Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1978, Փետրվար, թիվ 2)

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան պատկերազարդ ձեռագրերից մեկի ուսումնասիրությանը, որը ձևավորվել է քաղկեդոնական միջավայրում և կարևոր նյութ է հայ-բյուզանդական ու հայ-վրացական մշակութային փոխազդեցությունների հետազոտման համար։ Հեղինակը՝ Նիկողայոս Մառը, ձեռագրական հուշարձանը դիտարկում է ոչ միայն որպես մանրանկարչական արվեստի նմուշ, այլև որպես որոշակի էթնոդավանական միջավայրի պատմության և մշակույթի վկայություն։ Հետազոտության առանցքում հայ քաղկեդոնական համայնքների մշակութային առանձնահատկությունների բացահայտումն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես կարող էին հայկական լեզվական և ձեռագրական ավանդույթները համադրվել բյուզանդական ու վրացական եկեղեցական-գեղարվեստական ազդեցությունների հետ։ Հեղինակի ուշադրությունը գրավում է այն հանգամանքը, որ նման միջավայրերում հայերենը կարող էր պահպանել իր նշանակությունը եկեղեցական և մշակութային կյանքում՝ միաժամանակ փոխազդելով հարևան քրիստոնեական ավանդույթների հետ։ Պատկերազարդման համակարգը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մանրանկարների պատկերագրությունը, սրբերի ներկայացման ձևերը, գրությունների լեզուն և գեղարվեստական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Նման տարրերի համադրությունը կարևոր է ձեռագրի ստեղծման միջավայրի և մշակութային պատկանելության վերաբերյալ գիտական ենթադրությունների հիմնավորման համար։ Հետագա ուսումնասիրություններում այս նյութը կապվել է նաև 1313 թվականի հայկական Ավետարանի հետ, որտեղ հայկական տեքստը զուգակցվում է վրացերեն գրություններով ուղեկցվող պատկերների հետ, ինչը հետազոտողները դիտարկել են հայ քաղկեդոնական մշակութային միջավայրի բնորոշ դրսևորումներից մեկը։ Հուշարձանի քննությունը միաժամանակ նպաստում է միջնադարյան Հայաստանի կրոնական բազմազանության և տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների միջև մշակութային հաղորդակցության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև մանրանկարչության և եկեղեցական որմնանկարչության պատկերագրական ընդհանրությունների հարցը, քանի որ նման համեմատությունները կարող են ցույց տալ գեղարվեստական պատկերների տարածման և վերարտադրման ճանապարհները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հայ ձեռագրագիտության, արվեստաբանության, եկեղեցական պատմության և հայ-վրացական ու հայ-բյուզանդական մշակութային կապերի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով պատկերազարդ ձեռագիրը որպես միջնադարյան բազմաշերտ մշակութային փոխազդեցությունների արժեքավոր սկզբնաղբյուր։

