Отчет Общества бывших воспитанников Лазаревскаго Института восточных языков в Москве, за 1904 - 1906 г.

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Օսկար Ուայլդի արձակի լեզվաբանաստեղծական առանձնահատկությունների և դրանց հայերեն թարգմանություններում արտացոլման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է Ուայլդի ստեղծագործական լեզվի ոճական բազմաշերտությունը՝ ընդգծելով նրա էսթետիկ մտածողությունը, աֆորիստիկ կառուցվածքները, սարկազմի և հումորի կիրառումը, ինչպես նաև պատկերավորման նուրբ համակարգը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես են այս լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները ձևավորում Ուայլդի արձակի գեղարվեստական ինքնատիպությունը և իմաստային խորությունը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանական գործընթացի խնդիրներին՝ բառապաշարային համարժեքության, ոճական հավասարակշռության և մշակութային հղումների փոխանցման դժվարություններին։ Վերլուծվում են հայերեն տարբեր թարգմանություններ՝ բացահայտելով, թե ինչպես են պահպանվում կամ փոփոխվում բնագրի լեզվական-գեղարվեստական առանձնահատկությունները թարգմանության ընթացքում։ Ներկայացվում են թարգմանական ռազմավարություններ և մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են Ուայլդի բարդ ոճի փոխանցման ժամանակ, ինչպես նաև գնահատվում է դրանց արդյունավետությունը։ Գիրքը համադրում է լեզվաբանական և գրականագիտական մոտեցումները՝ նպաստելով թարգմանության տեսության և գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրության զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է լեզվաբանների, թարգմանիչների, գրականագետների, ուսանողների և անգլիական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Political Science

Աշխատանքը նվիրված է ազգային անվտանգության տեսության զարգացման գործընթացում քաղաքականագիտական և աստվածաբանական մոտեցումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն գաղափարական փոփոխության վրա, որի շրջանակում անվտանգության ավանդական քաղաքական կատեգորիաները վերաիմաստավորվում են քաղաքական աստվածաբանության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ազգային անվտանգությունը միայն ռազմական, քաղաքական կամ ինստիտուցիոնալ պաշտպանվածության խնդիր չէ, այլ ներառում է նաև հասարակության հիմնարար արժեքների, ինքնության, լեգիտիմության, իշխանության և հավաքական գոյության վերաբերյալ պատկերացումներ։ Այդ պատճառով աշխատանքի շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են քաղաքական իշխանության, ինքնիշխանության, արտակարգ դրության, սպառնալիքի, թշնամու, զոհաբերության և հասարակական համախմբման հասկացությունները փոխկապակցվում անվտանգության մասին տեսական պատկերացումների հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է ազգային անվտանգության հայեցակարգերի պատմական և փիլիսոփայական փոփոխությունը՝ ցույց տալով, որ անվտանգության ընկալումը տարբեր ժամանակաշրջաններում պայմանավորված է ոչ միայն միջազգային հարաբերությունների և ուժային հավասարակշռության փոփոխություններով, այլև հասարակության կողմից ընդունված հիմնարար աշխարհայացքային ու արժեքային համակարգերով։ Քաղաքական աստվածաբանության ներգրավումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այն խորքային մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքական համակարգերը ձևավորում են լեգիտիմության և սպառնալիքի մասին պատկերացումներ, սահմանում ընդունելի և անընդունելի վարքագծի սահմանները և հիմնավորում արտակարգ քաղաքական միջոցների կիրառումը։ Աշխատանքում կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվել ինքնիշխանության գաղափարի զարգացմանը, քանի որ այն միաժամանակ քաղաքական իշխանության կազմակերպման և անվտանգության ապահովման կարևորագույն հասկացություններից է։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս քննության ենթարկել ժամանակակից ազգային անվտանգության բազմաչափ բնույթը, որտեղ ռազմական վտանգներին զուգահեռ նշանակություն են ստանում քաղաքական, սոցիալական, մշակութային, տեղեկատվական և արժեքային սպառնալիքները։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս ազգային անվտանգությունը դիտարկել ոչ միայն որպես արտաքին վտանգներից պաշտպանվելու համակարգ, այլև որպես քաղաքական համայնքի ինքնության, ամբողջականության և շարունակականության պահպանման մեխանիզմ։ Հետազոտության տեսական նշանակությունն այն է, որ այն փորձում է կապ հաստատել քաղաքագիտության, քաղաքական փիլիսոփայության և աստվածաբանական մտածողության միջև՝ բացահայտելով դրանց հատման կետերը անվտանգության տեսության զարգացման գործընթացում։ Այս տեսանկյունից քաղաքական-աստվածաբանական տեղաշարժը կարող է ընկալվել որպես ազգային անվտանգության տեսական հիմքերի ընդլայնում, որի շնորհիվ հնարավոր է ավելի ամբողջական կերպով ուսումնասիրել իշխանության և անվտանգության փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ձգտում է ցույց տալ, որ ազգային անվտանգության ժամանակակից տեսությունը ձևավորվում է ոչ միայն նյութական ուժի, ինստիտուտների և սպառնալիքների գնահատման հիման վրա, այլև քաղաքական համայնքի ինքնության, արժեքների, լեգիտիմության և գոյության իմաստի վերաբերյալ խորքային պատկերացումների ազդեցությամբ, ինչն այդ թեման դարձնում է կարևոր ինչպես ժամանակակից քաղաքական տեսության, այնպես էլ ազգային անվտանգության ուսումնասիրությունների համար։

