Ոչ ոք չի մոռացվել, ոչինչ չի մոռացվել: (Օգնություն գրադարանավարին)

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է արհեստական բանականության ժամանակակից ուղղություններից մեկի՝ բազմագործակալ համակարգերում ամրապնդմամբ ուսուցման մեթոդների հետազոտմանը, կատարելագործմանը և դրանց արդյունավետության գնահատմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այնպիսի միջավայրեր, որտեղ միաժամանակ գործող մի քանի ինքնավար գործակալներ սովորում են որոշումներ ընդունել, համագործակցել կամ մրցակցել՝ փոխազդելով ինչպես միջավայրի, այնպես էլ միմյանց հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորքային նեյրոնային ցանցերի և ամրապնդմամբ ուսուցման ալգորիթմների համադրմանը, որի միջոցով հնարավոր է մշակել բարդ իրավիճակներում արդյունավետ գործող ռազմավարություններ։ Քննարկվում են բազմագործակալ ուսուցմանը բնորոշ հիմնական խնդիրները՝ գործակալների գործողությունների համակարգումը, ընդհանուր և անհատական նպատակների հավասարակշռումը, փոփոխվող միջավայրին հարմարվելը, մեծ չափողականությամբ վիճակների և գործողությունների տարածքների մշակումը, ինչպես նաև ուսուցման կայունության և արագության բարձրացումը։ Ներկայացվում են ալգորիթմների և մոդելների մշակման մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավել գործակալների որոշումների որակը, նվազեցնել ուսուցման համար անհրաժեշտ հաշվարկային ռեսուրսները և բարձրացնել համակարգի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Կարևորվում է նաև տարբեր մեթոդների փորձարարական գնահատումը՝ համապատասխան չափորոշիչների, մոդելավորված միջավայրերի և համեմատական փորձարկումների կիրառմամբ։ Վերլուծվում են ստացված արդյունքները, մեթոդների առավելություններն ու սահմանափակումները, դրանց կայունությունը տարբեր պայմաններում և ընդհանրացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ինքնավար ռոբոտների, բազմագործակալ կառավարման համակարգերի, խելացի տրանսպորտային համակարգերի, խաղային միջավայրերի, ռեսուրսների բաշխման և այլ բարդ խնդիրների լուծման համար առավել ճկուն ու արդյունավետ արհեստական բանականության համակարգերի ստեղծմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում պայմանական կառուցվածքների միջոցով արտահայտվող բացահայտ և ներակա իմաստների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պայմանական հարաբերությունների իմաստային և գործաբանական բնույթն է՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն տեղեկատվությանը, որը խոսքում ուղղակիորեն չի արտահայտվում, սակայն ընկալվում է համատեքստի, հաղորդակցական իրավիճակի, խոսողի մտադրության և զրուցակիցների ընդհանուր գիտելիքների հիման վրա։ Քննվում են իրական, հավանական, ենթադրական և հակափաստական պայմաններ արտահայտող կառուցվածքները՝ պարզելու, թե դրանց քերականական ձևն ինչպես է փոխկապակցվում խոսքային իմաստի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ պայմանական ասույթը բառացի նշանակությունից բացի փոխանցում է ենթադրություն, ակնարկ, նախազգուշացում, խորհուրդ, խնդրանք, խոստում, գնահատական, պատճառահետևանքային կապ կամ խոսողի վերաբերմունք։ Ուսումնասիրվում է համատեքստի դերը ներակա բովանդակության մեկնաբանման մեջ, քանի որ նույն քերականական կառուցվածքը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում կարող է ձեռք բերել տարբեր գործաբանական արժեքներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախադրյալների, իմպլիկատուրաների և ենթատեքստային իմաստների հարաբերակցության վերլուծությունը՝ պայմանական ասույթի ամբողջական հաղորդակցական բովանդակությունը բացահայտելու նպատակով։ Դիտարկվում է նաև բայական ժամանակաձևերի, եղանակավորության, մոդալ բայերի և բառային ցուցիչների մասնակցությունը պայմանականության տարբեր աստիճանների արտահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել գրավոր և բանավոր խոսքից վերցված օրինակներ՝ բացահայտելու պայմանական կառույցների գործածության առանձնահատկությունները տարբեր խոսքային իրավիճակներում և ոճական միջավայրերում։ Անդրադարձ է կատարվում խոսողի և ունկնդրի միջև ընդհանուր գիտելիքի նշանակությանը, քանի որ ներակա իմաստի ճիշտ մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է ոչ միայն լեզվական կառուցվածքի ճանաչում, այլև տվյալ հաղորդակցական իրավիճակի վերաբերյալ համապատասխան պատկերացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմաստաբանության, լեզվագործաբանության, շարահյուսության և խոսույթի վերլուծության մոտեցումները՝ ժամանակակից անգլերենի պայմանական ասույթների իմաստային բազմաշերտությունը և դրանց հաղորդակցական գործառույթները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է չեզոքության ինստիտուտի տեսական և գործնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը աշխարհաքաղաքական գործընթացների փոփոխվող պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է չեզոքության գաղափարի ձևավորման պատմական զարգացումը, դրա իրավաքաղաքական բնույթը և միջազգային հարաբերությունների համակարգում ունեցած նշանակությունը։ Քննարկվում են չեզոք պետությունների կարգավիճակի իրավական հիմքերը, միջազգային իրավունքում