Основания педагогики

History

Այս գիրքը ներկայացնում է Արդյունաբերական հեղափոխության զարգացումը համաշխարհային պատմության համատեքստում՝ ընդգրկելով այն սոցիալ-տնտեսական, տեխնոլոգիական և քաղաքական փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունեցել XVIII դարի վերջից սկսած և ձևավորել են ժամանակակից արդյունաբերական հասարակությունը։ Գրքում վերլուծվում են մեքենայացման գործընթացը, արտադրության նոր ձևերի առաջացումը, քաղաքների արագ աճը, աշխատավոր դասի ձևավորումը և կապիտալիստական տնտեսության ընդլայնումը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև արդյունաբերական հեղափոխության տարբեր փուլերին, դրա տարածմանը Եվրոպայից դեպի Հյուսիսային Ամերիկա և այլ տարածաշրջաններ, ինչպես նաև դրա ազդեցությանը համաշխարհային առևտրի, գաղութատիրության և միջազգային հարաբերությունների վրա։ Նյութում քննարկվում են նաև սոցիալական հետևանքները՝ աշխատանքային պայմանների փոփոխությունները, նոր գաղափարախոսությունների առաջացումը և հասարակական շարժումների ձևավորումը։ Գիրքը համադրում է պատմական վերլուծությունը և համաշխարհային զարգացման լայն պատկերացումը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես է արդյունաբերական հեղափոխությունը ձևավորել ժամանակակից աշխարհը։

Law

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության իրավական համակարգի կառուցվածքին և գործառման առանձնահատկություններին՝ այն դիտարկելով որպես կրոնական և պետական իրավունքի համադրման յուրահատուկ մոդել։ Նյութում վերլուծվում է իրավական համակարգի երկշերտ բնույթը, որտեղ շարիաթի սկզբունքները միահյուսված են ժամանակակից սահմանադրական ինստիտուտների հետ՝ ձևավորելով իրավական նորմերի կիրառման բարդ հիերարխիա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրագույն իշխանական մարմինների՝ այդ թվում հոգևոր առաջնորդի ինստիտուտի, Սահմանադրության պահապան խորհրդի և դատական համակարգի փոխհարաբերություններին, որոնք միասին ապահովում են իրավական և գաղափարական վերահսկողության մեխանիզմներ։ Քննարկվում են նաև օրենսդրության ընդունման գործընթացը, օրենքների համապատասխանեցումը իսլամական իրավունքի սկզբունքներին և քաղաքացիական, քրեական ու վարչական իրավունքի ոլորտների կարգավորման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ այս համակարգում իրավունքը ոչ միայն պետական կարգավորման գործիք է, այլ նաև կրոնական-բարոյական նորմերի արտահայտություն, ինչը զգալիորեն ազդում է իրավական մեկնաբանության և կիրառման վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են համակարգի զարգացման միտումները և այն մարտահրավերները, որոնք կապված են ավանդական իրավական սկզբունքների և ժամանակակից հասարակական պահանջների միջև հավասարակշռության պահպանման հետ։

