Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1975, թիվ 8)

Linguistics

Այս բազմահատոր ժողովածուն ներկայացնում է հայ լեզվաբանական և բանասիրական մտքի տարբեր ուղղություններն ու ուսումնասիրությունները՝ ընդգրկելով լեզվի կառուցվածքի, զարգացման, կիրառության և մշակութային դերի վերաբերյալ բազմաշերտ նյութեր։ Վեց պրակներով կազմված աշխատությունը միավորում է հոդվածներ, հետազոտություններ և վերլուծություններ, որոնք վերաբերում են հայոց լեզվի հնչյունաբանությանը, ձևաբանությանը, շարահյուսությանը, բառագիտությանը և ոճաբանությանը։ Ժողովածուն նաև անդրադառնում է լեզվի պատմական զարգացման փուլերին, բարբառային բազմազանությանը և գրական լեզվի ձևավորման գործընթացին՝ ընդգծելով լեզվի և ազգային մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակները ներկայացնում են ինչպես տեսական մոտեցումներ, այնպես էլ կիրառական ուսումնասիրություններ, որոնք օգնում են հասկանալ լեզվական երևույթների էությունը և դրանց գործառույթը հաղորդակցության մեջ։ Նյութը կարևոր աղբյուր է լեզվաբանների, բանասերների, ուսուցիչների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր խորությամբ հետաքրքրված են հայոց լեզվի գիտական ուսումնասիրությամբ և դրա բազմաշերտ կառուցվածքով։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական սթրեսով պայմանավորված դեպրեսիայի մոդելի դեպքում գլխուղեղի կորտիկոլիմբիկ համակարգի տարբեր բաժիններում, ինչպես նաև արյան և ոսկրածուծի համակարգերում նիտրերգիկ մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ազոտի օքսիդի հետ կապված ազդանշանային համակարգերի դերի բացահայտումը սթրեսի երկարատև ազդեցության և դեպրեսիվ վիճակների ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը խնդիրը դիտարկում է բազմամակարդակ մոտեցմամբ՝ ուսումնասիրելով ոչ միայն ամբողջական օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, այլև բջջային և ենթաբջջային մակարդակներում տեղի ունեցող գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կորտիկոլիմբիկ համակարգի այն կառույցներին, որոնք կարևոր դեր ունեն հույզերի, սթրեսային արձագանքի, մոտիվացիայի և վարքային կարգավորման մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում գնահատվում են նիտրերգիկ համակարգի հիմնական բաղադրիչների և ֆունկցիոնալ ակտիվության փոփոխությունները՝ քրոնիկական սթրեսի պայմաններում դրանց հնարավոր դերը դեպրեսիվ վիճակի զարգացման և պահպանման գործընթացում բացահայտելու նպատակով։ Միաժամանակ հետազոտության մեջ ընդգրկվում են արյան և ոսկրածուծի համակարգերը, ինչը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նիտրերգիկ կարգավորումը որպես կենտրոնական նյարդային համակարգի սահմաններից դուրս տարածվող փոխկապակցված գործընթաց։ Այս մոտեցումը կարևոր է նյարդային, իմունային և արյունաստեղծ համակարգերի փոխազդեցության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու, թե ինչպես կարող են երկարատև սթրեսային ազդեցությունները փոխել նիտրերգիկ գործընթացների հավասարակշռությունը և ինչպես կարող են այդ փոփոխությունները կապված լինել գլխուղեղի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ վիճակի, ինչպես նաև ծայրամասային կենսաբանական համակարգերի արձագանքի հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ենթաբջջային մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, որի շնորհիվ հնարավոր է ավելի մանրամասն պատկերացում կազմել բջջային ներսում ընթացող ազդանշանային գործընթացների և դրանց կարգավորման մասին։ Նման տվյալների համադրումը կարող է նպաստել քրոնիկական սթրեսի և դեպրեսիայի պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է գիտական նշանակություն ունենալ նաև նեյրոկենսաբանության, հոգեֆիզիոլոգիայի, նեյրոքիմիայի և նյարդաիմունաբանության ոլորտներում՝ որպես կենտրոնական և ծայրամասային համակարգերի փոխազդեցության ուսումնասիրման օրինակ։ Այն կարող է հետաքրքրել նյարդաբաններին, ֆիզիոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, նեյրոկենսաբաններին, հոգեբույժներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ հատկապես սթրեսի, դեպրեսիայի և նիտրերգիկ կարգավորման կենսաբանական հիմքերով զբաղվողներին։

