շրջանակում լույս տեսած այս գրքույկը հայ տպագիր գրականության պատմության ուշագրավ նմուշներից է։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի հետաքրքրությունը բանաստեղծական խոսքի, երգային ստեղծագործության և մարդկային զգացմունքների գեղարվեստական արտահայտման նկատմամբ։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ գրականության մեջ հին ու նոր գեղարվեստական ավանդույթների համադրման, քնարական մտածողության զարգացման և XX դարասկզբի հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ պոեզիայի պատմությամբ, գրականության ժանրային զարգացումներով, Բաքվի հայկական մշակութային կյանքով և հայ հին տպագիր գրքի մատենագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընթերցողական առումով ժողովածուն արժեքավոր է որպես մարդկային զգացմունքների, հիշողության և հոգևոր ապրումների արտահայտման գրական նմուշ։ Այն հնարավորություն է տալիս խորհելու անցյալի ու ներկայի կապի, անհատական և հավաքական հիշողության, ցավի հաղթահարման և երգի՝ որպես հոգևոր ինքնարտահայտման միջոցի նշանակության մասին։ Հրատարակության պատմական ու գրական արժեքը պայմանավորված է հայ տպագիր մշակույթի մեջ իր տեղով և այն ժամանակաշրջանի գրական հետաքրքրությունների արտացոլմամբ, երբ բանաստեղծական խոսքը շարունակում էր մնալ ազգային ինքնության, մարդկային ապրումների և հասարակական իրականության գեղարվեստական արտահայտման կարևոր միջոցներից մեկը։

Religion

Այս հոգևոր գիրքը նախատեսված է հավատացյալների աղոթական կյանքի կազմակերպման և քրիստոնեական բարեպաշտության ամրապնդման համար։ Այն ծառայում է որպես աղոթքների ժողովածու և ուղեցույց՝ օգնելով ընթերցողին տարբեր առիթներով ու հոգևոր կարիքների դեպքում դիմել Աստծուն, արտահայտել հավատը, գոհաբանությունը, զղջումն ու խնդրանքները։ Աղոթական գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ եկեղեցական ավանդույթում՝ միավորելով անհատական հոգևոր ապրումը, եկեղեցական աղոթքի լեզուն և դարերի ընթացքում ձևավորված բարեպաշտական սովորույթները։ Նման գրքերը կարող էին օգտագործվել ինչպես անձնական ընթերցանության ու խորհրդածության, այնպես էլ ընտանեկան և համայնքային հոգևոր կյանքում։ Դրանք նպաստում են աղոթքի սովորույթի պահպանմանը, հավատացյալի ներքին կարգապահության ձևավորմանը և քրիստոնեական արժեքների՝ խոնարհության, սիրո, ներողամտության, համբերության ու ողորմածության գիտակցմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ հոգևոր գրականության պատմության համար՝ ներկայացնելով աղոթագրքերի տարածումը և դրանց դերը հավատացյալների առօրյա կյանքում։ Այն նաև արտացոլում է հայերենով հոգևոր գիտելիքի ու եկեղեցական ավանդույթի պահպանման և փոխանցման շարունակականությունը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության գոյության տարիներին կրթության, գիտության և մշակույթի ոլորտներում տեղի ունեցած զարգացումների պատմագիտական ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով նորաստեղծ պետականության կայացման բարդ պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում ազգային կրթական համակարգի կազմակերպումը, դպրոցական ցանցի գործունեությունը, ուսուցչական կադրերի պատրաստումը, կրթության կառավարման մարմինների ձևավորումը և մշակութային հաստատությունների գործունեությունն են։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դժվարություններին, որոնց պայմաններում իրականացվում էր կրթական քաղաքականությունը՝ պատերազմների հետևանքներին, սոցիալ-տնտեսական ծանր իրավիճակին, բնակչության տեղաշարժերին, նյութական միջոցների և մասնագետների պակասին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են պետության և հասարակական շրջանակների նախաձեռնությունները՝ ուղղված դպրոցների գործունեության վերականգնմանը, կրթության հասանելիության ընդլայնմանը և ազգային կրթական միջավայրի ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայերենի և ազգային պատմամշակութային ժառանգության դերը ուսումնական գործընթացում, ինչպես նաև դասագրքերի, ուսումնական ծրագրերի և մանկավարժական գրականության ստեղծման ու տարածման խնդիրը։ Դիտարկվում է բարձրագույն կրթության կազմակերպման ուղղությամբ կատարված աշխատանքը, այդ թվում՝ պետական համալսարանի հիմնադրումը՝ որպես գիտակրթական համակարգի ինստիտուցիոնալացման կարևոր քայլ։ Մշակութային կյանքի ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում գրականությանը, մամուլին, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, հրատարակչական գործունեությանը, գրադարանային և լուսավորական աշխատանքին։ Քննվում է մտավորականության դերակատարությունը հասարակության մշակութային կյանքում և պետական կառույցների ու հասարակական կազմակերպությունների մասնակցությունը կրթամշակութային նախաձեռնություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մամուլին և հրատարակչական գործունեությանը՝ որպես հասարակական մտքի, քաղաքական քննարկումների և մշակութային հաղորդակցության կարևոր հարթակների։ Կրթությունն ու մշակույթը դիտարկվում են նաև պետականաշինության տեսանկյունից, քանի որ նոր հանրապետության պայմաններում դրանց զարգացումը կապված էր մասնագետների պատրաստման, հանրային հաստատությունների կայացման և ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրների հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպես էին կարճատև պետականության և ծանր ճգնաժամային պայմաններում միաժամանակ փորձեր կատարվում ձևավորելու կրթական ու մշակութային հաստատությունների կայուն համակարգ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի կարևոր ոլորտներից մեկը՝ համադրելով կրթության պատմության, մշակութային պատմության և պետականաշինության ուսումնասիրության մոտեցումները։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է գետնախնձորի՝ որպես ոչ ավանդական բուսական հումքի, սննդարդյունաբերական վերամշակման և դրա հիմքով խմորման արտադրանքի ստացման տեխնոլոգիական հնարավորությունների գիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հումքի ֆիզիկաքիմիական և կենսաքիմիական առանձնահատկությունների գնահատումն է, քանի որ դրանցով են պայմանավորված վերամշակման գործընթացների ընդհանուր բնույթը, պատրաստի արտադրանքի կայունությունը և որակական ցուցանիշները։ Գետնախնձորը դիտարկվում է որպես ածխաջրերով և այլ կենսաբանական բաղադրիչներով հարուստ բուսական հումք, որի բաղադրության առանձնահատկությունները պահանջում են համապատասխան տեխնոլոգիական մոտեցումների ընտրություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համեմատվել հումքի տարբեր որակական ցուցանիշները, վերամշակման ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի ընդհանուր հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բնական խմորման գործընթացների գիտական գնահատմանը, մանրէաբանական կայունությանը և արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի վերահսկմանը՝ առանց արտադրական գործողությունների մանրամասն գործնական նկարագրության։ Կարևոր ուղղություն է հումքի բաղադրության և պատրաստի արտադրանքի զգայական հատկանիշների միջև կապի ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գետնախնձորի կիրառելիությունը որպես սննդային արտադրության այլընտրանքային հումք։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև պատրաստի արտադրանքի որակի և անվտանգության ընդհանուր չափանիշների ուսումնասիրություն, տարբեր նմուշների համեմատական գնահատում և պահպանման ընթացքում դրանց հատկությունների հնարավոր փոփոխությունների դիտարկում։ Առանձին նշանակություն ունի բուսական հումքի համալիր օգտագործման և արտադրական մնացորդների նվազեցման խնդիրը, քանի որ ոչ ավանդական գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վերամշակումը կարող է նպաստել սննդարդյունաբերության հումքային բազայի ընդլայնմանը և ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը։ Տնտեսական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ տեղական հումքի վերամշակման նպատակահարմարությանը և նոր տեսակի արտադրանքի մշակման հնարավորություններին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սննդի տեխնոլոգիայի, բուսական հումքի վերամշակման, սննդային կենսաքիմիայի և արտադրանքի որակի գնահատման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով գետնախնձորի արդյունաբերական կիրառման գիտատեխնոլոգիական ներուժը։