Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Խային Վալիդե
«Խային Վալիդե» վերնագրով այս հրատարակությունը ծավալուն գրական երկ է, որի վերնագիրը, հավանաբար, կապված է օսմանյան կամ արևելյան մշակութային միջավայրում տարածված անձնանվան կամ կերպարի հետ։ «Խային» բառը կարող է նշանակել դավաճան կամ նենգ, իսկ «Վալիդե» բառը օսմանյան պատմական միջավայրում գործածվել է սուլթանի մոր նշանակությամբ։ Այս բառերի համադրությունը կարող է մատնանշել պատմական, ընտանեկան կամ հասարակական հակասությունների շուրջ կառուցված պատմություն, սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության սյուժեն կամ կերպարների ինքնությունը։ Հրատարակության մեծ ծավալը կարող է վկայել ընդարձակ վիպական շարադրանքի կամ մի քանի մասերից կազմված երկի մասին, բայց այդ հանգամանքը նույնպես պահանջում է ստուգում։ Ստեղծագործությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել XIX դարի վերջի հայերեն ընթերցանության, թարգմանական գրականության և Կոստանդնուպոլսի բազմալեզու հրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում հայերենով տարածվում էին տարբեր մշակութային միջավայրերից եկող գրական երկեր, որոնք ընթերցողներին ծանոթացնում էին նոր սյուժեների, կերպարների և հասարակական հարաբերությունների պատկերման ձևերի հետ։ Այնուամենայնիվ, առանց տիտղոսաթերթի ամբողջական պատկերի, հեղինակի տվյալների կամ բնագրի հնարավոր չէ վստահորեն որոշել՝ սա թարգմանությո՞ւն է, թե՞ ինքնուրույն ստեղծագործություն, ինչ լեզվից է այն թարգմանված, և ինչ պատմական կամ գեղարվեստական թեմաներ է ընդգրկում։
Updated: 2026-10-24
Literature
Ռուսաստանի հայերի բանավոր ավանդույթի նշխարներ․ Դոնի Ռոստով և Պյատիգորսկ
Գիտական ժողովածուն ներկայացնում է Ռուսաստանի Դաշնությունում բնակվող հայերի բանավոր ավանդույթի պահպանված նմուշները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Դոնի Ռոստովի և Պյատիգորսկի հայկական համայնքներին։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում սփյուռքահայության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության, բանավոր հիշողության և ավանդույթների սերնդեսերունդ փոխանցման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Բանավոր ավանդույթը դիտարկվում է որպես համայնքային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց, որի միջոցով փոխանցվում են պատմական հիշողությունը, ծագման մասին պատկերացումները, ընտանեկան պատմությունները, ժողովրդական հավատալիքները, սովորույթներն ու մշակութային արժեքները։ Տեղային միջավայրերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հայկական բանահյուսական ձևերը պահպանվում տարբեր հասարակական և լեզվամշակութային պայմաններում, ինչպես են փոխազդում շրջապատող մշակույթների հետ և ինչ փոփոխություններ են կրում ժամանակի ընթացքում։ Ժողովածուում ներկայացված բանավոր նյութերը արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ են համայնքների պատմության, ինքնության, հիշողության և մշակութային շարունակականության ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը նշանակալի է նաև հայկական սփյուռքի բանահյուսական ժառանգության հավաքման, գրանցման և գիտական շրջանառության տեսանկյունից։ Այն օգտակար է բանագետների, ազգագրագետների, հայագետների, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայկական ավանդական մշակույթով հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-11-03
Other Subjects
Ոչ ստացիոնար սպասարկման կազմակերպումը ԳԿՀ-ի պայմաններում : Մեթոդական ցուցումներ