Economics

Կառավարչական որոշումները կառավարման գործընթացի հիմնական բաղադրիչն են, որոնք արտահայտում են ղեկավարի կամ կառավարման մարմնի կողմից ընդունվող ընտրությունը՝ ուղղված կազմակերպության նպատակների իրականացմանը։ Դրանք կապված են տարբեր խնդիրների լուծման հետ՝ սկսած ռեսուրսների բաշխումից մինչև ռազմավարական զարգացման ուղղությունների ընտրություն։ Կառավարչական որոշումների էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք ապահովում են կազմակերպության գործունեության ուղղորդումը, արդյունավետության բարձրացումը և նպատակների իրագործումը՝ տարբեր այլընտրանքներից ամենահարմար տարբերակի ընտրության միջոցով։ Այդ որոշումները կարող են ընդունվել ինչպես անհատական ղեկավարի կողմից, այնպես էլ կոլեկտիվ կառավարման մարմինների միջոցով։ Կառավարչական որոշումները ունեն մի քանի հիմնական առանձնահատկություններ՝ նպատակային ուղղվածություն, պատասխանատվություն, հիմնավորվածություն և ժամանակային սահմանափակումներ։ Դրանք պետք է լինեն տրամաբանական, տվյալների վրա հիմնված և համապատասխան կազմակերպության ռեսուրսներին ու հնարավորություններին։ Կառավարչական որոշումները դասակարգվում են ըստ տարբեր չափանիշների։ Ըստ մակարդակի՝ դրանք լինում են ռազմավարական, տակտիկական և օպերատիվ։ Ռազմավարական որոշումները վերաբերում են կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացմանը, տակտիկականները՝ միջինաժամկետ ծրագրերին, իսկ օպերատիվները՝ առօրյա գործունեությանը։ Ըստ ընդունման ձևի դրանք կարող են լինել անհատական կամ կոլեկտիվ։ Ըստ կրկնելիության՝ տարբերակում են միանվագ և կրկնվող որոշումներ։ Ըստ պայմանների՝ լինում են որոշակիության պայմաններում ընդունված, ռիսկային և անորոշության պայմաններում ընդունված որոշումներ։ Կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը կախված է տեղեկատվության ճշգրտությունից, ղեկավարի փորձից, վերլուծական կարողություններից և ժամանակին արձագանքելու ունակությունից։ Ճիշտ ընդունված որոշումները նպաստում են կազմակերպության կայուն զարգացմանը և հաջող գործունեությանը, մինչդեռ սխալ որոշումները կարող են բերել ֆինանսական և կազմակերպչական խնդիրների։ Այսպիսով, կառավարչական որոշումները հանդիսանում են կառավարման համակարգի առանցքային տարր, որը ապահովում է նպատակների իրականացումը և կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչ YBaCuO-ի՝ իտրիում-բարիում-պղինձ-օքսիդի համակարգում առաջացող մագնիսական հոսքի քվանտացված պտույտների՝ վորտեքսների, հավաքական շարժման և դրանց ձևավորած վորտեքսային ցանցի դինամիկայի ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը Մկրտիչ Տիգրանի Այվազյանի թեկնածուական ատենախոսության սեղմագիրն է, որը պաշտպանվել է 2003 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Կիրառական խնդիրների ֆիզիկայի ինստիտուտում և ընդգրկված է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների «Գերհաղորդականություն» ուղղության ներքո։ Ուսումնասիրության հիմքում II տեսակի գերհաղորդիչների առանձնահատկությունն է․ արտաքին մագնիսական դաշտի ներթափանցումը նման նյութերի մեջ տեղի է ունենում ոչ թե միանգամից, այլ քվանտացված մագնիսական հոսք կրող վորտեքսների միջոցով։ Այդ վորտեքսները փոխազդում են միմյանց հետ և որոշ պայմաններում դասավորվում են կարգավորված կառուցվածքի՝ վորտեքսային ցանցի ձևավորմամբ։ Իդեալական պայմաններում այդ ցանցը սովորաբար ձգտում է ընդունել եռանկյունային կամ հեքսագոնալ համաչափություն, քանի որ վորտեքսների փոխադարձ վանողական փոխազդեցությունը նպաստում է նրանց հնարավորինս հավասարաչափ դասավորմանը։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը այդ ցանցի ոչ թե միայն ստատիկ կառուցվածքի, այլ ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունների և շարժման օրինաչափությունների բացահայտումն է։ Վորտեքսների շարժումն ունի հիմնարար նշանակություն, քանի որ գերհաղորդիչի միջով մագնիսական վորտեքսների տեղաշարժը կարող է ուղեկցվել էներգիայի դիսիպացիայով և, հետևաբար, ազդել նյութի էլեկտրական հատկությունների վրա։ Այդ պատճառով վորտեքսների շարժունակության վերահսկումը և դրանց ամրացումը՝ պինինգը, կարևոր են ինչպես տեսական ֆիզիկայի, այնպես էլ գերհաղորդիչ նյութերի կիրառական ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել վորտեքսների փոխազդեցության, արտաքին մագնիսական դաշտի, նյութի կառուցվածքային արատների և պինինգի կենտրոնների համատեղ ազդեցությունը վորտեքսային ցանցի կայունության վրա։ Պինինգի կենտրոնները կարող են արգելակել վորտեքսների ազատ տեղաշարժը