Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Culture

    Islam in Armenian literary culture

    Աշխատությունը նվիրված է հայկական գրական և մշակութային միջավայրում իսլամական աշխարհի, կրոնական պատկերացումների, պատմական իրողությունների և մշակութային ավանդույթների արտացոլման ու ընկալման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե տարբեր ժամանակաշրջանների հայ հեղինակներն ինչպես են ներկայացրել իսլամական հասարակությունները, նրանց կրոնական ու բարոյական արժեքները, կենցաղը, սովորույթները և հայերի հետ ունեցած պատմամշակութային փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրական ստեղծագործություններում ձևավորված կերպարներին, խորհրդանիշներին, թեմաներին և գաղափարական մոտիվներին՝ բացահայտելու համար դրանց պատմական, սոցիալական և մշակութային հիմքերը։ Ուսումնասիրվում են հայկական և իսլամական մշակույթների միջև փոխազդեցության տարբեր դրսևորումները, գրականության միջոցով փոխանցված պատկերացումները, փոխառությունները և մշակութային շփումների ազդեցությունը հայ գրական մտածողության զարգացման վրա։ Քննության են առնվում նաև այն պատմական հանգամանքները, որոնց պայմաններում ձևավորվել են իսլամի և մուսուլմանական ժողովուրդների վերաբերյալ գրական ընկալումները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական ու մշակութային զարգացումները։ Վերլուծվում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հեղինակային վերաբերմունքի փոփոխությունը, ինչպես նաև այն, թե պատմական իրադարձությունները, հասարակական գաղափարները և միջմշակութային շփումները ինչ ազդեցություն են ունեցել գրական ներկայացումների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական գրական մշակույթի բազմաշերտ բնույթի, տարբեր կրոնական և մշակութային ավանդույթների հետ նրա փոխհարաբերությունների ու դրանց գրական արտահայտությունների մասին՝ միաժամանակ նպաստելով հայ և իսլամական մշակույթների պատմական առնչությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

    Updated: 2026-09-28
    Islam in Armenian literary culture
    Online

    Linguistics

    Ժամանակ հասկացույթի առկայացումը բրիտանական հեքիաթներում (հայկական հեքիաթների զուգադրությամբ)

    Աշխատությունը նվիրված է ժամանակի լեզվական, մշակութային և պատկերային արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը բրիտանական ժողովրդական հեքիաթներում՝ դրանք հայկական հեքիաթային նյութի հետ զուգադրելու միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակն է ոչ միայն որպես դեպքերի հաջորդականությունը կազմակերպող պատմողական գործոն, այլև որպես տվյալ մշակույթի աշխարհընկալումը, ավանդական պատկերացումները և արժեքային համակարգը արտացոլող հասկացույթ։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի անվանումներն ու ժամանակային հարաբերություններ արտահայտող բառային և քերականական միջոցները, անցյալի, ներկայի և ապագայի փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ժամանակի տևողության, կրկնության, հաջորդականության և սահմանային պահերի լեզվական ներկայացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հեքիաթային ժամանակի պայմանական բնույթին, երբ իրադարձությունների ընթացքը կարող է տարբերվել առօրյա ժամանակի սովորական տրամաբանությունից, իսկ երկարատև ժամանակահատվածները ներկայացվել որպես սեղմված պատմողական հատվածներ։ Քննվում են նաև օրվա և տարվա ժամանակների, տարիքային փուլերի, ճանապարհորդության, սպասման, վերադարձի և փոփոխության հետ կապված ժամանակային պատկերները։ Բրիտանական և հայկական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկու մշակույթներում հանդիպող ընդհանուր հեքիաթային օրինաչափությունները և ժամանակի ընկալման մշակութային առանձնահատկությունները։ Վերլուծության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն կայուն բանաձևերը, պատմության սկիզբն ու ավարտը նշող արտահայտությունները, ժամանակային մակբայները, կրկնվող կառուցվածքները և այն լեզվական միավորները, որոնց միջոցով ստեղծվում է անցյալի անորոշ կամ առասպելական ժամանակի տպավորություն։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակի ցիկլային և գծային ընկալումների հարաբերակցությանը, հերոսի կյանքի փուլերի ու փորձությունների ժամանակային կազմակերպմանը և ժամանակային խորհրդանշանների դերին հեքիաթի իմաստային կառուցվածքում։ Զուգադրական մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել, թե նմանատիպ պատմողական իրավիճակները ինչպես են լեզվականորեն ձևակերպվում տարբեր ազգային ավանդույթներում և ինչպիսի մշակութային իմաստներ են ձեռք բերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ճանաչողական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, բանահյուսագիտության և զուգադրական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ժամանակի հասկացութային և լեզվական ներկայացման ազգային ու համընդհանուր առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

