Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1984, Մարտ, թիվ 11)

Law

Աշխատությունը նվիրված է հասարակական և պետական համակարգերի վերափոխման պայմաններում իրավունքի գործառույթների, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմների և իրավական համակարգի զարգացման հիմնական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իրավունքի սոցիալական նշանակությունը, դրա կարգավորիչ, պաշտպանական, դաստիարակչական և կազմակերպական գործառույթները, ինչպես նաև դրանց դրսևորման առանձնահատկությունները քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների ժամանակաշրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական պետության ձևավորման, օրենքի գերակայության հաստատման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման գործընթացներում իրավունքի ունեցած դերին։ Ուսումնասիրվում են իրավական նորմերի փոփոխության անհրաժեշտությունը, օրենսդրական բարեփոխումների հիմնական ուղղությունները և նոր հասարակական հարաբերություններին համապատասխան իրավակարգավորման մեխանիզմների ձևավորման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում պետության և իրավունքի փոխհարաբերություններին, պետական կառավարման համակարգի վերակազմակերպմանը, իրավական գիտակցության զարգացմանը և հասարակության իրավական մշակույթի բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում են իրավական կայունության և բարեփոխումների միջև հավասարակշռության ապահովումը, իրավական նորմերի արդյունավետ կիրառումը, իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործումը և իրավական ինստիտուտների նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդումը։ Դիտարկվում են նաև անցումային հասարակություններում իրավական համակարգերի արդիականացման, միջազգային իրավական չափանիշների ներգործության և ազգային օրենսդրության զարգացման փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի իրավունքի տեսության, պետության և իրավունքի պատմության, սահմանադրական զարգացման և իրավական բարեփոխումների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, օրենսդրական բարեփոխումների հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Դիրակի հավասարման երկպարամետրական խնդրի ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում Դիրակի տիպի օպերատորն է, որը կարևոր դեր ունի ինչպես մաթեմատիկական ֆիզիկայում, այնպես էլ քվանտային մեխանիկայում՝ նկարագրելով մասնավորապես սպին ունեցող մասնիկների վարքը և հարաբերականիստական քվանտային համակարգերը։ «Երկպարամետրական» ձևակերպումը մատնանշում է այնպիսի խնդիրների դաս, որոնցում օպերատորի կամ համապատասխան եզրային պայմանների կառուցվածքում առկա են երկու անկախ պարամետրեր, և ուսումնասիրության նպատակն է պարզել, թե այդ պարամետրերի փոփոխությունն ինչպես է ազդում խնդրի լուծումների և սպեկտրային հատկությունների վրա։ Աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես սպեկտրալ տեսության և օպերատորների տեսության շրջանակում իրականացվող հետազոտություն, որտեղ կարևոր են սեփական արժեքների, սեփական ֆունկցիաների, սպեկտրի կառուցվածքի և լուծումների գոյության ու հատկությունների հարցերը։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը սովորաբար ներառում է Դիրակի օպերատորի սահմանման տիրույթի, սահմանային պայմանների և համապատասխան օպերատորային ընտանիքի մանրակրկիտ վերլուծություն։ Երկու պարամետրերի առկայությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ոչ միայն առանձին օպերատոր, այլև օպերատորների ամբողջ ընտանիք և ուսումնասիրել, թե ինչպես են դրա սպեկտրային բնութագրերը փոխվում պարամետրային տարածության տարբեր հատվածներում։ Այդ տեսանկյունից աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես նրանց համար, ովքեր զբաղվում են դիֆերենցիալ օպերատորների սպեկտրալ տեսությամբ, Դիրակի և Շտուրմ-Լիուվիլի տիպի խնդիրներով, եզրային խնդիրներով և մաթեմատիկական ֆիզիկայի մոդելներով։ Թեմայի բարդությունը պայմանավորված է նրանով, որ Դիրակի օպերատորը սովորաբար առաջին կարգի համակարգ է, և դրա սպեկտրային հատկությունները զգայունորեն կապված են ինչպես գործակիցների, այնպես էլ սահմանային պայմանների հետ։ Երկպարամետրական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել սպեկտրի փոփոխության օրինաչափություններ, հատուկ կամ դեգեներացված դեպքեր, սեփական արժեքների կախվածությունը պարամետրերից և տարբեր պարամետրային ռեժիմների միջև անցումները։ Այսպիսով, գիրքը կամ գիտական աշխատությունը հիմնականում հետաքրքիր է տեսական մաթեմատիկայի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի մասնագետների, ասպիրանտների ու ուսանողների համար, հատկապես նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են օպերատորների սպեկտրալ տեսությունը և Դիրակի տիպի դիֆերենցիալ հավասարումները։

History

