Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionGeography
Սյունիքի մարզի լեռնային գեոհամակարգերի վրա հանքագործական արդյունաբերության ազդեցությունների տարածական ասպեկտները
Աշխատությունը նվիրված է լեռնային բնական համակարգերի վրա հանքարդյունաբերական գործունեության ազդեցությունների տարածական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ աշխարհագրական, երկրաէկոլոգիական և լանդշաֆտային մոտեցումների համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում հանքավայրերի շահագործման, բաց և ստորգետնյա արդյունահանման, արտադրական ենթակառուցվածքների, պոչամբարների, լցակույտերի և հարակից տեխնածին օբյեկտների ազդեցության տարածքային բաշխումն է։ Լեռնային ռելիեֆի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բարձրությունների տարբերությունները, լանջերի թեքությունն ու կողմնադրությունը, գետային ցանցը, երկրաբանական կառուցվածքը և հողաբուսական ծածկույթը, քանի որ դրանք կարող են պայմանավորել տեխնածին ազդեցությունների տարածման ուղղությունն ու ինտենսիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական լանդշաֆտների փոփոխությանը, հողային ծածկույթի խախտմանը, էրոզիոն գործընթացների ակտիվացմանը, մակերևութային ու ստորերկրյա ջրերի վրա հնարավոր ազդեցություններին և բուսականության տարածական փոփոխություններին։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է տարբեր աստիճանի մարդածին ծանրաբեռնվածություն ունեցող տարածքների առանձնացումը և դրանց համեմատական գնահատումը։ Այդ նպատակով կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, քարտեզագրական նյութերը, հեռահար զոնդավորման տվյալները և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի հնարավորությունները՝ ազդեցությունների տարածական կառուցվածքը բացահայտելու համար։ GIS տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր բնապահպանական ու արտադրական տվյալները միավորել միասնական տարածական միջավայրում, կազմել թեմատիկ քարտեզներ և վերլուծել հանքարդյունաբերական օբյեկտների ու բնական բաղադրիչների միջև տարածական փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է նաև ազդեցության անմիջական գոտիների և ավելի հեռավոր տարածքներում դրսևորվող երկրորդային փոփոխությունների տարբերակումը, քանի որ լեռնային գեոհամակարգերում նյութերի և ջրային հոսքերի տեղափոխությունը կարող է ազդեցությունը տարածել արտադրական օբյեկտներից դուրս։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ բնական համակարգերի կայունության և վերականգնողական ներուժի տարածքային տարբերություններին՝ բացահայտելով առավել զգայուն լանդշաֆտները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ֆիզիկական աշխարհագրության, երկրաէկոլոգիայի, լանդշաֆտագիտության և տարածական վերլուծության մեթոդները՝ հանքագործական արդյունաբերության բնապահպանական ազդեցությունների տարածքային պատկերը գնահատելու և լեռնային տարածքների բնօգտագործման ու շրջակա միջավայրի կառավարման համար գիտական հիմքեր ձևավորելու նպատակով։
Updated: 2026-09-24
Law
«Проблемы уголовной ответственности за убийство, совершенное в состоянии сильного душевного волнения (аффекта)»
Աշխատությունը նվիրված է քրեական իրավունքում հուզական առանձնահատուկ վիճակի պայմաններում կատարված կյանքից զրկելու արարքի համար պատասխանատվության տեսական և իրավակիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում աֆեկտի՝ որպես անձի հուզական վիճակի իրավական նշանակությունն է, դրա ազդեցությունը արարքի քրեաիրավական գնահատման և պատասխանատվության տարբերակման վրա։ Քննվում են ուժեղ հոգեկան հուզմունքի հասկացությունը, դրա հիմնական իրավաբանական հատկանիշները և այն չափանիշները, որոնց միջոցով տվյալ վիճակը սահմանազատվում է սովորական հուզական լարվածությունից կամ քրեական պատասխանատվության վրա այլ կերպ ազդող հոգեվիճակներից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշների հարաբերակցությանը, դիտավորության ձևավորման առանձնահատկություններին և արարքին անմիջապես նախորդող հանգամանքների իրավական գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել տուժողի վարքագծի և դրա հետևանքով առաջացած հուզական վիճակի իրավական նշանակությունը՝ հաշվի առնելով, որ յուրաքանչյուր կոնֆլիկտային իրավիճակ ինքնին բավարար չէ հատուկ քրեաիրավական որակման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աֆեկտի հաստատման խնդիրը, որտեղ իրավական գնահատումը կարող է փոխկապակցվել դատահոգեբանական կամ դատահոգեբուժական մասնագիտական եզրակացությունների հետ՝ պահպանելով դատարանի կողմից փաստերի ինքնուրույն