Нынешние армяне

Economics

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքային արտագաղթի կարգավորման հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով աշխատաշուկայի, սոցիալ-տնտեսական զարգացման և միգրացիոն քաղաքականության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել աշխատանքային արտագաղթի պատճառները, ծավալներն ու ուղղությունները, գնահատել դրա ազդեցությունը ազգային տնտեսության, ժողովրդագրական իրավիճակի և մարդկային կապիտալի ձևավորման վրա, ինչպես նաև առաջարկել կարգավորման արդյունավետ մեխանիզմներ։ Ուսումնասիրվում են արտագաղթի հիմնական դրդապատճառները՝ զբաղվածության սահմանափակ հնարավորություններ, աշխատավարձերի ցածր մակարդակ, տարածաշրջանային անհավասար զարգացում և սոցիալական երաշխիքների պակաս։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատուժի արտահոսքի հետևանքներին՝ մասնագիտական ներուժի կորուստ, բնակչության ծերացում, ընտանիքների սոցիալական խնդիրների խորացում և տնտեսական զարգացման դանդաղում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է պետական քաղաքականության գործիքները՝ զբաղվածության ծրագրեր, ներդրումային միջավայրի բարելավում, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացում և վերադարձող միգրանտների ինտեգրման մեխանիզմներ։ Միաժամանակ վերլուծվում է միջազգային փորձը աշխատանքային միգրացիայի կարգավորման ոլորտում՝ ընդգծելով այն մոտեցումները, որոնք կարող են կիրառվել Հայաստանի պայմաններում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության և միգրացիոն ուսումնասիրությունների ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ-ում աշխատանքային արտագաղթի արդյունավետ կարգավորմանը և մարդկային կապիտալի պահպանմանը։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հանրային կապերի (PR) և ընտրական գործընթացների փոխազդեցությանը Հայաստանում 1998-2008 թվականներին՝ հատուկ շեշտադրելով զանգվածային լրատվամիջոցների դերը քաղաքական հաղորդակցության, ընտրական քարոզարշավների ձևավորման և հասարակական կարծիքի կառավարման գործընթացներում։ Դիտարկվող ժամանակաշրջանը բնութագրվում է հետխորհրդային քաղաքական համակարգի կայացման փուլով, երբ ընտրությունները դեռևս ձևավորվող ինստիտուցիոնալ միջավայրում էին, իսկ քաղաքական կուսակցությունները և թեկնածուները մեծապես կախված էին մեդիա դաշտի վերահսկողությունից և տեղեկատվական հոսքերի կառավարման կարողությունից։ Վերլուծվում է, թե ինչպես էին ընտրական PR ռազմավարությունները ներառում հեռուստատեսության, տպագիր մամուլի և աստիճանաբար զարգացող առցանց հարթակների օգտագործումը՝ քաղաքական հաղորդագրությունների տարածման, թեկնածուների իմիջի ձևավորման և հակառակորդների նկատմամբ տեղեկատվական պայքարի իրականացման նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1998 և 2008 թվականների նախագահական ընտրություններին, որտեղ մեդիայի քաղաքական բևեռացումը, քարոզչական լեզվի սրացումը և տեղեկատվական անհավասարակշռությունը զգալի ազդեցություն են ունեցել ընտրական գործընթացների ընկալման վրա։ Այս համատեքստում PR-ը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես հաղորդակցության գործիք, այլ նաև որպես քաղաքական մրցակցության ռազմավարական բաղադրիչ, որը ներառում է ինչպես դրական իմիջի կառուցում, այնպես էլ հակաքարոզչություն և հանրային կարծիքի ուղղորդման փորձեր։ Քննարկվում է նաև լրատվամիջոցների սեփականության կառուցվածքի ազդեցությունը քաղաքական բովանդակության վրա, ինչպես նաև պետություն-մեդիա հարաբերությունների բարդ դինամիկան, որը հաճախ հանգեցնում էր տեղեկատվական անհավասար պայմանների ընտրական մրցակցության ընթացքում։ Ընդգծվում է, որ 1998-2008 թվականների փորձը ցույց է տալիս PR-ի և ընտրությունների սերտ փոխկապակցվածությունը Հայաստանում՝ որպես քաղաքական գործընթացների լեգիտիմացման և հանրային ընկալման ձևավորման առանցքային գործոն։

Other Subjects

2020 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում հրատարակչական ոլորտը շարունակել է զարգանալ ինչպես գիտական, այնպես էլ ուսումնական, գրական և հասարակական ուղղություններով՝ ընդգրկելով լայն թեմատիկ դաշտ՝ իրավագիտությունից և տնտեսագիտությունից մինչև լեզվաբանություն, պատմություն և բնական գիտություններ։ Այդ տարվա հրատարակությունների մեջ զգալի տեղ են զբաղեցրել գիտական պարբերականներն ու ակադեմիական հանդեսները, օրինակ՝ ՀՀ ԳԱԱ գիտական շարքերը, որոնք շարունակել են հրապարակել մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և այլ բնագավառների հետազոտություններ՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կայուն հարթակ ։ Միևնույն ժամանակ լույս են տեսել նաև մի շարք մենագրություններ և մասնագիտական աշխատություններ, որոնք վերաբերում են իրավական, սոցիալական և տնտեսական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ արտացոլելով երկրի ներքին ինստիտուցիոնալ և տնտեսական զարգացումները։ 2020 թվականի հրատարակչական դաշտում առանձնահատուկ նշանակություն են ունեցել նաև թարգմանական և հանրամատչելի գիտական գրքերը, որոնք նպաստել են միջազգային գիտական մտքի տարածմանը Հայաստանում․ օրինակ՝ լայն տարածում է ստացել Յուվալ Նոա Հարարիի «Sapiens» գրքի հայերեն հրատարակությունը, որը լույս է տեսել նույն թվականին և դարձել է հանրային հետաքրքրության առարկա՝ ներկայացնելով մարդկության պատմության համապարփակ տեսություն ։ Բացի այդ, շարունակվել է նաև մասնագիտական գրականության հրատարակումը տարբեր ոլորտներում՝ էկոլոգիական իրավունք, սոցիոլոգիա, արվեստագիտություն և կրթական գիտություններ, ինչը վկայում է գիտական գրականության բազմազանության մասին։

