Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր գրականության վերաբերյալ ընթացիկ տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն համակարգված ներկայացնում է գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների, պարբերական հրատարակությունների նյութերի և այլ տպագիր աղբյուրների մատենագիտական տվյալները՝ նպաստելով մասնագիտական գրականության որոնմանը և օգտագործմանը։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ բաժիններով և կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային կյանքի այլ ոլորտների վերաբերյալ հրապարակումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական տեղեկությունների հետևողական դասավորությանը և նոր հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկատվության պարբերական ներկայացմանը։ Տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող գրականության համալրմանը, թեմատիկ ուղղություններին և մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակին։ Այն կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ նպաստելով գրադարանային ու մատենագիտական սպասարկման կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-04
Law
Կոնցեսիոն պայմանագրի իրավական կարգավորումը
Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է կոնցեսիոն պայմանագրերի իրավական կարգավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության համատեքստում։ Աշխատությունում դիտարկվում են կոնցեսիայի իրավական բնույթը, պայմանագրային կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները, պետական գույքի օգտագործման և շահագործման պայմանները, ինչպես նաև ռիսկերի բաշխման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնցեսիոն հարաբերությունների կարգավորման ազգային օրենսդրությանը, միջազգային իրավական փորձին և ներդրումային միջավայրի վրա դրանց ազդեցությանը։ Քննարկվում են նաև պայմանագրերի կնքման, կատարման և դադարեցման իրավական ընթացակարգերը, վեճերի լուծման մեխանիզմները և պետական վերահսկողության դերը հանրային շահերի պաշտպանության գործում։ Աշխատությունը ընդգծում է կոնցեսիոն գործիքների կարևորությունը ենթակառուցվածքների զարգացման, տնտեսական արդյունավետության բարձրացման և հանրային ծառայությունների որակի բարելավման համատեքստում։
Updated: 2026-09-19
Biology
Аргиназа ферменты метаболизма пролина в различных органах радужной форели Parasalmo mikiss
Կենսաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ծիածանափայլ իշխանի տարբեր օրգաններում արգինազի և պրոլինի նյութափոխանակության հետ կապված ֆերմենտային գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ամինաթթուների փոխանակության հիմնական կենսաքիմիական ուղիները, դրանցում ներգրավված ֆերմենտների ակտիվության առանձնահատկությունները և տարբեր հյուսվածքներում նյութափոխանակային գործընթացների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արգինինի ու պրոլինի փոխանակության փոխկապակցվածությանը, ֆերմենտային համակարգերի կարգավորմանը և դրանց օրգանային առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են տարբեր օրգաններում ֆերմենտային ակտիվության հնարավոր տարբերությունները և դրանց նշանակությունը ձկան օրգանիզմի ընդհանուր նյութափոխանակության ու ֆիզիոլոգիական գործառույթների համար։ Քննարկվում են նաև ամինաթթուների կենսասինթեզի և քայքայման գործընթացներում համապատասխան ֆերմենտների մասնակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց կենսաքիմիական փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու պատկերացումները ձկների հյուսվածքային նյութափոխանակության, ֆերմենտային կարգավորման և ամինաթթուների փոխանակության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, ձկների ֆիզիոլոգիայի, ֆերմենտաբանության և ջրային օրգանիզմների նյութափոխանակության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-06
Technology
Մետաղաալմաստային կոմպոզիտային նյութերի մշակումը և նրանց ստացումը տաք արտամղմամբ
