More in Technology

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Մշտական գործող իրական ժամանակումաշխատող GNSS ռեֆերենց համակարգերիներդպանարդյուն Հայաստանի Հանրապետությունում

    Գեոդեզիական և աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես գործող և իրական ժամանակում աշխատող GNSS ռեֆերենց համակարգերի ներդրման ու կիրառման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արբանյակային դիրքորոշման ժամանակակից տեխնոլոգիաների աշխատանքի սկզբունքները, ռեֆերենց կայանների ցանցի կառուցվածքը և բարձր ճշգրտությամբ կոորդինատային տվյալների ստացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրական ժամանակում չափումների իրականացմանը, ուղղիչ տվյալների ձևավորմանն ու փոխանցմանը և դիրքորոշման ճշգրտության բարձրացման մեթոդներին։ Վերլուծվում են ռեֆերենց կայանների տեղաբաշխման, տվյալների մշակման, միասնական կոորդինատային համակարգի ապահովման և համապատասխան տեխնիկական ենթակառուցվածքի ձևավորման հարցերը։ Քննարկվում են նման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները գեոդեզիական չափագրումների, քարտեզագրության, կադաստրի, շինարարության, հողաշինության և այլ ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների ներդրման նշանակությունը տարածական տվյալների ստացման արագության, ճշգրտության և արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գեոդեզիայի, քարտեզագրության, կադաստրի և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Մշտական գործող իրական ժամանակումաշխատող GNSS ռեֆերենց համակարգերիներդպանարդյուն Հայաստանի Հանրապետությունում
    Online

    Linguistics

    Հայոց գրաբարի քերականություն, հատոր առաջին

    Աշխատությունը նվիրված է հայոց դասական գրավոր լեզվի՝ գրաբարի կառուցվածքի և քերականական օրինաչափությունների մանրամասն ուսումնասիրությանը։ Որպես բազմահատոր աշխատության առաջին մաս՝ այն հիմք է ստեղծում գրաբարի լեզվական համակարգը հետևողականորեն ճանաչելու և հետագա քերականական թեմաներն ուսումնասիրելու համար։ Նման ծավալուն քերականական երկերում սովորաբար հանգամանորեն քննվում են լեզվի հնչյունական առանձնահատկությունները, վանկերի և բառերի կազմությունը, խոսքի մասերի դասակարգումը, բառերի ձևափոխության կանոններն ու քերականական կարգերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոյականների հոլովական համակարգին, ածականների և դերանունների ձևերին, բայերի խոնարհմանը, ժամանակների ու եղանակների արտահայտմանը, ինչպես նաև նախադասության կառուցվածքին և շարահյուսական կապերին։ Գրաբարի ուսումնասիրությունը պահանջում է հաշվի առնել նրա հարուստ ձևաբանական համակարգը, բառերի ճկուն շարադասությունը և դասական գրականության մեջ ամրագրված լեզվական նորմերը։ Այսպիսի աշխատությունը կարևոր ուղեցույց է եղել գրաբարի խորացված ուսուցման, հին հայկական մատենագրության ընթերցման և բնագրերի ճշգրիտ մեկնաբանման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բանասերներին, պատմաբաններին, ուսուցիչներին և հայ հին գրականությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Գիտական ու կրթական արժեքից բացի՝ երկը վկայում է հայ քերականագիտական մտքի զարգացման, դասական լեզվի կանոնակարգման և գրաբարի պահպանման ու սերունդներին փոխանցելու շարունակական ջանքերի մասին։

