Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

    Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր գրականության վերաբերյալ ընթացիկ տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն համակարգված ներկայացնում է գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների, պարբերական հրատարակությունների նյութերի և այլ տպագիր աղբյուրների մատենագիտական տվյալները՝ նպաստելով մասնագիտական գրականության որոնմանը և օգտագործմանը։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ բաժիններով և կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային կյանքի այլ ոլորտների վերաբերյալ հրապարակումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական տեղեկությունների հետևողական դասավորությանը և նոր հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկատվության պարբերական ներկայացմանը։ Տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող գրականության համալրմանը, թեմատիկ ուղղություններին և մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակին։ Այն կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ նպաստելով գրադարանային ու մատենագիտական սպասարկման կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-04
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
    Online

    Law

    Կոնցեսիոն պայմանագրի իրավական կարգավորումը

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է կոնցեսիոն պայմանագրերի իրավական կարգավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության համատեքստում։ Աշխատությունում դիտարկվում են կոնցեսիայի իրավական բնույթը, պայմանագրային կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները, պետական գույքի օգտագործման և շահագործման պայմանները, ինչպես նաև ռիսկերի բաշխման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնցեսիոն հարաբերությունների կարգավորման ազգային օրենսդրությանը, միջազգային իրավական փորձին և ներդրումային միջավայրի վրա դրանց ազդեցությանը։ Քննարկվում են նաև պայմանագրերի կնքման, կատարման և դադարեցման իրավական ընթացակարգերը, վեճերի լուծման մեխանիզմները և պետական վերահսկողության դերը հանրային շահերի պաշտպանության գործում։ Աշխատությունը ընդգծում է կոնցեսիոն գործիքների կարևորությունը ենթակառուցվածքների զարգացման, տնտեսական արդյունավետության բարձրացման և հանրային ծառայությունների որակի բարելավման համատեքստում։

    Updated: 2026-09-19
    Կոնցեսիոն պայմանագրի իրավական կարգավորումը
    Online

    Biology

    Аргиназа ферменты метаболизма пролина в различных органах радужной форели Parasalmo mikiss

    Կենսաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ծիածանափայլ իշխանի տարբեր օրգաններում արգինազի և պրոլինի նյութափոխանակության հետ կապված ֆերմենտային գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ամինաթթուների փոխանակության հիմնական կենսաքիմիական ուղիները, դրանցում ներգրավված ֆերմենտների ակտիվության առանձնահատկությունները և տարբեր հյուսվածքներում նյութափոխանակային գործընթացների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արգինինի ու պրոլինի փոխանակության փոխկապակցվածությանը, ֆերմենտային համակարգերի կարգավորմանը և դրանց օրգանային առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են տարբեր օրգաններում ֆերմենտային ակտիվության հնարավոր տարբերությունները և դրանց նշանակությունը ձկան օրգանիզմի ընդհանուր նյութափոխանակության ու ֆիզիոլոգիական գործառույթների համար։ Քննարկվում են նաև ամինաթթուների կենսասինթեզի և քայքայման գործընթացներում համապատասխան ֆերմենտների մասնակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց կենսաքիմիական փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու պատկերացումները ձկների հյուսվածքային նյութափոխանակության, ֆերմենտային կարգավորման և ամինաթթուների փոխանակության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, ձկների ֆիզիոլոգիայի, ֆերմենտաբանության և ջրային օրգանիզմների նյութափոխանակության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-06
    Аргиназа ферменты метаболизма пролина в различных органах радужной форели Parasalmo mikiss
    Online