և բարձրացնել կրիտիկական հոսանքի արժեքը, այսինքն՝ այն հոսանքի մակարդակը, որից հետո վորտեքսային ցանցը սկսում է շարժվել։ Այս երևույթը հատկապես կարևոր է բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչների տեխնոլոգիական կիրառությունների համար, քանի որ վորտեքսների շարժման սահմանափակումը թույլ է տալիս նվազեցնել էներգետիկ կորուստները և պահպանել գերհաղորդիչ վիճակի արդյունավետությունը։ YBaCuO համակարգի ընտրությունը պատահական չէ․ բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչների հայտնվելը նոր խթան է տվել վորտեքսների ֆիզիկայի ուսումնասիրությանը, քանի որ այդ նյութերում վորտեքսային վիճակները կարող են դրսևորել բարդ վարք՝ կապված անիզոտրոպիայի, շերտավորված կառուցվածքի, նյութի անկատարությունների և ուժեղ պինինգի հետ։ Աշխատանքը, հետևաբար, տեղավորվում է այն հետազոտությունների շրջանակում, որոնք փորձում են հասկանալ բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչներում մագնիսական հոսքի կազմակերպված և ապակազմակերպված վիճակների առաջացման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել վորտեքսային ցանցի դինամիկ անցումների դիտարկումը։ Երբ արտաքին ազդեցությունը՝ օրինակ տրանսպորտային հոսանքին համապատասխանող Լորենցի ուժը, հասնում է որոշակի մակարդակի, ամրացված վորտեքսները կարող են դուրս գալ պինինգի վիճակից և սկսել շարժվել։ Այդ գործընթացը պայմանավորված է ոչ միայն առանձին վորտեքսների շարժմամբ, այլև ամբողջ ցանցի հավաքական վերակազմավորմամբ։ Վորտեքսների դինամիկայի ուսումնասիրություններում նկարագրված են նաև կոլեկտիվ, գրեթե միաչափ կառուցվածքներ, որոնք կարելի է մեկնաբանել որպես ցանցի տեղային սեղմման և նոսրացման տարածվող ալիքներ։ Աշխատանքի տեսական և հնարավոր հաշվարկային հատվածը կարող է ներառել վորտեքսների փոխազդեցության մոդելավորում, նրանց հավասարակշռության դիրքերի որոշում, կայունության վերլուծություն և արտաքին ուժի ազդեցությամբ շարժման ուսումնասիրություն։ Նման խնդիրներում կարևոր է հաշվի առնել միաժամանակ մի քանի մրցակցող գործոններ՝ վորտեքսների փոխադարձ վանողական փոխազդեցությունը, պարբերական կամ պատահական պինինգի պոտենցիալը և արտաքին ուժը։ Այդ գործոնների հարաբերակցությունից կախված կարող են առաջանալ տարբեր փուլեր՝ կարգավորված ցանցից մինչև մասնակի կամ ամբողջական ապակարգավորված վիճակներ։ Հատուկ ուշադրության արժանի է նաև արատների և անկարգության ազդեցությունը։ Իրական գերհաղորդիչ նյութերը իդեալական բյուրեղներ չեն․ դրանցում առկա կառուցվածքային անհամասեռությունները կարող են հանդես գալ որպես պինինգի կենտրոններ։ Դրանց կանոնավոր կամ պատահական դասավորությունը կարող է փոխել վորտեքսային ցանցի համաչափությունը, առաջացնել տեղային դեֆորմացիաներ և ազդել ցանցի շարժման շեմային պայմանների վրա։ Այսպիսով, աշխատանքը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ իրական նյութերի միկրոկառուցվածքային առանձնահատկությունները կապում է դիտարկվող մակրոսկոպիկ գերհաղորդիչ հատկությունների հետ։ Վորտեքսային ցանցի դինամիկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ պայմաններում է կարգավորված համակարգը կորցնում կայունությունը, ինչպես են առաջանում դեֆորմացիաները, ինչ մեխանիզմներով են վորտեքսները դուրս գալիս պինինգի կենտրոններից և ինչպես է ձևավորվում շարժվող վիճակը։ Այս հարցերը կարևոր են գերհաղորդիչների կրիտիկական հոսանքի, մագնիսական կորուստների և արտաքին դաշտերում դրանց աշխատանքի սահմանների գնահատման համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է YBaCuO-ի նման բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչներում վորտեքսային ցանցի շարժման և կայունության ֆիզիկական մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ։ Այն միավորում է գերհաղորդականության տեսությունը, մագնիսական վորտեքսների ֆիզիկան, պինինգի երևույթը և ոչ հավասարակշռային դինամիկ համակարգերի ուսումնասիրությունը։ Գործնական առումով նման հետազոտությունները կարող են նպաստել այնպիսի գերհաղորդիչ նյութերի և կառուցվածքների մշակմանը, որոնցում վորտեքսների անկառավարելի շարժումը նվազագույնի է հասցվում, իսկ կրիտիկական հոսանքը՝ բարձրացվում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է YBaCuO գերհաղորդիչում մագնիսական վորտեքսների հավաքական վարքի ուսումնասիրություն՝ կենտրոնանալով վորտեքսային ցանցի կառուցվածքի, դրա կայունության, պինինգի ազդեցության, արտաքին ուժերի նկատմամբ արձագանքի և կարգավորվածից դեպի դինամիկ կամ ապակարգավորված վիճակներ անցման օրինաչափությունների վրա։