իրավական գնահատման սկզբունքը։ Վերլուծվում են նաև տվյալ հանցակազմի սահմանազատման խնդիրները դիտավորյալ կյանքից զրկելու այլ տեսակներից, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների հետ կապված իրավիճակներից և այլ հարակից քրեաիրավական ինստիտուտներից։ Դատական պրակտիկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ապացույցների գնահատման, հուզական վիճակի պատճառական կապի և արարքի որակման ընթացքում առաջացող տարակարծությունները։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել քրեական պատասխանատվության անհատականացման և պատժի համաչափության սկզբունքներին՝ հաշվի առնելով արարքի հանգամանքները և անձի հոգեբանական վիճակի իրավական նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեական պատասխանատվության տեսության և իրավաբանական հոգեբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել աֆեկտի պայմաններում կատարված արարքների իրավական գնահատման չափանիշները և նպաստել միասնական իրավակիրառական մոտեցումների ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-21
Literature
Սեբեոսի պատմությունը
Սեբեոսի «Պատմությունը» VII դարի հայ պատմագրության ամենակարևոր աղբյուրներից է, որը ներկայացնում է Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական, ռազմական և կրոնական իրադարձությունները՝ հատկապես կենտրոնանալով պարսկա-բյուզանդական հակամարտությունների և արաբական արշավանքների վրա։ Երկը ընդգրկում է վաղ հայկական պատմական ավանդություններից սկսած շարադրանք և հասնում մինչև VII դարի կեսերը՝ ձևավորելով ժամանակագրական և գաղափարական շարունակական պատում։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական իրադարձությունների համադրումը աստվածաշնչյան և ավանդական պատմական պատկերացումների հետ, ինչպես նաև տարբեր աղբյուրների օգտագործումը, որոնց միջոցով հեղինակը կառուցում է բազմաշերտ պատմական պատկեր։ Սեբեոսի մոտ Հայաստանը հաճախ ներկայացվում է մեծ տերությունների միջև քաղաքական պայքարի համատեքստում՝ որպես կարևոր, բայց հաճախ նաև միջնորդավորված դերակատար։
Updated: 2026-09-10
Law
Կալանքը որպես պատժատեսակ ըստ Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսդրության
Աշխատությունը նվիրված է կալանքի՝ որպես քրեական պատժի տեսակի իրավական բնույթի, նշանակման և կիրառման հիմնախնդիրների համեմատական ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսդրության շրջանակում։ Հետազոտության հիմքում երկու պետությունների քրեական իրավունքում ձևավորված համապատասխան կարգավորումների համադրումն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ընդհանուր հատկանիշները, տարբերությունները և իրավակիրառ պրակտիկայի համար նշանակություն ունեցող խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կալանքի տեղին քրեական պատիժների համակարգում, դրա նպատակներին և ազատությունից զրկելու հետ կապված այլ իրավական միջոցներից տարբերակման հարցերին։ Կարևոր է հատկապես կալանքը որպես պատիժ տարբերակել նույնանուն դատավարական խափանման միջոցից, քանի որ դրանց իրավական հիմքերը, նպատակները և կիրառման փուլերը տարբեր են։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պատժատեսակի նշանակման իրավական նախադրյալները, կիրառման սահմանափակումները, պատժի կատարման պայմանները և այն անձանց շրջանակը, որոնց նկատմամբ համապատասխան կարգավորումները կարող էին նախատեսել հատուկ կանոններ։ Համեմատական-իրավական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի և Ռուսաստանի քրեական օրենսդրություններում ընդունված մոտեցումների ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները և պարզելու դրանց ձևավորման տեսական ու գործնական պատճառները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև կարճաժամկետ ազատությունից զրկելու այս ձևի արդյունավետության և քրեական պատժի նպատակներին համապատասխանության խնդիրը։ Քննության կարող են առնվել պատժի անհատականացման, համաչափության, մարդասիրության և արդարության սկզբունքների հետ դրա հարաբերակցության հարցերը, ինչպես նաև այլընտրանքային պատժատեսակների կիրառման հնարավորությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի քրեակատարողական բաղադրիչը, քանի որ պատժի իրավական բնույթը գնահատելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ոչ միայն դրա նշանակման հիմքերը, այլև կատարման ռեժիմն ու դատապարտյալի իրավական վիճակը։ Հետազոտությունն ունի նաև պատմաիրավական արժեք, քանի որ քրեական օրենսդրության հետագա բարեփոխումների արդյունքում համապատասխան ինստիտուտների կարգավորումները կարող են փոփոխվել կամ վերանայվել։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեակատարողական իրավունքի և համեմատական իրավագիտության մոտեցումները՝ համակարգված պատկերացում ձևավորելով երկու իրավական համակարգերում կալանքի՝ որպես քրեական պատժի ինստիտուտի զարգացման և կիրառման առանձնահատկությունների վերաբերյալ։
