Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1978, Փետրվար, թիվ 2)

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է գոտկասրբանային հատվածի տարբեր ախտահարումներ ունեցող հիվանդների նյարդավիրաբուժական օգնության նվազ ինվազիվ մոտեցումների կլինիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն ժամանակակից մեթոդներն են, որոնց նպատակն է անհրաժեշտ վիրաբուժական արդյունքը ապահովել հնարավորինս սահմանափակ միջամտությամբ և շրջակա առողջ հյուսվածքների նվազ վնասմամբ։ Գոտկասրբանային հատվածի ախտահարումները կարող են ուղեկցվել ցավային, շարժողական և նյարդաբանական տարբեր խանգարումներով, ուստի բուժման ռազմավարության ընտրության համար կարևոր նշանակություն ունեն հիվանդի կլինիկական վիճակի, ախտահարման բնույթի և պատկերային հետազոտությունների համալիր գնահատումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիվանդների ընտրության չափանիշներին և տարբեր կլինիկական իրավիճակներում նվազ ինվազիվ նյարդավիրաբուժական մոտեցումների կիրառելիության գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել բուժման արդյունքները՝ դիտարկելով նյարդաբանական ախտանշանների փոփոխությունը, ցավային համախտանիշի նվազումը, շարժունակության վերականգնումը, հիվանդանոցային հսկողության տևողությունը և հետագա վերականգնման ընթացքը։ Կարևորվում է նաև միջամտությունների անվտանգության գնահատումը և հետվիրահատական բարդությունների ընդհանուր վերլուծությունը՝ տարբեր մեթոդների առավելություններն ու սահմանափակումները պարզաբանելու նպատակով։ Նվազ ինվազիվ մոտեցումների ուսումնասիրությունը կապված է նաև ժամանակակից պատկերային և տեխնիկական միջոցների զարգացման հետ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել վիրաբուժական գործողությունների ճշգրտությունն ու վերահսկելիությունը։ Միաժամանակ աշխատանքում կարող է ընդգծվել, որ բուժման արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն ընտրված վիրաբուժական մեթոդով, այլև նախավիրահատական գնահատման, համապատասխան կլինիկական ցուցումների, հետվիրահատական հսկողության և վերականգնողական միջոցառումների համադրմամբ։ Երկարաժամկետ արդյունքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բուժման կայունությունը, հիվանդների ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները և կյանքի որակի հետ կապված ցուցանիշները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդավիրաբուժության, ողնաշարի վիրաբուժության, նյարդաբանության և բժշկական պատկերավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել գոտկասրբանային հատվածի ախտահարումների դեպքում նվազ ինվազիվ բուժման հնարավորությունները և դրա կլինիկական արդյունավետության հիմնական գործոնները։