    Updated: 2026-09-22
    Ժամանակ հասկացույթի առկայացումը բրիտանական հեքիաթներում (հայկական հեքիաթների զուգադրությամբ)
    Online

    Informatics

    Օ семантике бестиповых функциональных программ

    Ուսումնասիրությունը նվիրված է անտիպ ֆունկցիոնալ ծրագրերի իմաստաբանության տեսական խնդիրներին և դրանց ֆորմալ նկարագրման մեթոդներին։ Աշխատության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես կարելի է առանց ավանդական տիպային համակարգի ֆունկցիոնալ ծրագրերի նշանակությունը ներկայացնել խիստ և մաթեմատիկորեն հիմնավորված ձևով։ Ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալ ծրագրերի կառուցվածքային և գործառական հատկությունները, արտահայտությունների մեկնաբանման սկզբունքները, ֆունկցիաների կիրառման գործընթացները և հաշվարկների արդյունքում ստացվող արժեքների ձևավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային լեզվի շարահյուսության և իմաստաբանության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև ծրագրերի վարքը ֆորմալ համակարգերի միջոցով նկարագրելու հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել ֆունկցիոնալ ծրագրավորման համար կիրառվող ձևական մոդելներ, վերագրման և հաշվարկի կանոններ, ծրագրերի համարժեքության ու փոխակերպման խնդիրներ։ Անտիպ մոտեցման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել ծրագրերի հաշվարկային և իմաստային հատկությունները՝ դրանք չկապելով ստատիկ տիպային սահմանափակումների հետ, և այդպիսով հետազոտել ֆունկցիոնալ հաշվարկների ավելի ընդհանուր տեսական կառուցվածքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ծրագրավորման լեզուների տեսության, ֆորմալ իմաստաբանության և հաշվարկելիության հետ կապված խնդիրների համար, քանի որ ծրագրի նշանակության հստակ սահմանումը հնարավորություն է տալիս ձևակերպել դրա վարքի մասին ճշգրիտ դատողություններ և ուսումնասիրել ծրագրերի փոխակերպման ու ճիշտության հարցերը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային գիտության տեսաբաններին, ծրագրավորման լեզուների և ֆորմալ մեթոդների մասնագետներին, մաթեմատիկական տրամաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-21
    Օ семантике бестиповых функциональных программ
    Online

    Medicine

    Компьютеризированное моделирование в пренатальной ультразвуковой диагностике

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նախածննդյան ուլտրաձայնային ախտորոշման ոլորտում համակարգչային մոդելավորման կիրառություններին և զարգացման ժամանակակից միտումներին։ Գրքում ներկայացվում են պտղի զարգացման վիզուալիզացիայի ֆիզիկական և կենսաբժշկական հիմքերը, ուլտրաձայնային ազդանշանների մշակման մեթոդները և պատկերների վերակառուցման ալգորիթմները։ Հեղինակը վերլուծում է համակարգչային մոդելավորման դերը պտղի անատոմիական կառուցվածքների ճշգրիտ գնահատման, զարգացման շեղումների վաղ հայտնաբերման և ախտորոշման որակի բարձրացման գործընթացում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև 3D և 4D ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաները, արհեստական բանականության կիրառությունները պատկերների վերլուծության մեջ, ինչպես նաև տվյալների թվային մշակման և ինտեգրման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման կլինիկական կիրառելիությանը, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացմանը և ռիսկերի նվազեցմանը հղիության վերահսկման ընթացքում։ Գիրքը նախատեսված է ուլտրաձայնային ախտորոշման մասնագետների, գինեկոլոգների, պերինատոլոգների, կենսաբժշկական ինժեներների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ մոտեցում համակարգչային մոդելավորման կիրառմանը նախածննդյան բժշկության մեջ։

    Updated: 2026-09-20
    Компьютеризированное моделирование в пренатальной ультразвуковой диагностике
    Online

    Biology

    Изучение цитотоксической антимутагенной активности каллусной ткани олеандра (Nerium oleander L.)

