Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги юным. Информационный указатель (1978, Նոյեմբեր, թիվ 11)

Informatics

Գիրքը նվիրված է հատուկ նշանակության կառավարման ավտոմատացված համակարգերում ստուգող իմիտացիոն համակարգերի հետազոտման և մշակման տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է բարդ կառավարման համակարգերի նախագծման, մոդելավորման, փորձարկման և հուսալիության գնահատման ժամանակակից մոտեցումները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են իմիտացիոն մոդելների ստեղծման սկզբունքները, դրանց կիրառման մեթոդները ավտոմատացված կառավարման համակարգերի ստուգման գործընթացում, ինչպես նաև համակարգերի ֆունկցիոնալության, կայունության և արդյունավետության գնահատման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հատուկ նշանակության համակարգերի նկատմամբ ներկայացվող բարձր պահանջներին, այդ թվում՝ աշխատանքի հուսալիությանը, արագագործությանը, ճշգրտությանը և հնարավոր խափանումների հայտնաբերման մեխանիզմներին։ Գիրքը ներկայացնում է մաթեմատիկական մոդելավորման, ծրագրային ապահովման և փորձարկման գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ավտոմատացված համակարգերի նախագծման և շահագործման արդյունավետությունը։ Աշխատանքը նախատեսված է ավտոմատացման, կառավարման համակարգերի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և համակարգային ինժեներիայի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Սյունիքի վանական կալվածատիրության ձևավորմանն ու զարգացմանը IX–XIII դարերում՝ միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական, հասարակական և եկեղեցական պատմության կարևոր ժամանակաշրջանում։ Վանական կալվածատիրությունը միջնադարյան հասարակության հողատիրական հարաբերությունների նշանակալի բաղադրիչներից էր, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու եկեղեցական հաստատությունների տնտեսական հիմքերը, հողային սեփականության ձևերը և վանքերի տեղն ու դերը հասարակական կյանքում։ Հետազոտության թեման առնչվում է Սյունիքի վանքերի նյութական ապահովվածությանը, նրանց տնօրինության տակ գտնվող հողային և այլ ունեցվածքին, կալվածքների կառավարման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև վանական հաստատությունների ու տեղական իշխանական կառույցների միջև ձևավորված հարաբերություններին։ IX–XIII դարերի ժամանակահատվածի ուսումնասիրությունը կարևոր է տարածաշրջանում հողատիրական համակարգի զարգացման, տնտեսական ռեսուրսների բաշխման և միջնադարյան հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Սյունիքի վանքերը կարևոր դեր են ունեցել ոչ միայն հոգևոր և կրոնական կյանքում, այլև կրթության, ձեռագրական մշակույթի, շինարարության և մշակութային արժեքների պահպանման գործում, իսկ նրանց տնտեսական հնարավորությունները նպաստել են այդ գործունեության իրականացմանը։ Վանական կալվածատիրության պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու միջնադարյան Սյունիքի սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի, եկեղեցական հաստատությունների ազդեցության և հայկական պատմական ժառանգության ձևավորման պայմանների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ պատմաբաններին, միջնադարյան Հայաստանի և Սյունիքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, եկեղեցու պատմության մասնագետներին, տնտեսական պատմությամբ հետաքրքրվողներին, ինչպես նաև պատմության և հայագիտության ուսանողներին։

History

Աշխատությունը նվիրված է XIV–XV դարերում Արևելյան Ղրիմում ձևավորված և գործած հայկական հոգևոր ու մշակութային կենտրոնների պատմության, գործունեության և հայ համայնքների կյանքում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում միջնադարյան Ղրիմի հայկական գաղթավայրերն են, որտեղ եկեղեցիները, վանքերը և դրանց շուրջ ձևավորված կրթական ու գրչության կենտրոնները կարևոր դեր էին կատարում ազգային, կրոնական և մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Քննվում են հայ բնակչության հաստատման պատմական պայմանները, համայնքների տարածքային տեղաբաշխումը և դրանց կապերը Սևծովյան տարածաշրջանի առևտրական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հոգևոր հաստատությունների գործունեությանը՝ որպես ոչ միայն կրոնական կյանքի, այլև կրթության, ձեռագրական մշակույթի, գրականության և արվեստի զարգացման կենտրոնների։ Ուսումնասիրվում է հոգևորականների, գրիչների, մանրանկարիչների և այլ մշակութային գործիչների գործունեությունը, որոնց շնորհիվ ստեղծվում, ընդօրինակվում և պահպանվում էին հայկական ձեռագրեր ու եկեղեցական գրականություն։ Ձեռագրերի հիշատակարանները, վիմագրական արձանագրությունները և այլ սկզբնաղբյուրներ կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում համայնքների ներքին կյանքի, նվիրատուների, հոգևոր առաջնորդների և մշակութային կապերի վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական ճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրությունը՝ եկեղեցիների, վանական համալիրների և այլ կառույցների կառուցվածքային ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների դիտարկմամբ։ Քննվում են նաև Արևելյան Ղրիմի հայկական կենտրոնների կապերը Հայաստանի, Կիլիկիայի և հայկական այլ գաղթավայրերի հետ, որոնց միջոցով իրականացվում էին մարդկանց, ձեռագրերի, գաղափարների և մշակութային ավանդույթների փոխանակումներ։ Տարածաշրջանի բազմազգ միջավայրը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հայ համայնքների փոխհարաբերությունները հարևան ժողովուրդների և տարբեր կրոնական ու առևտրական խմբերի հետ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայկական սփյուռքի միջնադարյան պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին հայրենիքից դուրս ձևավորված համայնքները ստեղծում կայուն հաստատություններ և պահպանում մշակութային շարունակականությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, ձեռագրագիտության, վիմագրության, արվեստի պատմության և եկեղեցական պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Արևելյան Ղրիմի հայկական կենտրոնները որպես միջնադարյան հայ մշակույթի կարևոր օջախներ։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է փափուկ պանրի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման գիտական ու գործնական հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են կաթի՝ որպես հիմնական հումքի ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և տեխնոլոգիական հատկությունները, պանրի արտադրության ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունները, ինչպես նաև պատրաստի արտադրանքի որակի ձևավորման հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթի նախնական մշակման, մակարդման, կաթնաշոռային զանգվածի ձևավորման, շիճուկի հեռացման, աղադրման և հասունացման գործընթացների տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են կաթնաթթվային մանրէների, ֆերմենտային պատրաստուկների, ջերմաստիճանային ռեժիմների և արտադրական պայմանների ազդեցությունը պանրի կառուցվածքի, համի, բույրի, խոնավության և պահպանման կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում արտադրական գործընթացների օպտիմալացման, հումքի արդյունավետ օգտագործման, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցման և պատրաստի արտադրանքի սննդային ու զգայորոշական հատկությունների բարելավման հնարավորություններին։ Կարևորվում են սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանումը, մանրէաբանական վերահսկողությունը, արտադրանքի որակի գնահատման մեթոդները և պահպանման ժամկետի վրա ազդող գործոնների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են ժամանակակից սարքավորումների, նորարարական տեխնոլոգիական լուծումների և արտադրության կառավարման արդյունավետ մոտեցումների կիրառման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սննդի տեխնոլոգների, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետների, կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, սննդամթերքի որակի վերահսկման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Մատենագիտական բնույթի այս պարբերական հրատարակությունը համակարգված տեղեկություններ է ներկայացնում Հայաստանի Հանրապետությունում և սփյուռքում լույս տեսնող տպագիր նյութերի վերաբերյալ։ Այն ներառում է գրքերի, թերթերում և ամսագրերում հրապարակված հոդվածների, պարբերական ու շարունակվող հրատարակությունների նյութերի, գրախոսությունների, ատենախոսությունների սեղմագրերի և տպագիր այլ աշխատությունների մատենագիտական նկարագրություններ։ Նյութերը դասակարգվում և համակարգվում են՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով կողմնորոշվել տարբեր բնագավառների հրատարակությունների բազմազանության մեջ և գտնել անհրաժեշտ աղբյուրների վերաբերյալ հիմնական տվյալները։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի ազգային ընթացիկ մատենագիտության ձևավորման, տպագիր արտադրանքի հաշվառման և հայալեզու ու հայագիտական հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկատվության պահպանման համար։ Այն միաժամանակ նպաստում է տարբեր ժամանակաշրջանների հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրությանը և տպագիր ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգմանը։ Մատենագիտական տվյալները կարող են ծառայել որպես սկզբնաղբյուր գիտական, տեղեկատվական և գրադարանային աշխատանքների իրականացման ընթացքում։ Հրատարակությունը նախատեսված է մատենագետների, գրադարանագետների, հետազոտողների, ուսանողների և հայ տպագիր ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության սննդարդյունաբերության մեջ ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ մասնավորապես հացի, հացաբուլկեղենի և հրուշակեղենի արտադրության ոլորտների օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այս ոլորտներում ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները, արտադրական ներուժը, շուկայական միջավայրը, մրցակցային հարաբերությունները և զարգացման հնարավորությունները։ Սննդի արդյունաբերությունը Հայաստանի մշակող արդյունաբերության կարևորագույն և բազմապրոֆիլ ճյուղերից է, իսկ հացաբուլկեղենի ու հրուշակեղենի արտադրությունը դրա նշանակալի ուղղություններից են։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ձեռնարկությունների ստեղծման և ընդլայնման տնտեսական պայմանները, արտադրության կազմակերպման արդյունավետությունը, հումքի և նյութերի ապահովումը, տեխնոլոգիական հագեցվածությունը, արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորումը և գնային քաղաքականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության դերին, քանի որ հացի և հրուշակեղենի արտադրության ոլորտներում գործում են տարբեր չափերի արտադրողներ, իսկ արտադրության ճկուն կազմակերպումը, տեսականու արագ փոփոխությունը և սպառողական պահանջարկին համապատասխանեցումը կարևոր մրցակցային գործոններ են։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է շուկայի պահանջարկի և սպառողների նախասիրությունների վերլուծությունը, քանի որ արտադրողների մրցունակությունը մեծապես կախված է արտադրանքի որակից, տեսականու բազմազանությունից, գնից, փաթեթավորումից և վաճառքի կազմակերպումից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացմանը, էներգախնայող սարքավորումների ներդրմանը, նոր արտադրատեսակների մշակմանը և սննդային արժեքով բարելավված արտադրանքի ստեղծմանը։ Ժամանակակից հետազոտական ուղղություններից են ֆունկցիոնալ բաղադրիչներով հացաբուլկեղենի և ալրային հրուշակեղենի մշակումը, ինչը նոր հնարավորություններ է ստեղծում ոլորտի նորարարական ձեռնարկությունների համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արտադրանքի որակի և սննդամթերքի անվտանգության ապահովմանը, միջազգային չափանիշների ներդրմանը, սերտիֆիկացմանը և շուկայի ընդլայնմանը։ Հայաստանի արդյունաբերության զարգացման պետական մոտեցումներում սննդի արդյունաբերությունը դիտարկվում է որպես գերակա ուղղություն, որի զարգացման հիմնական նպատակներից են արտադրանքի որակի բարձրացումը, նոր շուկաներ մուտք գործելը, արտահանման ընդլայնումը, նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը և տեղական հումքի առավել խոր վերամշակումը։ Հետազոտությունը կարող է բացահայտել նաև ոլորտում ձեռնարկատիրության զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ ֆինանսական միջոցների սահմանափակ հասանելիությունը, արտադրական ծախսերի աճը, տեխնոլոգիական վերազինման անհրաժեշտությունը, շուկայավարման և լոգիստիկայի խնդիրները, մրցակցության պայմանները և արտահանման շուկաներ մուտք գործելու դժվարությունները։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել զարգացման այնպիսի հնարավորություններ, ինչպիսիք են հայկական ավանդական հացատեսակների և հրուշակեղենի արտադրության ընդլայնումը, նոր ապրանքանիշերի ստեղծումը, թվային մարքեթինգի կիրառումը, արտահանման աշխարհագրության ընդլայնումը և տեղական հումքի օգտագործման մեծացումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հացի և հրուշակեղենի արտադրության ոլորտում ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետության բարձրացման, մրցունակության ամրապնդման, նորարարությունների խթանման և կայուն զարգացման ուղղությունների մշակման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ձեռնարկատերերին, սննդարդյունաբերության մասնագետներին, բիզնեսի կառավարման և շուկայավարման ոլորտի հետազոտողներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։