ամրագրված սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում չեզոքության կիրառման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլոբալ ուժային կենտրոնների մրցակցության, տարածաշրջանային հակամարտությունների, անվտանգության նոր սպառնալիքների և միջազգային կազմակերպությունների դերի ազդեցությանը չեզոքության քաղաքականության վրա։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են տարբեր երկրների փորձը, չեզոքության պահպանման առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև դրա արդյունավետությունը ժամանակակից աշխարհաքաղաքական միջավայրում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է չեզոքության ինստիտուտը փոխակերպվում միջազգային համակարգի փոփոխությունների պայմաններում և ինչ դեր կարող է ունենալ պետությունների անվտանգության, ինքնիշխանության և արտաքին քաղաքականության ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատությունը նախատեսված է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, իրավաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և աշխարհաքաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության դրամական եկամուտների կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սոցիալ-տնտեսական զարգացման, կենսամակարդակի և պետական տնտեսական քաղաքականության համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել բնակչության եկամուտների ձևավորման, բաշխման և վերաբաշխման վրա ազդող հիմնական գործոնները, գնահատել առկա կարգավորման մեխանիզմների արդյունավետությունը և ներկայացնել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել բնակչության դրամական եկամուտների հիմնական աղբյուրները՝ աշխատավարձը, ձեռնարկատիրական և ինքնազբաղվածության եկամուտները, կենսաթոշակները, նպաստները, դրամական փոխանցումները և այլ մուտքեր։ Կարևոր տեղ է հատկացվում եկամուտների մակարդակի և կառուցվածքի փոփոխություններին, ինչպես նաև տարբեր սոցիալական խմբերի միջև դրանց բաշխման անհավասարությանը։ ՀՀ-ում եկամուտների բաշխման ուսումնասիրություններում կիրառվում են նաև դեցիլային և քվինտիլային խմբավորումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել բնակչության տարբեր շերտերի միջև եկամուտների կենտրոնացվածությունն ու անհամաչափությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ եկամուտների կարգավորման պետական մեխանիզմներին՝ հարկային քաղաքականությանը, նվազագույն աշխատավարձի և սոցիալական վճարների համակարգերին, կենսաթոշակներին, նպաստներին, սոցիալական աջակցության ծրագրերին և զբաղվածության քաղաքականությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում եկամուտների վերաբաշխման գործընթացում պետության դերին, քանի որ հարկային և սոցիալական քաղաքականությունը կարող է միաժամանակ ազդել ինչպես եկամուտների ձևավորման, այնպես էլ դրանց վերջնական բաշխման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է աղքատության և եկամուտների անհավասարության պատճառների բացահայտումը։ Կարող են ուսումնասիրվել աշխատանքի շուկայի վիճակը, զբաղվածության և գործազրկության մակարդակները, ոչ ֆորմալ զբաղվածությունը, տարածքային և սոցիալական տարբերությունները, կրթության ու մասնագիտական որակավորման ազդեցությունը եկամուտների մակարդակի վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել միջին խավի ձևավորման խնդրին, քանի որ բնակչության եկամուտների կայուն և համաչափ աճը կարևոր նշանակություն ունի սոցիալական կայունության և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման համար։ ՀՀ վերաբերյալ ուսումնասիրությունները եկամուտների բաշխման կարգավորման առանցքային խնդիրների շարքում դիտարկում են նաև սոցիալական բևեռացման մեղմացումը, աղքատության նվազեցումը և սոցիալական արդարության ապահովումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև դրամական եկամուտների և բնակչության ծախսերի փոխհարաբերությունները, քանի որ եկամտի իրական տնտեսական նշանակությունը մեծապես պայմանավորված է ապրանքների և ծառայությունների գների մակարդակով և տնային տնտեսությունների սպառողական հնարավորություններով։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել գնաճի, հարկային բեռի, սոցիալական տրանսֆերտների և աշխատավարձերի փոփոխությունների ազդեցությունը բնակչության իրական եկամուտների վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև պետական աջակցության հասցեականության խնդիրը, հատկապես այն ընտանիքների պարագայում, որոնց եկամուտների մի մասը դժվար է անմիջականորեն ստուգել՝ ինքնազբաղվածությունից, գյուղատնտեսությունից, ոչ ֆորմալ աշխատանքից կամ մասնավոր փոխանցումներից ստացվող մուտքերի պատճառով։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել բնակչության եկամուտների ձևավորման և վերաբաշխման ավելի արդյունավետ քաղաքականության մշակմանը, սոցիալական պաշտպանության հասցեականության բարձրացմանը, եկամուտների անհավասարության մեղմացմանը և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմիններին, ֆինանսիստներին, սոցիոլոգներին, հետազոտողներին և բնակչության եկամուտների ու սոցիալական զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող ուսանողներին։

