Նոր գրքեր։ Հասարակական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Լեզվաբանություն։ Գրականագիտություն: Պատմական գիտություններ: Պատմություն: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги։ Общественно-политичес (1973, թիվ 4)

Pedagogy

Գիտական աշխատանքը նվիրված է դասավանդողների և ուսանողների փոխգործակցության կատարելագործման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը՝ որպես կրթական գործընթացի արդյունավետության և ուսուցման որակի բարձրացման կարևոր նախապայման։ Բարձրագույն կրթության ժամանակակից համակարգում դասավանդող-ուսանող հարաբերությունները աստիճանաբար անցնում են միայն գիտելիքի փոխանցման մոդելից դեպի համագործակցային, երկխոսային և ուսանողակենտրոն մոտեցում, որտեղ ուսանողը հանդես է գալիս ոչ թե որպես տեղեկատվության պասիվ ստացող, այլ որպես ուսումնական գործընթացի ակտիվ մասնակից։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել դասավանդողների և ուսանողների փոխհարաբերությունների մանկավարժական, հոգեբանական և հաղորդակցական առանձնահատկությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի վստահության, փոխադարձ հարգանքի, համագործակցության և բաց հաղորդակցության ձևավորումը, քանի որ բարենպաստ միջավայրը նպաստում է ուսանողների ակտիվ մասնակցությանը, հարցադրումներ կատարելու պատրաստակամությանը, ինքնուրույն մտածողության և ստեղծագործական կարողությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դասավանդողի դերի փոփոխությունը ժամանակակից կրթական միջավայրում։ Դասավանդողը պետք է ոչ միայն ներկայացնի ուսումնական նյութը, այլև կազմակերպի քննարկումներ, խթանի ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքը, տրամադրի կառուցողական հետադարձ կապ և աջակցի նրանց անհատական կրթական կարիքների բացահայտմանը։ Այս մոտեցումը պահանջում է հաղորդակցական և մանկավարժական համապատասխան հմտությունների զարգացում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ուսանողների ակտիվության վրա ազդող գործոններին։ Ուսումնական մոտիվացիան, դասընթացի կազմակերպման ձևը, գնահատման մեթոդները, դասավանդողի հաղորդակցական ոճը, խմբում ձևավորված հոգեբանական մթնոլորտը և ուսանողների անհատական առանձնահատկությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ փոխգործակցության որակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել հետադարձ կապի կազմակերպմանը։ Ժամանակին, հստակ և կառուցողական արձագանքը հնարավորություն է տալիս ուսանողին հասկանալ սեփական առաջընթացը, բացահայտել դժվարությունները և ուղղել ուսումնառության գործընթացը։ Միաժամանակ դասավանդողի համար ուսանողների արձագանքները կարևոր աղբյուր են դասավանդման մեթոդների արդյունավետությունը գնահատելու և անհրաժեշտ փոփոխություններ կատարելու համար։ Ժամանակակից թվային կրթական միջավայրի զարգացումը նույնպես փոխում է դասավանդողների և ուսանողների փոխգործակցության ձևերը։ Առցանց հարթակները, էլեկտրոնային ուսումնական նյութերը, տեսաժողովները, քննարկումների ֆորումները և թվային գնահատման գործիքները հնարավորություն են տալիս ընդլայնել հաղորդակցությունը լսարանի սահմաններից դուրս։ Սակայն դրանց արդյունավետ կիրառումը պահանջում է համապատասխան թվային գրագիտություն, հստակ հաղորդակցական կանոններ և ուսումնական գործընթացի ճիշտ կազմակերպում։ Աշխատության շրջանակում կարող են բացահայտվել նաև փոխգործակցությանը խոչընդոտող խնդիրները՝ հաղորդակցության միակողմանիությունը, ուսանողների պասիվությունը, չափազանց ձևական հարաբերությունները, անհատական մոտեցման պակասը, կարծրատիպային դասավանդման մեթոդները և հետադարձ կապի անբավարարությունը։ Դրանց հաղթահարման նպատակով կարող են առաջարկվել ինտերակտիվ և համագործակցային ուսուցման մեթոդների ընդլայնում, քննարկումների և խմբային աշխատանքների կազմակերպում, նախագծային ուսուցման կիրառում, անհատական խորհրդատվության զարգացում և ուսանողների կարծիքի պարբերական ուսումնասիրություն։ Գործնական նշանակություն ունի նաև դասավանդողների մասնագիտական վերապատրաստումը, որի ընթացքում կարող են զարգացվել հաղորդակցական, կոնֆլիկտների կառավարման, կրթական տեխնոլոգիաների կիրառման և ուսանողակենտրոն ուսուցման հմտությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դասավանդողների և ուսանողների փոխգործակցությունը դիտարկում է որպես երկկողմանի և շարունակական գործընթաց, որի արդյունավետությունը պայմանավորում է ոչ միայն ուսումնական նյութի յուրացման մակարդակը, այլև ուսանողի անձնական և մասնագիտական զարգացման հնարավորությունները։ Փոխադարձ հարգանքի, համագործակցության, վստահության և արդյունավետ հետադարձ կապի վրա հիմնված կրթական միջավայրի ձևավորումը կարող է նպաստել բարձրագույն կրթության որակի բարձրացմանը և ուսումնական գործընթացի առավել արդյունավետ կազմակերպմանը։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսական գործունեության ֆինանսավորման և վարկավորման համակարգի ուսումնասիրությանը, ոլորտում առկա խնդիրների բացահայտմանը և դրա կարգավորման ու կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գյուղատնտեսական արտադրողների ֆինանսական ռեսուրսների պահանջարկը, վարկային միջոցների հասանելիության պայմանները, տոկոսադրույքների, մարման ժամկետների, գրավային ապահովման և վարկունակության գնահատման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսությանը բնորոշ ռիսկային գործոններին՝ արտադրության սեզոնայնությանը, բնակլիմայական պայմաններից կախվածությանը, բերքատվության տատանումներին, իրացման շուկաների անկայունությանը և եկամուտների ոչ հավասարաչափ ձևավորմանը, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ վարկառուների վճարունակության և ֆինանսական կազմակերպությունների վարկային քաղաքականության վրա։ Վերլուծվում է առևտրային բանկերի, վարկային կազմակերպությունների և պետական աջակցության ծրագրերի դերը գյուղատնտեսական արտադրության ֆինանսավորման գործում, ինչպես նաև վարկավորման խթանման համար կիրառվող տոկոսադրույքների սուբսիդավորման, երաշխիքային և այլ ֆինանսական մեխանիզմների նշանակությունը։ Քննության են առնվում փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների ֆինանսական միջոցների հասանելիության սահմանափակումները և դրանց հաղթահարման հնարավոր մոտեցումները։ Կարևորվում է վարկային ռիսկերի գնահատման մեթոդների կատարելագործումը, գյուղատնտեսական ապահովագրության և վարկավորման փոխկապակցումը, ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնումը և արտադրողների ֆինանսական իրազեկվածության բարձրացումը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համադրվել ոլորտի տնտեսական ցուցանիշները, վարկավորման ծավալներն ու կառուցվածքը և պետական կարգավորման գործիքները՝ գնահատելու դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ձևակերպելու առաջարկություններ՝ ուղղված վարկային ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխմանը, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը, գյուղատնտեսական տնտեսությունների ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնմանը և ֆինանսավորման համակարգի կայունության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գյուղատնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության կատարելագործման, գյուղացիական տնտեսությունների տնտեսական ակտիվության խթանման և Հայաստանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։

