Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1982, Մարտ, թիվ 3)

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում խաղողագինեգործական ենթահամալիրի արտադրանքի գնագոյացման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում խաղողի և գինեգործական արտադրանքի գների ձևավորման տնտեսական գործոնները, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, առաջարկի ու պահանջարկի հարաբերակցությունը և շուկայական պայմանների ազդեցությունը գնագոյացման գործընթացի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողագործական տնտեսությունների և վերամշակող կազմակերպությունների տնտեսական փոխհարաբերություններին, հումքի մթերման գների ձևավորմանը և արտադրության տարբեր փուլերում ավելացված արժեքի բաշխմանը։ Վերլուծվում են արտադրանքի ինքնարժեքի, որակի, մրցունակության, իրացման պայմանների և շուկայական ենթակառուցվածքների ազդեցությունները վերջնական գների ձևավորման վրա։ Քննարկվում են գնագոյացման մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացման, արտադրողների տնտեսական շահերի հավասարակշռման և ոլորտում կայուն տնտեսական հարաբերությունների ձևավորման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև պետական կարգավորման և շուկայական գործիքների նշանակությունը խաղողագինեգործական արտադրանքի գնային քաղաքականության կատարելագործման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, խաղողագործության և գինեգործության տնտեսագիտության, գնագոյացման և գյուղատնտեսական շուկաների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է տերահերցային հաճախականությունների տիրույթում ճառագայթում առաջացնող ազատ էլեկտրոնների լազերների ստեղծման և դրանց ֆիզիկական հատկությունների փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում արագացված էլեկտրոնային փնջերի և համապատասխան էլեկտրամագնիսական համակարգերի փոխազդեցությունն է, որի արդյունքում հնարավոր է ստանալ կարգավորվող հաճախականությամբ կոհերենտ ճառագայթում։ Ի տարբերություն սովորական լազերների, որտեղ ճառագայթման հատկությունները մեծապես պայմանավորված են ակտիվ միջավայրի էներգետիկ մակարդակներով, ազատ էլեկտրոնների լազերներում ակտիվ դեր է կատարում շարժվող էլեկտրոնային փունջը, ինչն ընդլայնում է ճառագայթման պարամետրերի կարգավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էլեկտրոնային փնջի էներգիայի, հոսանքի, տարածական կառուցվածքի և կայունության ազդեցությանը առաջացող ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Քննվում են էլեկտրոնների շարժման և էլեկտրամագնիսական դաշտի միջև էներգիայի փոխանակման ֆիզիկական մեխանիզմները, ճառագայթման կոհերենտության ձևավորումը և համակարգի արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ պայմանները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տերահերցային ճառագայթման ինտենսիվության, հաճախականային սպեկտրի, իմպուլսային կառուցվածքի և տարածական բաշխման փորձարարական բնութագրումը։ Դիտարկվում են նաև ռեզոնատորային և փնջային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը գեներացման կայունության վրա։ Տերահերցային տիրույթը առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատճառով, որ գտնվում է միկրոալիքային և ինֆրակարմիր տիրույթների միջև և ունի կիրառություններ նյութերի սպեկտրոսկոպիայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, կենսաֆիզիկական հետազոտությունների և այլ գիտական ուղղություններում։ Փորձարարական տվյալների համադրումը տեսական մոդելների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառվող ֆիզիկական մոտեցումների ճշտությունը և պարզել ճառագայթման աղբյուրների հետագա կատարելագործման հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արագացուցիչների ֆիզիկայի, լազերային ֆիզիկայի, էլեկտրադինամիկայի և տերահերցային տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ կենտրոնանալով կարգավորվող և կոհերենտ տերահերցային ճառագայթման աղբյուրների ֆիզիկական հիմքերի ու փորձարարական հատկությունների ուսումնասիրության վրա։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը նախատեսված է տեղական սովետների դեպուտատներին անհրաժեշտ գրականության և տեղեկատվական նյութերի կողմնորոշիչ ու մատենագիտական ցանկ տրամադրելու համար։ Այն նպատակ ունի համակարգված ձևով ներկայացնելու այն գրականությունը, որը կարող էր օգտագործվել տեղական կառավարման, վարչական գործունեության, սոցիալ-տնտեսական խնդիրների և հանրային կյանքի տարբեր ոլորտների վերաբերյալ անհրաժեշտ գիտելիքներ ձեռք բերելու ու գործնական աշխատանքը կազմակերպելու համար։ Հրատարակության մեջ ընդգրկված գրականությունը կարող է ներառել պետական կառավարման, տեղական մարմինների գործունեության, օրենսդրության, տնտեսության, սոցիալական ոլորտի, մշակույթի և հասարակական կյանքի վերաբերյալ աշխատություններ ու տեղեկատու նյութեր։ Ցանկի կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրությունը և հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով օգտվել մասնագիտական ու հանրամատչելի գրականությունից։ Նյութը կարող է արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի տեղական կառավարման մարմինների առջև դրված խնդիրները և դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական ու կրթական պահանջները։ Մատենագիտական բնույթը հրատարակությանը հաղորդում է նաև տեղեկատու արժեք՝ այն դարձնելով օգտակար աղբյուր տվյալ ժամանակաշրջանի պետական կառավարման և տեղական իշխանության գործունեության ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել տեղական ինքնակառավարման և պետական կառավարման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, պատմաբաններին, քաղաքական գիտությունների մասնագետներին, գրադարանագետներին և խորհրդային շրջանի հասարակական-քաղաքական գրականության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Finance

