Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Հրատարակությունները Հայաստանի Հանրապետությունում 2016 թվականին
Այս տեղեկատու բնույթի հրատարակությունը («Հրատարակությունները Հայաստանի Հանրապետությունում 2016 թվականին») ներկայացնում է 2016 թվականի ընթացքում Հայաստանում լույս տեսած գրքերի, պարբերականների և գիտական-մշակութային հրատարակությունների համակարգված մատենագիտական պատկերը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ազգային գրադարանային ֆոնդի ամբողջական հաշվառում և տեղեկատվական հասանելիություն։ Այն ներառում է տարբեր ոլորտների հրատարակություններ՝ գիտական ուսումնասիրություններ, ուսումնական ձեռնարկներ, գեղարվեստական գրականություն, հասարակական-քաղաքական վերլուծություններ, ինչպես նաև պարբերական մամուլի թողարկումներ, որոնք արտացոլում են տվյալ տարվա գիտական և մշակութային կյանքի ակտիվությունը։ Նյութում առանձնացվում են հրատարակիչ կազմակերպությունները, տպագրության վայրերը, հեղինակները և թեմատիկ ուղղությունները, ինչը թույլ է տալիս պատկերացում կազմել երկրի մտավոր և տեղեկատվական դաշտի զարգացման միտումների մասին։ Այսպիսի մատենագիտական ցանկերը կարևոր դեր ունեն գրադարանագիտության, տեղեկատվական համակարգերի և գիտական հետազոտությունների համար՝ նպաստելով ազգային գրքային ժառանգության պահպանմանն ու համակարգմանը, ինչպես նաև գիտական շրջանառության մեջ տվյալների հասանելիության բարձրացմանը։
Updated: 2026-09-19
Literature
Ջիվանու բանաստեղծական ժառանգությունը
Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Ջիվանու բանաստեղծական ժառանգության համակողմանի քննությանը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործության թեմատիկ, գաղափարական, գեղարվեստական և լեզվաոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ աշուղական և ժողովրդական բանաստեղծության զարգացման մեջ նրա ունեցած նշանակալի դերը։ Ջիվանին՝ Սերովբե Լևոնյան, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ աշուղական արվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է, որի ստեղծագործությունը միավորում է ժողովրդական բանաստեղծության կենսունակ ավանդույթները, հասարակական մտածողությունը, փիլիսոփայական խորհրդածությունները և ազգային ինքնագիտակցության արտահայտությունները։ Նրա բանաստեղծական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն հեղինակի անհատական ստեղծագործական աշխարհի, այլև իր ժամանակաշրջանի հայ հասարակության հոգևոր, սոցիալական և մշակութային խնդիրների մասին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը Ջիվանու ստեղծագործության թեմատիկ բազմազանության ուսումնասիրությունն է։ Նրա երգերում և բանաստեղծություններում առանձնահատուկ տեղ ունեն հայրենիքի, ժողովրդի, աշխատանքի, արդարության, մարդկային արժանապատվության, բարոյականության, ընկերության և սիրո թեմաները։ Բանաստեղծը հաճախ անդրադառնում է հասարակական անհավասարությանը, աղքատությանը, անարդարությանը և մարդկային արատներին՝ դրանք ներկայացնելով քննադատական ու երբեմն երգիծական տեսանկյունից։ Այդ պատճառով նրա ստեղծագործությունը միայն քնարական ինքնարտահայտություն չէ, այլև հասարակական իրականության նկատմամբ ակտիվ վերաբերմունքի ձև։ Ջիվանու բանաստեղծական աշխարհի առանձնահատկություններից է ժողովրդական իմաստության լայն կիրառությունը։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ հանդիպում են առածանման ձևակերպումներ, խրատական մտքեր, բարոյական եզրահանգումներ և խոսակցական դարձվածքներ, որոնք բանաստեղծական խոսքը մոտեցնում են ժողովրդական բանահյուսությանը։ Այս հատկանիշը նրա ստեղծագործությունները դարձրել է լայնորեն ընկալելի և նպաստել դրանց տարածմանը ժողովրդական