History

Այս պատմաիրավական աշխատությունը նվիրված է գյուղացիների և գյուղաբնակների կողմից կալվածատերերից ու հողատերերից իրենց հողաբաժինների պարտադիր գնման գործընթացին, ինչպես նաև 1912 թվականի դեկտեմբերի 20-ի օրենքով սահմանված նրանց իրավունքների և պարտականությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հողային հարաբերությունների կարգավորման այն իրավական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, որոնց շրջանակում գյուղացիները պետք է ձեռք բերեին իրենց կողմից օգտագործվող հողային տարածքների նկատմամբ սեփականության կամ համապատասխան գույքային իրավունքներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է օրենքի դրույթների մանրամասն ներկայացումը, դրանց կիրառության շրջանակի և գյուղացիական տնտեսությունների վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողաբաժինների պարտադիր գնման կարգին, գործարքի մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, վճարումների պայմաններին, հողատերերի և գյուղացիների փոխադարձ իրավունքներին ու պարտականություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր օրենսդրական կարգավորումը փորձում վերափոխել կալվածատերերի և գյուղացիական բնակչության միջև գոյություն ունեցող հողային հարաբերությունները և ինչպիսի իրավական մեխանիզմներով էր նախատեսվում այդ գործընթացի իրականացումը։ Քննարկվում են նաև գյուղացիների գույքային պատասխանատվության, հողօգտագործման, հողային սեփականության և պարտավորությունների հետ կապված հարցերը։ Օրենքի ուսումնասիրությունը ներկայացվում է ժամանակի ագրարային քաղաքականության և գյուղացիական հարցի ավելի լայն համատեքստում՝ հնարավորություն տալով գնահատելու դրա նշանակությունը հողային հարաբերությունների զարգացման համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ համադրում է իրավական նորմերը և դրանց հնարավոր սոցիալ-տնտեսական հետևանքները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էր հողային օրենսդրությունը փոխել գյուղացիական տնտեսությունների կարգավիճակը և նրանց հարաբերությունները հողատերերի հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել Ռուսական կայսրության ագրարային պատմությամբ, գյուղացիական իրավունքի զարգացմամբ, հողային սեփականության պատմությամբ և XX դարի սկզբի սոցիալ-տնտեսական գործընթացներով հետաքրքրվող պատմաբանների, իրավաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Other Subjects