Աշխատությունը նվիրված է մետաղաալմաստային կոմպոզիտային նյութերի մշակման, կառուցվածքի ձևավորման և տաք արտամղման եղանակով դրանց ստացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են մետաղական հիմքի և ալմաստային բաղադրիչի համակցման սկզբունքները, սկզբնական նյութերի ընտրությունը, դրանց հարաբերակցության որոշումը և կոմպոզիտի անհրաժեշտ ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաք արտամղման գործընթացի հիմնական տեխնոլոգիական պարամետրերին՝ ջերմաստիճանին, ճնշմանը, դեֆորմացման պայմաններին և դրանց ազդեցությանը ստացվող նյութի կառուցվածքի ու հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են մետաղական մատրիցում ալմաստային մասնիկների բաշխվածությունը, բաղադրիչների միջև կապի ձևավորումը, նյութի խտացման աստիճանը և կառուցվածքային հնարավոր անհամասեռությունները։ Քննարկվում է տեխնոլոգիական ռեժիմների օպտիմալացման նշանակությունը բարձր ամրություն, կարծրություն, մաշակայունություն և անհրաժեշտ ջերմաֆիզիկական հատկություններ ունեցող կոմպոզիտների ստացման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատրաստի նյութերի կառուցվածքային և մեխանիկական բնութագրերի գնահատման մեթոդներին, արտադրական գործընթացում առաջացող հնարավոր թերություններին և դրանց նվազեցման եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տաք արտամղման արդյունավետությունը մետաղաալմաստային համակարգերի արտադրության մեջ և որոշել դրանց կիրառման հնարավորությունները բարձր մաշակայունություն ու շահագործման հատուկ հատկություններ պահանջող տեխնիկական ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագետների, մետալուրգների, մեքենաշինության և կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-30
Literature
Համաստեղ, Արամ Հայկազ, Հակոբ Խաշմանյան. «Մոռացված էջեր»-ի տասներկու հատորները
Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ գրականության երեք նշանավոր ներկայացուցիչների գրական ժառանգության՝ բազմահատոր հրատարակությամբ վերականգնված և նորից շրջանառության մեջ դրված նյութերի քննությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկար ժամանակ պարբերական մամուլի էջերում, արխիվներում կամ դժվարամատչելի հրատարակություններում մնացած ստեղծագործությունների հավաքման, տեքստաբանական մշակման և ընթերցողին ներկայացնելու նշանակությունն է։ Տասներկու հատորների ընդգրկուն նյութը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հեղինակների ստեղծագործական ճանապարհի, թեմատիկ հետաքրքրությունների, գեղարվեստական մտածողության և սփյուռքահայ գրական միջավայրի հետ ունեցած կապերի մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայրենիքի և կորուսյալ ծննդավայրի հիշողությանը, գաղթի ու տարագրության փորձառությանը, նոր միջավայրում հայկական ինքնության պահպանմանը, ընտանեկան և համայնքային հարաբերություններին, ինչպես նաև անհատի՝ անցյալի և ներկայի միջև ձևավորվող ներքին երկխոսությանը։ Հեղինակների ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես նրանց միավորող պատմամշակութային թեմաները, այնպես էլ յուրաքանչյուրի ինքնատիպ գրողական ձեռագիրը, պատմողական եղանակը, լեզվական առանձնահատկությունները և կերպարակերտման սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև սփյուռքահայ մամուլի դերը գրական կյանքի կազմակերպման գործում, քանի որ բազմաթիվ ստեղծագործություններ սկզբնապես հրապարակվել են պարբերականներում և միայն հետագայում են ընդգրկվել առանձին ժողովածուներում կամ վերականգնվել նոր հրատարակություններով։ Այդ պատճառով բազմահատորյակը արժեքավոր է ոչ միայն գրականագիտական, այլև տեքստաբանական և մատենագիտական տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ճշտելու ստեղծագործությունների հրապարակման պատմությունը, տարբերակները և գրական ժառանգության ընդհանուր ծավալը։ Նյութերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև XX դարի հայկական սփյուռքի առօրյայի, սոցիալական միջավայրի, մշակութային հաստատությունների և սերունդների փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր ներդրում է սփյուռքահայ գրական ժառանգության վերարժևորման և համակարգման գործում՝ ընդգծելով մոռացված կամ քիչ հայտնի բնագրերի վերադարձի նշանակությունը հայ գրականության պատմության առավել ամբողջական ներկայացման համար։
Updated: 2026-09-19
Mathematics
Ուշացման և ճառագայթային մարման երևույթները մակերևութային պլազմոնների սպեկտրում
