Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Գրադարանը ընթերցողին: (Մեթոդական ցուցումներ)

    Աշխատությունը մեթոդական ցուցումների բնույթ ունեցող նյութ է, որը նվիրված է գրադարանի և ընթերցողի միջև արդյունավետ փոխհարաբերությունների ձևավորմանն ու գրադարանային սպասարկման կատարելագործմանը։ Այն անդրադառնում է ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքներին, նրանց հետաքրքրությունների և պահանջների ուսումնասիրմանը, համապատասխան գրականության ընտրությանն ու ընթերցանության գործընթացի խթանմանը։ Մեթոդական ցուցումներում կարևոր տեղ է հատկացվում ընթերցողի անհատական առանձնահատկությունների, տարիքային և մասնագիտական հետաքրքրությունների հաշվառմանը, ինչպես նաև տարբեր խմբերի հետ աշխատանքի համապատասխան ձևերի ընտրությանը։ Քննարկվում են գրադարանային սպասարկման ընթացքում կիրառվող զրույցների, խորհրդատվությունների, գրականության ցուցադրությունների, թեմատիկ միջոցառումների, ընթերցանության քննարկումների և այլ մեթոդների կազմակերպման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևորում է գրադարանավարի մասնագիտական դերը՝ որպես ընթերցողին անհրաժեշտ տեղեկատվության և գրականության ընտրության հարցում ուղղորդող, նրա ընթերցողական հետաքրքրությունները բացահայտող և մշակութային-կրթական պահանջները բավարարող մասնագետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը, գրքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի զարգացմանը և գրադարանի ծառայությունների առավել նպատակային օգտագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին և գրադարանային ոլորտի մասնագետներին՝ ընթերցողների սպասարկման որակը բարձրացնելու, աշխատանքի արդյունավետ ձևեր ընտրելու և գրադարանային միջավայրը ընթերցողի կարիքներին ավելի համապատասխան դարձնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է գրադարանը որպես ոչ միայն գրքերի և տեղեկատվության տրամադրման, այլև ընթերցողի կրթական, մշակութային և մտավոր զարգացմանը նպաստող հաստատություն։

    Updated: 2026-09-05
    Գրադարանը ընթերցողին: (Մեթոդական ցուցումներ)
    Online

    Linguistics

    Հայերեն-ֆրանսերեն և ֆրանսերեն-հայերեն բառարան

    Այս երկլեզու բառարանը ներառում է հայերեն-ֆրանսերեն և ֆրանսերեն-հայերեն բառային բաժիններ՝ հնարավորություն տալով երկու լեզուների բառապաշարը համադրելու և դրանց միջև համապատասխանություններ գտնելու։ Այն նախատեսված է հայերեն և ֆրանսերեն լեզուներով հաղորդակցվող ընթերցողների, թարգմանիչների, լեզու սովորողների և գրավոր նյութերի հետ աշխատող անձանց համար։ Բառարանի երկուղղված կառուցվածքը թույլ է տալիս ինչպես հայերեն բառերի ֆրանսերեն համարժեքները գտնել, այնպես էլ ֆրանսերեն բառերի հայերեն նշանակությունները պարզել։ Այսպիսի բառարանները կարևոր նշանակություն ունեն լեզուների ուսուցման, թարգմանական աշխատանքի, բառապաշարի հարստացման և միջլեզվական հաղորդակցության զարգացման գործում։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ բառարանագրության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է հայերենի և եվրոպական լեզուների միջև լեզվական ու մշակութային կապերի ամրապնդման գործընթացը։ Այն նաև վկայում է ֆրանսերենի նկատմամբ հայ ընթերցողների հետաքրքրության և ֆրանսալեզու գրականության ու գիտելիքի հասանելիությունն ընդլայնելու ձգտման մասին։ Բառարանը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է հայերեն և ֆրանսերեն բառապաշարի պատմական համեմատության, թարգմանական ավանդույթների և հայ-ֆրանսիական մշակութային առնչությունների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-02
    Հայերեն-ֆրանսերեն և ֆրանսերեն-հայերեն բառարան
    Online

    Psychology

    Հիմնային պահանջմունքների և անձնային հատկությունների համահարաբերակցման առանձնահատկությունները (մանկավարժական բուհ-ի ուսանողների օրինակով)

