Основы машиностроительного черчения

Law

Այս աշխատությունը վերաբերում է Եվրոպական միությունում համակենտրոնացման (կոնցենտրացիայի) իրավական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մրցակցային իրավունքի, շուկաների ազատ գործունեության և տնտեսական ուժերի կենտրոնացման վերահսկման մեխանիզմների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել ԵՄ մրցակցային իրավունքի շրջանակներում իրականացվող միաձուլումների և ձեռքբերումների վերահսկման համակարգը, դրա իրավական հիմքերը և կիրառման պրակտիկ խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են Եվրոպական հանձնաժողովի դերը համակենտրոնացման գործարքների գնահատման գործընթացում, «նշանակալի շուկայական ուժի» (significant market power) չափանիշները, ինչպես նաև հակամենաշնորհային քաղաքականության հիմնական սկզբունքները՝ շուկայական մրցակցության պաշտպանության և սպառողների շահերի ապահովման համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական գնահատման չափանիշներին՝ շուկայի կառուցվածքի փոփոխություն, մրցակցության սահմանափակումների վտանգ, տնտեսական արդյունավետության հիմնավորում և հասարակական շահերի հաշվեկշռում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ԵՄ իրավակարգավորման զարգացման փուլերը, դատարանների նախադեպային որոշումները և անդամ պետությունների իրավական համակարգերի ներդաշնակեցման խնդիրները։ Միաժամանակ վերլուծվում են գործնական դժվարությունները՝ կապված խոշոր կորպորատիվ միաձուլումների վերահսկման, գլոբալ շուկաների ազդեցության և թվային տնտեսության պայմաններում նոր մենաշնորհային ռիսկերի առաջացման հետ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է եվրոպական իրավագիտության և մրցակցային իրավունքի զարգացման մեջ՝ նպաստելով համակենտրոնացման իրավական կարգավորման համակարգի կատարելագործմանը և ավելի արդյունավետ կիրառմանը։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խոշոր քաղաքային համայնքներում ֆինանսական կառավարման համակարգի արդյունավետության գնահատմանը, տեղական ֆինանսների ձևավորման և օգտագործման առանձնահատկությունների բացահայտմանը, ինչպես նաև կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում համայնքային բյուջեների եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքն է, սեփական եկամուտների ձևավորման հնարավորությունները, պետական բյուջեից ստացվող միջոցների նշանակությունը և ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման արդյունավետությունը։ Քննվում են բյուջետային պլանավորման, կանխատեսման, ծրագրային ֆինանսավորման, ծախսերի առաջնահերթությունների սահմանման և համայնքային ծառայությունների ֆինանսական ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոշոր քաղաքներին բնորոշ կառավարչական առանձնահատկություններին, քանի որ բնակչության մեծ թիվը, ենթակառուցվածքների ծավալը և հանրային ծառայությունների բազմազանությունը պահանջում են ֆինանսական ռեսուրսների առավել համակարգված կառավարում։ Ուսումնասիրվում են տեղական հարկերի, տուրքերի, համայնքային գույքի օգտագործման և այլ եկամտային աղբյուրների դերը համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության ապահովման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համայնքային ծախսերի արդյունավետության գնահատումը՝ քաղաքային ենթակառուցվածքների, տրանսպորտի, բարեկարգման, կոմունալ ծառայությունների և տեղական նշանակության այլ ծրագրերի ֆինանսավորման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր խոշոր քաղաքների ֆինանսական ցուցանիշները՝ բացահայտելով եկամուտների հավաքագրման, բյուջետային միջոցների օգտագործման և ֆինանսական կայունության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համայնքային պարտավորությունների, ներդրումային ծրագրերի, ֆինանսական ռիսկերի և երկարաժամկետ պլանավորման նշանակությանը։ Ֆինանսական կառավարման արդյունավետության կարևոր բաղադրիչներ են դիտարկվում հաշվետվողականությունը, բյուջետային գործընթացների թափանցիկությունը, ներքին վերահսկողությունը և համայնքի բնակիչների մասնակցության հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային ֆինանսների, տեղական ինքնակառավարման և ֆինանսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել համայնքային ֆինանսական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և խոշոր քաղաքների կայուն սոցիալ-տնտեսական զարգացման ապահովման հնարավորությունները։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Թիֆլիսի հայախոս միջավայրում գործածված նոր հայերենի քերականական համակարգի պատմական ուսումնասիրությանը՝ լեզվական երևույթները դիտարկելով դրանց ձևավորման, զարգացման և փոփոխության ընթացքի մեջ։ Հետազոտության առանցքում կարող են լինել տվյալ քաղաքային միջավայրին բնորոշ հայերենի հնչյունական, ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը հայերենի պատմական զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական ձևերի ծագմանը և ժամանակի ընթացքում կրած փոփոխություններին՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու հին ու միջին հայերենից ժառանգված տարրերի հետագա զարգացումը և նոր լեզվական ձևերի հաստատման ընթացքը։ Քաղաքային բազմալեզու միջավայրը կարևոր նշանակություն ունի նյութի մեկնաբանման համար, քանի որ Թիֆլիսը երկար ժամանակ եղել է հայ մշակութային, կրթական և գրական կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ հայերենը գործածվել է տարբեր սոցիալական և հաղորդակցական պայմաններում։ Այդ հանգամանքը հնարավորություն է տալիս լեզվական համակարգը դիտարկել ոչ միայն պատմական քերականության, այլև բարբառագիտության և լեզվական շփումների տեսանկյունից։ Քննության առարկա կարող են դառնալ գոյականի հոլովական և թվային ձևերը, դերանունների համակարգը, բայական խոնարհումը, ժամանակային ու եղանակային ձևերը, մասնիկների և կապերի գործածությունը, ինչպես նաև նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական փաստերի համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու առանձին քերականական իրողությունների պահպանման, վերափոխման կամ աստիճանական դուրսմղման գործընթացները։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարևոր նյութ կարող է տրամադրել արևելահայերենի ձևավորման պատմության և տարածաշրջանային տարբերակների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Քերականական փաստերի պատմական մեկնաբանությունը նպաստում է հասկանալու, թե ինչպես են լեզվի ներքին զարգացման միտումները և բազմալեզու հասարակական միջավայրը համատեղ ազդել Թիֆլիսի հայության խոսքային համակարգի վրա։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև հայերենի պատմության ուսումնասիրության աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ քաղաքային խոսքի տվյալները կարող են պահպանել ինչպես ավելի հին լեզվական շերտերի հետքեր, այնպես էլ նոր ժամանակներում ձևավորված առանձնահատկություններ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական քերականության, հայոց լեզվի պատմության, բարբառագիտության և լեզվական շփումների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Թիֆլիսի հայերենի քերականական կառուցվածքի պատմական զարգացման ամբողջական պատկերացման համար կարևոր նյութ։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառներում արմատական ածականների հոմանշային հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարբեր բարբառային համակարգերում իմաստային ընդհանրությունների, տարբերությունների և փոխհարաբերությունների դրսևորումները։ Հետազոտության կենտրոնում արմատական ածականներն են՝ որպես բառային կազմի ինքնուրույն և կարևոր շերտ, որոնց հոմանշության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու հայերենի բարբառների բառապաշարային հարստությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և պատմական զարգացումը։ Աշխատության շրջանակում քննության են առնվում տարբեր բարբառներում նույն կամ մոտ իմաստ արտահայտող ածականները, դրանց իմաստային նրբերանգները, գործածության ոլորտները և տարածքային տարբերակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ բարբառներում հոմանիշ բառերը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համարժեք են․ դրանք կարող են տարբերակվել իմաստի երանգներով, ոճական կիրառությամբ, արտահայտչականությամբ, գործածության հաճախականությամբ կամ տարածքային տարածվածությամբ։ Այդ պատճառով հետազոտությունը կարևոր է ոչ միայն հոմանիշների պարզ թվարկման, այլև դրանց իմաստաբանական հարաբերությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել ածականների հոմանշային շարքերը, դրանցում առկա իմաստային կենտրոններն ու ծայրամասային միավորները, ինչպես նաև տարբեր բարբառների միջև նույն բառի կամ իմաստի դրսևորման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև հոմանշության ձևավորման պատմական գործընթացը, քանի որ բարբառային բառապաշարի մեջ պահպանվել են ինչպես գրական լեզվի հետ ընդհանուր ծագում ունեցող բառեր, այնպես էլ հին լեզվական շերտեր, տեղային նորաբանություններ և այլ լեզուների հետ երկարատև շփումների հետևանքով ձևավորված բառային տարբերակներ։ Այս տեսանկյունից հոմանշային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ հայերենի բարբառների փոխազդեցության, տարածքային տարբերակման և պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայոց լեզվի բառագիտության համար, քանի որ բարբառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու հայերենի բառային համակարգի վերաբերյալ պատկերացումները և բացահայտելու գրական լեզվում չարտացոլված կամ սահմանափակ կիրառություն ունեցող լեզվական միավորների իմաստային ներուժը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, բարբառագետներին, հայերենագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, բառարանագիրներին, ինչպես նաև հայոց լեզվի պատմությամբ և տարածքային տարբերակներով հետաքրքրվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի բարբառների ածականական բառապաշարի հարստությունը՝ կենտրոնանալով արմատական ածականների հոմանշային կապերի, իմաստային նրբերանգների և տարածքային դրսևորումների վրա։

