Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ (1988, թիվ 3)

Other Subjects

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է լոլիկի հարավամերիկյան ցեցի (Tuta absoluta) տարածվածությունը և վնասակար ազդեցությունը Արարատի մարզի գյուղատնտեսական տնտեսություններում՝ ընդգծելով դրա կենսաբանական առանձնահատկությունները, զարգացման փուլերը և արագ բազմացման պայմանները։ Նյութում վերլուծվում է վնասատուի կողմից լոլիկի բերքի վրա հասցվող տնտեսական վնասը, տերևների, ցողունների և պտուղների վնասման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրա տարածման վրա ազդող ագրոկլիմայական գործոնները։ Աշխատությունը ներկայացնում է պայքարի համալիր միջոցառումների համակարգ՝ ներառյալ մոնիթորինգի և ֆերոմոնային թակարդների կիրառումը, կենսաբանական պայքարի մեթոդները, ինսեկտիցիդների նպատակային օգտագործումը և ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ մշակաբույսերի ճիշտ հերթափոխ, վարակված մնացորդների ոչնչացում և ջերմատնային պայմանների վերահսկում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրացված վնասատուների կառավարման (IPM) մոտեցմանը, որը համատեղում է տարբեր մեթոդներ՝ շրջակա միջավայրի վրա նվազագույն ազդեցությամբ առավել արդյունավետ արդյունքի հասնելու համար։ Աշխատությունը կարևոր է ագրոնոմների, գյուղատնտեսների և բույսերի պաշտպանության մասնագետների համար՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ վնասատուի դեմ պայքարի և բերքատվության պահպանման համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպություններում գովազդի արդյունավետության ուսումնասիրմանը և դրա գնահատման առանձնահատկություններին՝ Հայաստանի Հանրապետության շուկայի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են գովազդային գործունեության արդյունավորությունը, ուսումնասիրել գովազդային միջոցների ազդեցությունը սպառողների վարքագծի վրա և գնահատել կազմակերպությունների կողմից գովազդային բյուջեների օգտագործման արդյունավետությունը։ Գովազդը կազմակերպության մարքեթինգային հաղորդակցության կարևոր գործիքներից է, որի միջոցով հնարավոր է բարձրացնել ապրանքների և ծառայությունների ճանաչելիությունը, ձևավորել ապրանքանիշի նկատմամբ դրական վերաբերմունք, ներգրավել նոր հաճախորդներ և խթանել վաճառքի աճը։ Միաժամանակ գովազդային ծախսերի ավելացումը ինքնին չի երաշխավորում ցանկալի արդյունք, ուստի կազմակերպության համար կարևոր խնդիր է ճիշտ որոշել թիրախային լսարանը, հաղորդակցության ուղիները, գովազդի բովանդակությունը և կիրառվող գործիքների համադրությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են գովազդի տնտեսական և հաղորդակցական էությունը, դրա հիմնական գործառույթները, նպատակները և կազմակերպության մարքեթինգային ռազմավարության մեջ ունեցած դերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գովազդի տարբեր տեսակների՝ հեռուստատեսային, ռադիո, տպագիր, արտաքին, առցանց, սոցիալական ցանցերի և թվային գովազդի համեմատական ուսումնասիրությանը։ Ժամանակակից պայմաններում հատկապես մեծ նշանակություն ունի թվային գովազդը, քանի որ այն կազմակերպություններին հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ թիրախավորել սպառողների խմբերը, հետևել քարոզարշավների արդյունքներին և համեմատաբար արագ փոփոխել կիրառվող ռազմավարությունը։ Արդյունավետության գնահատման ժամանակ կարող են օգտագործվել ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական ցուցանիշներ։ Դրանց շարքում կարևոր են գովազդի հասանելիությունը, դիտումների և արձագանքների քանակը, կայքի այցելությունները, հաճախորդների ներգրավման մակարդակը, վաճառքի փոփոխությունը, ապրանքանիշի ճանաչելիությունը, սպառողների վերաբերմունքը և գովազդային ներդրումների վերադարձը։ Սակայն գովազդի ազդեցությունը միշտ չէ, որ հնարավոր է անմիջականորեն կապել վաճառքի փոփոխության հետ, քանի որ սպառողի վարքագծի վրա միաժամանակ ազդում են գինը, ապրանքի որակը, մրցակցային միջավայրը, տնտեսական իրավիճակը, բրենդի հեղինակությունը և բազմաթիվ այլ գործոններ։ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տեղական շուկայի առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես են կազմակերպությունները համադրում ավանդական և ժամանակակից մարքեթինգային հաղորդակցության