միջավայրում։ Միաժամանակ ժողովրդական լեզվի օգտագործումը չի նշանակում պարզունակություն․ Ջիվանին կարողանում է առօրյա խոսքի միջոցով ձևակերպել սոցիալական, բարոյական և փիլիսոփայական բարդ գաղափարներ։ Նրա ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում երգիծանքը։ Ջիվանին քննադատում է կեղծավորությունը, ագահությունը, տգիտությունը, պաշտոնամոլությունը և սոցիալական անարդարությունը՝ հաճախ օգտագործելով հումոր, հակադրություն, սրամտություն և չափազանցություն։ Երգիծական մոտեցումը նրա ստեղծագործություններում ոչ միայն զվարճանքի միջոց է, այլև հասարակական քննադատության գործիք։ Բանաստեղծը ծիծաղի միջոցով բացահայտում է մարդկային և հասարակական բացասական երևույթները՝ ընթերցողին կամ ունկնդրին մղելով դրանց նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքի։ Ջիվանու ժառանգության կարևոր բաղադրիչ է նաև փիլիսոփայական-խրատական քնարերգությունը։ Կյանքի իմաստի, մարդկային ճակատագրի, բարու և չարի, ժամանակի անցողիկության, գիտելիքի ու բարոյականության մասին նրա մտորումները հաճախ արտահայտվում են պարզ, հիշվող և աֆորիստիկ ձևակերպումներով։ Նրա ստեղծագործություններում մարդը ներկայացվում է որպես բարոյական ընտրության առջև կանգնած էակ, որի արժեքը որոշվում է ոչ թե միայն սոցիալական դիրքով կամ նյութական հարստությամբ, այլև ազնվությամբ, աշխատասիրությամբ, գիտելիքով և մարդկային վերաբերմունքով։ Հայրենասիրական թեման նույնպես կարևոր տեղ ունի Ջիվանու ստեղծագործական ժառանգության մեջ։ Հայրենիքի և ժողովրդի նկատմամբ սերը նրա մոտ հաճախ զուգորդվում է ազգային արժանապատվության, կրթության, ինքնաճանաչման և հասարակական համերաշխության գաղափարների հետ։ Նա ոչ միայն արտահայտում է հայրենասիրական զգացումներ, այլև ձգտում է մատնանշել այն ներքին խնդիրները, որոնք խոչընդոտում են ժողովրդի առաջընթացին։ Այդ պատճառով նրա հայրենասիրությունը հաճախ ունի նաև ինքնաքննադատական բնույթ։ Ջիվանու ստեղծագործական լեզուն և ոճը սերտորեն կապված են աշուղական ավանդույթի հետ։ Նրա բանաստեղծությունները բնորոշվում են երաժշտականությամբ, ռիթմական ճկունությամբ, պարզ և պատկերավոր բառապաշարով, երկխոսական ու պատմողական ձևերի կիրառմամբ։ Բանաստեղծական խոսքում համադրվում են գրական հայերենի և ժողովրդական խոսքի տարրերը, ինչի շնորհիվ ստեղծագործությունները ձեռք են բերում անմիջականություն և կենդանի հնչողություն։ Երաժշտական կատարողականության հետ կապված այս առանձնահատկությունը կարևոր է նաև Ջիվանու ստեղծագործությունների տարածման տեսանկյունից, քանի որ նրա բազմաթիվ գործեր ընկալվել են ոչ միայն որպես գրավոր գրականություն, այլև որպես երգային մշակույթի մաս։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է Ջիվանու ստեղծագործության կապը նախորդ և ժամանակակից աշուղական ավանդույթների հետ։ Նա ժառանգել է աշուղական արվեստի ձևերն ու արտահայտչամիջոցները, սակայն դրանք հարմարեցրել է իր ժամանակի հասարակական և գեղարվեստական պահանջներին։ Այդ պատճառով նրա ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել որպես ավանդական աշուղական մշակույթի և նոր ժամանակների հայ գրական մտածողության միջև կապող օղակ։ Ջիվանու ժառանգության նշանակությունը հատկապես մեծ է այն պատճառով, որ նրա ստեղծագործություններում արտացոլվել են 19-րդ դարի երկրորդ կեսի և 20-րդ դարի սկզբի հայ հասարակության բազմաթիվ խնդիրներ։ Նրա բանաստեղծություններում կարելի է տեսնել ժամանակաշրջանի սոցիալական հարաբերությունների, ժողովրդի կենցաղի, բարոյական պատկերացումների, հասարակական հակասությունների և ազգային ձգտումների գեղարվեստական արտացոլումը։ Այս առումով նրա ժառանգությունը միաժամանակ գրական, բանահյուսական և պատմամշակութային արժեք ունի։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Ջիվանու ստեղծագործական անհատականությունը, նրա գեղարվեստական մտածողությունը և հայ աշուղական մշակույթի զարգացման գործում ունեցած դերը բացահայտելու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, աշուղական արվեստով, բանահյուսությամբ և 19-րդ դարի հայ մշակույթով զբաղվող գրականագետներին, մշակութաբաններին, բանահավաքներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-21