Հրատարակությունը մեթոդական բնույթի ուղեցույց է, որը նվիրված է գրադարանային կենտրոնացված համակարգի պայմաններում ոչ ստացիոնար սպասարկման կազմակերպման սկզբունքներին, ձևերին և գործնական մեթոդներին։ Այն նախատեսված է գրադարանային աշխատողների համար և ուղղված է հատկապես այն ընթերցողների սպասարկման բարելավմանը, որոնք բնակության վայրի, աշխատանքի, ուսման կամ այլ հանգամանքների պատճառով չեն կարող կանոնավոր օգտվել մշտական գրադարանային ստորաբաժանումներից։ Նյութերում կարող են ներկայացվել շարժական գրադարանների, գրքատար ծառայությունների, գրադարանային կետերի և սպասարկման այլ արտագնա ձևերի կազմակերպման վերաբերյալ մեթոդական հանձնարարականներ։ Ուշադրություն է դարձվում սպասարկվող բնակչության և կազմակերպությունների ընթերցողական պահանջների ուսումնասիրմանը, սպասարկման տարածքների ընտրությանը, գրականության նպատակային համալրմանն ու շրջանառությանը, ինչպես նաև կենտրոնական գրադարանի և ոչ ստացիոնար սպասարկման կետերի միջև աշխատանքային կապերի ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրքային հավաքածուների ընտրության, ժամանակավոր տրամադրման, հաշվառման, փոխանակման և վերադարձի կազմակերպման հարցերը։ Մեթոդական ցուցումները կարող են անդրադառնալ նաև ընթերցողների ներգրավման միջոցներին, գրականության հանրայնացմանը, թեմատիկ ցուցադրությունների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպմանը՝ հաշվի առնելով սպասարկվող խմբերի հետաքրքրություններն ու կարիքները։ Կենտրոնացված համակարգի շրջանակում նման ծառայությունների կազմակերպումը դիտարկվում է որպես միասնական գրադարանային ցանցի բաղադրիչ, որտեղ կենտրոնական և մասնաճյուղային գրադարանների ռեսուրսները համատեղ օգտագործվում են ավելի լայն տարածքային ընդգրկում ապահովելու նպատակով։ Ուղեցույցը կարող է ներկայացնել նաև աշխատանքի պլանավորման, վիճակագրական հաշվառման, սպասարկման արդյունքների գնահատման և գրադարանային աշխատողների պարտականությունների բաշխման սկզբունքներ։ Պատմական տեսանկյունից հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանում բնակչության գրադարանային սպասարկման հասանելիության ընդլայնման մեթոդները և կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի աշխատանքի կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ այն գործնական օժանդակ միջոց է՝ ուղղված գրադարանային ծառայությունների տարածքային հասանելիության բարձրացմանը, ընթերցողների տարբեր խմբերի ընդգրկմանը և ոչ ստացիոնար սպասարկման համակարգված կազմակերպմանը։
Updated: 2026-09-25
Culture
Կոմպոզիտոր Ղազարոս Սարյանի ստեղծագործության ոճական առանձնահատկությունները
Աշխատությունը նվիրված է հայ կոմպոզիտորական արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի երաժշտական ժառանգության ոճական առանձնահատկությունների, ստեղծագործական մտածողության և արտահայտչամիջոցների համակարգի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում կոմպոզիտորի անհատական երաժշտական լեզվի ձևավորումն է՝ դիտարկված 20-րդ դարի հայկական և համաշխարհային երաժշտական մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մեղեդային մտածողությանը, հարմոնիկ լեզվին, ռիթմական կառուցվածքներին, տեմբրային լուծումներին, երաժշտական ձևի կազմակերպման սկզբունքներին և նվագախմբային մտածողությանը։ Քննվում է ազգային երաժշտական ավանդույթների և ժամանակակից կոմպոզիտորական տեխնիկաների փոխհարաբերությունը՝ պարզելու համար, թե ինչպես են հայկական ժողովրդական ու մասնագիտական երաժշտությանը բնորոշ ինտոնացիոն տարրերը վերաիմաստավորվում անհատական հեղինակային ոճում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ժանրերի ստեղծագործությունների համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոճական կայուն հատկանիշները և ստեղծագործական տարբեր փուլերում դրանց փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են սիմֆոնիկ մտածողության առանձնահատկությունները, թեմատիկ նյութի զարգացման սկզբունքները, երաժշտական հակադրությունների կառուցումը և դրամատուրգիական ամբողջականության ձևավորման միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նվագախմբային գունային մտածողությանը, գործիքային խմբերի փոխհարաբերությանը և տեմբրի՝ որպես երաժշտական կերպարի ստեղծման ինքնուրույն գործոնի կիրառմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև ավանդույթի և նորարարության հարաբերակցությունը՝ բացահայտելով դասական ձևերի, ժամանակակից հարմոնիկ միջոցների և ազգային երաժշտական մտածողության համադրությունը։ Կոմպոզիտորի ստեղծագործական անհատականությունը ներկայացվում է նաև իր ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրի և հայկական կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման ընդհանուր գործընթացների հետ փոխկապակցված։ Կարևորվում է երաժշտական նյութի կառուցվածքային և ինտոնացիոն վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս տարբեր ստեղծագործություններում հայտնաբերել կրկնվող ոճական սկզբունքներ և դրանց բազմազան դրսևորումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երաժշտագիտության, ոճաբանության, երաժշտական ձևի և կոմպոզիցիոն տեխնիկայի վերլուծության մոտեցումները՝ նպաստելով Ղազարոս Սարյանի ստեղծագործական ժառանգության և հայկական պրոֆեսիոնալ երաժշտության զարգացման մեջ նրա արվեստի նշանակության առավել ամբողջական ընկալմանը։
Updated: 2026-09-23
Other Subjects
Материалы для флоры Эриванской губернии : Список растений, собранных в мае 1914 г. на территории имения Араздаян (Садаракская степь и гора Дагна)
Սա բուսաբանական գիտական աշխատություն է, որը ներկայացնում է Էրիվանի նահանգի բուսական աշխարհի ուսումնասիրման շրջանակներում 1914 թվականի մայիսին Արազդայան կալվածքի տարածքում՝ Սադարակի տափաստանում և Դագնա լեռան շրջանում, հավաքագրված բույսերի համակարգված ցանկը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տվյալ տարածաշրջանում տարածված բուսատեսակների անվանումները, դրանց տարածվածության առանձնահատկությունները և հավաքագրման վայրերը՝ նպաստելով տեղական ֆլորայի կազմի և բուսական բազմազանության գիտական փաստագրմանը։ Հավաքված նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուր են տարածաշրջանի բուսածածկույթի պատմական վիճակի, բուսաշխարհագրական առանձնահատկությունների և բուսականության փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր հիմք է ֆլորիստիկական, համակարգաբանական և բնապահպանական հետազոտությունների իրականացման, ինչպես նաև Հայաստանի և հարակից տարածքների բուսական աշխարհի համեմատական ուսումնասիրությունների համար։ Այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուսաբանների, էկոլոգների, բնապահպանների և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-20
Biology
Сверхпродукция экзополисахаридов модуляция стрессовых ответов микроорганизмов
Մանրէաբանական և կենսատեխնոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միկրոօրգանիզմների կողմից արտաբջջային պոլիսախարիդների գերարտադրության և սթրեսային պայմաններին նրանց պատասխան ռեակցիաների փոփոխման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արտաբջջային պոլիսախարիդների կենսասինթեզի առանձնահատկությունները, դրանց ֆիզիոլոգիական նշանակությունը և մանրէային բջիջների կենսագործունեության մեջ ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր անբարենպաստ միջավայրային գործոնների ազդեցության պայմաններում միկրոօրգանիզմների հարմարվողական մեխանիզմներին և պաշտպանական պատասխանների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են պոլիսախարիդների արտադրության ինտենսիվության և բջջային սթրեսային պատասխանների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև այդ գործընթացների կարգավորման կենսաքիմիական ու ֆիզիոլոգիական հիմքերը։ Քննարկվում են նաև միկրոօրգանիզմների կենսունակության, միջավայրային փոփոխությունների նկատմամբ դիմադրողականության և կենսաթաղանթների ձևավորման հետ կապված երևույթները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մանրէների հարմարվողական ռազմավարությունները և գնահատելու արտաբջջային պոլիսախարիդների կիրառական նշանակությունը կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանության, կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-07