Հայերենի հոլովական համակարգի ըմբռնումը և պատմական զարգացումը հայ քերականագիտության մեջ

Информатика

Աշխատանքը նվիրված է տարողություններում պահվող հեղուկ արտադրանքների հաշվառման և բաշխման գործընթացների ավտոմատացված համակարգերի նախագծման չափագիտական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել այն տեսական, մեթոդական և տեխնիկական մոտեցումները, որոնք ապահովում են հեղուկների քանակի չափման, հաշվառման, վերահսկման և կառավարման ճշգրտությունն ու հուսալիությունը ավտոմատացված համակարգերում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ տարողություններում հեղուկ արտադրանքի փաստացի քանակի որոշումը պահանջում է մի շարք ֆիզիկական մեծությունների՝ մակարդակի, ծավալի, ջերմաստիճանի, ճնշման և անհրաժեշտության դեպքում այլ պարամետրերի ճշգրիտ չափում և դրանց փոխկապակցված հաշվարկ։ Աշխատանքում դիտարկվում են հեղուկ արտադրանքի հաշվառման համակարգերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, չափիչ միջոցների ընտրության սկզբունքները, չափումների արդյունքների մշակման մեթոդները և ավտոմատ կառավարման համակարգերի հետ դրանց ինտեգրման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման սխալների առաջացման աղբյուրներին։ Տարողություններում հեղուկի քանակի որոշման ժամանակ արդյունքի վրա կարող են ազդել տարողության երկրաչափական ձևն ու չափերը, հեղուկի ջերմաստիճանի փոփոխությունը, խտության փոփոխությունները, մակերևույթի տատանումները, չափիչ սարքերի տեխնիկական բնութագրերը և շրջակա միջավայրի պայմանները։ Այդ գործոնների հաշվառումը անհրաժեշտ է չափումների անորոշությունը նվազեցնելու և հաշվառման համակարգի metrological reliability-ը բարձրացնելու համար։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ հեղուկի մակարդակի չափման տարբեր մեթոդների և համապատասխան չափիչ սարքերի կիրառմանը։ Դրանց ընտրությունը կախված է պահվող արտադրանքի ֆիզիկական հատկություններից, տարողության կառուցվածքից, չափման պահանջվող ճշգրտությունից և շահագործման պայմաններից։ Ավտոմատացված համակարգում չափիչ սարքերից ստացվող տվյալները պետք է վերածվեն գործնական հաշվառման ցուցանիշների, ինչի համար անհրաժեշտ են համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ, տրամաչափման տվյալներ և հաշվարկային ալգորիթմներ։ Կարևոր ուղղություն է տարողության ծավալային բնութագրերի որոշումը և մակարդակ-ծավալ կախվածության ձևավորումը։ Իրական տարողությունները կարող են ունենալ երկրաչափական շեղումներ, ուստի միայն տեսական երկրաչափական բանաձևերի օգտագործումը միշտ չէ, որ ապահովում է անհրաժեշտ ճշգրտությունը։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարողությունների չափագիտական տրամաչափման, ծավալային գրադուավորման և ստացված տվյալների ավտոմատ համակարգերում կիրառման մեթոդները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հեղուկ արտադրանքի բաշխման գործընթացի ավտոմատ կառավարմանը։ Հաշվառման համակարգը պետք է ոչ միայն արձանագրի տարողության մեջ առկա արտադրանքի քանակը, այլև հնարավորություն տա վերահսկելու դրա ընդունումը, պահպանումը, տեղափոխումը և տարբեր ուղղություններով բաշխումը։ Այդ նպատակով չափիչ համակարգերը կարող են միացվել կառավարման սարքավորումներին, տվյալների հավաքագրման և մշակման հանգույցներին, ինչպես նաև օպերատորի տեղեկատվական միջերեսներին։ Հետազոտության մեջ կարևոր նշանակություն ունի չափագիտական ապահովման ամբողջական համակարգի ձևավորումը՝ ներառյալ չափիչ սարքերի ընտրությունը, տրամաչափումը, ստուգաչափումը, չափումների հետագծելիության ապահովումը և համակարգի պարբերական տեխնիկական վերահսկողությունը։ Հուսալի հաշվառման համար անհրաժեշտ է, որ չափումների արդյունքները լինեն համադրելի և վերարտադրելի, իսկ սխալների գնահատումն ու վերահսկումը կատարվեն սահմանված մեթոդաբանությամբ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև չափումների արդյունքների ավտոմատ մշակման ալգորիթմների մշակման խնդիրներ։ Այդ ալգորիթմները կարող են նախատեսել ջերմաստիճանային ուղղումներ, չափիչ սարքերի ցուցմունքների շտկումներ, տարբեր աղբյուրներից ստացվող տվյալների համադրում և հաշվառվող քանակի վերջնական որոշում։