«Հազարամյակի մարտահրավերները» (Millennium Development Challenges) հասկացությունը վերաբերում է 21-րդ դարի սկզբին ձևավորված գլոբալ զարգացման նպատակներին, որոնք արտացոլում են սոցիալական, տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ ոլորտներում առաջացած նոր խնդիրները՝ աղքատության հաղթահարում, կրթության և առողջապահության հասանելիության ապահովում, գենդերային հավասարություն, շրջակա միջավայրի պաշտպանություն և պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացում։ Այս մարտահրավերները ուղղակիորեն կապվում են սահմանադրաիրավական արդի զարգացումների հետ, քանի որ դրանց լուծումը պահանջում է պետությունների իրավական համակարգերի արդիականացում, մարդու իրավունքների պաշտպանության ուժեղացում և սահմանադրական երաշխիքների ընդլայնում՝ ապահովելու սոցիալական պետության սկզբունքների իրագործումը։ Ժամանակակից սահմանադրական զարգացումները արտահայտվում են նաև ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդմամբ, իրավունքի գերակայության սկզբունքի խորացմամբ և դատական անկախության ապահովմամբ, ինչը անհրաժեշտ պայման է «հազարամյակի մարտահրավերների» լուծման համար, քանի որ առանց արդյունավետ իրավական համակարգի հնարավոր չէ իրականացնել սոցիալական արդարություն և տնտեսական զարգացում։ Միաժամանակ կարևոր է միջազգային իրավունքի և ազգային սահմանադրությունների փոխկապակցվածությունը, որտեղ պետությունները ստանձնում են պարտավորություններ միջազգային պայմանագրերի միջոցով և դրանք ներառում իրենց ներքին իրավական համակարգերում։ Այս գործընթացը նպաստում է նաև պետական կառավարման թափանցիկության բարձրացմանը, կոռուպցիայի նվազեցմանը և քաղաքացիական հասարակության մասնակցության ընդլայնմանը։

Biology

Այս գիրքը նվիրված է թռչունների անատոմիայի համեմատական ուսումնասիրությանը՝ տարբեր տեսակների կառուցվածքային առանձնահատկությունների համադրմամբ։ Այն ուսումնասիրում է թռչունների օրգանիզմի կառուցվածքը՝ ընդգծելով այն հարմարվողականությունները, որոնք կապված են թռիչքի, կենսակերպի և միջավայրի հետ։ Գրքում ներկայացվում են՝ Ոսկրային համակարգի առանձնահատկություններ (թեթև, օդային խոռոչներով ոսկորներ) Մկանային համակարգ, հատկապես թռիչքի մկաններ Շնչառական համակարգ (օդապարկեր) Արյան շրջանառության համակարգ Մարսողական և արտազատական համակարգեր Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր թռչնատեսակների միջև կառուցվածքային տարբերություններին և դրանց ֆունկցիոնալ նշանակությանը։

Economics

Ֆիրմայի ղեկավարման ճիշտ տարբերակի ընտրությունը կարևոր որոշում է, որը ուղղակիորեն ազդում է կազմակերպության արդյունավետության, կայունության և զարգացման վրա։ Ղեկավարման մոդելը պետք է ընտրվի՝ հաշվի առնելով ֆիրմայի չափը, գործունեության ոլորտը, աշխատակիցների մասնագիտական մակարդակը, շուկայի մրցակցային պայմանները և նպատակային ռազմավարությունը։ Գոյություն ունեն ղեկավարման տարբեր մոտեցումներ՝ կենտրոնացված, ապակենտրոնացված, ավտորիտար, դեմոկրատական և խառը մոդելներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առավելություններն ու սահմանափակումները։ Կենտրոնացված ղեկավարման դեպքում որոշումները կայացվում են վերևից, ինչը ապահովում է վերահսկողություն և կարգապահություն, սակայն կարող է դանդաղեցնել գործընթացները։ Ապակենտրոնացված համակարգը տալիս է ստորաբաժանումներին ավելի մեծ ինքնուրույնություն, ինչը բարձրացնում է ճկունությունը և արագ արձագանքելու ունակությունը շուկայի փոփոխություններին։ Դեմոկրատական մոտեցումը խթանում է աշխատակիցների ներգրավվածությունը և ստեղծագործականությունը, իսկ ավտորիտար մոդելը արդյունավետ է ճգնաժամային կամ խիստ կարգապահություն պահանջող իրավիճակներում։ Ճիշտ ընտրության համար անհրաժեշտ է նաև գնահատել մարդկային ռեսուրսների մոտիվացիան, հաղորդակցության համակարգը և վերահսկողության մեխանիզմները, որպեսզի ապահովվի աշխատանքի համակարգվածություն և նպատակների արդյունավետ իրականացում։ Ընդհանուր առմամբ, ֆիրմայի ղեկավարման ճիշտ տարբերակի ընտրությունը պետք է հիմնված լինի հավասարակշռված վերլուծության վրա՝ համադրելով արդյունավետությունը, ճկունությունը և երկարաժամկետ զարգացման հնարավորությունները։