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հիմնային պահանջմունքների և անձնային հատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ մանկավարժական բուհի ուսանողների օրինակով։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել, թե անձի տարբեր հատկություններն ինչպես են կապված անվտանգության, սոցիալական շփման, ընդունված լինելու և ինքնադրսևորման պահանջմունքների արտահայտվածության հետ։ Թեման հիմնված է այն մոտեցման վրա, որ պահանջմունքները անձի հոգեբանական կառուցվածքից մեկուսացված երևույթներ չեն, այլ փոխներգործում են անձնային այլ բաղադրիչների հետ և կարող են ազդել մարդու վարքի, սոցիալական հարմարման և ինքնադրսևորման ձևերի վրա։ Աշխատանքի էմպիրիկ ուսումնասիրությանը մասնակցել են Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ-ի երկրորդ կուրսի 139 ուսանողներ։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվել են հիմնային պահանջմունքների բավարարվածության աստիճանի ախտորոշման մեթոդիկա և Ռ. Կետտելի 16-գործոնային անձնային հարցարանը, իսկ պահանջմունքների և անձնային հատկությունների փոխհարաբերությունները գնահատվել են Սպիրմենի կարգային համահարաբերակցության մեթոդով։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են սոցիալական, ընդունված լինելու, անվտանգության և ինքնադրսևորման պահանջմունքների ու տարբեր անձնային գործոնների միջև առկա կապերը՝ փորձելով առանձնացնել այն հատկությունները, որոնք առավել նշանակալի դեր ունեն պահանջմունքների դրսևորման և դրանց բավարարման միջոցների ընտրության գործընթացում։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ տարբեր պահանջմունքների դրսևորումները կապված են Կետտելի անձնային գործոնների տարբեր համակցությունների հետ, իսկ որոշ գործոններ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն մի քանի պահանջմունքների դեպքում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես ապագա մանկավարժների անձնային զարգացման տեսանկյունից, քանի որ ուսանողի պահանջմունքային համակարգի և անձնային առանձնահատկությունների փոխկապակցվածության ըմբռնումը կարող է նպաստել նրա սոցիալական հարմարմանը, մասնագիտական ինքնադրսևորմանը և անձնային ներուժի բացահայտմանը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել ընդհանուր և կրթական հոգեբանության, մանկավարժական հոգեբանության, ուսանողների անձնային զարգացման և մասնագիտական պատրաստվածության ուսումնասիրություններում։

    Updated: 2026-09-11
    Հիմնային պահանջմունքների և անձնային հատկությունների համահարաբերակցման առանձնահատկությունները (մանկավարժական բուհ-ի ուսանողների օրինակով)
    Online

    Biology

    ժամանակակից հայերի գենետիկական բազմազանությունը ըստ քրոմոսոմի, միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ի և աուտոսոմների մարկերների

    Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է ժամանակակից հայ բնակչության գենետիկական բազմազանությունը՝ համադրելով երեք հիմնական գենետիկական աղբյուրների տվյալները՝ Y-քրոմոսոմային մարկերները, միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ն և աուտոսոմային մարկերները։ Վերլուծությունը թույլ է տալիս վերականգնել ինչպես հայրական, այնպես էլ մայրական գծերով ժառանգվող գենետիկական պատկերները, ինչպես նաև ընդհանուր պոպուլյացիոն կառուցվածքը՝ ցույց տալով Հայաստանի բնակչության ներքին գենետիկական հոմոգենության աստիճանը և տարածաշրջանային տարբերությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են հապլոգրուպների տարածվածությունը, դրանց պատմական ձևավորման հնարավոր սցենարները, ինչպես նաև համեմատական տվյալներ հարևան և ավելի հեռավոր պոպուլյացիաների հետ՝ ընդգծելով Կովկասի տարածաշրջանի բարդ գենետիկական շերտավորումը։ Աուտոսոմային մարկերների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ընդհանուր ծագումնաբանական կապերը և միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը, մինչդեռ միտոքոնդրիալ և Y-քրոմոսոմային տվյալները օգնում են բացահայտել սեռական գծերով փոխանցվող պատմական դինամիկան։ Աշխատությունը կարևոր է մարդու գենետիկայի, պոպուլյացիոն կենսաբանության և մարդաբանության ոլորտների համար՝ ապահովելով համապարփակ պատկեր ժամանակակից հայերի գենետիկական կառուցվածքի վերաբերյալ։

    Updated: 2026-09-16
    ժամանակակից հայերի գենետիկական բազմազանությունը ըստ քրոմոսոմի, միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ի և աուտոսոմների մարկերների
    Online

    Psychology

    Психологические основы взаимодействий госслужащих в трудных конфликтогенных ситуациях