    Updated: 2026-11-08
    Հայոց գրաբարի քերականություն, հատոր առաջին
    Online

    Literature

    1894-1896 թթ. ջարդերի արձագանքը արևմտահայ արձակում

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 1894–1896 թվականների հայկական կոտորածների արձագանքին արևմտահայ արձակում՝ դիտարկելով, թե ինչպես են այդ ողբերգական իրադարձությունները արտացոլվել ժամանակի և հետագա շրջանի գրական ստեղծագործություններում։ Նյութում վերլուծվում են զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների, մարդկային կորուստների և ազգային գոյության սպառնալիքի թեմաները, որոնք դարձել են արևմտահայ արձակի կարևոր գաղափարական և գեղարվեստական առանցքներից մեկը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական ապրումներին, հավաքական հիշողության ձևավորմանը և պատմական իրականության գեղարվեստական վերարտադրմանը, որտեղ փաստական հիմքը հաճախ միահյուսվում է խորհրդանշական և հուզական շերտերի հետ։ Քննարկվում են նաև ազգային ինքնության, դիմադրության, հայրենիքի կորստի և վերապրման խնդիրները, որոնք տարբեր հեղինակների մոտ ստանում են բազմազան գեղարվեստական լուծումներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ 1894–1896 թվականների իրադարձությունները կարևոր ազդեցություն են ունեցել արևմտահայ արձակի թեմատիկայի, գաղափարական ուղղվածության և գեղարվեստական մտածողության զարգացման վրա՝ ձևավորելով ազգային հիշողության և պատմական գիտակցության արտահայտման նշանակալի գրական դաշտ։

    Updated: 2026-09-04
    1894-1896 թթ. ջարդերի արձագանքը արևմտահայ արձակում
    Online

    Political Science

    Ազգային ժողովի ատենագրություններ, նիստ ԺԲ

    Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ժողովի տասներկուերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի աշխատանքների ընթացքը, քննարկված հարցերը և նիստի ընթացքում արձանագրված ելույթներն ու առաջարկները։ Այն վավերագրական նշանակություն ունեցող նյութ է, որն արտացոլում է հայ ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեությունը, ժողովական ընթացակարգերը և համայնքային կառավարման կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Ատենագրությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու մասնակիցների դիրքորոշումներին, քննարկումների հաջորդականությանը և որոշումների ձևավորման գործընթացին՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու վարչական կյանքի վերաբերյալ կարևոր տեղեկություններ։ Դրանք կարևոր սկզբնաղբյուրներ են հայ համայնքի ինքնակառավարման, ազգային հաստատությունների գործառույթների և հասարակական խնդիրների լուծման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Նման փաստաթղթերում կարող են արտացոլվել կրթական, կրոնական, տնտեսական, վարչական և համայնքային կյանքի այլ ոլորտներին վերաբերող հարցեր՝ ըստ նիստի օրակարգի։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր նյութ է 19-րդ դարի պաշտոնական հայերենի, ժողովական խոսքի, վարչական գրագրության և արձանագրությունների կազմման ավանդույթների հետազոտության համար։ Այն կարևոր տեղ ունի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական պատմության և ազգային ներկայացուցչական կառույցների գործունեության ուսումնասիրության մեջ։

    Updated: 2026-10-31
    Ազգային ժողովի ատենագրություններ, նիստ ԺԲ
    Online

    Geography

    Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարաբնակեցման արդի համակարգի ձևավորման նախադրյալներն ու զարգացման հիմնախնդիրները

