Հրամայական եղանակը հին հայերենում

Mathematics

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ինֆրակարմիր ճառագայթման չափազանց կարճ՝ ընդամենը մի քանի տատանում տևողությամբ իմպուլսների գեներացման և դրանց փուլային տեղաշարժի որոշման խնդիրներին։ Աշխատանքը վերաբերում է ուլտրաարագ օպտիկայի և լազերային ֆիզիկայի այն ուղղությանը, որտեղ հետազոտվում են էլեկտրամագնիսական դաշտի առավելագույնս կարճ իմպուլսները և դրանց ժամանակային ու փուլային բնութագրերը։ Մի քանի օպտիկական տատանում տևող իմպուլսների ստացումը պահանջում է լազերային համակարգի սպեկտրային և ժամանակային հատկությունների ճշգրիտ կառավարում, քանի որ նման կարճ տևողությունների դեպքում իմպուլսի ընդհանուր էներգիայից և տևողությունից բացի առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում էլեկտրական դաշտի կրող ալիքի և իմպուլսի պարուրող ծրարի միջև փուլային հարաբերությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրը փուլային տեղաշարժի որոշումն է, քանի որ այն կարող է էապես ազդել գերբարձր ինտենսիվության լազերային դաշտերի փոխազդեցության վրա նյութի և մասնիկների հետ։ Այսպիսի իմպուլսների դեպքում դաշտի կոնկրետ ալիքային ցիկլերի դիրքը ժամանակային ծրարի նկատմամբ կարող է որոշել դաշտի առավելագույն արժեքների տեղակայումը և, հետևաբար, ազդել ուսումնասիրվող ոչ գծային օպտիկական գործընթացների ընթացքի վրա։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել կարճ ինֆրակարմիր իմպուլսների ձևավորման սկզբունքները, դրանց սպեկտրային լայնությունը, ժամանակային կառուցվածքը, փուլային կայունությունը և գեներացման ընթացքում առաջացող սահմանափակումները։ Ինֆրակարմիր տիրույթում մի քանի տատանում տևող իմպուլսների ստացումը հատկապես կարևոր է այն հետազոտությունների համար, որտեղ անհրաժեշտ է հետևել նյութում ընթացող չափազանց արագ էլեկտրոնային գործընթացներին։ Այդպիսի իմպուլսների կիրառմամբ հնարավոր է ուսումնասիրել էլեկտրոնների շարժը, ոչ գծային օպտիկական երևույթները, բարձր հարմոնիկների առաջացումը, ուժեղ դաշտային ռեժիմներում նյութի վարքը և այլ ուլտրաարագ գործընթացներ։ Փուլային տեղաշարժի որոշման խնդիրը պահանջում է բարձր ճշգրտությամբ չափման և համաժամացման մեթոդներ։ Քանի որ խոսքը լույսի մի քանի տատանում պարունակող իմպուլսների մասին է, նույնիսկ շատ փոքր ժամանակային փոփոխությունը կարող է համապատասխանել զգալի փուլային տարբերության։ Հետևաբար անհրաժեշտ է վերահսկել ոչ միայն իմպուլսի տևողությունը և սպեկտրային բնութագրերը, այլև դրա կրող ալիքի փուլը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է ինչպես փորձարարական մեթոդաբանության, այնպես էլ լազերային համակարգերի կատարելագործման համար։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ժամանակակից սպեկտրոսկոպիայի, ատոմային և մոլեկուլային ֆիզիկայի, ոչ գծային օպտիկայի, բարձր դաշտերի ֆիզիկայի և ուլտրաարագ գիտության բնագավառներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է կարճատև ինֆրակարմիր լազերային իմպուլսների գեներացման, դրանց ժամանակային կառուցվածքի կառավարման և փուլային բնութագրերի չափման խնդիրները՝ նպաստելով այնպիսի լազերային աղբյուրների ստեղծմանն ու ուսումնասիրմանը, որոնք կարող են օգտագործվել ֆեմտովայրկյանական և ավելի արագ ֆիզիկական գործընթացների հետազոտության համար։

Psychology

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է խնդրահարույց իրավիճակներում կոնֆլիկտների դրսևորման հոգեբանական առանձնահատկությունները՝ հիմնվելով քննչական գործունեության փորձերի վրա։ Նյութում վերլուծվում են կոնֆլիկտների առաջացման պատճառները, դրանց մոդելները և անձի վարքային արձագանքները ճնշող կամ լարված իրավիճակներում՝ հաշվի առնելով անհատի անհատական հոգեբանական հատկությունները, վարքային նախատրամադրվածությունները և սոցիալ-հոգեբանական միջավայրը։ Քննարկվում է, թե ինչպես է պաշտոնեական դիրքը, պատասխանատվության մակարդակը և հաղորդակցման ունակությունները ազդում կոնֆլիկտների դրսևորման ձևերի վրա, ինչպես նաև ինչ հոգեբանական մեխանիզմներ են մասնակցում կոնֆլիկտի կառավարմանը և հաղթահարմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են գործնական օրինակներ քննչական պրակտիկայից՝ բացահայտելով անձի որոշումների, սթրեսային ռեակցիաների և խմբային ազդեցությունների փոխհարաբերությունը, և առաջարկվում են մոտեցումներ կոնֆլիկտային իրավիճակների կանխարգելման և արդյունավետ կառավարման համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է իրավագիտության, քաղաքագիտության և օրենսգիտության հիմնարար սկզբունքների ներկայացմանն ու տեսական մեկնաբանությանը։ Այն ընդգրկում է հասարակական կյանքի կազմակերպման, պետության և իրավունքի փոխհարաբերության, իրավական կարգավորման ու քաղաքական կառույցների գործունեության ընդհանուր հարցերի ուսումնասիրության շրջանակը։ Իրավագիտության տեսանկյունից կարևոր են իրավունքի բնույթի, սկզբունքների և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման վերաբերյալ հիմնադրույթները, իսկ քաղաքագիտության շրջանակում՝ իշխանության, պետության, քաղաքական կազմակերպման և հանրային կառավարման վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Օրենսգիտության ուղղությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու օրենքների նշանակությանը, իրավական նորմերի ձևավորմանն ու կիրառմանը և հասարակական կյանքի օրենսդրական կարգավորման հիմքերին։ Հրատարակության՝ որպես բազմամաս աշխատության երրորդ մասի բնույթը վկայում է նյութի համակարգված ներկայացման մասին, թեև միայն վերնագրով հնարավոր չէ հաստատել այս հատվածում ընդգրկված առանձին թեմաները։ Գիրքը կարևոր է իրավական և քաղաքական մտքի պատմության, հայերեն գիտական տերմինաբանության զարգացման ու հասարակական գիտությունների դասավանդման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավագիտության, քաղաքագիտության և իրավունքի տեսության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Law

Պատմագիտական և աղբյուրագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Թամաս-Կուլի խանի՝ Նադիր շահի ռազմական արշավանքների և նրա շահ ընտրվելու իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ Հակոբ Շամախեցու նկարագրության հիման վրա։ Քննության են առնվում պատմական սկզբնաղբյուրում ներկայացված քաղաքական և ռազմական իրադարձությունները, դրանց հաջորդականությունը և ժամանակաշրջանի ընդհանուր պատմական միջավայրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի հաղորդած տեղեկությունների բովանդակությանը, պատմական դեմքերի ու իրադարձությունների ներկայացման առանձնահատկություններին և ժամանակակից իրադարձությունների ընկալմանը։ Վերլուծվում է Նադիրի ռազմական գործունեության, իշխանության ամրապնդման և գահակալության գործընթացի արտացոլումը հայկական պատմագրական ավանդույթի շրջանակում։ Քննարկվում են նաև սկզբնաղբյուրի լեզվական ու պատմողական առանձնահատկությունները, տեղեկությունների աղբյուրագիտական արժեքը և դրանց կիրառման հնարավորությունները տվյալ ժամանակաշրջանի պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական գործընթացների և դրանց վերաբերյալ հայկական սկզբնաղբյուրներում պահպանված վկայությունների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, իրանագետների, կովկասագետների և հայկական պատմագրության ու աղբյուրագիտության մասնագետների համար։