Other Subjects

Վարորդական տեսական քննությունների հարցաշարեր - Խումբ 2 ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է վարորդական տեսական քննությանը նախապատրաստվելու համար և ընդգրկում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների հիմնական և միջին բարդության հարցաշարեր։ Գրքում ներկայացված են հարցեր, որոնք վերաբերում են ճանապարհային նշանների և գծանշումների իմաստին, երթևեկության կազմակերպման սկզբունքներին, խաչմերուկներում շարժման կանոններին, ինչպես նաև վարորդի վարքագծին տարբեր ստանդարտ իրավիճակներում։ Աշխատությունը կառուցված է այնպես, որ սովորողը կարողանա աստիճանաբար ամրապնդել իր տեսական գիտելիքները՝ անցնելով ավելի պարզ հարցերից դեպի ավելի բարդ և իրավիճակային առաջադրանքներ։ Շեշտադրվում է նաև ճանապարհային անվտանգության կարևորությունը և պատասխանատու վարորդական մտածողության ձևավորումը։ Գիրքը օգտակար է սկսնակ վարորդների համար, ովքեր ցանկանում են համակարգված կերպով պատրաստվել տեսական քննությանը և ամրապնդել իրենց գիտելիքները։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է հողմային էներգիայի օգտագործման նախագծերի տեխնիկական, տնտեսական և էներգետիկ արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողմային ռեսուրսների ներուժի գնահատումը, էներգիայի արտադրության կանխատեսումը, համապատասխան տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությունը և ներդրումային ծրագրերի տնտեսական նպատակահարմարության որոշումն են։ Քննվում են քամու արագության ու ուղղության փոփոխականության, տեղանքի բնական և կլիմայական առանձնահատկությունների, հողմային կայանքների տեխնիկական բնութագրերի և էլեկտրաէներգետիկական համակարգին դրանց ինտեգրման փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էներգիայի հնարավոր արտադրության և իրական արտադրողականության միջև տարբերությունների գնահատմանը, քանի որ հողմային ռեսուրսների անկայունությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ նախագծի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Տնտեսական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են կապիտալ ներդրումները, շահագործման և սպասարկման ծախսերը, նախագծի ծառայության ժամանակահատվածում ակնկալվող էներգետիկ արդյունքը և ֆինանսական արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Կարևորվում է նաև նախագծերի իրականացման վայրի ընտրությունը, քանի որ տեղանքի ռելիեֆը, ենթակառուցվածքների հասանելիությունը և էլեկտրական ցանցին միացման հնարավորությունները կարող են ազդել ինչպես արտադրողականության, այնպես էլ ընդհանուր ծախսերի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր նախագծային տարբերակների համեմատական գնահատում և զգայունության վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե հիմնական տեխնիկական ու տնտեսական գործոնների փոփոխություններն ինչպես են անդրադառնում վերջնական արդյունքների վրա։ Առանձին ուղղություն է հողմային էներգետիկայի բնապահպանական առավելությունների և հնարավոր ազդեցությունների գնահատումը՝ այն դիտարկելով վերականգնվող էներգետիկայի և էներգետիկ համակարգերի կայուն զարգացման համատեքստում։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև պետական աջակցության, էներգետիկ շուկայի պայմանների և ներդրումային միջավայրի նշանակությունը նման ծրագրերի տնտեսական կենսունակության համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է վերականգնվող էներգետիկայի, էներգետիկ տնտեսագիտության, տեխնիկական նախագծման և ներդրումային վերլուծության մոտեցումները՝ հողմաէներգետիկ ծրագրերի արդյունավետության բազմակողմանի գնահատման և դրանց իրագործման առավել նպատակահարմար պայմանների բացահայտման նպատակով։