Updated: 2026-09-27
Literature
Ստեփան Շահումյան (1878-1918) : Բիբլիոգրաֆիա
Այս աշխատությունը ներկայացնում է Ստեփան Շահումյանի (1878–1918) կյանքի, քաղաքական գործունեության և մտավոր ժառանգության վերաբերյալ բիբլիոգրաֆիական ցուցակ՝ նպատակ ունենալով համակարգել նրա մասին առկա գրականությունը, արխիվային նյութերը և հետազոտական հրապարակումները։ Նյութը ունի մատենագիտական-տեղեկատու բնույթ և ընդգրկում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված աշխատություններ, հոդվածներ, փաստաթղթային ժողովածուներ և հիշողագրական նյութեր, որոնք վերաբերում են Շահումյանի հասարակական-քաղաքական գործունեությանը, հատկապես Ռուսաստանի հեղափոխական շարժման և Կովկասի քաղաքական գործընթացների համատեքստում։
Updated: 2026-08-30Economics
Սեփական կապիտալի կազմավորման և օգտագործման արդյունավետության վերլուծությունը (ՀՀ մետաղաձուլական ձեռնարկությունների օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է ձեռնարկությունների սեփական կապիտալի ձևավորման աղբյուրների, կառուցվածքի և օգտագործման արդյունավետության տնտեսական ու ֆինանսական վերլուծությանը՝ Հայաստանի մետաղաձուլական ոլորտի կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում սեփական կապիտալը դիտարկվում է որպես ձեռնարկության ֆինանսական կայունության, ինքնուրույնության, ներդրումային հնարավորությունների և երկարաժամկետ զարգացման կարևոր հիմք։ Քննվում են կանոնադրական կապիտալի, պահուստների, չբաշխված շահույթի և սեփական միջոցների այլ բաղադրիչների ձևավորման ու փոփոխության գործընթացները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ձեռնարկության ընդհանուր ֆինանսական վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սեփական և փոխառու միջոցների հարաբերակցությանը, կապիտալի կառուցվածքի օպտիմալացմանը և ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների ընտրության տնտեսական հիմնավորմանը։ Մետաղաձուլական ձեռնարկությունների դեպքում կարևորվում են արտադրության կապիտալատար բնույթը, հիմնական միջոցների զգալի ծավալը, տեխնոլոգիական վերազինման անհրաժեշտությունը և արտադրական ծախսերի ազդեցությունը ֆինանսական ռեսուրսների պահանջարկի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել ֆինանսական հաշվետվությունների հորիզոնական, ուղղահայաց և գործակցային վերլուծության մեթոդներ՝ սեփական կապիտալի կառուցվածքի, դինամիկայի և օգտագործման արդյունքների գնահատման համար։ Քննվում են սեփական կապիտալի շահութաբերության, ֆինանսական անկախության, ակտիվների ֆինանսավորման և կապիտալի շրջանառության հետ կապված ցուցանիշները։ Կարևորվում է շահույթի ձևավորման և բաշխման քաղաքականության ազդեցությունը սեփական ֆինանսական ռեսուրսների ավելացման վրա, քանի որ չբաշխված շահույթը կարող է հանդիսանալ արտադրության ընդլայնման և ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորման կարևոր ներքին աղբյուր։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական լծակի ազդեցությանը և այն սահմաններին, որոնց պայմաններում փոխառու միջոցների ներգրավումը կարող է նպաստել սեփական կապիտալի արդյունավետ օգտագործմանը՝ միաժամանակ չառաջացնելով ֆինանսական կայունության չափազանց մեծ ռիսկեր։ Ուսումնասիրվում է նաև արտադրական արդյունավետության, իրացման արդյունքների, ծախսերի կառավարման և կապիտալի եկամտաբերության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սեփական կապիտալի օգտագործման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտումը՝ ֆինանսական կառավարման, ներդրումային որոշումների, շահույթի վերաբաշխման և կապիտալի կառուցվածքի կատարելագործման միջոցով։ Ոլորտային առանձնահատկությունների հաշվառումը հնարավորություն է տալիս ֆինանսական ցուցանիշները գնահատել ոչ միայն ընդհանուր տեսական չափանիշներով, այլև մետաղաձուլական արտադրության տնտեսական պայմանների համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն ձեռնարկությունների ֆինանսական քաղաքականության մշակման, կապիտալի կառուցվածքի գնահատման և ֆինանսական կայունության բարձրացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով կորպորատիվ ֆինանսների, ֆինանսական վերլուծության, արդյունաբերական տնտեսագիտության և ձեռնարկությունների կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-23