Other Subjects
Արագընթաց ռոտորային հանգույց
«Արագընթաց ռոտորային հանգույցը» տեխնիկական հասկացություն է, որը վերաբերում է բարձր պտտման հաճախականությամբ աշխատող ռոտորային համակարգերի այն մասերին, որտեղ միավորվում են մեխանիկական, դինամիկ և հաճախ նաև էլեկտրամագնիսական հանգույցներ՝ ապահովելով կայուն, հավասարակշռված և անվտանգ աշխատանք բարձր արագությունների պայմաններում։ Նման հանգույցներում հիմնական խնդիրներից են ռոտորի դինամիկ հավասարակշռությունը, թրթռումների նվազեցումը, առանցքակալների ճիշտ ընտրությունը և ջերմային բեռնվածության կառավարումը։ Արագ պտտման դեպքում կենտրոնախույս ուժերը զգալիորեն մեծանում են, ուստի կառուցվածքային տարրերը պետք է նախագծվեն բարձր ամրությամբ նյութերից և ճշգրիտ հաշվարկված երկրաչափությամբ։ Հաճախ կիրառվում են մագնիսական կամ գազային առանցքակալներ՝ շփումը նվազեցնելու և մաշվածությունը փոքրացնելու համար։ Բացի մեխանիկական կողմից, նման համակարգերում կարևոր է նաև կառավարման էլեկտրոնիկան, որը վերահսկում է պտտման արագությունը, կատարում է թրթռումների մոնիթորինգ և ապահովում է պաշտպանություն արտակարգ ռեժիմներից։ Արագընթաց ռոտորային հանգույցները լայն կիրառություն ունեն տուրբոմեքենաներում, գեներատորներում, գիրոսկոպներում և բարձր արագությամբ արդյունաբերական սարքավորումներում, որտեղ պահանջվում է բարձր արդյունավետություն և ճշգրիտ շարժում։
Updated: 2026-10-23
Culture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1983, Մարտ, թիվ 12)
Հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մասին մատենագիտական տեղեկատվություն և նախատեսված է ընթերցողներին, հետազոտողներին ու ոլորտի մասնագետներին ընթացիկ հրատարակությունների վերաբերյալ համակարգված տեղեկություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ տպագիր նյութեր՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած համապատասխան գրականության մեջ։ Նյութը կազմված է որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու, որի հիմնական նպատակն է գրանցել և դասակարգել նոր հրատարակությունները, ապահովել դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալները և հեշտացնել թեմատիկ որոնումը։ Տեղեկատուի միջոցով կարելի է հետևել ՀՍՍՀ-ում մշակութային և գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրությանը վերաբերող գրականության զարգացմանը, բացահայտել առանձին արվեստի ճյուղերին ու մշակույթի ոլորտներին նվիրված աշխատանքները և ձևավորել անհրաժեշտ գրականության ընտրանի։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է գրադարանների, մատենագիտական ծառայությունների և գիտական հաստատությունների համար, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և հետազոտական աշխատանքի օժանդակ աղբյուր։ Այն արժեքավոր նյութ է նաև մշակույթի պատմությամբ, արվեստագիտությամբ, գրականագիտությամբ և Հայաստանի մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին հրատարակություններ, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային գիտելիքի և մասնագիտական գրականության ձևավորման ընդհանուր պատկերը։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն կատարում է տեղեկատվական միջնորդի դեր՝ մեծածավալ և բազմազան գրական հոսքից առանձնացնելով ոլորտին վերաբերող նոր նյութերը և ներկայացնելով դրանք համակարգված մատենագիտական ձևով։ Այդ պատճառով այն կարող է օգտագործվել ինչպես ընթացիկ տեղեկացման, այնպես էլ հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, գրականության ցանկերի կազմման և թեմատիկ հետազոտությունների նախնական աղբյուրների որոնման նպատակով։