History

Պատմագիտական և միջազգային հարաբերությունների բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության թուլացման ու տարածքային փոփոխությունների պայմաններում եվրոպական տերությունների միջև ձևավորված քաղաքական և դիվանագիտական հակասությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կայսրության ներքին ճգնաժամերի, ազգային շարժումների, պատերազմների և միջազգային մրցակցության ազդեցությունները Հարավարևելյան Եվրոպայի, Բալկանների և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եվրոպական տերությունների շահերին, նրանց դիվանագիտական ռազմավարություններին և Օսմանյան կայսրության տարածքների ու ազդեցության գոտիների շուրջ ծագած հակասություններին։ Վերլուծվում են միջազգային պայմանագրերի, դիվանագիտական բանակցությունների և ռազմական բախումների նշանակությունը տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության փոփոխության գործընթացում։ Քննարկվում են նաև Օսմանյան տիրապետության ներքո գտնվող ժողովուրդների քաղաքական և ազգային խնդիրները, ինքնավարության ու անկախության շարժումները և դրանց միջազգային արձագանքը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն քաղաքական գործընթացների մասին, որոնք երկար ժամանակ ազդեցություն են ունեցել եվրոպական և մերձավորարևելյան միջազգային հարաբերությունների ձևավորման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել համաշխարհային պատմության, դիվանագիտության պատմության, օսմանագիտության և միջազգային հարաբերությունների պատմության ոլորտների հետազոտողների համար։

