Հրամայական եղանակը հին հայերենում

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ոռոգման ջրի օգտագործման տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է գյուղատնտեսության զարգացման համար ոռոգման ջրի բացառիկ նշանակությամբ, ջրային ռեսուրսների սահմանափակությամբ, ոռոգման համակարգերի տեխնիկական վիճակով, ջրի տեղափոխման և բաշխման ընթացքում առաջացող կորուստներով, ինչպես նաև ջրամատակարարման ծախսերի ազդեցությամբ գյուղատնտեսական արտադրության ինքնարժեքի և շահութաբերության վրա։ Հայաստանի գյուղատնտեսության մի շարք ճյուղերի համար ոռոգումը հանդիսանում է արտադրական գործընթացի անհրաժեշտ պայման, ուստի ջրի արդյունավետ կառավարումը անմիջականորեն կապված է հողերի արտադրողականության, բերքատվության, գյուղատնտեսական տնտեսությունների եկամուտների և գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հետ։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել ոռոգման ջրի տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները և մշակել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան նվազեցնել ջրի կորուստները, խնայել ֆինանսական և էներգետիկ ռեսուրսները, բարձրացնել ոռոգվող հողերի արտադրողականությունը և ապահովել ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Հայաստանի ջրային ռեսուրսների առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսության մեջ դրանց օգտագործման ուղղությունները և ոռոգման համակարգի դերը երկրի ագրարային տնտեսության զարգացման գործում։ Ջրի տնտեսական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն դրա առկա քանակով, այլև հասանելիությամբ, որակով, ջրառի, տեղափոխման, մղման և բաշխման ծախսերով։ Հետևաբար ոռոգման ջրի արդյունավետության գնահատումը պետք է իրականացվի ամբողջական շղթայի տեսանկյունից՝ ջրառից մինչև մշակաբույսի կողմից ջրի փաստացի օգտագործումը։ Կարևոր խնդիր է ոռոգման համակարգերում ջրի կորուստների նվազեցումը։ Ջրանցքների, ջրատարների, խողովակաշարերի և այլ հիդրոտեխնիկական կառույցների մաշվածությունը կարող է հանգեցնել ջրի զգալի կորուստների՝ նվազեցնելով համակարգի օգտակար գործողության մակարդակը և մեծացնելով մեկ միավոր ջրի մատակարարման ինքնարժեքը։ Այդ պատճառով ենթակառուցվածքների վերականգնումը, նորոգումը և տեխնիկական արդիականացումը դիտարկվում են որպես տնտեսական արդյունավետության բարձրացման առանցքային ուղղություններ։ Ջրի կորուստների կրճատումը հնարավորություն է տալիս նույն ջրային ռեսուրսի հաշվին ընդլայնել ոռոգման հնարավորությունները կամ նվազեցնել ջրառի և ջրամատակարարման հետ կապված ծախսերը։ Տնտեսական արդյունավետության կարևոր բաղադրիչ է ոռոգման համակարգերի էներգաարդյունավետությունը։ Մեխանիկական ջրամատակարարման դեպքում ջրի մղումը պահանջում է էլեկտրաէներգիայի զգալի ծախս, որը կարող է բարձրացնել ջրի մատակարարման արժեքը և, համապատասխանաբար, գյուղատնտեսական արտադրանքի ինքնարժեքը։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել պոմպակայանների տեխնիկական վիճակը, պոմպային սարքավորումների արդյունավետությունը, ջրի բարձրացման անհրաժեշտությունը և էներգիայի սպառման հնարավոր նվազեցման մեխանիզմները։ Էներգախնայող սարքավորումների ներդրումը և տեխնիկական կորուստների նվազեցումը կարող են բարելավել ինչպես ջրամատակարարող կառույցների, այնպես էլ ջրօգտագործողների տնտեսական արդյունքները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում ջրի հաշվառման և վերահսկման համակարգերի կատարելագործմանը։ Ճշգրիտ հաշվառումը հնարավորություն է տալիս որոշել ջրի իրական ծավալները, հայտնաբերել կորուստների առաջացման հիմնական հատվածները, վերահսկել սպառումը և առավել հիմնավորված