New books. Information bulletin.2011 yearly

Linguistics

Աշխատանքը նվիրված է «Շահնամե»-ի բառապաշարի համակողմանի քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկի լեզվական կազմի առանձնահատկությունները, բառային շերտերի ծագումն ու գործածության բնույթը, ինչպես նաև բառապաշարի կապը ստեղծագործության թեմատիկ, պատմամշակութային և գրական բովանդակության հետ։ Հետազոտության կենտրոնում պարսկերենի դասական շրջանի այս կարևորագույն հուշարձանի բառային համակարգն է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն տվյալ երկի լեզվի, այլև միջնադարյան պարսկերենի զարգացման և բառապաշարի ձևավորման գործընթացների մասին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բառերի ծագումնաբանական շերտերը՝ առանձնացնելով իրանական բնիկ բառապաշարը, փոխառությունները և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում լեզվի մեջ ներթափանցած օտարածին տարրերը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արաբական ծագում ունեցող բառերի տարածվածությանը, դրանց իմաստային և ոճական գործառույթներին, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են դրանք համադրվում պարսկական հին և միջին լեզվական ժառանգության հետ։ Բառապաշարի քննությունը կարող է ներառել նաև հոմանիշների, հականիշների, բազմիմաստ բառերի, դարձվածային միավորների և կայուն բառակապակցությունների ուսումնասիրություն։ Երկի հարուստ բառային կազմը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես է հեղինակը տարբեր բառային միջոցներով արտահայտում հերոսների բնավորությունը, գործողությունների ընթացքը, զգացմունքային վիճակները, ռազմական իրադարձությունները և պատմական միջավայրը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ռազմարվեստին, զենքերին, ձիերին և ձիասարքին, թագավորական իշխանությանը, արքունական կյանքին, կենցաղին, կրոնական պատկերացումներին և սոցիալական հարաբերություններին վերաբերող բառերը։ Այդ բառային խմբերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել ստեղծագործության մեջ արտացոլված հասարակական և մշակութային իրականության բազմաթիվ կողմեր։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բառերի իմաստային փոփոխություններին և պատմական բառագիտության խնդիրներին։ Դասական պարսկերենի բառերը ժամանակի ընթացքում կարող էին ձեռք բերել նոր իմաստներ, կորցնել նախկին նշանակությունները կամ փոխել իրենց գործածության ոլորտը, ուստի «Շահնամե»-ում դրանց նշանակության ճիշտ մեկնաբանությունը պահանջում է հաշվի առնել պատմական և համատեքստային գործոնները։ Այս տեսանկյունից բառային միավորների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հին և ժամանակակից պարսկերենի միջև լեզվական շարունակականությունն ու փոփոխությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառապաշարի ոճական քննությունը։ Ստեղծագործության տարբեր հատվածներում բառերի ընտրությունը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն իմաստային անհրաժեշտությամբ, այլև գեղարվեստական նպատակներով։ Բարձրաճաշակ, հանդիսավոր և հերոսական բառապաշարը կարող է ընդգծել արքայական կամ մարտական տեսարանների վեհությունը, մինչդեռ կենցաղային և խոսակցական բնույթի միավորները կարող են ստեղծել ավելի անմիջական ու կենդանի միջավայր։ Բառապաշարի ոճական շերտավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու ստեղծագործության գեղարվեստական լեզվի կառուցվածքն ու արտահայտչական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև հատուկ անունների ուսումնասիրությունը՝ անձնանուններ, տեղանուններ, ցեղային և աշխարհագրական անվանումներ, որոնք ոչ միայն նույնականացնող գործառույթ ունեն, այլև հաճախ կապված են առասպելական, պատմական կամ մշակութային իմաստների հետ։ Դրանց լեզվական կառուցվածքի և ծագման ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ ստեղծագործության աշխարհագրական և պատմամշակութային պատկերացումների մասին։ Աշխատանքի ընթացքում բառային նյութի համակարգումը կարող է իրականացվել թեմատիկ, իմաստաբանական, ծագումնաբանական և ոճական սկզբունքներով՝ հնարավորություն տալով ստանալ երկի բառապաշարի բազմակողմանի նկարագիրը։ Նման մոտեցումը կարևոր է նաև բառարանագրական տեսանկյունից, քանի որ ստեղծագործության բառային հարուստ նյութը կարող է ծառայել դասական պարսկերենի բառարանների և պատմական բառագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ բառապաշարի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս միաժամանակ դիտարկել լեզվական և գրական երևույթները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է բառային համակարգը կապված ստեղծագործության բովանդակության, գեղարվեստական ոճի և պատմամշակութային միջավայրի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը «Շահնամե»-ի բառապաշարը ներկայացնում է որպես դասական պարսկերենի կարևոր լեզվական շտեմարան և ուսումնասիրում է դրա ծագումնաբանական, իմաստաբանական, թեմատիկ ու ոճական առանձնահատկությունները՝ նպաստելով պարսկերենի պատմության, իրանագիտության և միջնադարյան արևելյան գրականության լեզվական ժառանգության ավելի խոր ըմբռնմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Կասպից ծովի ավազանի էներգետիկ պաշարների ռազմավարական նշանակության և Հարավային Կովկասի շուրջ միջազգային ուժերի մրցակցության ուսումնասիրությանը 1991–2007 թվականներին՝ ընդգծելով հետխորհրդային տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական վերաձևավորման գործընթացները։ Հեղինակը վերլուծում է Կասպից տարածաշրջանի նավթագազային պաշարների գնահատման խնդիրները և դրանց ազդեցությունը գլոբալ էներգետիկ շուկաների վրա, ինչպես նաև էներգետիկ երթուղիների՝ խողովակաշարերի քաղաքական և տնտեսական նշանակությունը։ Գրքում դիտարկվում են տարածաշրջանում շահագրգիռ հիմնական դերակատարները՝ Ռուսաստանի Դաշնություն, ԱՄՆ, Եվրամիություն, Թուրքիա և Իրանի Իսլամական Հանրապետություն, և նրանց մրցակցային ռազմավարությունները էներգետիկ ռեսուրսների վերահսկման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հարավային Կովկասի երկրների՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի դիրքավորմանը էներգետիկ նախագծերում և տարածաշրջանային անվտանգության համակարգում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև խողովակաշարային նախագծերի՝ Բաքու–Թբիլիսի–Ջեյհան և այլ ուղիների քաղաքական հետևանքները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է էներգետիկ ռեսուրսների դերը որպես արտաքին քաղաքականության գործիք և միջազգային հարաբերությունների ձևավորման առանցքային գործոն։ Այն օգտակար է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և էներգետիկ քաղաքականության հետազոտողների համար։

Other Subjects

Գիրքը նվիրված է Երևանի կենտրոնական հատվածի վերակազմավորման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով ժամանակակից քաղաքաշինական, ճարտարապետական և տարածքային զարգացման խնդիրներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են քաղաքի կենտրոնի ձևավորման պատմական առանձնահատկությունները, կառուցապատման կառուցվածքը, քաղաքային միջավայրի փոփոխության հիմնական ուղղությունները և վերակազմավորման վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական ու մշակութային գործոնները։ Քննարկվում են տարածքների արդյունավետ օգտագործման, պատմամշակութային ժառանգության պահպանության, նոր կառուցապատման ինտեգրման, տրանսպորտային հոսքերի կազմակերպման, հանրային տարածքների բարելավման և բնակչության կենսապայմանների զարգացման հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային միջավայրի կայուն զարգացման սկզբունքներին, ճարտարապետական լուծումների ներդաշնակմանը և կենտրոնական տարածքների արդիականացման ուղիներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինության մասնագետների, տարածքային պլանավորման ոլորտի հետազոտողների, պետական և համայնքային կառավարման ներկայացուցիչների, ինչպես նաև քաղաքային զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների և մասնագետների համար։

Other Subjects

Курганы Хасан-Калы представляют собой древние погребальные сооружения на территории исторической области Пасинлер (Хасанкале) в Восточной Анатолии, которые относятся к числу археологических памятников, свидетельствующих о многослойной истории заселения региона и его значении как перекрёстка культур и цивилизаций. Эти курганы являются искусственно насыпанными земляными холмами, под которыми обычно скрываются захоронения, погребальные камеры, а иногда и сопровождающий инвентарь, включающий керамику, металлические изделия и другие предметы материальной культуры, позволяющие исследователям реконструировать быт, верования и социальную структуру древних обществ. Территория Hasankale издавна находилась под влиянием различных культурных и политических образований, включая урартский, армянский, византийский и более поздние исламские периоды, что делает курганы особенно ценными для изучения исторической преемственности и культурных трансформаций региона. Археологические исследования подобных памятников позволяют выявлять особенности погребальных обрядов, социальную иерархию древнего населения, а также торговые и культурные связи между различными регионами. Курганы Хасан-Калы рассматриваются как важный источник информации для понимания древней истории Восточной Анатолии и её роли в формировании цивилизационных процессов на стыке Европы и Азии.

History

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Բրիտանիայի հասարակական-քաղաքական և մտավոր կյանքի կարևոր ուղղություններից մեկի ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին քառորդն ընդգրկող ժամանակաշրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում աստիճանական սոցիալական բարեփոխումների գաղափարների ձևավորումն է, դրանց տարածումը բրիտանական մտավորականության շրջանում և փոխազդեցությունը ժամանակի քաղաքական, տնտեսական ու փիլիսոփայական գաղափարների հետ։ Քննվում են արդյունաբերական հասարակության զարգացման հետևանքով առաջացած սոցիալական խնդիրները, աշխատանքի և կապիտալի հարաբերությունները, աղքատության, սոցիալական անհավասարության, կրթության և հանրային կառավարման շուրջ ծավալված բանավեճերը, որոնք նպաստեցին նոր հասարակական հայեցակարգերի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ֆաբիանյան ընկերության գործունեությանը և դրա հետ կապված մտավորականների գաղափարներին, որոնք սոցիալական փոփոխությունները հիմնականում պատկերացնում էին աստիճանական օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների ճանապարհով։ Ուսումնասիրվում են շարժման գաղափարական կապերը սոցիալիզմի տարբեր ուղղությունների, լիբերալ բարեփոխականության, տնտեսական մտքի և պետական կառավարման վերաբերյալ ժամանակակից պատկերացումների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայտնի ֆաբիանների հրապարակախոսական, գիտական և հասարակական գործունեության վերլուծությունը՝ ցույց տալով մտավոր գաղափարների և գործնական քաղաքական քննարկումների փոխազդեցությունը։ Դիտարկվում է նաև շարժման կապը բրիտանական աշխատավորական քաղաքականության ձևավորման, սոցիալական օրենսդրության շուրջ բանավեճերի և հանրային քաղաքականության նոր պատկերացումների տարածման հետ՝ առանց այդ ազդեցությունը ներկայացնելու որպես միակ գործոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ծրագրային փաստաթղթեր, քաղաքական և տնտեսական աշխատություններ, պարբերական մամուլ, հրապարակային բանավեճեր և մտավորականների նամակագրություն։ Ժամանակաշրջանի ինտելեկտուալ միջավայրը ներկայացվում է որպես տարբեր գաղափարական ուղղությունների մրցակցության և փոխազդեցության դաշտ, որտեղ քննարկվում էին պետության դերը, հասարակական բարեկեցությունը, սեփականությունը, ժողովրդավարական մասնակցությունը և սոցիալական արդարության գաղափարը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքական մտքի պատմության, սոցիալական պատմության և գաղափարների պատմության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով հասկանալու բրիտանական բարեփոխական սոցիալիզմի ձևավորումն ու տեղը տվյալ ժամանակաշրջանի մտավոր կյանքում։

Agriculture

Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է վնասատուների դեմ պայքարի տարբեր մոտեցումները՝ ագրոտեխնիկական (ցանքաշրջանառություն, հողի ճիշտ մշակում), մեխանիկական և ֆիզիկական միջոցառումներ, կենսաբանական պայքար՝ օգտակար միջատների և միկրոօրգանիզմների կիրառմամբ, ինչպես նաև քիմիական պաշտպանության հիմնական սկզբունքները՝ ինտեգրված մոտեցման շրջանակում։ Գրքում ընդգրկված են նաև վնասատուների մոնիթորինգի և կանխատեսման մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս ժամանակին գնահատել վտանգի մակարդակը և կիրառել համապատասխան միջոցառումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրված վնասատուների կառավարման (IPM) համակարգին, որը համադրում է տարբեր պայքարի եղանակներ՝ նվազեցնելով շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը և բարձրացնելով արտադրության կայունությունը։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների և ֆերմերների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները վնասատուների դեմ պայքարի ժամանակակից և արդյունավետ մեթոդների վերաբերյալ։