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում ձևավորված տարաբնակեցման համակարգի պատմական նախադրյալների, տարածական կազմակերպման առանձնահատկությունների և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում տարաբնակեցումը դիտարկվում է որպես բնակչության տեղաբաշխման, բնակավայրերի ձևավորման ու փոխկապակցման, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հարաբերակցության, ինչպես նաև տարածքի սոցիալ-տնտեսական յուրացման ամբողջական համակարգ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այն պատմական, աշխարհագրական, ժողովրդագրական և տնտեսական գործոնները, որոնք ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի բնակավայրերի ցանցի ձևավորման և հետագա փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության տարածքային բաշխմանը, բնակավայրերի հիերարխիկ կառուցվածքին, քաղաքային կենտրոնների դերակատարությանը և գյուղական բնակավայրերի զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են բնական պայմանները, տնտեսական գործունեության բնույթը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները, վարչատարածքային կազմակերպումը և ժողովրդագրական գործընթացները փոխազդել միմյանց հետ՝ ձևավորելով տարածաշրջանի տարաբնակեցման յուրահատուկ պատկեր։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև բնակչության թվաքանակի և կազմի փոփոխությունների, միգրացիոն տեղաշարժերի, բնակավայրերի աճի կամ նվազման և սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունների վերլուծությունը։ Հեղինակը դիտարկում է տարաբնակեցման համակարգի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ կապված բնակչության տեղաբաշխման անհամաչափության, առանձին բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական սահմանափակ հնարավորությունների, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտության և տարածքային կապերի արդյունավետ կազմակերպման հետ։ Կարևորվում է նաև բնակավայրերի փոխկապակցվածության ամրապնդման և տարածքային զարգացման ավելի հավասարակշռված մոդելների ձևավորման խնդիրը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նրանով, որ տարաբնակեցման գործընթացները ներկայացնում է փոխկապակցված աշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական երևույթների համատեքստում՝ փորձելով բացահայտել տարածաշրջանի բնակավայրային համակարգի զարգացման ներքին օրինաչափությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրությամբ, ժողովրդագրությամբ, քաղաքաշինությամբ, տարածքային պլանավորմամբ և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպիսի գործոնների համադրությամբ է ձևավորվում բնակավայրերի տարածական համակարգը և ինչ հիմնախնդիրներ կարող են առաջանալ դրա կայուն ու համաչափ զարգացման ճանապարհին։

    Updated: 2026-08-25
    Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարաբնակեցման արդի համակարգի ձևավորման նախադրյալներն ու զարգացման հիմնախնդիրները
    Online

    Linguistics

    Հայերենի հոլովական համակարգի ըմբռնումը և պատմական զարգացումը հայ քերականագիտության մեջ

    Աշխատությունը նվիրված է հայերենի հոլովական կառուցվածքի գիտական մեկնաբանությունների ձևավորման, զարգացման և փոփոխության պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ հայ քերականագիտական մտքի տարբեր փուլերի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գոյականի և անվանական այլ խոսքի մասերի հոլովման վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում առաջադրված տեսական մոտեցումները, հոլովների դասակարգման սկզբունքները, դրանց քանակի և գործառույթների վերաբերյալ տեսակետները, ինչպես նաև հոլովական ձևերի կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների մեկնաբանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ քերականների աշխատություններում ձևավորված ըմբռնումների համեմատական վերլուծությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են լեզվաբանական տարբեր դպրոցները, քերականական ավանդույթները և գիտական մեթոդաբանությունները ազդել հոլովական համակարգի նկարագրության վրա։ Դիտարկվում է գրաբարի, միջին հայերենի և աշխարհաբարի տվյալների ուսումնասիրության նշանակությունը հոլովական ձևերի պատմական փոփոխությունների, որոշ ձևերի վերացման, վերաիմաստավորման կամ նոր գործառույթների ձեռքբերման բացահայտման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի հոլովական առանձնահատկություններին, դրանց ընդհանրություններին ու տարբերություններին և քերականագիտական աշխատություններում դրանց ներկայացման եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ քերականագիտական մտքի զարգացմանը՝ վաղ շրջանի ավանդական նկարագրություններից մինչև ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների վրա հիմնված վերլուծություններ։ Միաժամանակ լուսաբանվում են հոլովի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական բնույթի վերաբերյալ գիտական քննարկումները, տերմինաբանության ձևավորման գործընթացը և դասակարգման տարբեր սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի քերականական կառուցվածքի պատմական զարգացման, հայ լեզվաբանական մտքի ժառանգության և ժամանակակից հայերենի անվանական համակարգի առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ու համակարգված ըմբռնման համար։

    Updated: 2026-09-28
    Հայերենի հոլովական համակարգի ըմբռնումը և պատմական զարգացումը հայ քերականագիտության մեջ