կազմակերպել ջրի բաշխումը։ Ժամանակակից ջրաչափական սարքերի, հեռակառավարման և թվային մոնիթորինգի համակարգերի ներդրումը կարող է բարձրացնել ջրային ռեսուրսների կառավարման թափանցիկությունն ու արդյունավետությունը։ Ջրի սպառման մասին ճշգրիտ տվյալների առկայությունը նաև հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել ջրօգտագործման տնտեսական արդյունքները։ Ոռոգման ջրի օգտագործման արդյունավետության գնահատման կարևոր ցուցանիշներից են մեկ միավոր ջրի հաշվով ստացվող գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքը, մեկ հեկտարի հաշվով ջրի ծախսը, ջրամատակարարման ծախսերի մասնաբաժինը արտադրանքի ինքնարժեքում, ոռոգվող հողերի բերքատվությունը և ջրի արտադրողականությունը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե որքան տնտեսական արդյունք է ստեղծվում օգտագործվող ջրի յուրաքանչյուր միավորի հաշվով և ինչպիսի փոփոխություններ են անհրաժեշտ արդյունավետության բարձրացման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրախնայող ոռոգման տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Կաթիլային ոռոգումը, անձրևացման համակարգերը, հողի խոնավության վերահսկումը, ոռոգման ժամանակացույցի օպտիմալացումը և մշակաբույսերի ջրապահանջի հաշվարկը կարող են նպաստել ջրի նպատակային օգտագործմանը։ Սակայն նման տեխնոլոգիաների ներդրումը պահանջում է ֆինանսական ներդրումներ, ուստի դրանց արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն ջրի խնայողության, այլև ներդրված միջոցների վերադարձելիության տեսանկյունից։ Անհրաժեշտ է համեմատել տեխնոլոգիայի ձեռքբերման և շահագործման ծախսերը ջրի խնայողությունից, բերքատվության աճից և արտադրանքի լրացուցիչ արժեքից ստացվող տնտեսական արդյունքի հետ։ Ջրի արդյունավետ օգտագործման վրա ազդեցություն ունի նաև մշակաբույսերի կառուցվածքը։ Տարբեր գյուղատնտեսական մշակաբույսեր ունեն տարբեր ջրապահանջ, բերքատվություն և տնտեսական արժեք։ Սահմանափակ ջրային ռեսուրսների պայմաններում կարևոր է ընտրել այնպիսի արտադրական կառուցվածք, որը հնարավորություն կտա մեկ միավոր ջրի հաշվով ստանալ առավել բարձր տնտեսական արդյունք։ Այս մոտեցումը պահանջում է ջրային ռեսուրսների կառավարման և գյուղատնտեսական արտադրության պլանավորման փոխկապակցում՝ հաշվի առնելով տվյալ տարածքի բնական պայմանները, հողի որակը, մշակաբույսերի ջրապահանջը և շուկայական պահանջարկը։ Ոռոգման ջրի տնտեսական արդյունավետության վրա ազդում է նաև ջրի սակագնային քաղաքականությունը։ Ջրամատակարարման արժեքը պետք է այնպիսի հարաբերակցություն ունենա ջրօգտագործողների վճարունակության և համակարգի իրական ծախսերի միջև, որը միաժամանակ կխթանի ջրի խնայողությունը և կապահովի ջրամատակարարման համակարգի ֆինանսական կայունությունը։ Չափազանց ցածր վճարը կարող է չխթանել խնայող օգտագործումը և բավարար չլինել համակարգի պահպանման ծախսերը ծածկելու համար, իսկ չափազանց բարձր վճարը կարող է մեծացնել գյուղատնտեսական արտադրողների ֆինանսական բեռը և նվազեցնել որոշ մշակաբույսերի արտադրության շահութաբերությունը։ Հետևաբար անհրաժեշտ է ձևավորել հավասարակշռված և տնտեսապես հիմնավորված սակագնային մեխանիզմ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ջրօգտագործողների կառավարման արդյունավետությունը։ Ջրի բաշխման, ներտնտեսային ցանցերի պահպանման, վճարների հավաքագրման և ջրօգտագործողների միջև պատասխանատվության հստակեցման գործընթացների բարելավումը կարող է նպաստել համակարգի արդյունավետ շահագործմանը։ Ջրօգտագործողների ակտիվ մասնակցությունը կարող է բարձրացնել ջրի նկատմամբ պատասխանատվությունը և նպաստել ինչպես ենթակառուցվածքների պահպանմանը, այնպես էլ ջրի ռացիոնալ օգտագործմանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև ոռոգման ջրի կառավարման միջազգային փորձը և դրա կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ջրի պահանջարկի կառավարման, թվային հաշվառման, ջրախնայող տեխնոլոգիաների խթանման, արդյունավետ սակագնային քաղաքականության և ենթակառուցվածքների երկարաժամկետ ֆինանսավորման մեխանիզմները։ Միաժամանակ դրանց կիրառումը պետք է համապատասխանեցվի Հայաստանի բնական, տնտեսական և սոցիալական առանձնահատկություններին։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է ոռոգման ջրի օգտագործման արդյունավետության բարձրացման այնպիսի միջոցառումների հիմնավորման մեջ, որոնք կարող են միաժամանակ ունենալ տնտեսական և բնապահպանական դրական արդյունք։ Ջրի կորուստների նվազեցումը, էներգիայի խնայողությունը, ժամանակակից ոռոգման տեխնոլոգիաների ներդրումը, հաշվառման համակարգերի կատարելագործումը և գյուղատնտեսական արտադրության ավելի արդյունավետ կազմակերպումը կարող են նպաստել արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցմանը, բերքատվության բարձրացմանը և գյուղատնտեսական տնտեսությունների եկամտաբերության աճին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ոռոգման ջուրը դիտարկում է ոչ միայն որպես բնական ռեսուրս, այլև որպես գյուղատնտեսական արտադրության կարևոր տնտեսական գործոն։ Հայաստանի Հանրապետությունում դրա արդյունավետ օգտագործումը պահանջում է ենթակառուցվածքային, տեխնոլոգիական, ֆինանսական, կառավարչական և կազմակերպական միջոցառումների համակցված իրականացում։ Նման մոտեցումը կարող է ապահովել ջրային ռեսուրսների ավելի ռացիոնալ օգտագործում, նվազեցնել ջրամատակարարման և գյուղատնտեսական արտադրության ծախսերը, բարձրացնել ոռոգվող հողերի տնտեսական արդյունավետությունը և նպաստել գյուղատնտեսության երկարաժամկետ կայուն զարգացմանը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ռուբիդիումի ատոմային գոլորշիներում առաջացող կոհերենտ քվանտային երևույթների ուսումնասիրությանը՝ երկգույն լազերային ճառագայթման ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ատոմների և տարբեր հաճախականություններ ունեցող լազերային դաշտերի փոխազդեցությունը, որի արդյունքում հնարավոր է ձևավորել և կառավարել ատոմային էներգիական մակարդակների միջև քվանտային կոհերենտությունը։ Ուսումնասիրվում են ռուբիդիումի ատոմների էներգիական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, օպտիկական անցումները, լազերային ճառագայթման կլանման և տարածման բնույթը, ինչպես նաև արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտերի ազդեցությամբ առաջացող սպեկտրային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնց դեպքում երկու օպտիկական դաշտերի միաժամանակյա ազդեցությունը կարող է էականորեն փոփոխել միջավայրի կլանման և դիսպերսիոն հատկությունները։ Քննության են առնվում կոհերենտ բնակեցման երևույթները, քվանտային ինտերֆերենցիան, ռեզոնանսային փոխազդեցությունները և էլեկտրամագնիսորեն հարուցված թափանցիկության հետ կապված գործընթացները։ Վերլուծվում է լազերային դաշտերի հաճախականությունների, ինտենսիվությունների, բևեռացման և փոխադարձ հաճախականային տարբերության ազդեցությունը դիտարկվող ռեզոնանսների ձևի, լայնության և արտահայտվածության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ատոմային գոլորշու ջերմաստիճանի, մասնիկների շարժման և Դոպլերյան լայնացման ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության ընթացքում տեսական մոդելավորումը կարող է համադրվել սպեկտրադիտական փորձարարական տվյալների հետ՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու դիտվող երևույթների ֆիզիկական մեխանիզմները և որոշելու համակարգի