Linguistics

Գիրքը հայերենի քերականության ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանն ուղղված աշխատություն է, որի նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել լեզվի կառուցվածքն ու գործածության կանոնները։ Այն պատկանում է հայերեն ուսումնական գրականության այն ավանդույթին, որի շրջանակում քերականական գիտելիքները ներկայացվում էին լեզվի ուսուցումը կազմակերպելու, գրագիտությունը զարգացնելու և գրավոր խոսքի ճիշտ կիրառությունը խթանելու նպատակով։ Նման աշխատություններում քերականական նյութը սովորաբար ընդգրկում է լեզվի հնչյունային և գրային համակարգը, բառերի կազմությունը, խոսքի մասերը, բառերի ձևափոխությունները, նախադասության կառուցվածքն ու շարահյուսական կապերը։ Այս գիտելիքները կարևոր են լեզվական երևույթները ճանաչելու, բառերի և նախադասությունների կառուցվածքը հասկանալու, ինչպես նաև գրավոր ու բանավոր խոսքը ճիշտ կազմելու համար։ Վերնագրում գործածված «նոր քերականություն» բնորոշումը կարող է արտահայտել քերականական նյութը նոր եղանակով ներկայացնելու կամ այն ժամանակի կրթական պահանջներին համապատասխան համակարգելու ձգտումը։ Այդուհանդերձ, աշխատության կոնկրետ բովանդակության և մեթոդի մասին ավելի որոշակի եզրակացություններ անելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել դրա ներքին կառուցվածքը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերենի դասավանդման պատմության, հայագիտական գրականության և 19-րդ դարի հայկական կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արժեքավոր է հայերեն քերականական տերմինաբանության ձևավորման, ուսումնական ձեռնարկների զարգացման և լեզվական գիտելիքների փոխանցման պատմական եղանակների հետազոտության տեսանկյունից։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնական ռեսուրսների պետական կառավարման իրավական կարգավորման տեսական, օրենսդրական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բնական ռեսուրսների իրավական կարգավիճակը, դրանց օգտագործման, պահպանության և վերականգնման սկզբունքները, ինչպես նաև պետության դերը բնական հարստությունների արդյունավետ և պատասխանատու կառավարման ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողային, ջրային, անտառային, ընդերքային և այլ բնական ռեսուրսների կառավարման իրավական հիմքերին, պետական լիազոր մարմինների իրավասություններին, վերահսկողության մեխանիզմներին և բնօգտագործման հարաբերությունների կարգավորման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բնական ռեսուրսների օգտագործման թույլտվությունների տրամադրման, լիցենզավորման, բնապահպանական սահմանափակումների կիրառման, իրավական պատասխանատվության և պետական վերահսկողության իրականացման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում բնապահպանական օրենսդրության կատարելագործման հնարավորություններին, պետական և մասնավոր շահերի հավասարակշռմանը, հանրային մասնակցության ապահովմանը և բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտում թափանցիկության ու հաշվետվողականության բարձրացմանը։ Կարևորվում են կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրումը, միջազգային բնապահպանական պարտավորությունների և ազգային օրենսդրության փոխհարաբերությունները, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսական ու իրավական երաշխիքների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, բնապահպանության մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների շարժողական պատրաստության մարզական ուղղվածության մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են շարժողական ունակությունների զարգացման տեսական հիմքերը, տարիքային առանձնահատկությունները և ֆիզիկական պատրաստության հիմնական բաղադրիչները՝ ուժ, արագություն, դիմացկունություն, ճկունություն և կոորդինացիա։ Հեղինակը վերլուծում է մարզական ուղղվածությամբ ֆիզիկական դաստիարակության կազմակերպման սկզբունքները դպրոցական կրթական համակարգում՝ ընդգծելով ուսումնական ծրագրերի և մարզական բեռնվածության ճիշտ համադրության անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև մարզման մեթոդները՝ խաղային վարժություններ, շրջանային մարզումներ, ինտերվալային բեռնվածություն և անհատականացված մոտեցումներ, որոնք նպաստում են սովորողների շարժողական կարողությունների արդյունավետ զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում առողջության պահպանմանը, գերծանրաբեռնվածության կանխարգելմանը և շարժողական ակտիվության երկարաժամկետ խթանմանը։ Գիրքը նախատեսված է ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչների, մարզիչների, մանկավարժների, սպորտային մասնագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և գործնական լուծումներ դպրոցականների մարզական պատրաստության արդյունավետ կազմակերպման համար։