History

Աշխատությունը նվիրված է Կովկասի տարածաշրջանի աշխարհագրական, պատմական, քաղաքական, ազգագրական և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով Եվրոպայի և Ասիայի սահմանագծին գտնվող այս բազմազգ ու բազմամշակութային տարածքի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։ Գրքի թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, լեռնային համակարգերը, գետերը, կլիմայական գոտիները, բնական ռեսուրսները և դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման, տնտեսական գործունեության ու պատմական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մեծ և Փոքր Կովկասի աշխարհագրական առանձնահատկություններին, Սև և Կասպից ծովերի միջև ընկած տարածքների ռազմավարական նշանակությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանի բնական միջավայրի և մարդկային գործունեության փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից են Կովկասի ժողովուրդների ծագման, պատմական բնակության տարածքների, լեզվական և կրոնական բազմազանության, ազգային ավանդույթների ու մշակութային ինքնության ձևավորման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում հայերի, վրացիների, ադրբեջանցիների և Հյուսիսային Կովկասի տարբեր ժողովուրդների պատմական ու մշակութային առանձնահատկություններին, նրանց փոխհարաբերություններին, հասարակական կազմակերպման ձևերին և տարածաշրջանի ընդհանուր պատմության մեջ ունեցած դերակատարությանը։ Քննարկվում են հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն շրջան Կովկասում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, պետական կազմավորումների առաջացումը, տարածաշրջանային իշխանությունների փոխհարաբերությունները և արտաքին տերությունների ազդեցությունը։ Կարևորվում է Կովկասի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը՝ որպես առևտրային ճանապարհների, մշակութային փոխանակումների, ռազմական արշավանքների և միջազգային քաղաքական շահերի հատման տարածք։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և Ռուսական կայսրության քաղաքական ազդեցության, տարածքային մրցակցության և տարածաշրջանի պատմական զարգացման վրա դրանց թողած հետևանքների ուսումնասիրության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև Կովկասի տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսության, անասնապահության, արհեստագործության, առևտրի, արդյունաբերության և տրանսպորտային հաղորդակցության զարգացման գործընթացները։ Ուշադրություն է դարձվում լեռնային և հարթավայրային բնակավայրերի կենսակերպի տարբերություններին, բնական պայմանների ազդեցությանը տնտեսական մասնագիտացման վրա և բնակչության ավանդական զբաղմունքներին։ Կարևորվում են տարածաշրջանի ճարտարապետական հուշարձանները, պատմական քաղաքները, կրոնական կառույցները, ժողովրդական արվեստը, բանահյուսությունը, երաժշտությունը և նյութական ու ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազգային և կրոնական փոխհարաբերություններին, հասարակական փոփոխություններին, ինքնության պահպանման խնդիրներին և տարածաշրջանի բազմազան մշակութային ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Հնարավորություն է ընձեռվում ուսումնասիրելու Կովկասի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի փոխկապակցվածությունը, տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված տնտեսական ու մշակութային կապերը, ինչպես նաև աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունը քաղաքական և հասարակական գործընթացների վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Կովկասի վերաբերյալ պատմական աղբյուրների, ճանապարհորդական նկարագրությունների, աշխարհագրական ուսումնասիրությունների և ազգագրական դիտարկումների համեմատական վերլուծության տեսանկյունից։ Տարածաշրջանի պատմության և մշակույթի ուսումնասիրությունը նպաստում է ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության և աշխարհաքաղաքական գործընթացների առավել խորքային ընկալմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմաճանաչողական, աշխարհագրական և մշակութաբանական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու Կովկասի բնական միջավայրի, պատմական ժառանգության, էթնիկ բազմազանության և հասարակական զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աշխարհագրագետների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, միջազգայնագետների, քաղաքագետների, դասախոսների, ուսանողների, ճանապարհորդների և Կովկասի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։