Geography

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում սեյսմակտիվ կառուցվածքների հայտնաբերմանը՝ հիմնված մորֆոստրուկտուրային տվյալների վերլուծության վրա, ընդգծելով երկրաբանական ձևավորումների, բեկվածքների, ձորերի և լեռնաշղթաների կառուցվածքային առանձնահատկությունների կապը սեյսմական գործունեության հետ։ Աշխատությունը համադրում է դաշտային դիտումներ, տոպոգրաֆիական և երկրաբանական քարտեզների վերլուծություն, թվային մոդելավորում և երկրաշարժերի պատմական գրանցումներ՝ սեյսմիկ ռիսկի գնահատման և նախազգուշացման նպատակով։ Վերլուծվում են տարբեր տեսակի տեկտոնիկ կառուցվածքների ազդեցությունը երկրաշարժերի հաճախության և ուժգնության վրա, ինչպես նաև դրանց տարածքային բաշխման օրինաչափությունները՝ ստեղծելով հուսալի պատկերացում Հայաստանի սեյսմակտիվ գոտիների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարևոր է երկրաբանների, երկրաշարժաբանական ծառայությունների և քաղաքաշինական ծրագրերի մասնագետների համար, քանի որ թույլ է տալիս կանխատեսել սեյսմիկ ռիսկերը, արդյունավետ ծրագրել պաշտպանական միջոցառումները և նվազեցնել մարդկային և տնտեսական կորուստները։

Other Subjects

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական ցանկ է, որը նախատեսված է հաղորդիչների և կիսահաղորդիչների ֆիզիկական հատկությունների, կառուցվածքի, աշխատանքի սկզբունքների և տեխնիկական կիրառությունների վերաբերյալ մասնագիտական ու ուսումնական գրականության համակարգված ներկայացման համար։ Ընդգրկված գրականությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու նյութերի էլեկտրական հաղորդականության հիմնական օրինաչափություններին, հաղորդիչներում և կիսահաղորդիչներում էլեկտրական հոսանքի առաջացման առանձնահատկություններին, լիցքակիրների վարքին և արտաքին գործոնների ազդեցությանը դրանց հատկությունների վրա։ Ուշադրություն է դարձվում կիսահաղորդչային նյութերի տեսակներին, դրանց էլեկտրական և ֆիզիկական բնութագրերին, ինչպես նաև կիսահաղորդչային սարքերի ստեղծման ու կիրառման տեսական հիմքերին։ Մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել դիոդների, տրանզիստորների, ուղղիչների, լուսազգայուն և այլ կիսահաղորդչային տարրերի վերաբերյալ գրականություն՝ ներկայացնելով դրանց նշանակությունը ռադիոտեխնիկայի, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման և հարակից տեխնիկական ոլորտների զարգացման համար։ Հանձնարարական ցանկի նպատակն է ընթերցողին ուղղորդել թեմայի վերաբերյալ առավել անհրաժեշտ գրականության ընտրության հարցում, նպաստել մասնագիտական գիտելիքների խորացմանը և համապատասխան աղբյուրների նպատակային օգտագործմանը։ Նյութերի համակարգված ներկայացումը կարող է օգտակար լինել ինչպես ուսումնական գործընթացում, այնպես էլ ինքնուրույն մասնագիտական ուսումնասիրությունների ժամանակ։ Հրատարակությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների, ինժեներատեխնիկական աշխատողների, գրադարանավարների և ֆիզիկայի ու էլեկտրոնիկայի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ միաժամանակ ծառայելով որպես թեմատիկ գրականության որոնման և ընտրության օժանդակ մատենագիտական միջոց։