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է ջրատարների և ջրմուղի ցանցերի հաշվարկման ընթացքում առաջացող մի շարք տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրմանն ու դրանց լուծման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է կատարելագործել ջրամատակարարման համակարգերի հիդրավլիկական հաշվարկների մոտեցումները և առաջարկել այնպիսի մեթոդներ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի ճշգրիտ գնահատել ջրի շարժման, ճնշման բաշխման և համակարգի առանձին տարրերի աշխատանքի պայմանները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ջրատարների և բաշխիչ ցանցերի կառուցվածքային ու հիդրավլիկական առանձնահատկությունները, ջրի ծախսերի որոշման, խողովակաշարերում հոսքի պարամետրերի հաշվարկման և ճնշումների բաշխման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի շարժման ընթացքում առաջացող հիդրավլիկական կորուստների գնահատմանը, խողովակների տրամագծերի ընտրությանը, համակարգի տարբեր հատվածների փոխկապակցվածությանը և անհրաժեշտ ճնշման ապահովմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ջրմուղի ցանցերի հաշվարկային սխեմաների ձևավորումը և դրանցում ջրի հոսքերի ու ճնշումների որոշման մեթոդների կատարելագործումը։ Քննարկվում են այնպիսի խնդիրներ, որոնց լուծումը պահանջում է միաժամանակ հաշվի առնել բազմաթիվ փոխկապակցված պարամետրեր, այդ թվում՝ ջրի սպառման ռեժիմները, ցանցի երկրաչափական կառուցվածքը, խողովակների հիդրավլիկական դիմադրությունը և համակարգի տարբեր հանգույցներում ճնշման փոփոխությունները։ Մշակվող մեթոդները կարող են նպաստել հաշվարկների պարզեցմանը, դրանց ճշգրտության բարձրացմանը և նախագծման ընթացքում տեխնիկական ու տնտեսական առավել արդյունավետ լուծումների ընտրությանը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև տարբեր հաշվարկային մոտեցումների համեմատությանը և դրանց կիրառելիության գնահատմանը տարբեր տեսակի ջրամատակարարման համակարգերի համար։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել նոր ջրատարների և ջրմուղի ցանցերի նախագծման, գործող համակարգերի վերակառուցման ու օպտիմալացման, ինչպես նաև ջրամատակարարման հուսալիության և արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ջրամատակարարման համակարգերի ճիշտ հիդրավլիկական հաշվարկը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ջրի և էներգիայի կորուստները, ապահովել անհրաժեշտ ճնշումները և բարձրացնել համակարգի շահագործման կայունությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հիդրավլիկայի, ջրամատակարարման և ջրահեռացման, քաղաքային ենթակառուցվածքների նախագծման ոլորտների մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է խորանների ծագման, պատմական զարգացման և վաղ շրջանի խորհրդաբանական մեկնաբանությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են խորանի ձևավորման նախադրյալները, դրա տեղն ու նշանակությունը քրիստոնեական պաշտամունքային ավանդույթում, ինչպես նաև տարբեր եկեղեցական ավանդույթներում ձևավորված պատկերացումները։ Հեղինակը վերլուծում է խորանի խորհրդանշական իմաստը, դրա կապը Սուրբ Գրքի, վաղ քրիստոնեական աստվածաբանության և եկեղեցական ծիսակարգի հետ՝ անդրադառնալով նաև պատմական աղբյուրներին, հայրաբանական մեկնություններին և դավանաբանական ընկալումներին։ Ուսումնասիրությունն առանձնանում է պատմական, աստվածաբանական և խորհրդաբանական համադրությամբ՝ բացահայտելով խորանի նշանակությունը քրիստոնեական հավատքի և եկեղեցական կյանքի ձևավորման գործընթացում։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, կրոնագետներին, պատմաբաններին, արվեստաբաններին, հոգևորականներին, ուսանողներին և վաղ քրիստոնեական մշակույթի ու եկեղեցու պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է հռոմեական հին տոմարի պատմությանը, կառուցվածքին և ժամանակի հաշվարկման սկզբունքներին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ ժողովրդի մեջ դրա կիրառությանը և ավանդական ժամանակագրական համակարգերի հետ ունեցած կապերին։ Գիրքը ներկայացնում է տոմարագիտության կարևոր խնդիրները՝ բացատրելով ժամանակի