Биология

Պրոկարիոտ բջիջը կենսաբանական բջջի պարզագույն ձևերից է, որը բնորոշ է բակտերիաներին և արխեաներին, և առանձնանում է նրանով, որ չունի ձևավորված կորիզ և թաղանթով պատված օրգանոիդներ, իսկ նրա գենետիկական նյութը գտնվում է ցիտոպլազմայում՝ սովորաբար օղակաձև ԴՆԹ-ի տեսքով՝ նուկլեոիդ կոչվող հատվածում։ Այս բջիջները կառուցվածքային առումով ավելի պարզ են, քան էուկարիոտները, սակայն ունեն բարձր հարմարվողականություն և արագ բազմանալու ունակություն, ինչը թույլ է տալիս նրանց գոյատևել բազմազան և հաճախ ծայրահեղ միջավայրերում։ Պրոկարիոտների բջջապատը հաճախ կազմված է պեպտիդոգլիկանից (բակտերիաների դեպքում), որը ապահովում է ձևի պահպանում և պաշտպանություն արտաքին ազդեցություններից, իսկ արխեաների մոտ այն կարող է ունենալ այլ քիմիական կառուցվածք։ Չնայած պարզությանը, պրոկարիոտ բջիջը ունի կենսագործունեության համար անհրաժեշտ բոլոր հիմնական գործընթացները՝ էներգիայի արտադրություն, սպիտակուցների սինթեզ ռիբոսոմների միջոցով և նյութափոխանակություն, որոնք իրականացվում են ցիտոպլազմայում և բջջաթաղանթի վրա գտնվող համակարգերի միջոցով։ Դրանք կարող են լինել ինչպես ինքնուրույն սնվող (աուտոտրոֆ), այնպես էլ օրգանական նյութերից օգտվող (հետերոտրոֆ), և մեծ դեր ունեն էկոհամակարգերում նյութերի շրջանառության, քայքայման և կենսաերկրաքիմիական գործընթացների ապահովման մեջ, ինչպես նաև մարդու կյանքում՝ թե օգտակար, թե հիվանդածին ձևերով։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գինեգործական գործարանների ճարտարապետական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանց ձևավորման, կառուցվածքային կազմակերպման և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների հիմնական բնութագրերը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են գինեգործական արտադրության համար նախատեսված շենքերի հատակագծային և ծավալատարածական լուծումները, արտադրական տարածքների կազմակերպումը, շինարարական նյութերի և կառուցվածքային համակարգերի կիրառությունը, ինչպես նաև գործարանների տեղադրության կապը բնական և քաղաքաշինական միջավայրի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գինեգործական ավանդույթների և արդյունաբերական ճարտարապետության փոխկապակցվածությանը, քանի որ արտադրական շինությունները հաճախ արտացոլում են ինչպես տեխնոլոգիական պահանջները, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանի ճարտարապետական մտածողությունը։ Քննարկվում են գործարանների արտաքին և ներքին հարդարման առանձնահատկությունները, ճակատների ձևավորման սկզբունքները, արտադրական և վարչական հատվածների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև շենքերի գործառութային կառուցվածքի ազդեցությունը դրանց ճարտարապետական կերպարի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է նաև պատմաճարտարապետական տեսանկյունից, քանի որ գինեգործական գործարանները Հայաստանի արդյունաբերական և մշակութային ժառանգության մի մասն են և կարող են արտացոլել տարբեր ժամանակաշրջանների տնտեսական, տեխնոլոգիական և ճարտարապետական զարգացումները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել արժեքավոր արտադրական կառույցների պահպանության, վերականգնման և ժամանակակից օգտագործման հնարավորությունների գնահատմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինարարների, արվեստաբանների, մշակութային ժառանգության մասնագետների, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Литература

Այն ընթերցողին ուղղորդում է դեպի մարդու անձնական փորձառության, ապրումների և արտաքին կամ ներքին սահմանափակումների մասին գրական անդրադարձի հնարավորությունը։ Բանտի պատկերը գրականության մեջ հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ֆիզիկական մեկուսացման վայր, այլև որպես խորհրդանիշ՝ արտահայտելով անազատություն, տառապանք, կարոտ, հուսահատություն կամ ազատության ձգտում։ Միևնույն ժամանակ, միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության ժանրը, սյուժեն կամ հեղինակի ներկայացրած կոնկրետ գաղափարները։ Այդ պատճառով վերնագիրը պահպանվում է իր սկզբնական ձևին մոտ՝ առանց բովանդակության վերաբերյալ չհիմնավորված եզրակացությունների։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ գրականության և Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի գրական ճաշակի, թեմատիկ հետաքրքրությունների և հայերեն տպագիր ժառանգության միավոր, որի ամբողջական գնահատման համար անհրաժեշտ է նաև բնագրի ուսումնասիրությունը։

