Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1983, Մարտ, թիվ 10)

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է հուզական ինտելեկտի զարգացման անհատական նախադրյալների և դրա դրսևորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչ անհատական, հոգեբանական և սոցիալական գործոններ են նպաստում մարդու՝ սեփական և ուրիշների հույզերը ճանաչելու, հասկանալու, կառավարելու և դրանց համապատասխան արձագանքելու կարողությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում հուզական ինտելեկտը դիտարկվում է որպես անձի կարևոր հոգեբանական ռեսուրս, որը կարող է նշանակալի դեր ունենալ միջանձնային հարաբերությունների, հաղորդակցության արդյունավետության, սոցիալական հարմարման, ինքնակարգավորման և վարքագծի կառավարման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում անհատական տարբերություններին՝ կապված խառնվածքի, ինքնագնահատականի, ինքնավերահսկման, կարեկցանքի, հաղորդակցական կարողությունների, սոցիալական փորձի և անձնային այլ առանձնահատկությունների հետ։ Կարևոր ուղղություն է հուզական ինտելեկտի հիմնական բաղադրիչների առանձնացումը և դրանց դրսևորման գնահատումը։ Դրանց շարքում կարող են ուսումնասիրվել սեփական հույզերի ճանաչումն ու ըմբռնումը, հուզական ինքնակարգավորումը, ուրիշների հուզական վիճակների ընկալումը, կարեկցանքը, սոցիալական փոխազդեցությունների արդյունավետ կառավարումը և համապատասխան արձագանքի ընտրությունը։ Հետազոտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրել հուզական ինտելեկտի մակարդակը, այլև բացահայտել դրա ձևավորման և զարգացման հետ կապված անհատական նախադրյալների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև հոգեբանական գնահատման մեթոդների կիրառումը, որի միջոցով հնարավոր է չափել հուզական ինտելեկտի տարբեր բաղադրիչները, համեմատել տարբեր խմբերի ցուցանիշները և բացահայտել դրանց միջև առկա օրինաչափությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կրթական միջավայրում, մասնագիտական գործունեության ընթացքում, անձնային զարգացման ծրագրերում և հոգեբանական խորհրդատվության ոլորտում, քանի որ հուզական կարողությունների զարգացումը կարող է նպաստել ավելի արդյունավետ հաղորդակցությանը, կոնֆլիկտների կարգավորմանը և սոցիալական փոխհարաբերությունների բարելավմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հոգեբաններին, մանկավարժներին, սոցիալական աշխատողներին, մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և անձի հոգեբանական զարգացման ու հուզական ինտելեկտի խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ձեռքի ծանր վնասվածքների դեպքում վերականգնողական վիրաբուժության սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով սեփական հյուսվածքների անոթավորված փոխպատվաստման կիրառմամբ մեկ փուլով իրականացվող առաջնային վերակառուցման հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության առանցքում ձեռքի անատոմիական ամբողջականության, շարժողական հնարավորությունների և հիմնական գործառույթների հնարավորինս արդյունավետ վերականգնման խնդիրն է։ Քննվում են ծանր վնասվածքների գնահատման կլինիկական սկզբունքները, վնասված հյուսվածքների կենսունակության որոշման նշանակությունը, վերականգնման ընդհանուր ռազմավարության ընտրությունը և տարբեր անատոմիական կառուցվածքների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անոթավորված սեփական հյուսվածքների կիրառման կենսաբանական հիմքերին, քանի որ դրանց արյունամատակարարման պահպանումը կարևոր նշանակություն ունի վերականգնողական