Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1988, Август, №8)

Literature

James Joyceի «Dubliners» ժողովածուն համարվում է 20-րդ դարի մոդեռնիստական գրականության կարևոր սկիզբներից մեկը, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է Դուբլին քաղաքի բնակիչների առօրյան՝ բացահայտելով նրանց հոգեբանական փակվածությունը, սոցիալական սահմանափակումները և հոգևոր անշարժությունը․ ստեղծագործությունը բաղկացած է մի շարք պատմվածքներից, որոնք միասին ստեղծում են ամբողջական պատկեր մի քաղաքի մասին, որտեղ մարդիկ կարծես ապրում են «պարալիզի» վիճակում՝ չկարողանալով դուրս գալ իրենց միջավայրի, ավանդույթների և ներքին վախերի սահմաններից․ Ջոյսը հատուկ ուշադրություն է դարձնում սովորական մարդկանց կյանքի մանրուքներին՝ օգտագործելով ռեալիստական նկարագրություն, նուրբ հոգեբանական վերլուծություն և խորհրդանշական ենթատեքստ, ինչի միջոցով բացահայտում է մարդկային գոյության խորքային խնդիրները․ ժողովածուի պատմվածքներում հաճախ հանդիպում են մանկությունից դեպի հասունություն անցման դժվարությունները, սիրո անհաջող փորձերը և հիասթափության զգացումը, որոնք միասին ստեղծում են ընդհանուր գաղափար՝ Դուբլինը ոչ միայն քաղաք է, այլ նաև հոգեվիճակ․ Ջոյսի լեզուն պարզ է արտաքինում, սակայն խորքային մակարդակում լի է բազմաշերտ իմաստներով, որոնք պահանջում են ընթերցողից ակտիվ մեկնաբանում և խորհրդածություն․ «Դուբլինցիները» այսպիսով դառնում է ոչ միայն սոցիալական պատկեր, այլ նաև մարդու ներաշխարհի և հոգևոր կաթվածի ուսումնասիրություն, որը բացում է ճանապարհ մոդեռնիստական գրականության հետագա զարգացման համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է առնետի լյարդի արգինազ ֆերմենտի դարձելի ինակտիվացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ցածր pH-ի պայմաններում և ԷԴՏԱ-ի ազդեցությամբ։ Հետազոտության կենտրոնում արգինազի ֆերմենտային ակտիվության փոփոխություններն են տարբեր միջավայրային պայմաններում, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ֆերմենտի կառուցվածքային կայունության և կատալիտիկ հատկությունների վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է թթվայնության փոփոխության ազդեցությունը ֆերմենտի ակտիվության վրա՝ ուշադրություն դարձնելով ցածր pH-ի պայմաններում տեղի ունեցող դարձելի փոփոխություններին և դրանց հնարավոր մեխանիզմներին։ Առանձին նշանակություն է տրվում ԷԴՏԱ-ի ազդեցությանը, քանի որ այս նյութը կարող է կապել մետաղական իոնները և այդպիսով փոխել մետաղակախյալ ֆերմենտային համակարգերի ակտիվությունը։ Քննարկվում է մետաղական իոնների դերը արգինազի կառուցվածքի և կատալիտիկ գործունեության պահպանման գործում, ինչպես նաև դրանց հեռացման հետևանքով առաջացող ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր պայմաններում ֆերմենտի ակտիվության նվազման և վերականգնման գործընթացները՝ հնարավորություն տալով տարբերակել դարձելի և ավելի կայուն կառուցվածքային փոփոխությունները։ Աշխատությունը կարևոր է ֆերմենտների ակտիվության կարգավորման, սպիտակուցների կառուցվածքային կայունության և մետաղական իոնների մասնակցությամբ ընթացող կենսաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել արգինազի ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների և դրա ակտիվ կենտրոնի կառուցվածքագործառութային կազմակերպման ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, ֆերմենտաբաններին, մոլեկուլային կենսաբաններին, ֆիզիոլոգներին և բժշկակենսաբանական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին։ Այն օգտակար է նաև կենսաքիմիայի և հարակից բնագիտական մասնագիտությունների ասպիրանտների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է Բագավանի տաճարի (հին հայկական պաշտամունքային և պատմամշակութային համալիր) ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա ճարտարապետական