Քաղաքականություն և քաղաքագիտություն

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների, առանձնահատկությունների և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը Ղաջարական դինաստիայի առաջին երեք տիրակալների՝ Աղա Մոհամմադ խան Ղաջարի, Ֆաթհ Ալի շահի և Մոհամմադ շահի կառավարման ժամանակաշրջանում։ Քննարկվում են XVIII դարի վերջի և XIX դարի առաջին կեսի Իրանի միջազգային հարաբերությունները, տարածաշրջանային քաղաքականության ձևավորումը և հարևան պետությունների հետ դիվանագիտական ու ռազմական փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի և Մեծ Բրիտանիայի հետ Իրանի հարաբերություններին, Հարավային Կովկասում ազդեցության համար մղվող պայքարին, ռուս-պարսկական պատերազմներին և դրանց հետևանքով կնքված Գյուլիստանի ու Թուրքմենչայի պայմանագրերի քաղաքական և տարածքային հետևանքներին։ Ուսումնասիրվում են նաև Օսմանյան կայսրության հետ հարաբերությունները, եվրոպական տերությունների ազդեցության ընդլայնումը և Իրանի արտաքին քաղաքականության վրա ներքին քաղաքական ու տնտեսական գործոնների ներգործությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Ղաջարական Իրանի դիվանագիտական ռազմավարության, միջազգային դիրքի փոփոխությունների և տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական զարգացումների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, իրանագետների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և Մերձավոր Արևելքի ու Հարավային Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական հիմնարար ուսումնական աշխատություն է, որտեղ ներկայացվում են տնտեսագիտության տեսության հիմնական հասկացությունները, օրենքները և մեխանիզմները, որոնք բացատրում են հասարակության տնտեսական վարքագիծը և ռեսուրսների բաշխումը։ Գրքում բացատրվում է, որ տնտեսագիտությունը ուսումնասիրում է սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում մարդկանց, ձեռնարկությունների և պետության ընտրությունները՝ նպատակ ունենալով բավարարել անսահմանափակ պահանջմունքները։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են միկրոտնտեսագիտության և մակրոտնտեսագիտության հիմնական բաժինները՝ ներառյալ պահանջարկի և առաջարկի տեսությունը, շուկայի հավասարակշռությունը, սպառողի և արտադրողի վարքագիծը, ինչպես նաև ազգային տնտեսության հիմնական ցուցանիշները՝ ՀՆԱ, ինֆլյացիա, գործազրկություն և տնտեսական աճ։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև տարբեր տնտեսական համակարգերին՝ շուկայական, պլանային և խառը տնտեսություն, ինչպես նաև պետության դերին տնտեսական գործընթացների կարգավորման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են նաև տնտեսական քաղաքականության հիմնական գործիքները՝ հարկային, դրամավարկային և արտաքին տնտեսական քաղաքականություն։ Աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել տնտեսագիտական մտածողություն և ապահովել տնտեսական գործընթացների համակարգված ընկալում։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է գրաճանաչության ուսուցման տեսական, մեթոդական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից կրթական մոտեցումների և տարրական դպրոցում ուսուցման կազմակերպման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Քննարկվում են երեխաների գրավոր խոսքի ձևավորման սկզբնական փուլերը, տառաճանաչության, կարդալու և գրելու կարողությունների զարգացման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական գիտելիքների և հաղորդակցական հմտությունների ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունային վերլուծության և համադրման կարողությունների զարգացմանը, հնչյունի ու տառի փոխհարաբերության ընկալմանը, վանկային և բառային ընթերցանության ուսուցմանը, ինչպես նաև գրավոր խոսքի սկզբնական հմտությունների ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրվում են գրաճանաչության ուսուցման ավանդական և ժամանակակից մեթոդները, դրանց կիրառման մանկավարժական պայմանները և սովորողների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցման գործընթացում խաղային առաջադրանքների, տեսողական նյութերի, ստեղծագործական վարժությունների և ժամանակակից կրթական տեխնոլոգիաների օգտագործման հնարավորություններին։ Կարևորվում են սովորողների ընթերցողական հետաքրքրության զարգացումը, ինքնուրույն աշխատանքի խրախուսումը, բառապաշարի հարստացումը և բանավոր ու գրավոր խոսքի աստիճանական կատարելագործումը։ Դիտարկվում են նաև գրաճանաչության ուսուցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները, դրանց բացահայտման և հաղթահարման մանկավարժական միջոցները, ինչպես նաև ուսումնական ձեռքբերումների գնահատման մոտեցումները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի տարրական կրթության արդյունավետության բարձրացման, մայրենի լեզվի ուսուցման մեթոդների կատարելագործման և երեխաների լեզվական ու ճանաչողական զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդիստների, ուսումնական ծրագրեր մշակողների, մանկավարժական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում համակարգչային կրթության կազմակերպման մեթոդական համակարգի ձևավորման, կառուցվածքի և արդյունավետ կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում համակարգչային գիտելիքների և թվային կարողությունների ուսուցման նպատակների, բովանդակության, մեթոդների, միջոցների և կազմակերպական ձևերի փոխկապակցվածությունն է։ Համակարգչային կրթությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական միջոցների օգտագործման հմտությունների փոխանցում, այլև որպես սովորողների տրամաբանական և ալգորիթմական մտածողության, տեղեկատվության հետ աշխատելու կարողությունների, խնդիրների լուծման և թվային միջավայրում գիտակցված գործունեության զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տարիքային խմբերի համար ուսումնական նյութի ընտրության և հաջորդական ներկայացման սկզբունքները, տեսական գիտելիքների ու գործնական