միջոցները։ Հայկական շուկայում կազմակերպությունների համար կարևոր է ոչ միայն լայն լսարանի հասանելիությունը, այլև հաղորդագրության համապատասխանեցումը կոնկրետ սպառողական խմբերի պահանջներին, հետաքրքրություններին և վարքագծային առանձնահատկություններին։ Այդ պատճառով արդյունավետ գովազդային ռազմավարության մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է իրականացնել շուկայի և սպառողների նախնական ուսումնասիրություն, սահմանել հստակ նպատակներ և ընտրել դրանց հասնելու համապատասխան հաղորդակցական միջոցներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է գովազդային բյուջեի օպտիմալացման խնդիրը։ Կազմակերպությունը պետք է կարողանա որոշել, թե ֆինանսական միջոցների որ մասն ուղղել տարբեր գովազդային ալիքներին, ինչպես համադրել դրանց կիրառությունը և ինչ արդյունք է ակնկալվում յուրաքանչյուր ներդրված դրամից։ Այս տեսանկյունից կարող են կիրառվել վիճակագրական, տնտեսական և տնտեսագիտամաթեմատիկական մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել գովազդային ծախսերի և կազմակերպության տնտեսական արդյունքների միջև փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև գովազդային արշավների նախնական, ընթացիկ և հետագա գնահատումը։ Նախնական գնահատումը թույլ է տալիս պարզել հաղորդագրության հնարավոր ընկալումը և թիրախային լսարանի համապատասխանությունը, ընթացիկ գնահատումը հնարավորություն է տալիս վերահսկել քարոզարշավի ընթացքը, իսկ հետագա գնահատումը՝ որոշել ստացված արդյունքների համապատասխանությունը նախապես սահմանված նպատակներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող է դիտարկվել նաև սպառողի հոգեբանական վարքագիծը, քանի որ գովազդի արդյունավետությունը մեծապես կախված է ոչ միայն տեղեկատվության փոխանցումից, այլև ուշադրություն գրավելու, հետաքրքրություն առաջացնելու, վստահություն ձևավորելու և գործողության դրդելու կարողությունից։ Արդյունավետ գովազդային հաղորդակցությունը պետք է համապատասխանի սպառողի կարիքներին, լինի հասկանալի և համոզիչ, միաժամանակ պահպանելով օրինականության, հավաստիության և բարեխղճության պահանջները։ Հայաստանի Հանրապետությունում գովազդային գործունեությունը կարգավորվում է համապատասխան իրավական նորմերով, որոնք սահմանում են գովազդի ստեղծման և տարածման հիմնական պահանջներն ու սահմանափակումները։ Այս հանգամանքը ևս կարևոր է կազմակերպությունների համար, քանի որ գովազդային արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն տնտեսական արդյունքի, այլև իրավական և էթիկական չափանիշների պահպանման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գովազդի արդյունավետությունը դիտարկում է որպես կազմակերպության մարքեթինգային գործունեության համալիր արդյունք, որը ձևավորվում է ճիշտ ընտրված թիրախային լսարանի, հաղորդակցության միջոցների, բովանդակության, բյուջեի և գնահատման մեթոդների համադրման արդյունքում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայաստանի կազմակերպություններում գովազդային գործունեության կատարելագործմանը, մարքեթինգային ծախսերի ավելի արդյունավետ կառավարմանը, սպառողների պահանջների առավել խորքային ուսումնասիրմանը և գովազդային ռազմավարությունների արդյունավորության բարձրացմանը։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում աշխարհագրության ուսուցման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին՝ տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով։ Գրքում ներկայացվում են ժամանակակից կրթական տեխնոլոգիաների դերը ուսուցման գործընթացում, դրանց կիրառման մանկավարժական հիմքերը և աշխարհագրության դասավանդման առանձնահատկությունները թվային միջավայրում։ Հեղինակը վերլուծում է ինտերակտիվ քարտեզների, GIS համակարգերի, թվային ատլասների, մուլտիմեդիա նյութերի և առցանց կրթական հարթակների կիրառման արդյունավետությունը՝ սովորողների ճանաչողական ակտիվության և տարածական մտածողության զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ուսուցման մեթոդական մոտեցումները՝ նախագծային ուսուցում, խնդիրների վրա հիմնված ուսուցում, համագործակցային աշխատանք և վիրտուալ էքսկուրսիաներ, որոնք նպաստում են նյութի ավելի խորը յուրացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի դերին թվային կրթական միջավայրի կազմակերպման, ուսումնական