Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա:

Economics

Աշխատությունը նվիրված է բնակելի շինարարության տարածքային նպատակահարմար տեղաբաշխման և քաղաքաշինության ոլորտում կապիտալ ներդրումների արդյունավետության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակելի կառուցապատման համար տարածքների ընտրության տնտեսական, քաղաքաշինական և կազմակերպական հիմնավորումն է՝ հաշվի առնելով քաղաքի տարածական կառուցվածքը, բնակչության տեղաբաշխումը, տրանսպորտային հասանելիությունը, ինժեներական ենթակառուցվածքների առկայությունը և սոցիալական սպասարկման օբյեկտների համակարգը։ Քննության են առնվում այն գործոնները, որոնք ազդում են նոր բնակելի թաղամասերի կառուցման ընդհանուր ծախսերի վրա՝ ներառյալ տարածքի նախապատրաստումը, ճանապարհային և կոմունալ ենթակառուցվածքների զարգացումը, հասարակական նշանակության օբյեկտների ստեղծումը և կառուցապատվող տարածքի կապը քաղաքի արդեն ձևավորված հատվածների հետ։ Ռացիոնալ տեղաբաշխումը դիտարկվում է որպես սահմանափակ ֆինանսական ու տարածքային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման միջոց, որը կարող է նպաստել ներդրումային ծախսերի և ստացվող քաղաքաշինական արդյունքների միջև ավելի հիմնավորված հարաբերակցության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կառուցապատման խտության, հողային ռեսուրսների օգտագործման, բնակելի և հասարակական գործառույթների փոխադարձ տեղաբաշխման ու տրանսպորտային կապերի կազմակերպման տնտեսական հետևանքներին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել բնակելի շինարարության տեղաբաշխման տարբեր տարբերակների համեմատական գնահատում՝ կապիտալ ներդրումների ծավալի, ենթակառուցվածքային ծախսերի, տարածքի օգտագործման արդյունավետության և բնակչության սպասարկման պայմանների տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև քաղաքաշինական որոշումների երկարաժամկետ բնույթը, քանի որ սկզբնական փուլում տարածքի ընտրությունը կարող է հետագայում էական ազդեցություն ունենալ քաղաքի զարգացման ծախսերի և ենթակառուցվածքների շահագործման արդյունավետության վրա։ Տնտեսական հաշվարկների և տարածական պլանավորման համադրումը հնարավորություն է տալիս բնակարանաշինությունը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին շինարարական գործընթաց, այլև որպես քաղաքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ընդհանուր համակարգի բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքաշինության, շինարարության տնտեսագիտության և տարածքային պլանավորման մոտեցումները՝ բնակելի կառուցապատման տեղաբաշխման միջոցով կապիտալ ներդրումների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է նոռադրենալինի, սերոտոնինի և դոֆամինի ազդեցության ուսումնասիրությանը ուղեղային արյան շրջանառության վրա հիպոկինեզիայի պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ուղեղի արյունամատակարարման կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը և այն հարցի պարզաբանումը, թե ինչպես կարող է շարժողական ակտիվության երկարատև սահմանափակումը փոխել նյարդամիջնորդների ազդեցությունը անոթային համակարգի և ուղեղային հեմոդինամիկայի վրա։ Նոռադրենալինը, սերոտոնինը և դոֆամինը կենտրոնական նյարդային համակարգի կարևոր նեյրոմեդիատորներ են, որոնք մասնակցում են բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործընթացների կարգավորմանը, այդ թվում՝ անոթային տոնուսի, նյարդային ակտիվության և ուղեղի արյան հոսքի վերահսկմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել այս նյութերի առանձին և համակցված ազդեցությունները, դրանց դերը ուղեղային անոթների ռեակտիվության փոփոխության մեջ, ինչպես նաև հիպոկինեզիայի հետևանքով առաջացող ֆունկցիոնալ տեղաշարժերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյարդահումորալ կարգավորման մեխանիզմներին, որոնց միջոցով օրգանիզմը հարմարվում է շարժողական ակտիվության սահմանափակմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել փորձարարական պայմաններում ուղեղային արյան հոսքի, անոթային պատասխանների և նեյրոմեդիատորային համակարգերի գործունեության փոփոխությունների գնահատում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր միջնորդների ազդեցության առանձնահատկությունները։ Ստացված տվյալների վերլուծությունը կարող է կարևոր լինել ուղեղային շրջանառության կարգավորման ֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնման և հիպոկինեզիայի պայմաններում առաջացող փոփոխությունների բացահայտման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգների, նեյրոֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, կենսաբժշկական հետազոտողների և նյարդաքիմիայի ու ուղեղային հեմոդինամիկայի հարցերով զբաղվող մասնագետների։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է Grid միջավայրում հերթի դինամիկ կազմակերպման և կառավարման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով հաշվողական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, առաջադրանքների բաշխման և համակարգի ընդհանուր արտադրողականության բարձրացման վրա։ Grid միջավայրը միավորում է տարբեր աշխարհագրական վայրերում և տարբեր տեխնիկական բնութագրերով տեղակայված հաշվողական ռեսուրսներ, ինչի հետևանքով առաջադրանքների սպասարկման և հերթերի կառավարման գործընթացը զգալիորեն ավելի բարդ է, քան կենտրոնացված համակարգերում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հերթի ձևավորման, առաջադրանքների դասակարգման, առաջնահերթությունների սահմանման և հասանելի ռեսուրսների միջև աշխատանքների բաշխման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հերթի դինամիկ կառավարմանը, որի դեպքում առաջադրանքների և հաշվողական ռեսուրսների վիճակը մշտապես փոփոխվում է, և համակարգը պետք է կարողանա համապատասխանաբար վերանայել սպասարկման հերթը։ Այդ փոփոխությունները կարող են պայմանավորված լինել նոր առաջադրանքների մուտքով, արդեն կատարվող աշխատանքների ավարտով, ռեսուրսների ժամանակավոր անհասանելիությամբ, հաշվողական հանգույցների ծանրաբեռնվածության փոփոխությամբ կամ առաջադրանքների առաջնահերթությունների վերադասավորմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հերթերի կառավարման տարբեր ալգորիթմների ուսումնասիրություն և համեմատություն՝ գնահատելով դրանց արդյունավետությունը սպասման ժամանակի, ռեսուրսների օգտագործման աստիճանի, առաջադրանքների կատարման ընդհանուր տևողության և համակարգի թողունակության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է նաև տարբեր բնութագրերով առաջադրանքների սպասարկումը, քանի որ որոշ աշխատանքներ կարող են պահանջել մեծ հաշվողական հզորություն, մեծածավալ հիշողություն կամ հատուկ ռեսուրսներ, մինչդեռ մյուսները կարող են կատարվել ավելի սահմանափակ հնարավորություններով հանգույցներում։ Այս պայմաններում դինամիկ հերթի կառավարման մեխանիզմը պետք է ապահովի առաջադրանքների և ռեսուրսների հնարավորինս արդյունավետ համապատասխանեցում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև առաջնահերթությունների դինամիկ փոփոխման, առաջադրանքների տեղափոխման, հերթերի միավորման կամ բաժանման և ռեսուրսների բեռնվածության հիման վրա կառավարման ռազմավարությունների կիրառմանը։ Կարևոր է ուսումնասիրել նաև այնպիսի իրավիճակները, երբ համակարգում միաժամանակ առկա են տարբեր օգտվողների բազմաթիվ առաջադրանքներ և սահմանափակ քանակությամբ ռեսուրսներ, ինչի դեպքում անհրաժեշտ է ապահովել ինչպես բարձր արտադրողականություն, այնպես էլ սպասարկման արդարացիություն։ Դինամիկ կառավարման արդյունավետությունը կարող է գնահատվել մոդելավորման կամ փորձնական համակարգերի միջոցով՝ տարբեր ծանրաբեռնվածության պայմաններում հերթի վարքագիծը վերլուծելով։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գիտական հաշվարկների, մեծածավալ տվյալների մշակման, բաշխված ծրագրային համակարգերի և բարձր արտադրողականության հաշվարկների կազմակերպման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել համակարգային ծրագրավորողներին, բաշխված համակարգերի մասնագետներին, Grid և ամպային հաշվարկների հետազոտողներին, համակարգային ադմինիստրատորներին և համակարգչային գիտության համապատասխան ուղղությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի մշակել կամ գնահատել Grid միջավայրում հերթերի դինամիկ կազմակերպման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք թույլ կտան արդյունավետորեն կառավարել փոփոխվող հաշվողական բեռը, կրճատել առաջադրանքների սպասման ժամանակը, բարձրացնել ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և ապահովել բաշխված հաշվողական համակարգի կայուն ու արդյունավետ աշխատանքը։

Culture

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է վաղ շրջանի հայազգի սրբերի պատկերագրությանը հայկական միջնադարյան մանրանկարչության մեջ՝ ընդգծելով սրբապատկերային արվեստի ձևավորման, զարգացման և խորհրդաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են վաղ քրիստոնեական շրջանում ձևավորված սրբերի կերպարները ներկայացվել ձեռագիր ավետարաններում և այլ եկեղեցական մատյաններում՝ համադրելով աստվածաբանական գաղափարները գեղարվեստական արտահայտչականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատկերագրական կանոններին, կոմպոզիցիոն լուծումներին և գունային համակարգին, որոնք ծառայել են սրբության գաղափարի տեսանելի փոխանցմանը և հոգևոր ազդեցության ուժեղացմանը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է տեղական և բյուզանդական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայկական մանրանկարչության մեջ ձևավորվել ինքնատիպ պատկերային մոդելներ։ Միաժամանակ դիտարկվում է սրբերի կերպարների դերը միջնադարյան հայ հասարակության հոգևոր գիտակցության, արժեքային համակարգի և եկեղեցական ինքնության ձևավորման գործընթացում։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է շնչառական խանգարումների համախտանիշի կանխատեսման, կանխարգելման և բուժման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են համախտանիշի առաջացմանը նպաստող հիմնական գործոնները, կլինիկական դրսևորումները, հիվանդության զարգացման ռիսկի գնահատման եղանակները և վաղ ախտորոշման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկի խմբերի ժամանակին հայտնաբերմանը և այն կանխարգելիչ միջոցառումներին, որոնք կարող են նվազեցնել շնչառական անբավարարության զարգացման հավանականությունը կամ մեղմացնել դրա ընթացքը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժամանակակից ախտորոշիչ և կանխատեսող մեթոդների կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու հիվանդության ծանրությունը և ընտրելու անհատականացված բուժական մարտավարություն։ Բուժման ժամանակակից մոտեցումները ներառում են շնչառական աջակցության տարբեր եղանակներ, թթվածնաբուժության օպտիմալացում և, համապատասխան դեպքերում, թոքերի մակերեսային ակտիվ նյութի կիրառություն՝ նվազագույնի հասցնելով բուժման հնարավոր բարդությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ոչ ինվազիվ շնչառական աջակցության տեխնոլոգիաների զարգացմանը և դրանց դերին մեխանիկական օդափոխության անհրաժեշտությունը նվազեցնելու գործում։ Կարևորվում է բուժման արդյունավետության գնահատումը, հիվանդի վիճակի շարունակական մոնիթորինգը և թերապիայի արագ հարմարեցումը կլինիկական փոփոխություններին։ Հետազոտությունը նաև ընդգծում է կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման և ժամանակին բուժման փոխկապակցվածությունը, քանի որ շնչառական խանգարումների դեպքում ճիշտ ընտրված միջամտությունը կարող է էականորեն ազդել հիվանդության ելքի վրա։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել շնչառական խանգարումների համախտանիշի կառավարման ժամանակակից ռազմավարությունների կատարելագործմանը, բարդությունների նվազեցմանը և բժշկական օգնության արդյունավետության բարձրացմանը՝ հատկապես բարձր ռիսկի խմբերում։

Economics