առաջադրանքների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև սովորողների անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան ուսուցման կազմակերպման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցչի գործունեությանը՝ որպես մեթոդական համակարգի առանցքային բաղադրիչի, ներառյալ դասի պլանավորումը, ուսումնական առաջադրանքների մշակումը, սովորողների առաջընթացի գնահատումը և թվային գործիքների նպատակային կիրառումը։ Կարևորվում է համակարգչային կրթության կապը հանրակրթական մյուս առարկաների հետ, քանի որ թվային տեխնոլոգիաները կարող են ծառայել ինչպես առանձին ուսումնառության առարկա, այնպես էլ տարբեր ուսումնական խնդիրների լուծման միջոց։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել ծրագրավորման տարրերի, ալգորիթմների, տվյալների մշակման, տեղեկատվական համակարգերի և թվային հաղորդակցության վերաբերյալ հիմնական պատկերացումների աստիճանական ձևավորումը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական անվտանգության, թվային պատասխանատվության և տեխնոլոգիաների գիտակցված օգտագործման վերաբերյալ սովորողների համապատասխան կարողությունների զարգացմանը։ Մեթոդական համակարգի արդյունավետությունը կարող է գնահատվել սովորողների գիտելիքների, գործնական հմտությունների, ինքնուրույն աշխատանքի և խնդիրների լուծման կարողությունների փոփոխությունների միջոցով։ Կարևոր է նաև ուսուցման բովանդակության պարբերական արդիականացումը՝ հաշվի առնելով տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը և կրթական միջավայրի փոփոխվող պահանջները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, ինֆորմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի, կրթական տեխնոլոգիաների և թվային գրագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել դպրոցական համակարգչային կրթության ամբողջական և արդյունավետ մեթոդական կազմակերպումը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1920–1930-ական թվականներին սփյուռքահայ հասարակական-քաղաքական մտքում Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման վերաբերյալ ձևավորված գնահատականների, մեկնաբանությունների և գաղափարական դիրքորոշումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր քաղաքական հոսանքների, կուսակցական շրջանակների, հասարակական գործիչների, մտավորականների և սփյուռքահայ մամուլի կողմից արտահայտված մոտեցումների համադրումն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տվյալ պատմական իրադարձության ընկալման բազմազանությունը հայկական սփյուռքում։ Քննվում է, թե ինչպես էին քաղաքական և գաղափարական տարբեր դիրքերից մեկնաբանվում Հայաստանի Հանրապետության գոյության ավարտը, իշխանափոխության գործընթացը, նոր պետական համակարգի ձևավորումը և Խորհրդային Հայաստանի հետ հետագա հարաբերությունների խնդիրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ սփյուռքահայ հասարակական-քաղաքական շրջանակների գնահատականները միատարր չէին և պայմանավորված էին ինչպես գաղափարական ու կուսակցական տարբերություններով, այնպես էլ համայնքների քաղաքական միջավայրով, պատմական փորձով և Հայաստանի ապագայի վերաբերյալ պատկերացումներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սփյուռքահայ մամուլի, հրապարակախոսության, հուշագրությունների, քաղաքական փաստաթղթերի և հասարակական գործիչների աշխատությունների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ժամանակաշրջանի բանավեճերի հիմնական թեմաներն ու փաստարկները։ Վերլուծվում են նաև խորհրդային պետականության, ազգային ինքնիշխանության, Հայաստանի անվտանգության, հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունների և ազգային քաղաքական հեռանկարների վերաբերյալ ձևավորված պատկերացումները։ Կարևորվում է տարբեր քաղաքական ուժերի գնահատականների համեմատությունը՝ ցույց տալու համար, թե նույն իրադարձություններն ինչպես էին ստանում տարբեր մեկնաբանություններ՝ կախված հեղինակների քաղաքական հայացքներից և գաղափարական նախադրյալներից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակի ընթացքում դիրքորոշումների հնարավոր փոփոխություններին՝ պայմանավորված Խորհրդային Հայաստանում տեղի ունեցող քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական գործընթացների վերաբերյալ սփյուռքում տարածվող տեղեկություններով։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն Հայաստանի խորհրդայնացման վերաբերյալ պատմական գնահատականները, այլև միջպատերազմյան շրջանի սփյուռքահայ քաղաքական մշակույթը, գաղափարական հակասությունները և հայրենիքի քաղաքական զարգացման վերաբերյալ ձևավորված տարբեր պատկերացումները՝ դրանք դիտարկելով իրենց պատմական և հասարակական համատեքստում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է ռուսական կայսրության գեներալ-ադյուտանտ Իվան Դավիդովիչ Լազարևի կենսագրության և ռազմաքաղաքական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա դերը XIX դարի կայսերական ռազմական և վարչական համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է Լազարևի ծագումը, կրթական ուղին և ռազմական ծառայության փուլերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա մասնակցությանը կայսրության հարավային և կովկասյան քաղաքականության իրագործմանը։ Գրքում դիտարկվում են նրա ծառայողական առաջխաղացումները, վարչական հանձնարարությունները և կապերը կայսերական արքունիքի հետ, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը տարածաշրջանային կառավարման գործընթացների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսական կայսրության Կովկասյան քաղաքականության համատեքստում նրա գործունեությանը՝ ռազմական գործողություններ, դիվանագիտական առաքելություններ և տեղական վարչակարգերի հետ հարաբերություններ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև նրա դերի ընկալումը ժամանակակիցների և պատմագրության մեջ՝ գնահատելով նրա ներդրումը կայսերական համակարգի կայունացման գործընթացներում։