Literature

Գիրքը գեղարվեստական արձակի նմուշ է, որի վերնագիրը հուշում է կանացի կերպարի և նրա շուրջ ձևավորվող պատմական կամ հասարակական միջավայրի կարևորության մասին։ XIX դարի հայերեն գրականության մեջ թարգմանական և այլալեզու գրականության ազդեցությամբ տարածում էին գտնում այնպիսի ստեղծագործություններ, որոնք ընթերցողին ծանոթացնում էին տարբեր հասարակությունների կենցաղին, մարդկային հարաբերություններին, բարոյական պատկերացումներին և անհատական ապրումների աշխարհին։ Նման արձակ երկերում կանանց կերպարները հաճախ դիտարկվում էին ընտանիքի, հասարակական կյանքի, անձնական ընտրության և ժամանակի բարոյական պահանջների համատեքստում։ Վերնագրում առկա «գամելիազարդ» բնորոշումը կարող է մատնանշել կերպարի արտաքին տեսքի կամ հագուստի առանձնահատկությունը, սակայն ստեղծագործության սյուժեի և կերպարների մասին ավելի հստակ եզրակացություններ անելու համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ մատենագիտական տեղեկություն։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայերեն գեղարվեստական արձակի, ընթերցանության մշակույթի և թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել նաև որպես այդ ժամանակաշրջանի գրական ճաշակի, գրքային հրատարակության ավանդույթների և ընթերցող հանրության ընդլայնման գործընթացի ուսումնասիրության նյութ։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել գեղարվեստական գրականության տարածման և հայերեն ընթերցանության շրջանակների զարգացման գործում։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական կայունության ապահովման ժամանակակից հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ֆինանսական համակարգի կառուցվածքը, ռիսկերի կառավարման մեխանիզմները և մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությունը կայունության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է ֆինանսական կայունության էությունը՝ որպես բանկային համակարգի, արժութային շուկաների, պետական ֆինանսների և իրական տնտեսության փոխկապակցված հավասարակշռության արդյունք։ Գրքում դիտարկվում են ֆինանսական համակարգի հիմնական ռիսկերը՝ վարկային, իրացվելիության, շուկայական և համակարգային ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց կուտակման և տարածման մեխանիզմները ՀՀ տնտեսության պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականությանը, ֆինանսական վերահսկողության գործիքներին, մակրոպրուդենցիալ կարգավորման համակարգին և բանկային ոլորտի կայունության գնահատման ցուցանիշներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև արտաքին տնտեսական ցնցումների, փոխարժեքի տատանումների, պետական պարտքի մակարդակի և ներդրումային հոսքերի ազդեցությունը ֆինանսական համակարգի կայունության վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է ֆինանսական կայունության ամրապնդման հնարավոր ուղղություններ՝ ներառյալ կարգավորող դաշտի կատարելագործումը, ֆինանսական շուկաների զարգացումը և ռիսկերի կառավարման արդյունավետության բարձրացումը։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, բանկային ոլորտի մասնագետների և պետական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Other Subjects

Գիրքը նվիրված է գրադարանային աշխատանքի հիմնական գործընթացների նորմավորմանը, կազմակերպմանը և արդյունավետության բարձրացման մեթոդական սկզբունքներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարանային տարբեր աշխատանքների կատարման նորմերը, աշխատաժամանակի պլանավորման մոտեցումները, գրքային ֆոնդերի համալրման, մշակման, հաշվառման, պահպանման և ընթերցողների սպասարկման գործընթացների կազմակերպման չափանիշները։ Քննարկվում են աշխատանքի կազմակերպման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, արտադրողականության գնահատման և գրադարանային ծառայությունների որակի բարելավման հարցերը՝ հիմնվելով մասնագիտական փորձի և գործող մեթոդական պահանջների վրա։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գրադարանների կառավարման, աշխատանքային գործընթացների պլանավորման և մասնագիտական գործունեության կատարելագործման համար։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, գրադարանների ղեկավարների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների, գրադարանագիտության դասախոսների, ուսանողների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների համար։

Psychology

Հոգեբանական, սոցիալ-հոգեբանական և մասնագիտական զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անձի արժեքային ոլորտում տեղի ունեցող վերակառուցումների ուսումնասիրությանը մասնագիտական կարգավիճակի փոփոխության պայմաններում։ Քննության են առնվում անձի արժեքային համակարգի ձևավորման տեսական հիմունքները, արժեքային կողմնորոշումների կառուցվածքը, դրանց փոխկապակցվածությունը անհատական ինքնության, սոցիալական դերերի և մասնագիտական գործունեության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական առաջխաղացման, աշխատանքային դիրքի փոփոխության, նոր պարտականությունների ստանձնման և մասնագիտական միջավայրին հարմարվելու գործընթացների հոգեբանական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են մասնագիտական կարգավիճակի փոփոխության ազդեցությունները անձի նպատակների, առաջնահերթությունների, ինքնագնահատականի, մասնագիտական ինքնագիտակցության և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Քննարկվում են արժեքային համակարգի կայունության ու փոփոխականության, ներքին հակասությունների, անձնային հարմարման և մասնագիտական ինքնիրացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարբեր մասնագիտական խմբերի արժեքային կողմնորոշումների համեմատական առանձնահատկությունները, սոցիալ-հոգեբանական հարցումների, հոգեախտորոշիչ մեթոդիկաների և որակական հետազոտությունների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մասնագիտական ինքնության վերաիմաստավորմանը, աշխատանքային մոտիվացիայի փոփոխություններին, անձնային զարգացման հնարավորություններին և նոր սոցիալական կարգավիճակին համապատասխան վարքագծային ռազմավարությունների ձևավորմանը։ Կարևորվում է մասնագիտական անցումային փուլերում հոգեբանական աջակցության, կազմակերպական միջավայրի և սոցիալական փոխհարաբերությունների նշանակությունը անձի արժեքային համակարգի ներդաշնակ զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անձի հոգեբանության, սոցիալական և կազմակերպական հոգեբանության, մասնագիտական կողմնորոշման, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և անձնային զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։