    Technology

    Մետաղաալմաստային կոմպոզիտային նյութերի մշակումը և նրանց ստացումը տաք արտամղմամբ

    Աշխատությունը նվիրված է մետաղաալմաստային կոմպոզիտային նյութերի մշակման, կառուցվածքի ձևավորման և տաք արտամղման եղանակով դրանց ստացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են մետաղական հիմքի և ալմաստային բաղադրիչի համակցման սկզբունքները, սկզբնական նյութերի ընտրությունը, դրանց հարաբերակցության որոշումը և կոմպոզիտի անհրաժեշտ ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաք արտամղման գործընթացի հիմնական տեխնոլոգիական պարամետրերին՝ ջերմաստիճանին, ճնշմանը, դեֆորմացման պայմաններին և դրանց ազդեցությանը ստացվող նյութի կառուցվածքի ու հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են մետաղական մատրիցում ալմաստային մասնիկների բաշխվածությունը, բաղադրիչների միջև կապի ձևավորումը, նյութի խտացման աստիճանը և կառուցվածքային հնարավոր անհամասեռությունները։ Քննարկվում է տեխնոլոգիական ռեժիմների օպտիմալացման նշանակությունը բարձր ամրություն, կարծրություն, մաշակայունություն և անհրաժեշտ ջերմաֆիզիկական հատկություններ ունեցող կոմպոզիտների ստացման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատրաստի նյութերի կառուցվածքային և մեխանիկական բնութագրերի գնահատման մեթոդներին, արտադրական գործընթացում առաջացող հնարավոր թերություններին և դրանց նվազեցման եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տաք արտամղման արդյունավետությունը մետաղաալմաստային համակարգերի արտադրության մեջ և որոշել դրանց կիրառման հնարավորությունները բարձր մաշակայունություն ու շահագործման հատուկ հատկություններ պահանջող տեխնիկական ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագետների, մետալուրգների, մեքենաշինության և կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-30
    Մետաղաալմաստային կոմպոզիտային նյութերի մշակումը և նրանց ստացումը տաք արտամղմամբ
    Online

    Literature

    Համաստեղ, Արամ Հայկազ, Հակոբ Խաշմանյան. «Մոռացված էջեր»-ի տասներկու հատորները

    Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ գրականության երեք նշանավոր ներկայացուցիչների գրական ժառանգության՝ բազմահատոր հրատարակությամբ վերականգնված և նորից շրջանառության մեջ դրված նյութերի քննությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկար ժամանակ պարբերական մամուլի էջերում, արխիվներում կամ դժվարամատչելի հրատարակություններում մնացած ստեղծագործությունների հավաքման, տեքստաբանական մշակման և ընթերցողին ներկայացնելու նշանակությունն է։ Տասներկու հատորների ընդգրկուն նյութը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հեղինակների ստեղծագործական ճանապարհի, թեմատիկ հետաքրքրությունների, գեղարվեստական մտածողության և սփյուռքահայ գրական միջավայրի հետ ունեցած կապերի մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայրենիքի և կորուսյալ ծննդավայրի հիշողությանը, գաղթի ու տարագրության փորձառությանը, նոր միջավայրում հայկական ինքնության պահպանմանը, ընտանեկան և համայնքային հարաբերություններին, ինչպես նաև անհատի՝ անցյալի և ներկայի միջև ձևավորվող ներքին երկխոսությանը։ Հեղինակների ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես նրանց միավորող պատմամշակութային թեմաները, այնպես էլ յուրաքանչյուրի ինքնատիպ գրողական ձեռագիրը, պատմողական եղանակը, լեզվական առանձնահատկությունները և կերպարակերտման սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև սփյուռքահայ մամուլի դերը գրական կյանքի կազմակերպման գործում, քանի որ բազմաթիվ ստեղծագործություններ սկզբնապես հրապարակվել են պարբերականներում և միայն հետագայում են ընդգրկվել առանձին ժողովածուներում կամ վերականգնվել նոր հրատարակություններով։ Այդ պատճառով բազմահատորյակը արժեքավոր է ոչ միայն գրականագիտական, այլև տեքստաբանական և մատենագիտական տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ճշտելու ստեղծագործությունների հրապարակման պատմությունը, տարբերակները և գրական ժառանգության ընդհանուր ծավալը։ Նյութերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև XX դարի հայկական սփյուռքի առօրյայի, սոցիալական միջավայրի, մշակութային հաստատությունների և սերունդների փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր ներդրում է սփյուռքահայ գրական ժառանգության վերարժևորման և համակարգման գործում՝ ընդգծելով մոռացված կամ քիչ հայտնի բնագրերի վերադարձի նշանակությունը հայ գրականության պատմության առավել ամբողջական ներկայացման համար։

    Updated: 2026-09-19
    Համաստեղ, Արամ Հայկազ, Հակոբ Խաշմանյան. «Մոռացված էջեր»-ի տասներկու հատորները
    Online