չափման, օրերի, շաբաթների, ամիսների և տարիների հաշվարկման պատմական ձևերը, ինչպես նաև օրացուցային համակարգերի ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները։ Հռոմեական տոմարը, որը հետագայում հիմք է դարձել եվրոպական օրացուցային ավանդույթի կարևոր հատվածի համար, առանձնահատուկ տեղ ունի ժամանակագրության պատմության մեջ։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հին հասարակությունները կազմակերպել իրենց ժամանակային հաշվարկները, որոշել տոների և հիշատակի օրերի ժամկետները, կարգավորել հասարակական ու կրոնական կյանքի ժամանակացույցը և ժամանակի ընթացքում կատարելագործել օրացուցային համակարգերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հին հռոմեական տոմարի սկզբունքների և հայ իրականության մեջ տարածված օրացուցային ավանդույթների փոխհարաբերության ներկայացումը։ Հայ ժողովրդի պատմական ու մշակութային կյանքում ժամանակի հաշվարկը սերտորեն կապված է եղել եկեղեցական տոնացույցի, ծիսական արարողությունների, պահքի օրերի, սրբերի հիշատակությունների և տարվա տոնական շրջափուլերի հետ։ Այդ պատճառով տոմարի իմացությունը կարևոր նշանակություն է ունեցել ոչ միայն առօրյա ժամանակագրության, այլև կրոնական կյանքի կազմակերպման համար։ Հռոմեական օրացուցային ավանդույթների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ճանաչելու այն պատմական ու մշակութային ազդեցությունները, որոնց պայմաններում ձևավորվել և գործածվել են տարբեր ժամանակային համակարգեր։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն օրացուցային ժամանակի բաժանումը, ամսանունների ու օրերի հաշվարկման եղանակները, տարվա տևողության որոշման սկզբունքները և օրացույցի կիրառական նշանակությունը։ Տոմարագիտական գիտելիքները հնարավորություն են տալիս տարբերելու պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում գործածված օրացույցները, հասկանալու դրանց առանձնահատկությունները և համադրելու դրանք հայ եկեղեցական ու հասարակական կյանքի ժամանակագրական ավանդույթների հետ։ Գիրքը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ տոմարագիտությունը դիտարկում է որպես պատմական հիշողության պահպանման միջոց. պատմական իրադարձությունների թվագրումը, տոների սահմանումը և անցյալի ժամանակագրական համակարգերի ճանաչումը պայմանավորված են ժամանակի հաշվարկման ճշգրիտ գիտելիքներով։ Գրական և գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է ժամանակագրական ու տոմարագիտական ուսումնական գրականության ավանդույթին, որտեղ մասնագիտական գիտելիքները ներկայացվում են համառոտ և բացատրական շարադրանքով՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով օրացուցային համակարգերի պատմությանը։ Այն ունի նաև հանրամատչելի բնույթ, քանի որ տոմարի մասին գիտելիքները ներկայացնում է որպես պատմական և մշակութային ընդհանուր կրթության անհրաժեշտ բաղադրիչ։ Պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է տասնիններորդ դարի հայ մտավորականության հետաքրքրությամբ ժամանակագրության, պատմական գիտելիքների համակարգման և եկեղեցական օրացուցային ավանդույթների ուսումնասիրման նկատմամբ։ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեության շրջանակում նման աշխատությունների տարածումը նպաստել է հայերեն գիտական ու կրթական գրականության զարգացմանը և եվրոպական գիտելիքների հասանելիությանը հայ ընթերցողին։ Մխիթարյանների գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ պատմագիտական, լեզվաբանական և գիտակրթական մտքի զարգացման գործում, իսկ տոմարագիտական թեմաները լրացրել են պատմության ու եկեղեցական մշակույթի ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ գիտելիքների շրջանակը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ տոմարագիտության, եկեղեցական ժամանակագրության, պատմական օրացույցների և հայ ժողովրդի մշակութային ավանդույթների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, տոմարագետներին, եկեղեցական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով ժամանակի հաշվարկման պատմական համակարգերի և դրանց մշակութային նշանակության ավելի խոր ըմբռնմանը։