Գիտական աշխատությունը նվիրված է մակերևութային պլազմոնների սպեկտրային հատկությունների, էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների ուշացման և ճառագայթային մարման երևույթների տեսական ու ֆիզիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մետաղական և դիէլեկտրական միջավայրերի սահմանային մակերևույթներում առաջացող կոլեկտիվ էլեկտրոնային տատանումների բնույթը, դրանց փոխազդեցությունը էլեկտրամագնիսական դաշտի հետ, ինչպես նաև պլազմոնային գրգռումների հաճախականային և դիսպերսիոն բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային պլազմոնների առաջացման ֆիզիկական մեխանիզմներին, էլեկտրոնային գազի կոլեկտիվ շարժման առանձնահատկություններին, մակերևույթի երկրաչափական կառուցվածքի ազդեցությանը և էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են պլազմոնային համակարգերում ուշացման երևույթները, որոնք կապված են էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության տարածման վերջավոր արագության և դաշտի ժամանակային փոփոխությունների հաշվառման անհրաժեշտության հետ։ Քննության են առնվում էլեկտրաստատիկ մոտավորության կիրառելիության սահմանները, էլեկտրադինամիկական նկարագրության առանձնահատկությունները և ուշացման ազդեցությունը մակերևութային պլազմոնների դիսպերսիոն հարաբերությունների, ռեզոնանսային հաճախականությունների և սպեկտրային կառուցվածքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճառագայթային մարման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ պլազմոնային տատանումների էներգիայի էլեկտրամագնիսական ճառագայթման միջոցով փոխանցման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը պլազմոնային գրգռումների կյանքի տևողության ու ռեզոնանսային գծերի լայնության վրա։ Դիտարկվում են ճառագայթային և ոչ ճառագայթային կորուստների ֆիզիկական տարբերությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը և պլազմոնային համակարգերի օպտիկական արձագանքի ձևավորման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մետաղների դիէլեկտրական թափանցելիության հաճախականային կախվածությանը, էլեկտրոնների ազատ և կապված շարժման ներդրմանը, ինչպես նաև նյութերի օպտիկական հատկությունների ազդեցությանը մակերևութային պլազմոնների սպեկտրի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում Մաքսվելի հավասարումների հիման վրա պլազմոնային երևույթների նկարագրման հնարավորություններին, սահմանային պայմանների կիրառմանը և էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածական բաշխման առանձնահատկությունների վերլուծությանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում կարող են դիտարկվել հարթ մակերևույթների, բարակ մետաղական թաղանթների և սահմանափակ չափեր ունեցող կառուցվածքների պլազմոնային հատկությունները՝ հաշվի առնելով երկրաչափական չափերի, նյութական պարամետրերի և շրջապատող միջավայրի ազդեցությունը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ պլազմոնային համակարգերի չափերի և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ալիքի երկարության հարաբերակցությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ ուշացման երևույթների և ճառագայթային կորուստների դրսևորման համար։ Ուսումնասիրվում են պլազմոնային ռեզոնանսների հաճախականային տեղաշարժերի, սպեկտրային գծերի լայնացման, տատանումների մարման և դաշտի տեղայնացման միջև հնարավոր կապերը։ Քննարկվում են նաև մակերևութային պլազմոնների գրգռման և գրանցման ֆիզիկական սկզբունքները, օպտիկական չափումների նշանակությունը և տեսական հաշվարկների ու փորձարարական տվյալների համադրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում պլազմոնային գրգռումների և լույսի փոխազդեցության ուժգնության, էներգիայի փոխանցման արդյունավետության և ռեզոնանսային երևույթների կառավարման հիմնախնդիրները։ Աշխատության շրջանակներում կարևորվում են դասական էլեկտրադինամիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, օպտիկայի և նանոֆիզիկայի տեսական մոտեցումների համադրումը, ինչպես նաև պլազմոնային համակարգերի սպեկտրային բնութագրերի մաթեմատիկական մոդելավորման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մակերևութային պլազմոնների ֆիզիկական հատկությունների առավել խոր ըմբռնմանը, էլեկտրամագնիսական դաշտի և նյութի փոխազդեցության օրինաչափությունների բացահայտմանը և պլազմոնային ռեզոնանսների կառավարման տեսական հիմքերի զարգացմանը։ Ստացված գիտելիքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ նանոօպտիկայի, պլազմոնիկայի, օպտիկական սենսորների, ֆոտոնային կառուցվածքների, մակերևութային սպեկտրոսկոպիայի և լույսի տեղայնացման վրա հիմնված տեխնոլոգիաների հետագա զարգացման համար։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տեսական ֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, օպտիկայի, նանոֆիզիկայի և նյութագիտության մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ֆիզիկամաթեմատիկական ու տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-11