Գիտական աշխատանքը նվիրված է մտավոր կապիտալի հաշվառման առանձնահատկությունների և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության հիմնական ցուցանիշների վրա։ Ժամանակակից տնտեսության պայմաններում կազմակերպության արժեքն ու մրցունակությունը մեծապես պայմանավորված են ոչ միայն նյութական ակտիվներով, այլև գիտելիքով, մարդկային ներուժով, կազմակերպական փորձով, նորարարական կարողություններով, տեխնոլոգիաներով և գործարար կապերով։ Այս ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջությունը ձևավորում է մտավոր կապիտալը, որի արդյունավետ կառավարումն ու գնահատումը կարող են էական նշանակություն ունենալ կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացման համար։ Աշխատանքի շրջանակում մտավոր կապիտալը կարող է դիտարկվել որպես փոխկապակցված բաղադրիչների համակարգ, որի հիմնական տարրերից են մարդկային, կառուցվածքային և հարաբերական կապիտալը։ Մարդկային կապիտալը ներառում է աշխատակիցների գիտելիքները, մասնագիտական հմտությունները, փորձը, ստեղծագործական կարողությունները և կազմակերպության զարգացմանը նպաստող անհատական ներուժը։ Կառուցվածքային կապիտալը կապված է կազմակերպության ներքին գործընթացների, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների բազաների, կազմակերպական գիտելիքի, տեխնոլոգիաների և այլ համակարգերի հետ, որոնք պահպանվում են կազմակերպության ներսում։ Հարաբերական կապիտալը ներառում է հաճախորդների, մատակարարների, գործընկերների և այլ շահակիցների հետ ձևավորված հարաբերությունները, ապրանքանիշի հեղինակությունը և շուկայական կապերը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է մտավոր կապիտալի հաշվառման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Ավանդական հաշվապահական համակարգերը հաճախ սահմանափակ հնարավորություններ ունեն կազմակերպության կողմից ստեղծվող կամ օգտագործվող ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջական արտացոլման համար, քանի որ դրանց մի մասը դժվար է հստակ չափել և գնահատել դրամական արտահայտությամբ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել մտավոր կապիտալի նույնականացման, գնահատման, չափման և կառավարչական հաշվետվություններում ներկայացման մեթոդները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մտավոր կապիտալի գնահատման տարբեր մոտեցումներ և ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել ոչ նյութական ռեսուրսների զարգացման մակարդակը կազմակերպության տնտեսական արդյունքների հետ։ Այդպիսի ցուցանիշները կարող են վերաբերել աշխատակիցների արտադրողականությանը, նորարարական ակտիվությանը, գիտելիքի ստեղծմանը, հաճախորդների պահպանմանը, ապրանքանիշի արժեքին և այլ գործոնների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մտավոր կապիտալի ազդեցությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Արդյունավետ օգտագործվող գիտելիքը և մասնագիտական ներուժը կարող են նպաստել արտադրողականության, շահութաբերության, եկամուտների և մրցունակության բարձրացմանը, ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր արտադրանքի կամ ծառայությունների ստեղծմանը։ Միաժամանակ մտավոր կապիտալի թերի կառավարումը կարող է հանգեցնել գիտելիքի կորստի, աշխատակիցների բարձր շրջանառության, նորարարական ներուժի նվազման և կազմակերպության շուկայական դիրքերի թուլացման։ Կարևոր է նաև մտավոր կապիտալի և կազմակերպության շուկայական արժեքի փոխհարաբերությունը։ Որոշ դեպքերում կազմակերպության շուկայական արժեքը կարող է էապես գերազանցել հաշվապահական հաշվեկշռում արտացոլված զուտ ակտիվների արժեքը, և այդ տարբերության մի մասը կարող է կապված լինել ոչ նյութական ռեսուրսների ու ապագա տնտեսական օգուտների ակնկալիքների հետ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել մտավոր կապիտալի հաշվառման և կառավարման կատարելագործման առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են ներառել համապատասխան ցուցանիշների համակարգի ձևավորում, աշխատակիցների գիտելիքի և հմտությունների զարգացման գնահատում, կազմակերպական գիտելիքի պահպանման մեխանիզմների ստեղծում, նորարարությունների խթանում և կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացում ոչ նյութական ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ավելի լայն օգտագործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը մտավոր կապիտալը դիտարկում է որպես կազմակերպության տնտեսական արդյունավետության և երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր ռեսուրս։ Դրա հաշվառման և գնահատման մեխանիզմների կատարելագործումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կազմակերպության իրական ներուժի մասին, բացահայտելու զարգացման չօգտագործված հնարավորությունները և ավելի հիմնավորված գնահատելու մտավոր ռեսուրսների ազդեցությունը ֆինանսական ու տնտեսական արդյունքների վրա։