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի պատմական Ուշի բնակավայրի մերձակայքում գտնվող Սուրբ Սարգիս վանական համալիրին՝ ներկայացնելով հուշարձանի պատմական, ճարտարապետական և հոգևոր նշանակությունը։ Վանքը հայկական միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից է և հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես կրոնական պատմության, այնպես էլ եկեղեցաշինության ու ճարտարապետական արվեստի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հուշարձանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու վանական համալիրների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, եկեղեցական կառույցների գեղարվեստական ձևավորմանը, շինարարական ավանդույթներին և միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր կենտրոնների դերին հասարակական կյանքում։ Սուրբ Սարգիս վանքի պատմամշակութային արժեքը կապված է նաև նրա՝ որպես ուխտատեղի և հոգևոր հիշողության վայրի նշանակության հետ։ Նման հուշարձանների ուսումնասիրությունը նպաստում է Հայաստանի պատմական բնակավայրերի, կրոնական կենտրոնների և ճարտարապետական ժառանգության ճանաչմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ միջնադարյան պատմությամբ, ճարտարապետությամբ, եկեղեցագիտությամբ և մշակութային ժառանգության պահպանությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի պատմական ու հոգևոր հուշարձաններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիայի դեպքում վիրաբուժական բուժման մեթոդի ընտրության հիմնախնդրին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն կլինիկական և գործնական գործոններն են, որոնք պետք է հաշվի առնել հիվանդի համար առավել նպատակահարմար վիրաբուժական միջամտությունը որոշելիս։ Աշխատությունում քննարկվում են շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիայի զարգացման առանձնահատկությունները, դրա հետ կապված ստորին միզուղիների ախտանշանները, միզարձակման խանգարումները և այն իրավիճակները, երբ դեղորայքային բուժումը բավարար արդյունավետություն չի ապահովում կամ առաջանում է վիրաբուժական միջամտության անհրաժեշտություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր վիրաբուժական տեխնիկաների համեմատական գնահատմանը՝ հաշվի առնելով շագանակագեղձի ծավալը և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ախտանշանների արտահայտվածությունը, միզապարկի և միզուղիների վիճակը, հիվանդի ընդհանուր առողջական վիճակը, ուղեկցող հիվանդությունները, նախորդ բուժման արդյունքները և հնարավոր բարդությունների ռիսկը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր են ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից նվազագույն ինվազիվ և էնդոսկոպիկ մեթոդները, որոնց ընտրությունը կարող է տարբեր լինել՝ կախված կոնկրետ հիվանդի կլինիկական իրավիճակից և բժշկական հաստատության տեխնիկական հնարավորություններից։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև վիրաբուժական բուժման արդյունավետության, անվտանգության, հետվիրահատական վերականգնման, հիվանդի կյանքի որակի և երկարաժամկետ արդյունքների գնահատմանը։ Մեթոդի ճիշտ ընտրությունը դիտարկվում է որպես անհատականացված բուժման կարևոր բաղադրիչ, քանի որ նույն վիրաբուժական մոտեցումը չի կարող հավասարապես արդյունավետ և անվտանգ լինել բոլոր հիվանդների համար։ Այդ պատճառով աշխատանքում ընդգծվում է հիվանդի մանրակրկիտ նախավիրահատական հետազոտության, կլինիկական տվյալների համադրման և հնարավոր ռիսկերի գնահատման նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգել շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիայի վիրաբուժական բուժման տարբերակների վերաբերյալ պատկերացումները և ցույց տալ այն հիմնական չափանիշները, որոնց հիման վրա կարելի է ընտրել համապատասխան միջամտությունը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ուրոլոգներին, վիրաբույժներին, բժշկական ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ որպես շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիայի վիրաբուժական կառավարման մոտեցումների վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրություն։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է հաստատուն մագնիսական դաշտի, կետամինի և սննդային զրկանքի պայմաններում առաջացող ջրազրկման ազդեցությունների ուսումնասիրությանը նորմալ և ուռուցքային հյուսվածքների կառուցվածքային, ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական առանձնահատկությունների վրա։ Քննարկվում են բջիջների և հյուսվածքների ջրային հավասարակշռության պահպանման մեխանիզմները, ներբջջային և արտաբջջային հեղուկների բաշխման օրինաչափությունները, ինչպես նաև արտաքին ֆիզիկական ու քիմիական գործոնների ազդեցությունը բջջային կենսագործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորմալ և ուռուցքային հյուսվածքների նյութափոխանակային տարբերություններին, բջջաթաղանթների թափանցելիությանը, իոնային փոխանակությանը և ջրի պարունակության փոփոխությունների հնարավոր հետևանքներին։ Ուսումնասիրվում են հաստատուն մագնիսական դաշտի կենսաբանական ազդեցությունների տեսական հիմքերը, կետամինի դեղաբանական առանձնահատկությունները և սննդային զրկանքի պայմաններում օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները։ Անդրադարձ է կատարվում նշված գործոնների առանձին և համակցված ազդեցությունների գնահատման հնարավորություններին, հյուսվածքային ջրազրկման աստիճանի փոփոխություններին և բջջային կառուցվածքների գործառական վիճակի ուսումնասիրությանը։ Կարևորվում են ուռուցքային և առողջ հյուսվածքների արձագանքների համեմատական վերլուծությունը, փորձարարական պայմանների նշանակությունը և ստացված արդյունքների կենսաբանական մեկնաբանման անհրաժեշտությունը։ Դիտարկվում են նաև հյուսվածքների ջրային բաղադրության, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և նյութափոխանակային գործընթացների փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության թեման կարող է նպաստել արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ բջիջների զգայունության, ուռուցքային հյուսվածքների կենսաբանական առանձնահատկությունների և ջրային հավասարակշռության խանգարումների մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, ֆիզիոլոգների, կենսաքիմիկոսների, ուռուցքաբանության հետազոտողների, դեղաբանների և բժշկակենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդիր մարմնի սահմանադրաիրավական դիրքի, լիազորությունների, պետական իշխանության համակարգում նրա դերի և երկրում պառլամենտարիզմի հետագա զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է խորհրդարանի՝ որպես ներկայացուցչական և օրենսդիր մարմնի իրավական բնույթի, ձևավորման սկզբունքների, ներքին կառուցվածքի և սահմանադրությամբ ամրագրված գործառույթների վերլուծության վրա։ Քննության են առնվում օրենսդրական գործունեության կազմակերպումը, օրենքների ընդունման ընթացակարգերը, պատգամավորների իրավական կարգավիճակը, խորհրդարանական խմբակցությունների գործունեությունը և մշտական հանձնաժողովների նշանակությունը օրենսդրական գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իշխանությունների բաժանման և հավասարակշռման համակարգում խորհրդարանի զբաղեցրած տեղին՝ ուսումնասիրելով նրա հարաբերությունները գործադիր և դատական իշխանությունների, ինչպես նաև պետական այլ սահմանադրական մարմինների հետ։ Կարևորվում են կառավարության ձևավորման, նրա գործունեության նկատմամբ խորհրդարանական վերահսկողության, քաղաքական պատասխանատվության և հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Վերլուծվում են հարցապնդումների, խորհրդարանական լսումների, հանձնաժողովների գործունեության և վերահսկողական այլ գործիքների նշանակությունը՝ պետական կառավարման թափանցիկության և պատասխանատվության բարձրացման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում է նաև պատգամավորական մանդատի բնույթը, պատգամավորների իրավունքներն ու պարտականությունները, անձեռնմխելիության իրավական սահմանները և նրանց գործունեության կազմակերպական երաշխիքները։ Պառլամենտարիզմը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական կառավարման ինստիտուցիոնալ ձև, այլև որպես քաղաքական մշակույթի, ներկայացուցչական ժողովրդավարության, քաղաքական բազմակարծության և հանրային շահերի արտահայտման համակարգ։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի սահմանադրական զարգացման տարբեր փուլերում խորհրդարանի կարգավիճակի փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը պետական իշխանության կառուցվածքի վրա։ Կարևորվում է սահմանադրական բարեփոխումների դերը խորհրդարանի լիազորությունների և քաղաքական նշանակության վերափոխման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել հայկական և արտասահմանյան խորհրդարանական համակարգերի փորձը՝ բացահայտելու համար այն ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, որոնք նպաստում են ներկայացուցչական մարմինների արդյունավետ գործունեությանը։ Առանձին նշանակություն է տրվում քաղաքական կուսակցությունների և խորհրդարանական խմբակցությունների դերին, ընդդիմության իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին և քաղաքական մեծամասնության ու փոքրամասնության միջև հարաբերությունների իրավական կարգավորմանը։ Քննության են առնվում նաև ընտրական համակարգի և խորհրդարանի ներկայացուցչական բնույթի փոխկապակցվածությունը, քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության հնարավորությունները և օրենսդիր մարմնի նկատմամբ հասարակական վստահության ամրապնդման խնդիրները։ Պառլամենտարիզմի զարգացման հեռանկարները դիտարկվում են խորհրդարանական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման, օրենսդրական աշխատանքի որակի բարելավման, քաղաքական պատասխանատվության ամրապնդման և ժողովրդավարական հաստատությունների կայուն զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդարանի սահմանադրական նշանակության և արդյունավետ ներկայացուցչական կառավարման ձևավորման համար անհրաժեշտ իրավական ու քաղաքական նախադրյալների մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, պետական կառավարման, քաղաքագիտության և պառլամենտարիզմի խնդիրներով զբաղվող իրավաբանների, հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։