    Mathematics

    Ուշացման և ճառագայթային մարման երևույթները մակերևութային պլազմոնների սպեկտրում

    Գիտական աշխատությունը նվիրված է մակերևութային պլազմոնների սպեկտրային հատկությունների, էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների ուշացման և ճառագայթային մարման երևույթների տեսական ու ֆիզիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մետաղական և դիէլեկտրական միջավայրերի սահմանային մակերևույթներում առաջացող կոլեկտիվ էլեկտրոնային տատանումների բնույթը, դրանց փոխազդեցությունը էլեկտրամագնիսական դաշտի հետ, ինչպես նաև պլազմոնային գրգռումների հաճախականային և դիսպերսիոն բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային պլազմոնների առաջացման ֆիզիկական մեխանիզմներին, էլեկտրոնային գազի կոլեկտիվ շարժման առանձնահատկություններին, մակերևույթի երկրաչափական կառուցվածքի ազդեցությանը և էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են պլազմոնային համակարգերում ուշացման երևույթները, որոնք կապված են էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության տարածման վերջավոր արագության և դաշտի ժամանակային փոփոխությունների հաշվառման անհրաժեշտության հետ։ Քննության են առնվում էլեկտրաստատիկ մոտավորության կիրառելիության սահմանները, էլեկտրադինամիկական նկարագրության առանձնահատկությունները և ուշացման ազդեցությունը մակերևութային պլազմոնների դիսպերսիոն հարաբերությունների, ռեզոնանսային հաճախականությունների և սպեկտրային կառուցվածքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճառագայթային մարման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ պլազմոնային տատանումների էներգիայի էլեկտրամագնիսական ճառագայթման միջոցով փոխանցման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը պլազմոնային գրգռումների կյանքի տևողության ու ռեզոնանսային գծերի լայնության վրա։ Դիտարկվում են ճառագայթային և ոչ ճառագայթային կորուստների ֆիզիկական տարբերությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը և պլազմոնային համակարգերի օպտիկական արձագանքի ձևավորման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մետաղների դիէլեկտրական թափանցելիության հաճախականային կախվածությանը, էլեկտրոնների ազատ և կապված շարժման ներդրմանը, ինչպես նաև նյութերի օպտիկական հատկությունների ազդեցությանը մակերևութային պլազմոնների սպեկտրի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում Մաքսվելի հավասարումների հիման վրա պլազմոնային երևույթների նկարագրման հնարավորություններին, սահմանային պայմանների կիրառմանը և էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածական բաշխման առանձնահատկությունների վերլուծությանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում կարող են դիտարկվել հարթ մակերևույթների, բարակ մետաղական թաղանթների և սահմանափակ չափեր ունեցող կառուցվածքների պլազմոնային հատկությունները՝ հաշվի առնելով երկրաչափական չափերի, նյութական պարամետրերի և շրջապատող միջավայրի ազդեցությունը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ պլազմոնային համակարգերի չափերի և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ալիքի երկարության հարաբերակցությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ ուշացման երևույթների և ճառագայթային կորուստների դրսևորման համար։ Ուսումնասիրվում են պլազմոնային ռեզոնանսների հաճախականային տեղաշարժերի, սպեկտրային գծերի լայնացման, տատանումների մարման և դաշտի տեղայնացման միջև հնարավոր կապերը։ Քննարկվում են նաև մակերևութային պլազմոնների գրգռման և գրանցման ֆիզիկական սկզբունքները, օպտիկական չափումների նշանակությունը և տեսական հաշվարկների ու փորձարարական տվյալների համադրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում պլազմոնային գրգռումների և լույսի փոխազդեցության ուժգնության, էներգիայի փոխանցման արդյունավետության և ռեզոնանսային երևույթների կառավարման հիմնախնդիրները։ Աշխատության շրջանակներում կարևորվում են դասական էլեկտրադինամիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, օպտիկայի և նանոֆիզիկայի տեսական մոտեցումների համադրումը, ինչպես նաև պլազմոնային համակարգերի սպեկտրային բնութագրերի մաթեմատիկական մոդելավորման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մակերևութային պլազմոնների ֆիզիկական հատկությունների առավել խոր ըմբռնմանը, էլեկտրամագնիսական դաշտի և նյութի փոխազդեցության օրինաչափությունների բացահայտմանը և պլազմոնային ռեզոնանսների կառավարման տեսական հիմքերի զարգացմանը։ Ստացված գիտելիքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ նանոօպտիկայի, պլազմոնիկայի, օպտիկական սենսորների, ֆոտոնային կառուցվածքների, մակերևութային սպեկտրոսկոպիայի և լույսի տեղայնացման վրա հիմնված տեխնոլոգիաների հետագա զարգացման համար։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տեսական ֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, օպտիկայի, նանոֆիզիկայի և նյութագիտության մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ֆիզիկամաթեմատիկական ու տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-11
    Ուշացման և ճառագայթային մարման երևույթները մակերևութային պլազմոնների սպեկտրում