Религия

Գիրքը ներկայացնում է հոգևոր և բարոյական դաստիարակությանն ուղղված աշխատություն, որտեղ մարդու ներքին կյանքի բարելավումը խորհրդանշորեն համեմատվում է բժշկության հետ։ «Հոգևոր բժշկարան» բնորոշումը մատնանշում է այն գաղափարը, որ հոգևոր ուսմունքը, բարոյական խրատը և հավատքի սկզբունքները կարող են օգնել մարդուն հաղթահարելու ներքին հակասությունները, շտկելու վարքագիծը և հասնելու հոգեկան ու բարոյական հավասարակշռության։ Քրիստոնեական գրականության մեջ նման մոտեցումը հաճախ արտահայտվում է հոգևոր հիվանդությունների և դրանց բուժման այլաբանական համեմատությամբ․ սխալները, մեղքերը և վնասակար սովորությունները ներկայացվում են որպես մարդու ներքին կյանքի խաթարումներ, իսկ ապաշխարությունը, աղոթքը, առաքինությունը և ինքնաքննությունը՝ որպես վերականգնման ուղիներ։ Այսպիսի աշխատությունները նպատակ ունեն ընթերցողին ոչ միայն փոխանցելու կրոնական գիտելիքներ, այլև խրախուսելու դրանց կիրառությունը առօրյա կյանքում։ Հոգևոր բժշկության գաղափարը կապված է նաև ներողամտության, համբերության, խոնարհության, գթասրտության և սեփական վարքի նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի հետ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրոնական ու բարոյախոսական գրականության, քրիստոնեական դաստիարակության ավանդույթների և հոգևոր խորհրդատվության լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին հոգևոր ուսմունքները ներկայացվում բժշկության հետ համեմատվող պատկերավոր ձևերով՝ հավատացյալի ներքին վերափոխումը բացատրելու և բարոյական կատարելագործումը խրախուսելու նպատակով։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Սերգեյ Եսենինի բանաստեղծական ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների լեզվական, ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն միջոցների վրա, որոնց օգնությամբ հայ թարգմանիչները վերարտադրել են ռուս բանաստեղծի ինքնատիպ լեզուն, քնարական հնչերանգը, պատկերային համակարգը, ժողովրդախոսակցական տարրերը, հուզական արտահայտչականությունը և չափածոյի երաժշտականությունը։ Քննության են առնվում բնագրի և հայերեն տարբերակների բառապաշարային, քերականական ու ոճական համապատասխանությունները՝ բացահայտելով այն փոփոխությունները, որոնք պայմանավորված են ռուսերենի և հայերենի կառուցվածքային տարբերություններով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բառերի ընտրությանը, դարձվածքների, փոխաբերությունների, մակդիրների, համեմատությունների և խորհրդանշական պատկերների փոխանցմանը, քանի որ դրանք էական դեր ունեն բանաստեղծական աշխարհի և հեղինակային անհատական ոճի պահպանման գործում։ Ուսումնասիրվում է նաև բնության պատկերների, գյուղական կյանքի, մարդու ներաշխարհի և զգացմունքային ապրումների լեզվական արտահայտությունը հայերեն թարգմանություններում։ Կարևորվում է բանաստեղծական տեքստի ձևային կազմակերպումը՝ չափը, ռիթմը, հանգը, հնչյունական կրկնությունները և խոսքի մեղեդայնությունը, ինչպես նաև այն փոխզիջումները, որոնց թարգմանիչը կարող է դիմել բովանդակային ճշգրտությունն ու գեղարվեստական ամբողջականությունը համատեղ պահպանելու նպատակով։ Համեմատական վերլուծության միջոցով դիտարկվում է, թե նույն ստեղծագործության տարբեր հայերեն թարգմանություններում ինչպես են լուծվել բառային և ոճական խնդիրները, ինչպիսի լեզվական տարբերակներ են ընտրվել և որքանով է պահպանվել բնագրի ընդհանուր տրամադրությունն ու հեղինակային խոսքի առանձնահատկությունը։ Առանձին նշանակություն ունի ռուսական ազգային և մշակութային իրողությունների հայերեն փոխանցման խնդիրը, երբ անհրաժեշտ է միաժամանակ ապահովել բնագրի իմաստային բովանդակությունը և հայ ընթերցողի համար տեքստի բնական ու հասկանալի հնչողությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև թարգմանչի անհատական ոճի ազդեցությանը, քանի որ յուրաքանչյուր թարգմանություն կարող է պարունակել մեկնաբանական որոշակի շերտ և արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ գրական լեզվի առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել թարգմանությունների դերը ռուս բանաստեղծի ստեղծագործական ժառանգությունը հայ ընթերցողին ներկայացնելու և հայ-ռուսական գրական փոխառնչությունները զարգացնելու գործում։ Միաժամանակ նյութը կարևոր է հայերեն բանաստեղծական թարգմանության լեզվի զարգացման պատմությունը և տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառված թարգմանական սկզբունքները հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել թարգմանագիտության, հայոց լեզվի ոճաբանության, ռուս և հայ գրականությունների, պոետիկայի ու համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։