Պատմություն

Culture

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր լույս տեսած նյութերի վերաբերյալ համակարգված ու ժամանակին տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ։ Նյութերը վերաբերում են մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ուղղություններին՝ կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և հարակից ոլորտներին։ Տեղեկությունները համակարգվում են թեմատիկ դասակարգման սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում մատենագիտական նկարագրությունները ներկայացվում են այբբենական հաջորդականությամբ՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումը։ Գրքերի վերաբերյալ գրառումներում նշվող գրադարանային տվյալները հնարավորություն են տալիս արագ գտնել համապատասխան հրատարակությունը գրադարանային հավաքածուում։ Պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուն կատարում է ոչ միայն որոնողական և տեղեկատվական, այլև փաստագրական գործառույթ՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության պատկերը։ Տարբեր թողարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակութային և արվեստագիտական գրականության թեմատիկ զարգացմանը, նոր ուսումնասիրությունների ի հայտ գալուն և մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն որոնող ընթերցողների համար։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Հայաստանի խնդրի և դրա նկատմամբ Գերմանիայի քաղաքականության ուսումնասիրությանը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին՝ 1914 թվականի օգոստոսից մինչև 1918 թվականի մարտը։ Հետազոտության կենտրոնում Օսմանյան կայսրության տարածքում գտնվող հայկական նահանգների նկատմամբ Գերմանիայի ռազմաքաղաքական և դիվանագիտական մոտեցումներն են, ինչպես նաև այդ քաղաքականության ձևավորման վրա ազդող գերմանական, օսմանյան և եվրոպական շահերի փոխհարաբերությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է Առաջին աշխարհամարտի նախօրեին և պատերազմի ընթացքում Գերմանիայի ու Օսմանյան կայսրության միջև ձևավորված ռազմավարական համագործակցությունը, որի պայմաններում հայկական հարցը ձեռք էր բերում ոչ միայն մարդասիրական և ազգային, այլև աշխարհաքաղաքական նշանակություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանի տարածքների ռազմավարական դիրքին, գերմանական քաղաքական և ռազմական շրջանակների հետաքրքրություններին, ինչպես նաև տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման ձգտումներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է պատերազմի ընթացքում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների և զանգվածային կոտորածների վերաբերյալ գերմանական իշխանությունների, դիվանագետների և ռազմական շրջանակների դիրքորոշումների վերլուծությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել այն հակասությունները, որոնք առաջանում էին քաղաքական և ռազմական դաշնակցային շահերի ու հայկական բնակչության նկատմամբ տեղի ունեցող հանցագործությունների արձագանքման միջև։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գերմանական դիվանագիտական փաստաթղթերին, պաշտոնական հաղորդագրություններին, հուշագրություններին և այլ աղբյուրներին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական որոշումների և դիրքորոշումների ձևավորման ընթացքը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Բեռլինի և Կոստանդնուպոլսի հարաբերություններին, Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությանը, ռազմական գործողությունների զարգացմանը և դրանց ազդեցությանը հայկական բնակչության վիճակի վրա։ 1917 թվականի ռուսական հեղափոխություններից հետո տարածաշրջանում ստեղծված նոր ռազմաքաղաքական իրավիճակը և 1918 թվականի Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիրը նույնպես կարևոր նշանակություն ունեն հետազոտության ժամանակագրական շրջանակում, քանի որ դրանք փոխեցին Կովկասում ուժերի հարաբերակցությունը և ազդեցության հնարավորությունները։ Աշխատության արդյունքները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Արևմտյան Հայաստանի շուրջ ընթացող միջազգային քաղաքականության մասին և գնահատել Գերմանիայի դերը այդ գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն Հայոց ցեղասպանության պատմության, այլև Առաջին աշխարհամարտի