հիմնական պարամետրերի միջև փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև կոհերենտ վիճակների կայունությունը և դրանց պահպանման վրա ազդող թուլացման ու ապակոհերենտացման գործընթացները։ Երկգույն լազերային ճառագայթման կիրառումը հնարավորություն է տալիս ընտրողաբար ազդել տարբեր ատոմային անցումների վրա և ուսումնասիրել լույսի ու նյութի փոխազդեցության նուրբ քվանտային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը տեսական և կիրառական նշանակություն ունի ժամանակակից քվանտային օպտիկայի, բարձր ճշգրտության սպեկտրադիտության և ատոմային ֆիզիկայի զարգացման համար, իսկ ուսումնասիրվող երևույթները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել օպտիկական հաճախականությունների չափման, զգայուն քվանտային սենսորների, լույսի տարածման կառավարման և քվանտային տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հետագա զարգացման տեսանկյունից։

History

Այս աշխատանքը նվիրված է անցյալի իրադարձությունների, հիշողությունների և պատմական փորձի վերլուծությանը՝ փորձելով վերականգնել տարբեր ժամանակաշրջանների կյանքի, մտածողության և հասարակական զարգացումների ընդհանուր պատկերը։ Նյութում ընդգծվում է անցյալի ազդեցությունը ներկայի ձևավորման վրա՝ դիտարկելով թե՛ անհատական հիշողությունների, թե՛ հավաքական պատմական գիտակցության դերը։ Հեղինակը անդրադառնում է տարբեր դրվագների, որոնք կարող են կապված լինել անձնական կենսագրության, սոցիալական փոփոխությունների կամ պատմական շրջադարձային փուլերի հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք ձևավորում մարդու աշխարհընկալումը և արժեքային համակարգը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակի ընթացքի ընկալմանը, հիշողության ընտրողական բնույթին և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով անցյալը վերաիմաստավորվում է ներկայի տեսանկյունից։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է պատմության և անձնական փորձի փոխազդեցությունը՝ ստեղծելով անցյալի բազմաշերտ պատկեր, որտեղ փաստերը և զգացողությունները հաճախ միահյուսվում են։

Linguistics

Այս աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու կորպորատիվ կայքերի լեզվաոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով այն լեզվական և հաղորդակցական միջոցներին, որոնց միջոցով կազմակերպությունները ներկայացնում են իրենց գործունեությունը, արժեքները, ծառայությունները և հանրային կերպարը թվային միջավայրում։ Աշխատանքում կորպորատիվ կայքը դիտարկվում է որպես ժամանակակից մասնագիտական հաղորդակցության կարևոր հարթակ, որտեղ լեզուն կատարում է ոչ միայն տեղեկատվական, այլև ներկայացուցչական, համոզիչ և իմիջային գործառույթներ։ Ուսումնասիրվում են բառապաշարի ընտրության, տերմինաբանության, արտահայտչամիջոցների, շարահյուսական կառուցվածքների, խոսքի տոնայնության և տեքստերի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են անգլալեզու կորպորատիվ հաղորդագրություններում համադրվում պաշտոնական և ոչ պաշտոնական լեզվական տարրերը՝ ստեղծելով միաժամանակ մասնագիտական, վստահելի և ընթերցողին հասանելի հաղորդակցական ոճ։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել տարբեր բաժինների՝ ընկերության մասին տեղեկատվության, ծառայությունների նկարագրությունների, ղեկավարության ուղերձների, նորությունների, մամուլի հաղորդագրությունների և հաճախորդների համար նախատեսված նյութերի լեզվական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են նաև համոզման և ազդեցության լեզվական ռազմավարությունները, ներառյալ դրական գնահատականների, գործողություն խթանող ձևակերպումների, բրենդային բառապաշարի և ընկերության արժեքներն