    Աշխատությունը նվիրված է պետական ծառայողների մասնագիտական գործունեության ընթացքում առաջացող բարդ և կոնֆլիկտածին իրավիճակներում միջանձնային փոխգործակցության հոգեբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում աշխատանքային կոնֆլիկտը դիտարկվում է որպես բազմագործոն սոցիալ-հոգեբանական երևույթ, որի առաջացման և զարգացման վրա կարող են ազդել կազմակերպական միջավայրը, մասնագիտական դերերի տարբերությունները, հաղորդակցական խոչընդոտները, շահերի անհամապատասխանությունը, պատասխանատվության բաշխումը և անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական ծառայության այն պայմաններին, որոնցում աշխատակիցները ստիպված են որոշումներ ընդունել բարձր պատասխանատվության, սահմանափակ ժամանակի, տեղեկատվական ծանրաբեռնվածության կամ հակասական պահանջների պայմաններում։ Քննվում են անձի հուզական կայունությունը, ինքնատիրապետումը, սթրեսակայունությունը, ապրումակցման կարողությունը, հաղորդակցական ճկունությունը և սեփական վարքագիծը վերահսկելու ունակությունը՝ որպես արդյունավետ փոխգործակցությունը պայմանավորող կարևոր հոգեբանական հատկանիշներ։ Ուսումնասիրվում են նաև կոնֆլիկտային իրավիճակներում կիրառվող վարքային ռազմավարությունները՝ համագործակցությունը, փոխզիջումը, մրցակցությունը, խուսափումը և հարմարվողականությունը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց կիրառման պայմաններին և միջանձնային հարաբերությունների վրա ունեցած հնարավոր ազդեցությանը։ Կարևորվում է հաղորդակցության դերը, մասնավորապես՝ ակտիվ լսելու, փաստարկված դիրքորոշում ներկայացնելու, դիմացինի տեսակետը հասկանալու և լարվածությունը նվազեցնող հաղորդակցական միջոցներ ընտրելու կարողությունը։ Սոցիալ-հոգեբանական տեսանկյունից դիտարկվում են պաշտոնական կարգավիճակի, ղեկավար-ենթակա հարաբերությունների, խմբային նորմերի, կազմակերպական մշակույթի և աշխատանքային կոլեկտիվում ձևավորված փոխադարձ վստահության ազդեցությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական սթրեսին և հուզական լարվածությանը, որոնք կարող են փոփոխել իրավիճակի ընկալումը, դժվարացնել արդյունավետ հաղորդակցությունը և մեծացնել հակասությունների սրման հավանականությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կոնֆլիկտների կանխարգելման հոգեբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ վաղ ազդակների ճանաչումը, հաղորդակցական խնդիրների բացահայտումը և կառուցողական բանակցությունների կազմակերպումը։ Անհատական ու կազմակերպական գործոնների համադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու պետական ծառայողների փոխգործակցության արդյունավետության պայմանների մասին։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ պետական ծառայողների մասնագիտական պատրաստման, հաղորդակցական և կոնֆլիկտաբանական կարողությունների զարգացման, թիմային աշխատանքի կատարելագործման և աշխատանքային միջավայրում կոնֆլիկտների կանխարգելման ծրագրերի մշակման համար։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սոցիալական և կազմակերպական հոգեբանության, կոնֆլիկտաբանության, պետական ծառայության կառավարման և աշխատանքի հոգեբանության ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-19
    Психологические основы взаимодействий госслужащих в трудных конфликтогенных ситуациях
    Online

    Economics

    Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման արդի հիմնախնդիրներն ու կատարելագործման ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման տնտեսական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ոլորտի գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Քննարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերը ազգային տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցային միջավայրի ձևավորման և տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության խթանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման պայմաններին, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությանը, ներդրումային հնարավորություններին, հարկային և վարչարարական կարգավորումներին, ինչպես նաև գործարար միջավայրի զարգացմանը խոչընդոտող գործոններին։ Ուսումնասիրվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության առանձնահատկությունները, կառավարման արդյունավետության բարձրացման մեխանիզմները, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման և արտադրողականության աճի հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական աջակցության ծրագրերին, արտոնյալ ֆինանսավորման գործիքներին, վարկավորման և երաշխիքային մեխանիզմներին, ինչպես նաև ձեռնարկատիրության զարգացման միջազգային փորձի կիրառելիությանը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Կարևորվում են գործարար կրթության, մասնագիտական կարողությունների զարգացման, թվայնացման, շուկաների ընդլայնման և արտահանման հնարավորությունների բարելավման հարցերը։ Դիտարկվում են նաև մարզերում ձեռնարկատիրական ակտիվության խթանման, տնտեսական գործունեության տարածքային անհամաչափությունների մեղմման, ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման և կայուն զարգացման նախադրյալների ձևավորման ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ոլորտի զարգացման հիմնական ցուցանիշները, տնտեսական քաղաքականության գործիքների արդյունավետությունը և ձեռնարկատիրական միջավայրի կատարելագործման կազմակերպատնտեսական մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի տնտեսական զարգացման հնարավորությունների գնահատման, ձեռնարկատիրության խթանման մեխանիզմների կատարելագործման և փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի, բիզնեսի կառավարման մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-14
    Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման արդի հիմնախնդիրներն ու կատարելագործման ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում