Оптимизация режимов работы ГАЭС в сложной энергосистеме

Culture

Այս գիրքը ներկայացնում է Սովետական Հայաստանի ճարտարապետական հուշարձանների զարգացումը՝ ընդգրկելով խորհրդային շրջանի քաղաքաշինական քաղաքականությունը, ճարտարապետական դպրոցները և կառուցողական ոճական ուղղությունները։ Գրքում վերլուծվում են տարբեր քաղաքների և բնակավայրերի հասարակական, մշակութային և արդյունաբերական նշանակության շենքերը՝ բացահայտելով դրանց ճարտարապետական առանձնահատկությունները, նախագծային լուծումները և գեղարվեստական մոտեցումները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև այդ հուշարձանների սոցիալական գործառույթին՝ ինչպես են դրանք ձևավորել քաղաքային միջավայրը, հանրային տարածքները և բնակչության առօրյա կյանքը։ Նյութում ընդգծվում է խորհրդային մոդեռնիզմի ազդեցությունը հայկական ճարտարապետության վրա, ինչպես նաև ազգային և ժամանակակից տարրերի համադրության փորձերը։ Գիրքը համադրում է պատմական, արվեստաբանական և քաղաքաշինական վերլուծությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել Սովետական Հայաստանի ճարտարապետական ժառանգության մասին։

History

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության վարչատարածքային միավորներից մեկի՝ Վանի վիլայեթի պատմական, աշխարհագրական, վարչական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում է տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, բնակավայրերի համակարգը և վարչական բաժանումը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել նրա տարածքային կառուցվածքի և բնակչության տեղաբաշխման մասին։ Հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է Վան քաղաքի և վիլայեթի մյուս քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերի պատմական նշանակությանը, հաղորդակցության ուղիներին, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղություններին և տարածաշրջանի տեղին Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգների համակարգում։ Քննության են առնվում բնակչության ազգային և կրոնական կազմը, տարբեր համայնքների տարածքային տեղաբաշխումը, զբաղմունքները և հասարակական հարաբերությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայ բնակչության պատմական ներկայությանը, բնակավայրերին, եկեղեցական ու կրթական հաստատություններին, տնտեսական գործունեությանը և տարածաշրջանի մշակութային կյանքում ունեցած դերակատարությանը։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսության, անասնապահության, արհեստագործության և առևտրի զարգացման պայմանները, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը բնակչության տնտեսական գործունեության ձևերի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում վարչական կառավարման համակարգին, տեղական իշխանությունների գործունեությանը, հարկային հարաբերություններին և պետական կառավարման առանձնահատկություններին։ Տարածաշրջանի պատմությունը դիտարկվում է նաև XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի քաղաքական ու հասարակական գործընթացների համատեքստում, երբ Օսմանյան կայսրության ներքին ճգնաժամերը, բարեփոխումների փորձերը, ազգային շարժումները և միջազգային քաղաքական զարգացումները զգալի ազդեցություն էին ունենում արևելյան նահանգների կյանքի վրա։ Կարևորվում են հայ բնակչության անվտանգության, իրավական վիճակի, սեփականության և հասարակական կյանքի հետ կապված խնդիրները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի ընդհանուր քաղաքական պայմանների շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած ժողովրդագրական փոփոխություններին և դրանց պատմական պատճառներին՝ հնարավորություն տալով համադրել տարբեր ժամանակաշրջանների բնակչության վերաբերյալ տվյալները։ Պատմական աշխարհագրության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն բնակավայրերի տեղադրության, վարչական սահմանների, ճանապարհների, բնական ռեսուրսների և տնտեսական կենտրոնների վերաբերյալ տեղեկությունները։ Նյութը արժեքավոր է նաև հայագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Արևմտյան Հայաստանի կարևոր տարածաշրջաններից մեկի բնակչության առօրյա կյանքը, տնտեսական հարաբերությունները, կրթական ու կրոնական հաստատությունները և մշակութային ժառանգությունը։ Տարբեր վիճակագրական, վարչական, աշխարհագրական և պատմական տվյալների համադրումը նպաստում է տարածաշրջանի զարգացման ավելի ամբողջական պատկերի ձևավորմանը։ Միաժամանակ նման ուսումնասիրությունները կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն Օսմանյան կայսրության արևելյան տարածքների վարչական կառավարման, ժողովրդագրական կառուցվածքի և միջհամայնքային հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, պատմական աշխարհագրության, ժողովրդագրության, ազգագրության և հայագիտության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ ազգության տղամարդկանց մոտ անպտղության առաջացման հիմնական գենետիկական գործոնների վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արական անպտղության մոլեկուլագենետիկական հիմքերը, ներառյալ քրոմոսոմային անոմալիաները, գենային մուտացիաները և սերմնաբջիջների ձևավորման ու ֆունկցիայի վրա ազդող ժառանգական գործոնները։ Աշխատությունում ներկայացվում են անպտղության տարբեր ձևերի դասակարգումը և դրանց գենետիկական կապերի հնարավոր մեխանիզմները՝ հիմնվելով ժամանակակից բժշկական գենետիկայի և մոլեկուլային կենսաբանության տվյալների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Y քրոմոսոմի միկրոդելեցիաներին, սերմնարտադրության խանգարումների գենետիկ մարկերներին և հորմոնալ կարգավորման հետ կապված գենետիկական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են նաև էպիգենետիկ գործոնների հնարավոր ազդեցությունները վերարտադրողական ֆունկցիայի վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է վաղ ախտորոշման, գենետիկական սքրինինգի և անհատականացված բուժական մոտեցումների կարևորությունը տղամարդկանց անպտղության կանխարգելման և բուժման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել բժշկական գենետիկների, անդրոլոգների, ուրոլոգների, կենսաբժշկական հետազոտողների և վերարտադրողական բժշկության ոլորտի մասնագետների համար։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Մ. Վոլոշինի քննադատական արձակի առանձնահատկությունների, գրական-գեղագիտական հայացքների և մշակութային մտածողության քննությանը՝ բացահայտելով նրա տեղը XX դարասկզբի ռուսական գրական և մտավոր կյանքում։ Վոլոշինի քննադատական ժառանգությունը կարևոր է նրանով, որ այն չի սահմանափակվում միայն գրական ստեղծագործությունների գնահատմամբ․ նրա հոդվածներում, ակնարկներում և գրականագիտական բնույթի անդրադարձներում միահյուսվում են արվեստի փիլիսոփայությունը, մշակույթի պատմությունը, գեղագիտությունը, հասարակական կյանքի նկատմամբ վերաբերմունքը և ստեղծագործական անհատի դերի մասին պատկերացումները։ Նրա համար գրականությունը և արվեստը հասարակությունից առանձնացված երևույթներ չեն, այլ մարդու և ժամանակաշրջանի հոգևոր կյանքի արտահայտություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է հասկանալ տվյալ դարաշրջանի ներքին հակասությունները։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի քննադատական մեթոդին։ Վոլոշինը գրական ստեղծագործությունը դիտարկում է ոչ միայն նրա ձևական հատկանիշների կամ սյուժետային կառուցվածքի տեսանկյունից, այլև փորձում է բացահայտել դրա ներքին գաղափարական և հոգեբանական հիմքերը։ Նրան հետաքրքրում է ստեղծագործության և հեղինակի աշխարհայացքի կապը, արվեստագետի անհատականությունը, ստեղծագործական որոնումների բնույթը և գրական երևույթի տեղը ընդհանուր մշակութային գործընթացում։ Այդ պատճառով նրա քննադատական արձակը հաճախ ձեռք է բերում էսսեիստական բնույթ՝ միավորելով վերլուծությունը, փիլիսոփայական խորհրդածությունը և գեղարվեստական դիտարկումը։ Վոլոշինի քննադատական մտածողության կարևոր առանձնահատկություններից է տարբեր գրական ուղղությունների և գեղարվեստական երևույթների նկատմամբ բաց վերաբերմունքը։ Նա հետաքրքրված էր իր ժամանակի նորարարական գրականությամբ և ձգտում էր հասկանալ նոր գեղարվեստական ձևերի առաջացման պատճառները։ Մոդեռնիստական որոնումները նրա համար միայն ավանդական գրականության մերժում չէին․ դրանք կապված էին մարդու աշխարհընկալման փոփոխության և նոր ժամանակի հոգևոր պահանջների հետ։ Այդ պատճառով քննադատը կարևորում էր գրականության մեջ նոր արտահայտչական միջոցների որոնումը և արվեստագետի անհատական ձայնի պահպանումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արվեստի և իրականության փոխհարաբերության խնդիրը։ Վոլոշինի համար արվեստը իրականության պարզ պատճենը չէ։ Այն վերափոխում է իրականությունը, բացահայտում նրա անտեսանելի կողմերը և մարդուն հնարավորություն տալիս նոր կերպով ընկալելու սեփական գոյությունը։ Այս մոտեցումը նրա քննադատական արձակին հաղորդում է փիլիսոփայական խորություն, քանի որ գրական ստեղծագործության գնահատումը վերածվում է իրականության ճանաչման և մարդու հոգևոր աշխարհի ուսումնասիրության։ Մեծ նշանակություն ունի նաև արվեստագետի պատասխանատվության հարցը։ Վոլոշինի քննադատական հայացքներում ստեղծագործողը դիտվում է որպես իր ժամանակի նկատմամբ պատասխանատվություն կրող անհատ։ Գրականությունն ու արվեստը կարող են արձագանքել հասարակական և քաղաքական ցնցումներին, սակայն արվեստագետի առաքելությունը չի սահմանափակվում անմիջական արձագանքով։ Նա պետք է կարողանա պահպանել ստեղծագործական ազատությունը, ինքնուրույն մտածողությունը և հոգևոր արժեքների նկատմամբ հավատարմությունը։ Այս գաղափարը հատկապես կարևոր է պատմական ճգնաժամերի և մշակութային հակասությունների պայմաններում։ Վոլոշինի քննադատական արձակում կարևոր տեղ ունի նաև մշակութային հիշողության խնդիրը։ Տարբեր ժամանակաշրջանների արվեստագետներին և գրական երևույթներին անդրադառնալով՝ նա ձգտում է դրանք դիտարկել ավելի լայն պատմական համատեքստում։ Անցյալը նրա համար ոչ թե փակ և անփոփոխ համակարգ է, այլ ներկայի մշակութային գիտակցության բաղկացուցիչ մասը։ Դասական և ժամանակակից գրականության երկխոսությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մշակութային ավանդույթի շարունակականությունը և միաժամանակ հասկանալու նոր գեղարվեստական երևույթների առանձնահատկությունները։ Նրա քննադատական արձակին բնորոշ է նաև լեզվի պատկերավորությունը։ Վերլուծական միտքը հաճախ արտահայտվում է փոխաբերությունների, համեմատությունների և ընդարձակ փիլիսոփայական դիտարկումների միջոցով, ինչի շնորհիվ քննադատական տեքստը մոտենում է գրական էսսեի ձևին։ Այս առանձնահատկությունը Վոլոշինի քննադատությունը դարձնում է ոչ միայն վերլուծական, այլև ինքնուրույն գեղարվեստական արժեք ունեցող արձակ։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Վոլոշինի քննադատական արձակը կարևոր դեր ունի XX դարասկզբի ռուսական գրական-գեղագիտական մտքի պատմության մեջ։ Նրա աշխատություններում գրական քննադատությունը միավորվում է մշակույթի փիլիսոփայության, արվեստի տեսության և ժամանակակից հասարակության նկատմամբ մտավոր արձագանքի հետ։ Նա գրական ստեղծագործությունը դիտարկում է որպես մարդու հոգևոր կյանքի, պատմական ժամանակի և մշակութային փոփոխությունների արտահայտություն՝ միաժամանակ պահպանելով ստեղծագործական անհատականության և արվեստի ինքնուրույնության արժեքը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ռուս գրականությամբ, մոդեռնիզմով, գրական քննադատության պատմությամբ և XX դարի գեղագիտական մտածողությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ օգնելով ավելի խորությամբ հասկանալ Վոլոշինի քննադատական ժառանգության առանձնահատկություններն ու նրա դերը ռուսական մշակույթի զարգացման մեջ։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է Օդեսայում հայտնաբերված XV դարի հայկական ձեռագիր Շարակնոցի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես միջնադարյան հայ հոգևոր, գրական, երաժշտական և ձեռագրական մշակույթի արժեքավոր հուշարձան։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ձեռագրի