Updated: 2026-11-02
Other Subjects
Կենդանաբանություն
Կենդանաբանություն աշխատությունը հանդիսանում է Կենդանաբանություն ոլորտին նվիրված ուսումնական և գիտաճանաչողական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է կենդանական աշխարհի կառուցվածքը, բազմազանությունը և կենսագործունեության հիմնական օրինաչափությունները։ Գրքում մանրամասնորեն ուսումնասիրվում են կենդանիների դասակարգումը, նրանց արտաքին և ներքին կառուցվածքը, ֆիզիոլոգիական գործընթացները, վարքագիծը և փոխազդեցությունը շրջակա միջավայրի հետ։ Հեղինակը անդրադառնում է ինչպես անողնաշարավոր, այնպես էլ ողնաշարավոր կենդանիների հիմնական խմբերին՝ ներկայացնելով նրանց առանձնահատկությունները, տարածվածությունը և կենսաբանական դերը բնության մեջ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև էվոլյուցիոն զարգացման հարցերին՝ բացատրելով, թե ինչպես են կենդանական օրգանիզմները հարմարվել տարբեր կենսապայմանների և ձևավորել բազմազան տեսակներ։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է կենդանիների դերը էկոհամակարգերում, սննդային շղթաներում և կենսաբազմազանության պահպանման գործում, ինչպես նաև մարդու գործունեության ազդեցությունը կենդանական աշխարհի վրա։ Գիրքը ներառում է նաև պատկերավոր բացատրություններ, օրինակներ և ուսումնական նյութեր, որոնք նպաստում են թեմաների առավել լավ ըմբռնմանը և գիտելիքների ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ այն հանդիսանում է կարևոր աղբյուր սովորողների և ուսուցիչների համար՝ օգնելով ձևավորել գիտական մտածողություն և խորացնել գիտելիքները կենդանական աշխարհի վերաբերյալ։
Updated: 2026-09-21
Pedagogy
Բարոյական դաստիարակություն
Այս ուսումնական նյութը ներկայացնում է բարոյական դաստիարակության էությունը, նպատակները և նշանակությունը անձի համակողմանի զարգացման գործընթացում՝ ընդգծելով բարոյական արժեքների, վարքականոնների և հասարակական պատասխանատվության ձևավորման կարևորությունը։ Նյութում քննարկվում են բարոյական դաստիարակության հիմնական սկզբունքները, մեթոդներն ու միջոցները, որոնց միջոցով ձևավորվում են ազնվություն, արդարամտություն, հարգանք, մարդասիրություն, պատասխանատվություն, հանդուրժողականություն և այլ կարևոր բարոյական հատկանիշներ։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքի, դպրոցի և հասարակության դերին երեխայի բարոյական զարգացման գործում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է դրանց փոխգործակցությունը նպաստում արժեքային համակարգի ձևավորմանը և դրական վարքագծի զարգացմանը։ Նյութը նաև ուսումնասիրում է բարոյական կրթության ազդեցությունը անձի սոցիալականացման, միջանձնային հարաբերությունների կառուցման և հասարակական կյանքում ակտիվ ու գիտակից մասնակցության վրա։ Ներկայացվում են բարոյական դաստիարակության կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները, ինչպես նաև այն մարտահրավերները, որոնք կարող են առաջանալ արժեքների փոխանցման և բարոյական գիտակցության ձևավորման գործընթացում։ Բովանդակությունը նպաստում է բարոյական դաստիարակության նշանակության խորքային ըմբռնմանը և կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսանողների, ծնողների, հետազոտողների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են անձի արժեքային և բարոյական զարգացման հիմնախնդիրներով։
Updated: 2026-10-23