նյութերի ընտրության և գնահատման նոր ձևերի կիրառման գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է աշխարհագրության ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և գործնական լուծումներ ժամանակակից ուսուցման արդյունավետության բարձրացման համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի միջև բառային փոխազդեցությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում երկու լեզուների շփումների, փոխառությունների և բառապաշարային փոխազդեցության առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հասարակական, պատմական և մշակութային պայմանների վրա, որոնց ազդեցությամբ ֆրանսերեն բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել են հայերենի բառապաշար և աստիճանաբար հարմարվել նրա հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային ու բառակազմական համակարգերին։ Տարաժամանակյա մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փոխազդեցությունը դիտարկել զարգացման տարբեր փուլերում՝ պարզելով փոխառությունների տարածման ժամանակագրությունը, դրանց գործածության փոփոխությունները և բառապաշարում ամրապնդվելու կամ գործածությունից դուրս գալու գործընթացները։ Քննության են առնվում լեզվական շփումների պատմական նախադրյալները, ֆրանսիական մշակույթի, կրթության, գրականության, գիտության, քաղաքական մտքի և հասարակական կյանքի ազդեցությունը հայկական միջավայրի վրա, ինչպես նաև թարգմանական գործունեության և մամուլի դերը նոր բառային միավորների տարածման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում անմիջական և միջնորդավորված փոխառությունների տարբերակմանը՝ պարզելու, թե տվյալ բառային միավորը հայերեն է անցել անմիջապես ֆրանսերենից, թե այլ լեզուների միջնորդությամբ։ Ուսումնասիրվում են փոխառված բառերի հնչյունական հարմարեցման օրինաչափությունները, երբ օտար լեզվի հնչյունային կառուցվածքը համապատասխանեցվում է հայերենի արտասանական համակարգին։ Ձևաբանական մակարդակում դիտարկվում է փոխառությունների ներգրավումը հայերենի քերականական համակարգ՝ հոլովման, հոգնակի թվի կազմության և բառակազմական ածանցների ընդունման տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև բառերի իմաստային զարգացումը, քանի որ փոխառված միավորը նոր լեզվական միջավայրում կարող է պահպանել սկզբնական նշանակությունը, ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստներ, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային դաշտը։ Առանձին քննության են ենթարկվում այն ոլորտները, որոնցում ֆրանսերենից կատարված փոխառությունները առավել նկատելի են՝ մշակույթ, արվեստ, գրականություն, նորաձևություն, խոհանոց, հասարակական կյանք, գիտություն, տեխնիկա, դիվանագիտություն և այլ բնագավառներ։ Բառապաշարային նյութի ժամանակագրական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե պատմական տարբեր փուլերում որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն նպաստել լեզվական փոխառություններին և ինչպես են հասարակական փոփոխություններն արտացոլվել բառային կազմի մեջ։ Ուսումնասիրվում է նաև փոխառված և բնիկ կամ արդեն գոյություն ունեցող հայերեն բառերի փոխհարաբերությունը՝ հոմանիշության, իմաստային տարբերակման և ոճական մասնագիտացման տեսանկյունից։ Որոշ դեպքերում նոր բառային միավորները կարող են գործածվել գոյություն ունեցող հայերեն համարժեքների կողքին՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք բերելով հատուկ ոճական կամ իմաստային երանգներ։ Կարևորվում են գրական լեզվի և խոսակցական գործածության միջև տարբերությունները, ինչպես նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի պատմական ու մշակութային միջավայրերի ազդեցությունը փոխառությունների ընդունման և տարածման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառարանների, գրական ստեղծագործությունների, մամուլի, թարգմանական գրականության և պատմական գրավոր աղբյուրների տվյալների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս հետևել առանձին բառերի առաջին վկայություններին և հետագա գործածությանը։ Դիտարկվում է նաև հակառակ ուղղությամբ հնարավոր բառային ազդեցությունը՝ ֆրանսերենում հայկական ծագում ունեցող կամ հայկական մշակութային իրողությունների հետ կապված բառային միավորների առկայության տեսանկյունից։ Այսպիսով լեզվական