Литература

Այս ստեղծագործությունը Վանո Սիրադեղյանի արձակ գործերից է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է մարդու ներաշխարհը, առօրյա կյանքի իրավիճակները և հասարակական հարաբերությունների նուրբ ու երբեմն հակասական դրսևորումները։ Նրա գրական ոճը բնորոշվում է իրականության սուր դիտարկմամբ, հեգնանքով և հոգեբանական խորությամբ։ Տեքստում հաճախ առանձնանում են սովորական թվացող դեպքերը, որոնք բացահայտում են մարդկային բնավորության, բարոյական ընտրությունների և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը անհատի վրա։ Սիրադեղյանի արձակը միավորում է կենցաղային իրականությունը և փիլիսոփայական ենթատեքստը՝ ընթերցողին ստիպելով վերաիմաստավորել առօրյա կյանքի պարզ երևույթները։

Экономика

Այս թեման վերաբերում է մաքսային գործընթացների կարևոր բաղադրիչներից մեկին՝ մաքսային սահմանով տեղափոխվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշմանը, որը հիմք է հանդիսանում մաքսատուրքերի, հարկերի և այլ պարտադիր վճարների հաշվարկման համար։ Մաքսային արժեքը սովորաբար որոշվում է միջազգային ընդունված սկզբունքների համաձայն՝ հիմնականում հիմնվելով գործարքային արժեքի վրա, այսինքն՝ այն գնի, որը իրականում վճարվել է կամ ենթակա է վճարման ապրանքի համար՝ արտահանման կամ ներմուծման պահին։ Այդ արժեքի մեջ կարող են ներառվել նաև լրացուցիչ ծախսեր, ինչպիսիք են տեղափոխման, ապահովագրության, բեռնման և այլ առնչվող ծառայությունների արժեքները մինչև սահման հասնելը։ Եթե գործարքային արժեքը հնարավոր չէ կիրառել կամ այն կասկածի տակ է դրվում, կիրառվում են այլ մեթոդներ՝ համեմատական արժեքների, հաշվարկային կամ այլ միջազգային ընդունված գնահատման եղանակների հիման վրա։ Մաքսային արժեքի ճիշտ որոշումը կարևոր է ոչ միայն պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման, այլ նաև արդար մրցակցության և մաքսային կարգավորման թափանցիկության համար, քանի որ սխալ հայտարարագրումը կարող է հանգեցնել տույժերի, լրացուցիչ հաշվարկների կամ իրավական պատասխանատվության։ Այս գործընթացը կարգավորվում է ազգային մաքսային օրենսդրությամբ և միջազգային համաձայնագրերով, որոնք նպատակ ունեն ապահովել միասնական և կանխատեսելի մոտեցում ապրանքների գնահատման հարցում։