Biology

Այս աշխատությունը նվիրված է բնության բազմազան երևույթների, կենդանական և բուսական աշխարհի, բնական միջավայրի ու շրջակա աշխարհի ճանաչմանը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին մատչելի, հետաքրքրաշարժ և ուսուցողական ձևով հաղորդակից դարձնել բնագիտական գիտելիքներին։ Վերնագրի բովանդակային ուղղվածությունը բնութագրում է բնագիտության այնպիսի ներկայացման մոտեցում, որի միջոցով գիտական տեղեկությունները համադրվում են հետաքրքրաշարժ պատմությունների, դիտարկումների և ճանաչողական բացատրությունների հետ։ Աշխատության հիմնական գաղափարական նշանակությունը բնության նկատմամբ հետաքրքրություն առաջացնելն է, բնական երևույթների հանդեպ դիտողական վերաբերմունք ձևավորելը և գիտելիքի ձեռքբերումը դարձնելը ոչ միայն ուսուցողական, այլև հաճելի մտավոր զբաղմունք։ Բնագիտությունը՝ որպես գիտելիքի կարևորագույն բնագավառ, ուսումնասիրում է կենդանի և անկենդան բնության կառուցվածքը, հատկությունները, զարգացման օրինաչափություններն ու փոխադարձ կապերը։ Այս տեսանկյունից աշխատության թեմատիկ շրջանակը կապված է բնության ընդհանուր ճանաչողության, բնական երևույթների բացատրության, կենդանիների ու բույսերի առանձնահատկությունների և մարդու ու շրջակա միջավայրի փոխհարաբերությունների հետ։ Բնական աշխարհի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կյանքի բազմազանությունը, օրգանիզմների գոյության պայմանները, բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունները և տարբեր երևույթների միջև առկա պատճառահետևանքային կապերը։ Բնագիտական գիտելիքների տարածման կարևոր ուղղություններից է կենդանական աշխարհի ճանաչումը։ Կենդանիների արտաքին կառուցվածքի, կենսակերպի, սննդառության, բազմացման և բնակության միջավայրի ուսումնասիրությունը նպաստում է կենդանի բնության բազմազանության ընկալմանը։ Նույնքան կարևոր է բուսական աշխարհի ճանաչումը, որի միջոցով բացահայտվում են բույսերի աճի, զարգացման, տարածման և բնական միջավայրում ունեցած նշանակության առանձնահատկությունները։ Բույսերի և կենդանիների փոխկապակցվածությունը ներկայացնում է բնության ներդաշնակության և կենդանի համակարգերի փոխազդեցության կարևոր կողմերից մեկը։ Բնագիտության մյուս կարևոր ուղղությունը բնական երևույթների ուսումնասիրությունն է։ Երկրի մակերևույթի, ջրի, օդի, եղանակային փոփոխությունների, ջերմության, լույսի և այլ բնական գործոնների ճանաչումը մարդուն հնարավորություն է տալիս հասկանալու շրջակա աշխարհի կառուցվածքն ու գործունեության սկզբունքները։ Նման գիտելիքները կարևոր են ոչ միայն գիտական աշխարհայացքի ձևավորման, այլև մարդու առօրյա կյանքի և շրջակա միջավայրի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի զարգացման համար։ Աշխատանքի ճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է նաև բնության նկատմամբ հետաքրքրասիրության խթանմամբ։ Հետաքրքրաշարժ պատմությունների միջոցով բնագիտական տեղեկությունների մատուցումը նպաստում է բարդ երևույթների ընկալմանը, հիշողության ամրապնդմանը և ինքնուրույն մտածողության զարգացմանը։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է հատկապես մատաղ սերնդի կրթության համար, քանի որ բնության վերաբերյալ առաջին գիտելիքները հաճախ ձևավորում են հետագա գիտական հետաքրքրությունների հիմքը։ Բնագիտական պատմությունների միջոցով ընթերցողը սովորում է դիտարկել, համեմատել, հարցադրումներ կատարել, որոնել բացատրություններ և եզրակացություններ անել՝ հիմնվելով շրջապատող աշխարհի ուսումնասիրության վրա։ Գրական և մեթոդական տեսանկյունից աշխատությունը տեղավորվում է գիտահանրամատչելի գրականության այն ավանդույթի շրջանակներում, որը նպատակ ունի գիտական գիտելիքը ներկայացնել պարզ, մատչելի և հետաքրքրություն առաջացնող շարադրանքով։ Այս ժանրին բնորոշ են բացատրական մոտեցումը, պատկերավոր ներկայացումը, ճանաչողական օրինակների օգտագործումը և գիտական տեղեկությունների կապակցումը ընթերցողի առօրյա փորձառության հետ։ Զվարճալի և պատմողական ներկայացման ձևը գիտելիքի յուրացումը դարձնում է ավելի մատչելի՝ միաժամանակ խթանելով բնագիտական երևույթների նկատմամբ ուշադրությունն ու ինքնուրույն ուսումնասիրելու ցանկությունը։ Այս առումով աշխատությունը կարևորում է գիտելիքի տարածման այնպիսի եղանակ, որտեղ կրթական նպատակը համադրվում է ընթերցողական հետաքրքրության հետ։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքրական է XIX դարի հայ գիտահանրամատչելի և ուսումնական գրականության զարգացման համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանում եվրոպական կրթական ու գիտական մտքի տարածումը, թարգմանական գործունեության աշխուժացումը և հայերեն գիտական գրականության ընդլայնումը կարևոր դեր էին կատարում ազգային կրթական միջավայրի արդիականացման գործում։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը նշանակալի ներդրում ուներ հայերեն գրականության, գիտության, կրթության և տպագրության զարգացման մեջ։ Միաբանության հրատարակչական գործունեությունը նպաստում էր տարբեր գիտաճյուղերի վերաբերյալ տեղեկությունների հայերեն տարածմանը և հայ ընթերցողին եվրոպական գիտական ու մշակութային առաջընթացին հաղորդակից դարձնելուն։ Բնագիտական թեմաներով գրքերի հրատարակությունը կարևոր քայլ էր գիտական մտածողության տարածման, աշխարհաճանաչողության ընդլայնման և կրթական գրականության բազմազանեցման ճանապարհին։ Այս աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գիտահանրամատչելի գրականության պատմությամբ, բնագիտության ուսուցման ավանդույթներով, XIX դարի կրթական մտքով և Մխիթարյան միաբանության մատենագիտական ժառանգությամբ զբաղվող ուսումնասիրողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև բնագիտության պատմությամբ, գիտելիքի հանրայնացմամբ և հայերեն ուսումնական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Դրա ընթերցողական նշանակությունը կապված է բնության ճանաչողության հանդեպ հետաքրքրություն ձևավորելու, գիտական մտածողությունը խթանելու և բնական աշխարհի բազմազանության նկատմամբ ուշադիր ու գիտակից վերաբերմունք զարգացնելու գաղափարի հետ։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է կրկնակի ռինոպլաստիկայի խնդիրներին՝ դեմքի էսթետիկ վիրաբուժության համատեքստում, և ուսումնասիրում է նախկինում կատարված քթի վիրահատությունից հետո ձևավորված կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և էսթետիկ փոփոխությունների շտկման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում կրկնակի վիրահատության պլանավորման, նախնական գնահատման, քթի անատոմիական կառուցվածքների վերականգնման և դեմքի ընդհանուր համամասնությունների հետ ներդաշնակ արդյունքի հասնելու հարցերն են։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ կրկնակի միջամտությունը սովորաբար ավելի բարդ է, քան առաջնային վիրահատությունը, քանի որ նախորդ վիրահատությունը կարող է փոփոխել հյուսվածքների կառուցվածքը, առաջացնել սպիական փոփոխություններ, նվազեցնել սեփական աճառային հյուսվածքի առկայությունը և սահմանափակել վիրաբուժական շտկման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նախկին միջամտության արդյունքների գնահատման մեթոդները, քթի արտաքին ձևի և ներքին կառուցվածքների առանձնահատկությունները, շնչառական ֆունկցիայի հնարավոր խանգարումները, ինչպես նաև պացիենտի ակնկալիքների և վիրաբուժական հնարավորությունների համապատասխանեցման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քթի հենարանային կառուցվածքի վերականգնմանը, դեֆորմացիաների շտկմանը և անհրաժեշտ հյուսվածքային նյութի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր կլինիկական իրավիճակի առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև դեմքի ընդհանուր էսթետիկ համամասնությունների գնահատմանը, քանի որ քթի ձևը պետք է դիտարկվի ոչ թե մեկուսացված, այլ դեմքի մյուս կառուցվածքների հետ փոխկապակցված։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախավիրահատական պլանավորումը, որը ներառում է կլինիկական զննում, նախորդ միջամտությունների արդյունքների վերլուծություն, հնարավոր ռիսկերի գնահատում և սպասվող արդյունքի իրատեսական սահմանների սահմանում։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել պլաստիկ և վերականգնողական վիրաբուժության մասնագետների համար՝ որպես կրկնակի ռինոպլաստիկայի բարդությունների, վերականգնողական մոտեցումների և էսթետիկ արդյունքների գնահատման վերաբերյալ մասնագիտական նյութ։ Այն նաև ընդգծում է անհատականացված մոտեցման կարևորությունը, քանի որ կրկնակի վիրահատության յուրաքանչյուր դեպք պայմանավորված է նախկին միջամտության բնույթով, հյուսվածքների վիճակով, առկա դեֆորմացիաներով և պացիենտի նպատակներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է կրկնակի ռինոպլաստիկան որպես բազմակողմանի և տեխնիկապես բարդ վիրաբուժական ուղղություն՝ ուսումնասիրելով դրա էսթետիկ և ֆունկցիոնալ խնդիրները, նախավիրահատական գնահատման սկզբունքները, վերականգնողական հնարավորությունները և դեմքի ներդաշնակության ապահովման նշանակությունը։