Linguistics

Այս գիրքը նվիրված է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» երկի բառապաշարի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված հաճախականության բառարանի կազմման և վերլուծության մեթոդների վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է պատմագրական կարևորագույն երկի լեզվական կառուցվածքը, բառային կազմը, կիրառվող բառերի հաճախականությունը, իմաստային առանձնահատկությունները և լեզվական շերտերը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դասական հայերենի բառապաշարի հարստությունը, հեղինակի լեզվական նախասիրությունները և պատմագրական ոճի առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են բառերի գործածության վիճակագրական տվյալներ, բառային միավորների դասակարգումներ և դրանց դերը ստեղծագործության լեզվական համակարգում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի ուսումնասիրության, հին հայկական գրականության և մատենագրության հետազոտության համար, քանի որ բացահայտում է միջնադարյան հայ պատմագրության լեզվական առանձնահատկությունները և Մովսես Խորենացու ստեղծագործության բառային հարուստ ժառանգությունը։ Այն օգտակար աղբյուր է լեզվաբանների, բանասերների, հայագետների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայոց լեզվի զարգացման ընթացքով ու դասական գրականության լեզվական ուսումնասիրությամբ։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ ազգության տղամարդկանց մոտ անպտղության առաջացման հիմնական գենետիկական գործոնների վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արական անպտղության մոլեկուլագենետիկական հիմքերը, ներառյալ քրոմոսոմային անոմալիաները, գենային մուտացիաները և սերմնաբջիջների ձևավորման ու ֆունկցիայի վրա ազդող ժառանգական գործոնները։ Աշխատությունում ներկայացվում են անպտղության տարբեր ձևերի դասակարգումը և դրանց գենետիկական կապերի հնարավոր մեխանիզմները՝ հիմնվելով ժամանակակից բժշկական գենետիկայի և մոլեկուլային կենսաբանության տվյալների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Y քրոմոսոմի միկրոդելեցիաներին, սերմնարտադրության խանգարումների գենետիկ մարկերներին և հորմոնալ կարգավորման հետ կապված գենետիկական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են նաև էպիգենետիկ գործոնների հնարավոր ազդեցությունները վերարտադրողական ֆունկցիայի վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է վաղ ախտորոշման, գենետիկական սքրինինգի և անհատականացված բուժական մոտեցումների կարևորությունը տղամարդկանց անպտղության կանխարգելման և բուժման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել բժշկական գենետիկների, անդրոլոգների, ուրոլոգների, կենսաբժշկական հետազոտողների և վերարտադրողական բժշկության ոլորտի մասնագետների համար։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է կրթական ոլորտում խորհրդատվական գործունեություն իրականացնող մասնագետների մասնագիտական այրման և նրանց անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկարատև մասնագիտական լարվածության պայմաններում առաջացող հոգեբանական վիճակներն են, որոնք կարող են արտահայտվել հուզական սպառվածությամբ, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխությամբ, մասնագիտական ներգրավվածության նվազումով և սեփական արդյունավետության ընկալման փոփոխություններով։ Քննվում են խորհրդատուի աշխատանքի առանձնահատկությունները՝ մարդկանց հետ շարունակական հաղորդակցությունը, պատասխանատվությունը, բարդ իրավիճակներում աջակցություն ցուցաբերելու անհրաժեշտությունը, կազմակերպական պահանջները և մասնագիտական դերերի բազմազանությունը՝ որպես աշխատանքային ծանրաբեռնվածության և սթրեսի հնարավոր աղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անձնային այնպիսի հատկանիշների ուսումնասիրությանը, որոնք տարբեր պայմաններում կարող են կապված լինել մասնագիտական լարվածությանը դիմակայելու կամ դրա նկատմամբ ավելի բարձր զգայունության հետ։ Դիտարկվում են ինքնակարգավորման կարողությունը, հուզական կայունությունը, հաղորդակցական առանձնահատկությունները, պատասխանատվության ընկալումը, մասնագիտական մոտիվացիան, ինքնագնահատականը և սթրեսային իրավիճակներին արձագանքելու անհատական ձևերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անձնային և կազմակերպական գործոնների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ մասնագիտական այրումը նպատակահարմար է դիտարկել ոչ թե մեկ առանձնահատկության հետևանք, այլ աշխատանքի պայմանների, սոցիալական միջավայրի և անհատական ռեսուրսների փոխկապակցվածությամբ ձևավորվող բազմագործոն երևույթ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական գնահատման և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ՝ տարբեր անձնային ցուցանիշների և մասնագիտական այրման բաղադրիչների միջև կապերը բացահայտելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մասնագիտական բարեկեցությանը նպաստող գործոններին, թիմային և կազմակերպական աջակցության նշանակությանը, աշխատանքային դերերի հստակությանը և մասնագիտական զարգացման հնարավորություններին։ Ստացված տեսական ընդհանրացումները կարող են օգտակար լինել կրթական կազմակերպություններում աշխատող մասնագետների աշխատանքային միջավայրի բարելավման և մասնագիտական այրման կանխարգելման ծրագրերի գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի հոգեբանության, անձի հոգեբանության, կրթական հոգեբանության և մասնագիտական բարեկեցության ուսումնասիրության մոտեցումները։