գործընթացի համար։ Ուսումնասիրվում են միկրովիրաբուժական և վերականգնողական մոտեցումների դերը, դրանց հնարավորությունները և սահմանափակումները՝ հաշվի առնելով վնասվածքի բնույթը, հյուսվածքային դեֆեկտի ծավալը և ձեռքի ֆունկցիոնալ պահանջները։ Կարևորվում է ոչ միայն անատոմիական կառուցվածքների վերականգնումը, այլև վերջնական ֆունկցիոնալ արդյունքը՝ շարժումների, բռնելու կարողության, զգացողության և առօրյա գործունեության տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է ներառել բուժման արդյունքների կլինիկական գնահատում, վերականգնողական շրջանի առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն և տարբեր դեպքերի համեմատական վերլուծություն։ Առանձին նշանակություն ունի վիրաբուժական բուժման և հետագա վերականգնողական միջոցառումների փոխկապակցվածությունը, քանի որ ձեռքի գործառույթի վերականգնումը շարունակական գործընթաց է և պահանջում է բազմամասնագիտական մոտեցում։ Նման աշխատանքները կարևոր են նաև բուժման արդյունքների գնահատման չափանիշների կատարելագործման համար՝ հնարավորություն տալով տարբերակել անատոմիական, ֆունկցիոնալ և սոցիալական վերականգնման բաղադրիչները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ձեռքի վիրաբուժության, միկրովիրաբուժության, վերականգնողական բժշկության և վնասվածքաբանության մոտեցումները՝ ծանր վնասվածքներից հետո ձեռքի կառուցվածքի ու գործառույթի պահպանման և վերականգնման հնարավորությունների գիտական գնահատման նպատակով։

Law

Կտակը քաղաքացիական իրավունքում սահմանված իրավական փաստաթուղթ է, որի միջոցով անձը՝ կտակարարն իր կենդանության օրոք սահմանում է, թե իր մահվանից հետո ինչպես պետք է բաշխվի իր ունեցվածքը, ինչ գույք ում է փոխանցվելու և ինչ պայմաններով։ Կտակի հիմնական նպատակն է ապահովել անձի կամքի իրականացումը մահից հետո և կարգավորել ժառանգության իրավահարաբերությունները։ Այն հնարավորություն է տալիս սեփականատիրոջը ինքնուրույն որոշել իր գույքի ճակատագիրը՝ անկախ օրենքով նախատեսված ժառանգման հերթականությունից, սակայն որոշ դեպքերում օրենքը կարող է սահմանել պարտադիր ժառանգների իրավունքներ, որոնք չեն կարող ամբողջությամբ զրկվել ժառանգությունից։ Կտակը կարող է կազմվել գրավոր ձևով և պետք է համապատասխանի օրենքով սահմանված պահանջներին, որպեսզի համարվի վավեր։ Այն կարող է ներառել ինչպես գույքի ամբողջական բաշխում, այնպես էլ առանձին գույքային մասերի կամ իրավունքների փոխանցում կոնկրետ անձանց, կազմակերպություններին կամ պետությանը։ Կտակարարն իրավունք ունի ցանկացած պահի փոխել կամ չեղարկել իր նախկին կտակը՝ կազմելով նոր փաստաթուղթ կամ վերացնելով գործողը։ Կտակի կարևոր հատկանիշներից է կամքի ազատությունը, որը նշանակում է, որ անձը ինքն է որոշում իր ժառանգներին և պայմանները, սակայն այդ ազատությունը կարող է սահմանափակվել օրենքով նախատեսված սոցիալական պաշտպանության նպատակներով։ Կտակի ձևավորման գործընթացում կարևոր է իրավական ձևականությունների պահպանումը, քանի որ դրանց խախտումը կարող է հանգեցնել կտակի անվավեր ճանաչման։ Ժամանակակից իրավական համակարգերում կտակները կարող են կազմվել նաև նոտարական կարգով, ինչը ապահովում է դրանց ավելի բարձր իրավական ուժը և նվազեցնում վեճերի առաջացման հավանականությունը։ Կտակի միջոցով հնարավոր է նաև սահմանել հատուկ պայմաններ ժառանգության ստացման համար, օրինակ՝ որոշակի պարտավորությունների կատարում կամ տարիքային սահմանափակումներ։ Այս ինստիտուտը կարևոր դեր ունի հասարակական հարաբերություններում, քանի որ ապահովում է գույքային հարաբերությունների կարգուկանոն, կանխում