ծագմանը, ժամանակագրությանը, պահպանվածությանը, գրության առանձնահատկություններին և հնարավոր ստեղծման միջավայրին՝ նպատակ ունենալով որոշել դրա տեղը հայկական ձեռագրական ժառանգության մեջ։ Քննվում է ձեռագրի բովանդակային կառուցվածքը, եկեղեցական շարականների դասավորությունը, ծիսական նշանակությունը և դրանց առնչությունը հայ եկեղեցական ավանդույթի հետ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում գրչության և հնագրագիտական հատկանիշները՝ տառաձևերը, գրատեսակը, գրության տեխնիկան, էջերի կազմակերպումը, խորագրերը, լուսանցքային նշումները և ձեռագրում պահպանված այլ գրառումները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել գրչի, պատվիրատուի, օգտագործման միջավայրի կամ ձեռագրի հետագա պատմության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև գեղարվեստական ձևավորման քննությունը, եթե ձեռագրում առկա են զարդագրեր, գլխազարդեր, լուսանցազարդեր կամ մանրանկարչական տարրեր։ Դրանց ոճական առանձնահատկությունների համեմատությունը նույն ժամանակաշրջանի այլ հայկական ձեռագրերի հետ կարող է նպաստել ստեղծման ժամանակի և մշակութային կենտրոնի առավել ճշգրիտ բնութագրմանը։ Երաժշտագիտական տեսանկյունից նյութը կարևոր է հայկական հոգևոր երգարվեստի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ շարականների ձեռագիր փոխանցումը կապված է ոչ միայն բանաստեղծական տեքստերի պահպանման, այլև եկեղեցական երգեցողության բազմադարյան ավանդույթի հետ։ Աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն նաև հիշատակարանները և հետագա սեփականատերերի հնարավոր գրառումները, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ձեռագրի պատմական ճանապարհը, դրա տեղափոխությունները և տարբեր միջավայրերում պահպանվելու հանգամանքները։ Օդեսայում դրա հայտնաբերումը հետաքրքիր հարցեր է առաջադրում նաև հայկական ձեռագրերի տարածման և Հայաստանի սահմաններից դուրս հայկական մշակութային արժեքների պահպանության պատմության վերաբերյալ։ Ձեռագրի լեզվական առանձնահատկությունների քննությունը կարող է լրացուցիչ նյութ տրամադրել միջնադարյան հայերենի, ուղղագրական ավանդույթների և եկեղեցական գրականության լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այսպիսով, նյութը միաժամանակ կարևոր աղբյուր է ձեռագրագիտության, հայ եկեղեցու պատմության, միջնադարյան գրականության, երաժշտագիտության և արվեստի պատմության համար՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել XV դարի հայկական հոգևոր ու գրավոր մշակույթի մասին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է կարմրահյութ խաղողի սորտերից վարդագույն գինու արտադրության տեխնոլոգիայի մշակմանը և ստացված արտադրանքի որակական հատկանիշների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է խաղողի հումքի տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, գինեգործական մշակման տարբեր փուլերը և այն գործոնները, որոնք ազդում են վարդագույն գինու գույնի, բույրի, համի և ընդհանուր որակի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են հումքի ընտրության, խաղողի վերամշակման, խմորման, մացերացիայի, կայունացման և հասունացման գործընթացների օպտիմալացման մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ստանալ բարձրորակ և կայուն բնութագրերով արտադրանք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գինու ֆիզիկաքիմիական, օրգանոլեպտիկ և կենսաքիմիական ցուցանիշների գնահատմանը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական ռեժիմների ազդեցությանը պատրաստի արտադրանքի որակի և պահպանման հատկությունների վրա։ Հետազոտությունը համադրում է փորձարարական արդյունքները և տեխնոլոգիական վերլուծությունները՝ առաջարկելով արտադրական գործընթացի կատարելագործման և մրցունակ գինու ստացման գործնական լուծումներ։ Աշխատությունը նախատեսված է գինեգործների, սննդի տեխնոլոգների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և խաղողի վերամշակման ու գինու արտադրության ժամանակակից տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։