առանձնահատկություններին, պատմական նշանակությանը և պահպանված արձանագրություններին։ Հեղինակը վերլուծում է տաճարի տեղադրությունը և դրա կապը հին Հայաստանի կրոնական ու վարչական կենտրոնների հետ՝ ընդգծելով, որ Բագավանը կարևոր դեր է ունեցել ինչպես հեթանոսական, այնպես էլ վաղ քրիստոնեական շրջանի անցումային փուլում։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում են տաճարի շինարարական առանձնահատկությունները՝ կառուցվածքային ձևերը, շինանյութերի օգտագործումը և ճարտարապետական հարդարանքի տարրերը, որոնք թույլ են տալիս վերականգնել հուշարձանի նախնական տեսքը և գործառույթը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տաճարի արձանագրություններին, որոնք պարունակում են արժեքավոր տեղեկություններ նվիրատվությունների, իշխանական պատվերների կամ կրոնական ծիսակարգերի վերաբերյալ։ Այս գրությունները վերլուծվում են էպիգրաֆիկ և լեզվաբանական տեսանկյունից՝ փորձելով պարզել դրանց ժամանակագրությունը, լեզվական առանձնահատկությունները և պատմական համատեքստը։ Նշվում է նաև, որ նման արձանագրությունները կարևոր աղբյուր են հին Հայաստանի քաղաքական և կրոնական կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ դրանք հաճախ միակ ուղղակի վկայություններն են տվյալ դարաշրջանի մասին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև տաճարի հետագա ճակատագիրը՝ նրա ավերումը, վերափոխումները և հուշարձանի պահպանության խնդիրները տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Բագավանի տաճարը որպես հնագույն Հայաստանի կրոնական և մշակութային կարևոր կենտրոն, որի ճարտարապետությունն ու արձանագրությունները արժեքավոր նյութ են հնագիտության և պատմական լեզվաբանության համար։

Culture

Աշխատությունը ներկայացնում է Սանկտ Պետերբուրգում գործող հայկական գեղարվեստական ընկերության կազմակերպական և իրավական հիմքերը սահմանող կանոնադրական փաստաթուղթը։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է Ռուսաստանի հայկական համայնքի մշակութային կյանքի, հասարակական ինքնակազմակերպման և կերպարվեստի զարգացմանն ուղղված նախաձեռնությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրությունը՝ որպես կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող փաստաթուղթ, հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ընկերության նպատակների, կառավարման կառուցվածքի, անդամակցության սկզբունքների, ընդհանուր ժողովների և ղեկավար մարմինների իրավասությունների, ֆինանսական միջոցների ձևավորման ու օգտագործման և գործունեության կազմակերպման վերաբերյալ։ Նման փաստաթղթերում սովորաբար սահմանվում էին նաև անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, կազմակերպության ղեկավար մարմինների ընտրության և որոշումների ընդունման ընթացակարգերը, հաշվետվողականության սկզբունքները և միջոցառումների կազմակերպման ընդհանուր պայմանները։ Գեղարվեստական ընկերությունների կանոնադրությունները կարևոր աղբյուրներ են նաև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային հաստատությունների պատմության համար, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել կազմակերպությունների պաշտոնական նպատակներն ու գործունեության թույլատրելի շրջանակները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հայկական համայնքի մշակութային գործունեության կազմակերպումը Ռուսաստանի կայսրության խոշորագույն մշակութային կենտրոններից մեկում, որտեղ հայկական ներկայությունն ուներ ավելի վաղ ձևավորված պատմական հիմքեր։ Փաստաթղթի ուսումնասիրությունը կարող է հնարավորություն տալ բացահայտելու, թե ինչ դեր էր վերապահվում կերպարվեստին ազգային մշակույթի պահպանման և ներկայացման գործում, ինչպես էին կազմակերպվում արվեստագետների ու արվեստասերների փոխհարաբերությունները և ինչպիսի ինստիտուցիոնալ միջոցներով էր նախատեսվում խթանել գեղարվեստական գործունեությունը։ Առանձին ուշադրության կարող են արժանանալ ցուցահանդեսների, ստեղծագործական հանդիպումների, կրթական նախաձեռնությունների կամ մշակութային այլ միջոցառումների կազմակերպմանը վերաբերող դրույթները, եթե դրանք ամրագրված են փաստաթղթում։ Միաժամանակ կանոնադրությունը կարելի է ուսումնասիրել որպես հասարակական կազմակերպությունների պատմության աղբյուր՝ համադրելով այն ժամանակաշրջանի այլ գեղարվեստական միավորումների կանոնադրությունների, հաշվետվությունների և գործավարական փաստաթղթերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ նյութը կարևոր նշանակություն ունի հայ-ռուսական մշակութային կապերի, Սանկտ Պետերբուրգի հայկական համայնքի, հայկական կերպարվեստի և հասարակական-մշակութային կազմակերպությունների պատմության ուսումնասիրության համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաթաղանթային (էլեկտրամեմբրանային) եղանակների կիրառությանը կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի անջատման, մաքրման և խտացման գործընթացներում։ Գրքում ներկայացվում են մեմբրանային տարանջատման հիմնական սկզբունքները՝ ներառյալ էլեկտրադիալիզը, էլեկտրօսմոզը և իոնափոխանակային մեմբրանների աշխատանքային մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց համադրությունը էլեկտրական դաշտի ազդեցության հետ։ Հեղինակը վերլուծում է կենսաբանական ծագում ունեցող միացությունների՝ սպիտակուցների, ամինաթթուների, ֆերմենտների և այլ բիոակտիվ նյութերի առանձնացման արդյունավետ տեխնոլոգիական ուղիները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են գործընթացների կինետիկ և թերմոդինամիկական առանձնահատկությունները, մեմբրանների ընտրողականությունը, խցանման (fouling) երևույթները և դրանց կանխման մեթոդները։ Ներկայացվում են նաև փորձարարական տվյալներ և տեխնոլոգիական սխեմաներ, որոնք ցույց են տալիս էլեկտրաթաղանթային համակարգերի կիրառման առավելությունները ավանդական տարանջատման մեթոդների համեմատ։ Գիրքը ընդգծում է նման տեխնոլոգիաների նշանակությունը կենսատեխնոլոգիայի, դեղագործական արտադրության և սննդի արդյունաբերության մեջ՝ որպես էներգաարդյունավետ և բարձր ընտրողական գործընթացներ։ Աշխատությունը նախատեսված է քիմիական ինժեներների, կենսատեխնոլոգների, հետազոտողների և մեմբրանային տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարում Օսմանյան կայսրությունում իրականացված բարենորոգումների վերաբերյալ հայ հասարակական մտքի ձևավորման, զարգացման և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Թանզիմաթի բարենորոգումների պատմաքաղաքական նախադրյալները, Օսմանյան կայսրության պետական և հասարակական կառավարման վերափոխման փորձերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արևմտահայության հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մտավորականների, հասարակական գործիչների, հրապարակախոսների և ազգային-քաղաքական շրջանակների վերաբերմունքին բարենորոգումների նկատմամբ, նրանց արտահայտած ակնկալիքներին, քննադատական գնահատականներին և առաջարկություններին։ Ուսումնասիրվում են իրավահավասարության, քաղաքացիական ազատությունների, ազգային ինքնության պահպանման, կրթության զարգացման և համայնքային ինքնակառավարման հարցերի արտացոլումները հայ հասարակական-քաղաքական մտքում։ Անդրադարձ է կատարվում հայ պարբերական մամուլի, հրապարակախոսության և հասարակական քննարկումների նշանակությանը բարենորոգչական գաղափարների տարածման ու մեկնաբանման գործընթացում։ Կարևորվում են օսմանյան պետական քաղաքականության և հայ հասարակական պահանջների փոխհարաբերությունները, բարենորոգումների իրականացման ընթացքում առաջացած հակասությունները և արևմտահայ քաղաքական մտածողության զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, հասարակական մտքի պատմության հետազոտողների, արևելագետների, քաղաքագետների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։