փոխազդեցությունը ներկայացվում է որպես մշակութային և պատմական կապերի արտացոլում, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն լեզվի ներքին զարգացումը, այլև ժողովուրդների միջև հաղորդակցության և մշակութային փոխանակման առանձնահատկությունները։ Տարաժամանակյա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ժամանակավոր նորաբանությունները երկարաժամկետ կերպով բառապաշարում հաստատված փոխառություններից և բացահայտել օտար բառային նյութի յուրացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի պատմության, ֆրանսերեն-հայերեն լեզվական առնչությունների և փոխառությունների տեսության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել զուգադրական և պատմական լեզվաբանության, բառագիտության, ստուգաբանության, թարգմանագիտության, ֆրանսագիտության և հայագիտության ոլորտների հետազոտողների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Economics

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հակամենաշնորհային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման հիմնախնդիրների համապարփակ վերլուծությանը՝ ընդգծելով շուկայական տնտեսության զարգացման պայմաններում մրցակցության պաշտպանության ինստիտուցիոնալ և իրավական հիմքերը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է հակամենաշնորհային քաղաքականության դերը որպես տնտեսական արդյունավետության բարձրացման, շուկաների ազատության ապահովման և սպառողների շահերի պաշտպանության կարևոր գործիք, ինչպես նաև վերլուծվում են այն կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են Հայաստանի փոքր և կենտրոնացված տնտեսությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մրցակցային միջավայրի ձևավորման գործընթացներին, որտեղ հաճախ նկատվում են գերիշխող դիրքի չարաշահման, օլիգոպոլ կառուցվածքների և ոչ թափանցիկ գնագոյացման խնդիրներ։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» օրենքի կիրառման արդյունավետությունը, հակամենաշնորհային մարմինների լիազորությունները և դրանց գործնական ազդեցությունը շուկայի կարգավորման վրա։ Քննարկվում են նաև վերահսկողական մեխանիզմների սահմանափակումները, մասնագիտական կարողությունների պակասը, դատական պրակտիկայի ոչ միատեսակությունը և վարչական որոշումների իրականացման դժվարությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է միջազգային փորձը՝ հատկապես ԵՄ մրցակցային քաղաքականության սկզբունքները, որոնք կարող են ծառայել որպես մոդել Հայաստանի հակամենաշնորհային համակարգի կատարելագործման համար։ Աշխատությունը ընդգծում է նաև թվային տնտեսության զարգացման պայմաններում առաջացող նոր մարտահրավերները՝ ներառյալ թվային հարթակների գերիշխող դիրքը և տվյալների մոնոպոլիզացիայի ռիսկերը։ Գիտագործնական հատվածում ներկայացվում են քաղաքականության բարելավման ուղղություններ՝ օրենսդրական փոփոխություններ, վերահսկողության ինստիտուցիոնալ հզորացում, թափանցիկության բարձրացում և մրցակցային մշակույթի զարգացում։

Pedagogy

Այս գիտամեթոդական աշխատությունը նվիրված է հայկական դպրոցներում ռուսաց լեզվի ուսուցման գործընթացում բառային համատեղելիության ձևավորման լեզվաբանական և մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում քննարկվում են բառերի իմաստային և քերականական համատեղելիության սկզբունքները, խոսքի մշակույթի ձևավորման գործում դրանց նշանակությունը, ինչպես նաև սովորողների բառապաշարի զարգացման և հաղորդակցական կարողությունների կատարելագործման արդյունավետ ուղիները։ Հեղինակը ներկայացնում է բառային համատեղելիության ուսուցման տեսական հիմքերը, դասավանդման ժամանակակից մեթոդները, ուսումնական վարժությունների համակարգը և գործնական մոտեցումները՝ հաշվի առնելով հայախոս սովորողների լեզվական առանձնահատկությունները և ռուսերենի յուրացման ընթացքում առաջացող բնորոշ դժվարությունները։ Աշխատությունը ներառում է լեզվաբանական վերլուծություններ, մանկավարժական առաջարկություններ և դասավանդման փորձից բխող մեթոդական լուծումներ, որոնք նպաստում են ռուսաց լեզվի արդյունավետ ուսուցմանը և սովորողների խոսքային հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է ռուսաց լեզվի ուսուցիչների, լեզվաբանների, մանկավարժների, գիտաշխատողների, ուսանողների և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։