Literature

Այս թեման վերաբերում է Վահան Տերյանի ստեղծագործական ժառանգության այն հատվածին, որը երկար ժամանակ մնացել է գրական շրջանառությունից դուրս կամ հայտնի է դարձել հետագայում՝ որպես անտիպ և քիչ ուսումնասիրված նյութ։ Այդ էջերը ներառում են նրա նամակագրությունը, մամուլի հոդվածները, գրական գրախոսությունները և տարբեր ձեռագրային նյութեր, որոնք բացահայտում են Տերյանի ոչ միայն բանաստեղծական, այլ նաև մտավոր-հասարակական գործունեությունը։ Նամակներում երևում է նրա անձնական ու ստեղծագործական որոնումների ընթացքը, կապերը ժամանակի գրական և քաղաքական գործիչների հետ, ինչպես նաև հոգեբանական վիճակը տարբեր փուլերում։ Հոդվածներն ու գրախոսությունները վկայում են Տերյանի ակտիվ մասնակցությունը գրական կյանքի քննարկումներին, նրա գեղագիտական դիրքորոշումները և նոր գրական ուղղությունների նկատմամբ վերաբերմունքը։ Անտիպ նյութերը կարևոր են նաև այն պատճառով, որ լրացնում են նրա հրապարակված ստեղծագործությունների գաղափարական և կենսագրական ենթատեքստը՝ ցույց տալով բանաստեղծի մտածողության զարգացումը և ժամանակի մշակութային միջավայրը։ Այս աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Տերյանի՝ որպես ոչ միայն քնարերգու, այլ նաև մտավորական և գրական քննադատի մասին, ինչպես նաև վերարժևորել նրա դերը հայ գրականության պատմության մեջ։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայ և իրանական ժողովուրդների միջև պատմականորեն ձևավորված մշակութային փոխառնչությունների շարունակականության և ժամանակակից փուլում դրանց դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկու հարևան ժողովուրդների բազմադարյա շփումների արդյունքում ձևավորված պատմական հիշողությունը, մշակութային փոխազդեցությունը, լեզվական ու գրական առնչությունները, արվեստի տարբեր ոլորտներում նկատվող ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրներն են։ Քննվում են հայ-իրանական հարաբերությունների պատմական նախադրյալները՝ դրանք դիտարկելով որպես արդի մշակութային համագործակցության ձևավորման կարևոր հիմք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական կապերին, թարգմանական գործունեությանը, գիտական ու կրթական շփումներին, մշակութային միջոցառումներին և երկու ժողովուրդների մշակութային արժեքների փոխադարձ ճանաչման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում է նաև Իրանի հայկական համայնքի նշանակությունը՝ որպես հայկական և իրանական մշակութային միջավայրերի միջև պատմականորեն ձևավորված կապող օղակ։ Հայկական եկեղեցիները, պատմաճարտարապետական հուշարձանները, ձեռագրային և տպագիր ժառանգությունը, համայնքային կրթական ու մշակութային հաստատությունները դիտարկվում են մշակութային հիշողության պահպանման և փոխանցման համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական փոխազդեցությունների և փոխառությունների ուսումնասիրությունը, որոնք արտացոլում են ժողովուրդների երկարատև շփումների տարբեր ժամանակաշրջանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ավանդույթների և կենցաղային մշակույթի ոլորտներում առկա պատմամշակութային առնչություններին։ Ժամանակակից փուլում փոխհարաբերությունները դիտարկվում են գիտաժողովների, ցուցահանդեսների, հրատարակությունների, թարգմանությունների, կրթական ծրագրերի և մշակութային երկխոսության այլ ձևերի տեսանկյունից՝ առանց դրանք մեկուսացնելու պատմական զարգացման ընդհանուր ընթացքից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են անցյալի մշակութային շփումները վերաիմաստավորվում նոր պայմաններում և ինչ դեր ունեն պատմական ժառանգությունն ու փոխադարձ մշակութային ճանաչողությունը երկու հասարակությունների միջև կապերի պահպանման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, մշակութաբանության, իրանագիտության և հայագիտության մոտեցումները՝ հայ-իրանական մշակութային փոխհարաբերությունների պատմական հիմքերն ու ժամանակակից դրսևորումները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

History

Աշխատությունը նվիրված է Ելիզավետպոլում (ներկայիս Գյանջա) տեղի ունեցած բռնի իրադարձությունների և դրանց հասարակական ընկալման ու դատապարտման վերլուծությանը՝ կենտրոնանալով «արյունալի օրեր» անվամբ հայտնի դեպքերի պատմական, սոցիալական և քաղաքական համատեքստի վրա, որտեղ ուսումնասիրվում են քաղաքային բնակչության միջև ծավալված հակամարտությունները, բռնությունների պատճառները և դրանց հետևանքները տարածաշրջանի էթնիկ ու քաղաքական հարաբերությունների վրա, ինչպես նաև այն ժամանակվա մամուլի, հասարակական կարծիքի և իրավական գնահատականների արձագանքը, որոնք ձևավորել են իրադարձությունների վերաբերյալ տարբեր մեկնաբանություններ, իսկ հեղինակային մոտեցումը փորձում է ներկայացնել այդ դեպքերը որպես հասարակական դատի առարկա՝ ընդգծելով արդարության, պատասխանատվության և պատմական հիշողության ձևավորման խնդիրները, միաժամանակ անդրադառնալով Կովկասի ընդհանուր քաղաքական իրավիճակին և կայսրության վարչական համակարգի ազդեցությանը տեղական լարվածությունների վրա, ինչի արդյունքում գիրքը դառնում է աղբյուր՝ հասկանալու համար ոչ միայն կոնկրետ բռնությունների ընթացքը, այլ նաև հասարակական ընկալումների և պատմական նարատիվների ձևավորման մեխանիզմները։