ժառանգության վերաբերյալ վեճերը և պաշտպանում անձի սեփականության իրավունքը նրա մահից հետո։ Այսպիսով, կտակը հանդիսանում է ժառանգական իրավունքի կարևոր ինստիտուտ, որը արտահայտում է անձի ազատ կամքի իրավական իրականացումը և ապահովում գույքային հարաբերությունների իրավական կարգավորում։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգության երկու նշանակալի ուղղությունների՝ քնարական արձակի և առակագրության գրականագիտական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց գաղափարական, գեղարվեստական, ժանրային և ոճական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում արձակ ստեղծագործություններում քնարական մտածողության դրսևորումներին, հեղինակի աշխարհընկալմանը, մարդու ներաշխարհի պատկերմանը, զգացմունքների, հիշողությունների, բնության և կյանքի վերաբերյալ փիլիսոփայական խորհրդածությունների արտահայտման ձևերին։ Քննվում է արձակի և պոեզիայի գեղարվեստական սկզբունքների փոխներթափանցումը, որի շնորհիվ պատմողական խոսքը ձեռք է բերում հուզականություն, պատկերավորություն, երաժշտականություն և խոր արտահայտչականություն։ Կարևորվում են բնապատկերների, խորհրդանշական պատկերների, քնարական հերոսի ապրումների և հեղինակային խոսքի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև սիրո, կարոտի, հայրենիքի, մարդկային ճակատագրի, կյանքի ու մահվան, ազատության և բարոյական արժեքների թեմատիկ արտացոլումները։ Առանձին քննության են ենթարկվում առակները՝ որպես խտացված գաղափարական բովանդակություն և բարոյափիլիսոփայական նշանակություն ունեցող ստեղծագործություններ։ Վերլուծվում են այլաբանության, խորհրդանշական կերպարների, հակադրությունների, երգիծանքի և ընդհանրացման միջոցները, որոնց օգնությամբ ներկայացվում են մարդկային բնավորության տարբեր կողմերը, հասարակական հարաբերությունները, բարոյական ընտրության խնդիրները և մարդու վարքագծի հակասությունները։ Ուշադրություն է հատկացվում առակների կառուցվածքային հակիրճությանը և այն եղանակներին, որոնց միջոցով փոքրածավալ պատումը կարող է փոխանցել ընդհանրացված գաղափար կամ կենսափիլիսոփայական դիտարկում։ Հետազոտության ընթացքում բացահայտվում են նաև ժողովրդական բանահյուսության, ազգային մշակութային ավանդույթների և համամարդկային թեմաների հետ ունեցած առնչությունները։ Քնարական արձակի և առակների համադրական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու հեղինակի գեղարվեստական մտածողության բազմակողմանիությունը և ցույց տալու, թե տարբեր ժանրային ձևերում ինչպես են արտահայտվում նրա աշխարհայացքի ընդհանուր սկզբունքները։ Ուսումնասիրվում են լեզվի պատկերավորությունը, խոսքի հուզական երանգավորումը, փոխաբերությունները, խորհրդանիշները և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնք նպաստում են ստեղծագործությունների գեղարվեստական ամբողջականությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, ժանրագիտության, ոճաբանության և Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է համակցված միզասեռական վարակներով հիվանդների ախտորոշման և բուժման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել տարբեր հարուցիչների միաժամանակյա առկայությամբ պայմանավորված հիվանդությունների հայտնաբերման և բժշկական վարման արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են միզասեռական համակարգի վարակային հիվանդությունների կլինիկական դրսևորումները, դրանց ընթացքի առանձնահատկությունները և այն դժվարությունները, որոնք կարող են առաջանալ մի քանի վարակային գործոնների համակցման դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր հարուցիչների փոխազդեցությանը, հիվանդության ախտանշանների փոփոխականությանը և այն իրավիճակներին, երբ կլինիկական պատկերը բավարար չէ պատճառագիտական ճշգրիտ ախտորոշման համար։ Քննարկվում են լաբորատոր և կլինիկական ախտորոշման մեթոդների համակցված կիրառման սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի հստակ որոշել վարակային գործընթացի բնույթը և տարբերակել նմանատիպ ախտանշաններով ընթացող վիճակները։ Կարևորվում է հիվանդի կլինիկական տվյալների, լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների և հնարավոր ռիսկային գործոնների միասնական գնահատումը։ Բուժման տեսանկյունից ուսումնասիրվում են պատճառագիտական և համալիր մոտեցումների ընտրության սկզբունքները՝ հաշվի առնելով հայտնաբերված հարուցիչների առանձնահատկությունները, հիվանդության ընթացքը և բուժման նկատմամբ արձագանքը։ Ուշադրություն է դարձվում հակամանրէային դեղամիջոցների նկատմամբ զգայունության և կայունության խնդրին, քանի որ բուժման արդյունավետության համար կարևոր նշանակություն ունի համապատասխան դեղորայքային ռազմավարության բժշկական հիմնավորումը։ Վերլուծվում են նաև կրկնվող կամ երկարատև ընթացքի հնարավոր պատճառները, ուղեկցող բորբոքային փոփոխությունները և բուժման արդյունքների վերահսկման նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ախտորոշիչ ցուցանիշների համեմատումը և այնպիսի մոտեցումների առանձնացումը, որոնք կարող են նպաստել հիվանդության առավել վաղ ու ճշգրիտ հայտնաբերմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխարգելման, հետագա բժշկական հսկողության և հնարավոր բարդությունների ռիսկի նվազեցման խնդիրներին։ Համակարգված ախտորոշումը և անհատականացված բժշկական մոտեցումը դիտարկվում են որպես բուժման արդյունավետության բարձրացման կարևոր պայմաններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ուրոլոգիայի, գինեկոլոգիայի, վարակաբանության, կլինիկական մանրէաբանության և միզասեռական համակարգի վարակային հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող բժիշկների, հետազոտողների և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողների համար։

Literature

Ժողովածուն նվիրված է երգիչ Ջամալի քնարական երգերին և ներկայացնում է հայ երգային մշակույթի այն շերտը, որտեղ կարևոր տեղ են զբաղեցնում անձնական ապրումների, սիրո, կարոտի և մարդկային զգացմունքների գեղարվեստական արտահայտությունները։ Քնարական երգը բանավոր և գրավոր երաժշտական-բանաստեղծական ավանդույթներում ծառայում է ներաշխարհի, հույզերի ու անհատական ապրումների փոխանցմանը՝ դրանք դարձնելով ունկնդրի և ընթերցողի համար հասկանալի ու հարազատ։ Նման երգերը կարող են արտացոլել իրենց ժամանակի լեզվական առանձնահատկությունները, գեղարվեստական ճաշակը և ժողովրդական երգարվեստին բնորոշ արտահայտչամիջոցները։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում Ջամալի անվան հետ կապված երգային ժառանգության ուսումնասիրության, հայ քնարական երգերի թեմատիկ բազմազանության և XIX դարի վերջի տպագիր երգարանների պատմության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել ժողովրդական և աշուղական երգարվեստով, հայ բանաստեղծական մշակույթով ու երաժշտական բանահյուսությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են երգային ստեղծագործությունները գրավոր ձևով պահպանվել և տարածվել՝ նպաստելով կատարողական ավանդույթի և գրական հիշողության շարունակականությանը։ Այս առումով այն հայ երգային մշակույթի պատմական մատենագիտական ժառանգության մաս է։