Mathematics

Գիրքը նվիրված է գրաֆների տեսության հիմնարար խնդիրներից մեկի՝ անկախության թվի (independence number) ուսումնասիրությանը՝ ընդհանրացված ցիկլերի ուժեղ արտադրյալի կառուցվածքում։ Աշխատությունում մանրամասն ներկայացվում են գրաֆների կոմբինատոր հատկությունները և դրանց փոխազդեցությունը այն դեպքում, երբ սկզբնական պարզ կառուցվածքներից՝ ցիկլերից, ձևավորվում են ավելի բարդ կոմպոզիտային գրաֆներ ուժեղ արտադրյալի միջոցով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է փոխվում անկախ գագաթների առավելագույն բազմության չափը նման արտադրյալ գրաֆներում և ինչ կառուցվածքային օրինաչափություններ են ազդում այդ մեծության վրա։ Քննարկվում են տարբեր տեսական մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս կապ հաստատել սկզբնական գրաֆների պարամետրերի և ստացված բարդ համակարգի հատկությունների միջև՝ ընդգծելով կոմբինատոր օպտիմալացման և դիսկրետ մաթեմատիկայի մեթոդների կիրառումը։ Աշխատությունում ներկայացվում են ուժեղ արտադրյալի ձևավորման սկզբունքները, ցիկլային գրաֆների համադրության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև անկախ բազմությունների կառուցման ալգորիթմական և տեսական մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանային գնահատականներին, վերին և ստորին սահմանների ստացման մեթոդներին, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ հնարավոր է ստանալ ճշգրիտ արդյունքներ կամ ասիմպտոտիկ գնահատումներ։ Գիրքը ներառում է ինչպես ապացուցողական տեսական նյութ, այնպես էլ կառուցողական օրինակներ, որոնք օգնում են ավելի լավ հասկանալ ուսումնասիրվող կառուցվածքների վարքագիծը։ Աշխատությունը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, գրաֆների տեսության և կոմբինատորիկայի ոլորտի հետազոտողների, ասպիրանտների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար՝ նպաստելով դիսկրետ մաթեմատիկայի և գրաֆային օպերացիաների խորացված ուսումնասիրությանը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ինտեգրալ սխեմաների մուտքային և ելքային հանգույցների էլեկտրական բնութագրերի կայունացման միջոցների մշակմանն ու հետազոտմանը՝ հաշվի առնելով կիսահաղորդչային տարրերի պարամետրերի փոփոխականությունը և շահագործման տարբեր պայմանների ազդեցությունը։ Հետազոտության կենտրոնում մուտք/ելք հանգույցների հուսալի և կանխատեսելի աշխատանքի ապահովման խնդիրն է, քանի որ հենց այդ հանգույցներն են իրականացնում ինտեգրալ սխեմայի և արտաքին էլեկտրոնային միջավայրի միջև ազդանշանների փոխանցումը։ Քննվում են այն հիմնական գործոնները, որոնք կարող են հանգեցնել էլեկտրական պարամետրերի շեղումների՝ տեխնոլոգիական գործընթացների տատանումները, սնուցման լարման փոփոխությունները, ջերմաստիճանային ազդեցությունները, տարրերի պարամետրերի ցրվածությունը և բեռնվածության պայմանների տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մուտքային և ելքային ազդանշանների մակարդակների, շեմային բնութագրերի, փոխանցման հատկությունների և աշխատանքային կայունության պահպանմանը։ Դիտարկվում են սխեմատեխնիկական և կառուցվածքային մոտեցումներ, որոնց կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել հանգույցների զգայունությունը արտաքին և ներքին անկայունացնող գործոնների նկատմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել համապատասխան հանգույցների մաթեմատիկական և սխեմատեխնիկական մոդելավորում, տարբեր լուծումների համեմատական գնահատում և դրանց արդյունավետության ուսումնասիրություն տարբեր աշխատանքային պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պարամետրական կայունության խնդիրը, որը կապված է ինտեգրալ սխեմաների արտադրության ժամանակ առաջացող տեխնոլոգիական շեղումների պայմաններում պահանջվող բնութագրերի պահպանման հետ։ Ուսումնասիրվում է նաև ջերմաստիճանային կայունությունը և դրա ազդեցությունը կիսահաղորդչային տարրերի ու ամբողջ մուտք/ելք համակարգի աշխատանքի վրա։ Մշակվող միջոցների գնահատման ժամանակ կարող են հաշվի առնվել արագագործությունը, էներգասպառումը, սխեմայի զբաղեցրած մակերեսը, բեռնունակությունը և ընդհանուր հուսալիությունը, քանի որ մեկ բնութագրի բարելավումը կարող է կապված լինել մյուս պարամետրերի փոփոխության հետ։ Տեսական հաշվարկների և մոդելավորման արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս որոշելու տարբեր կայունացման մոտեցումների կիրառելիության սահմանները և ընտրելու համապատասխան լուծումներ ինտեգրալ սխեմաների նախագծման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միկրոէլեկտրոնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի ֆիզիկայի, սխեմատեխնիկայի և ինտեգրալ սխեմաների նախագծման մոտեցումները՝ ուղղված մուտք/ելք հանգույցների պարամետրական կայունության, աշխատանքային հուսալիության և արտաքին պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ դիմակայունության բարձրացմանը։