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արժութային փոխարժեքների տատանումների հետևանքով առաջացող ֆինանսատնտեսական ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում արժութային ռիսկերի առաջացման տնտեսական նախադրյալները, դրանց հիմնական տեսակները, ֆինանսական շուկաների զարգացման և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ազդեցությունը փոխարժեքների փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև արժութային տատանումների հետևանքները տնտեսավարող սուբյեկտների, առևտրային բանկերի և ազգային տնտեսության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արժութային շուկայի կառուցվածքին, ազգային արժույթի փոխարժեքի ձևավորման գործոններին, դրամավարկային քաղաքականության առանձնահատկություններին և արտաքին տնտեսական միջավայրից բխող հնարավոր ռիսկերին։ Ուսումնասիրվում են փոխարժեքների փոփոխությունների ազդեցությունները կազմակերպությունների ֆինանսական արդյունքների, արտաքին առևտրային գործառնությունների, արտարժութային պարտավորությունների, ներդրումային որոշումների և դրամական հոսքերի վրա։ Քննարկվում են արժութային ռիսկերի դասակարգման սկզբունքները՝ ներառելով գործարքային, հաշվապահական և տնտեսական ռիսկերը, դրանց առաջացման պայմանները և կառավարման մեթոդաբանական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում արժութային դիրքերի գնահատմանը, ակտիվների և պարտավորությունների արժութային կառուցվածքի վերլուծությանը, փոխարժեքային փոփոխությունների նկատմամբ ֆինանսական ցուցանիշների զգայունության որոշմանը և հնարավոր կորուստների կանխատեսման մեթոդներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արժութային ռիսկերի քանակական գնահատման գործիքակազմի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ վիճակագրական վերլուծության, սցենարային գնահատման, սթրես-թեստավորման և ռիսկի հնարավոր չափերի որոշման մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են արժութային ռիսկերի սահմանափակման և նվազեցման մեխանիզմները, ֆինանսական հեջավորման գործիքները, արտարժութային ակտիվների ու պարտավորությունների հավասարակշռման մոտեցումները, արժութային դիվերսիֆիկացիան և կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բանկային համակարգում արժութային ռիսկերի կառավարման առանձնահատկություններին, արտարժութային վարկավորման և ավանդների կառուցվածքին, բանկերի բաց արժութային դիրքերի վերահսկմանը և ֆինանսական կայունության ապահովմանն ուղղված կարգավորիչ պահանջների նշանակությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դրամավարկային և մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության դերը, արժութային շուկայի կարգավորման սկզբունքները և ֆինանսական համակարգի կայունության պահպանման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև Հայաստանի տնտեսության արտաքին տնտեսական կախվածության, ներմուծման և արտահանման կառուցվածքի, դրամական փոխանցումների, միջազգային կապիտալի հոսքերի և համաշխարհային ֆինանսական շուկաներում տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունները արժութային ռիսկերի ձևավորման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական կառավարման ռազմավարությունները, արժութային ռիսկերի կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, որոշումների ընդունման գործընթացում ռիսկերի հաշվառման անհրաժեշտությունը և կազմակերպությունների ֆինանսական դիմակայունության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել արժութային ռիսկերի կառավարման մեթոդաբանական հիմքերի կատարելագործմանը, Հայաստանի ֆինանսական շուկայի առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատման և կանխարգելման մեխանիզմների զարգացմանը, ինչպես նաև տնտեսական անորոշության պայմաններում ֆինանսական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, բանկային համակարգի մասնագետների, ռիսկերի կառավարիչների, ֆինանսական կազմակերպությունների ղեկավարների, դրամավարկային քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։