ընդգծող լեզվական միջոցների կիրառումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում թվային հաղորդակցության առանձնահատկություններին, մասնավորապես՝ տեղեկատվության հակիրճ և կառուցվածքային ներկայացմանը, վերնագրերի ձևավորմանը, ընթերցողի ուշադրությունը գրավող ձևակերպումներին և կայքի տարբեր բաժինների միջև լեզվական ոճի միասնականության պահպանմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեզվական ընտրությունները նպաստում կազմակերպության մասնագիտական հեղինակության, վստահության և մրցակցային դիրքի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ոճաբանների, թարգմանիչների, հաղորդակցության և մարքեթինգի մասնագետների, ինչպես նաև անգլերեն մասնագիտական խոսքի և թվային հաղորդակցության առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Environmental Science

Մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները վերաբերում են այն գործընթացներին և երևույթներին, որոնց ընթացքում վնասակար գազեր, փոշի, քիմիական միացություններ և աերոզոլներ են արտանետվում օդ և փոխում մթնոլորտի բնական կազմը՝ առաջացնելով բացասական ազդեցություններ մարդու առողջության, էկոհամակարգերի և կլիմայի վրա։ Atmosphere-ի աղտոտումը հիմնականում առաջանում է արդյունաբերական գործարանների, տրանսպորտի, էներգիայի արտադրության և գյուղատնտեսական գործունեության հետևանքով, որոնք արտանետում են ածխաթթու գազ, ազոտի օքսիդներ, ծծմբային միացություններ և այլ վնասակար նյութեր։ Air pollution հանգեցնում է շնչառական հիվանդությունների աճի, ալերգիաների, սրտանոթային խնդիրների և կյանքի որակի անկման, ինչպես նաև նպաստում է տեսանելիության նվազմանը և քաղաքային միջավայրի վատթարացմանը։ Բացի առողջապահական հետևանքներից՝ այն ունի գլոբալ ազդեցություն՝ ուժեղացնելով ջերմոցային էֆեկտը և նպաստելով կլիմայական փոփոխություններին, որոնք իրենց հերթին առաջացնում են ջերմաստիճանի բարձրացում, եղանակային ծայրահեղ երևույթներ և էկոհամակարգերի խաթարում։ Այս խնդրի լուծման համար կարևոր է կիրառել մաքուր էներգիայի աղբյուրներ, նվազեցնել արտանետումները, զարգացնել հասարակական տրանսպորտը և բարձրացնել բնապահպանական իրազեկվածությունը, քանի որ միայն համատեղ ջանքերով կարելի է նվազեցնել աղտոտման մակարդակը և պահպանել առողջ շրջակա միջավայր։

Political Science

Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ժողովի տասնվեցերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ արձանագրելով ժողովական աշխատանքի ընթացքը և նիստի ընթացքում ծավալված քննարկումները։ Այն կարևոր վավերագրական աղբյուր է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի, ազգային կառավարման համակարգի և համայնքային ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Ատենագրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժողովի աշխատանքային ընթացակարգերը, մասնակիցների ելույթները, ներկայացված առաջարկություններն ու քննարկումների կազմակերպման ձևերը։ Նման փաստաթղթերը բացահայտում են ազգային ներկայացուցչական մարմնի դերակատարությունը, համայնքային խնդիրների քննարկման և կառավարման գործընթացները, ինչպես նաև ժամանակի հասարակական հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Դրանք կարևոր են նաև արևմտահայ պաշտոնական լեզվի, վարչական տերմինաբանության և ժողովական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Որպես Ազգային ժողովի գործունեությունը փաստագրող նյութ՝ հրատարակությունը նպաստում է ժամանակաշրջանի համայնքային կառավարման պատմության վերակազմությանը և արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայոց պատմության ու արևմտահայ հասարակական կյանքի հետազոտողների համար։