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է օլեանդրի (Nerium oleander L.) կալուսային հյուսվածքի ցիտոտոքսիկ և հակամուտագեն ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բույսի կալուսային հյուսվածքի կենսաբանական ակտիվության առանձնահատկությունները և դրա հնարավոր ազդեցությունը բջիջների կենսունակության, բաժանման գործընթացների և գենետիկական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցիտոտոքսիկ ակտիվության գնահատմանը, որի միջոցով հնարավոր է պարզել ուսումնասիրվող նյութերի կամ կենսաբանական բաղադրիչների ազդեցությունը բջջային գործընթացների վրա և բացահայտել դրանց հնարավոր արգելակող կամ վնասող ազդեցությունները։ Միաժամանակ քննության է առնվում հակամուտագեն ազդեցությունը՝ գնահատելով, թե ինչպիսի հնարավոր պաշտպանիչ դեր կարող է ունենալ կալուսային հյուսվածքը մուտագեն գործոնների ազդեցության պայմաններում և որքանով կարող է նպաստել գենետիկական վնասումների նվազեցմանը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են կիրառվել բջջաբանական և գենետիկական մեթոդներ՝ բջիջների բաժանման, քրոմոսոմային փոփոխությունների և այլ ցիտոգենետիկական ցուցանիշների գնահատման համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու բույսերի հյուսվածքային կուլտուրաների, բջջաբանության և մուտագենեզի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ բացահայտելու կենսաբանական ակտիվության հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև կալուսային հյուսվածքի կիրառումը որպես փորձարարական կենսաբանական համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս վերահսկվող պայմաններում ուսումնասիրել բջջային և գենետիկական արձագանքները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ բուսական կենսատեխնոլոգիայի, փորձարարական բջջաբանության, գենետիկայի և բույսերի կենսաբանական ակտիվ միացությունների հետազոտության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, բջջաբանների, գենետիկների, կենսատեխնոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բույսերի բջջային մշակույթների ու հակամուտագեն ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Изучение цитотоксической антимутагенной активности каллусной ткани олеандра (Nerium oleander L.)
    Online

    History

    Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ 18

    Հրատարակությունը ժողովական փաստաթուղթ է, որն ամփոփում է Ազգային ժողովի տասնութերորդ նիստի ընթացքն ու արձանագրված քննարկումները։ Նման արձանագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուրներ են տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական և քաղաքական կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու ժողովի գործունեությանը, քննարկման ներկայացված հարցերին, մասնակիցների արտահայտած տեսակետներին և ընդունված որոշումներին։ Դրանք արտացոլում են համայնքային ինքնակազմակերպման, ներկայացուցչական կառավարման և հասարակական խնդիրների կարգավորման գործընթացները։ Փաստաթուղթը կարող է տեղեկություններ պարունակել ժողովի օրակարգի, ընթացակարգերի, ելույթների և որոշումների վերաբերյալ՝ պահպանելով տվյալ ժամանակի պաշտոնական ու հասարակական խոսքի առանձնահատկությունները։ Արձանագրությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ժողովական աշխատանքի հաջորդականությունը, հասկանալու քննարկումների բնույթը և բացահայտելու այն հարցերը, որոնք կարևոր էին հայ համայնքի կառավարման ու հասարակական կյանքի համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ քաղաքական մտքի, ազգային հաստատությունների պատմության և 19-րդ դարի հայ հասարակական ինքնակառավարման ձևերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։

    Updated: 2026-11-03
    Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ 18