Psychology

Այս ռեֆերատը վերաբերում է Ուիլյամ Շտեռնի կյանքին և գիտական գործունեությանը, ով համարվում է XX դարի սկզբի հոգեբանության զարգացման կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը և հատկապես հայտնի է անհատական հոգեբանության ու ինտելեկտի ուսումնասիրության ոլորտում իր ներդրումներով։ William Stern մշակել է մի շարք գաղափարներ, որոնք նպաստել են դիֆերենցյալ հոգեբանության ձևավորմանը՝ կենտրոնանալով մարդկանց միջև անհատական տարբերությունների գիտական ուսումնասիրության վրա։ Նրա կարևորագույն ներդրումներից մեկը ինտելեկտուալ գործակցի (IQ) գաղափարի ձևակերպման կատարելագործումն է, որտեղ նա առաջարկել է մտավոր տարիքի և իրական (կենսաբանական) տարիքի հարաբերակցության միջոցով գնահատել մարդու ճանաչողական կարողությունները։ Շտեռնի մոտեցման առանձնահատկությունն այն էր, որ նա մարդու զարգացումը դիտարկում էր որպես ժառանգական գործոնների և միջավայրի փոխազդեցության արդյունք՝ ընդգծելով, որ անհատը ձևավորվում է այդ երկու գործոնների համադրությամբ։ Նրա գիտական աշխատանքները մեծ ազդեցություն են ունեցել նաև կրթական հոգեբանության վրա, մասնավորապես՝ ուսուցման գործընթացում անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտության գաղափարի տարածման մեջ։ Բացի այդ, նա զբաղվել է երեխայի հոգեբանական զարգացման ուսումնասիրությամբ՝ փորձելով բացատրել, թե ինչպես են փոխվում ճանաչողական և հուզական գործընթացները տարիքային փուլերի ընթացքում։ Շտեռնի գաղափարները նպաստել են հոգեբանական չափումների ավելի համակարգված և գիտական մոտեցումների ձևավորմանը, որոնք հետագայում լայն կիրառություն են ստացել թեստավորման և գնահատման համակարգերում։ Այսպիսով, Ուիլյամ Շտեռնի գիտական ժառանգությունը կարևոր հիմք է հանդիսացել ժամանակակից հոգեբանության, հատկապես անհատական տարբերությունների և ինտելեկտի ուսումնասիրության զարգացման համար։

Culture

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ լույս տեսած նոր գրականության համակարգված ցանկը։ Այն ընդգրկում է մշակույթի, մշակութային-լուսավորական գործունեության, թանգարանագիտության, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ հրատարակություններ։ Ցանկում ներկայացվում են հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված նյութերը, ինչպես նաև հանրապետությունից դուրս լույս տեսած՝ հայկական մշակույթին ու արվեստին վերաբերող համապատասխան գրականությունը։ Մատենագիտական նկարագրությունները համակարգվում են ըստ թեմատիկ բաժինների, իսկ բաժինների ներսում նյութերը դասավորվում են որոշակի մատենագիտական սկզբունքներով։ Հրատարակությունը նախատեսված է մշակույթի և արվեստի բնագավառների մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և գրադարանային աշխատողներին նոր մասնագիտական գրականության վերաբերյալ տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական աղբյուր մատենագիտական որոնումների, գրադարանային հավաքածուների համալրման և մշակույթի ու արվեստի պատմության ուսումնասիրության համար։