դիվանագիտական և աշխարհաքաղաքական պատմության տեսանկյունից։ Նյութը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության պատմության մասնագետներին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է հելլենիստական շրջանի նշանավոր հրեա փիլիսոփա և աստվածաբանական մտածող Փիլոն Ալեքսանդրացու գաղափարական ժառանգության ազդեցության ուսումնասիրությանը հայկական միջնադարյան մեկնողական ավանդույթի ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Քննարկվում են նրա փիլիսոփայական և աստվածաբանական հայացքները, սուրբգրային տեքստերի մեկնաբանության սկզբունքները, այլաբանական մեկնության առանձնահատկությունները և դրանց առնչությունները հայ միջնադարյան մտավոր մշակույթի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անտիկ փիլիսոփայության, հուդայական կրոնական մտածողության և քրիստոնեական աստվածաբանության փոխազդեցությանը, ինչպես նաև դրանց արտահայտություններին հայկական մեկնողական գրականության մեջ։ Ուսումնասիրվում են Փիլոնի երկերի հայերեն թարգմանությունների պատմությունը, դրանց պահպանման և տարածման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ մատենագրության մեջ նրա գաղափարների ընկալման ու վերաիմաստավորման հնարավոր ուղիները։ Դիտարկվում են սուրբգրային պատմությունների խորհրդանշական մեկնաբանության, բառացի և այլաբանական իմաստների հարաբերակցության, աստվածային ճանաչողության, մարդու հոգևոր կատարելագործման և բարոյական արժեքների վերաբերյալ պատկերացումները։ Կարևորվում են հայկական միջնադարյան մեկնիչների կողմից փիլիսոփայական հասկացությունների կիրառման առանձնահատկությունները, հունական մտավոր ավանդույթի յուրացումը և աստվածաբանական մեկնությունների ձևավորման պատմական պայմանները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել Փիլոնի մեկնողական մոտեցումները և հայ միջնադարյան հեղինակների աշխատություններում հանդիպող համապատասխան գաղափարներն ու մեկնաբանական սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական թարգմանական գրականության դերին անտիկ փիլիսոփայական ժառանգության պահպանման, փոխանցման և հետագա ուսումնասիրության գործում։ Առանձնացվում են մեկնողական տեքստերի լեզվաոճական, իմաստաբանական և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև փիլիսոփայական եզրաբանության ձևավորման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտածողության կապը վաղ քրիստոնեական մեկնողական ավանդույթների հետ և դրանց փոխազդեցությունը հելլենիստական փիլիսոփայության գաղափարների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ միջնադարյան մտքի պատմության, սուրբգրային մեկնության մեթոդների և հայ-հունական մշակութային առնչությունների առավել խորքային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության արդյունքները նշանակություն ունեն նաև հայերեն թարգմանություններով պահպանված փիլոնյան ժառանգության գիտական գնահատման և համաշխարհային փիլիսոփայական մտքի պատմության մեջ հայկական մատենագրության դերի լուսաբանման համար։ Այն օգտակար է հայագետների, փիլիսոփայության պատմաբանների, աստվածաբանների, բանասերների, ձեռագրագետների, կրոնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տարածաշրջանային զարգացման գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսության ճյուղային և տարածքային կառուցվածքի առանձնահատկություններն են, դրանց ձևավորման գործոնները և առկա անհամամասնությունների ազդեցությունը երկրի տնտեսական աճի, մրցունակության և մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների և այլ ոլորտների հարաբերակցությունը, դրանց տարածքային բաշխվածությունը, արտադրողականության տարբերությունները, ներդրումային ակտիվությունը և ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևան քաղաքի և մարզերի միջև տնտեսական ներուժի, զբաղվածության, եկամուտների և տնտեսական ակտիվության տարբերություններին, ինչպես նաև տարածաշրջանների առկա ռեսուրսների ոչ լիարժեք օգտագործման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ կառուցվածքային անհամամասնությունների առաջացման պատճառներին՝ ներառյալ արտադրական կարողությունների կենտրոնացումը, մարդկային կապիտալի անհավասար բաշխումը, ենթակառուցվածքային սահմանափակումները, ներդրումների տարածքային անհավասարությունը և տնտեսական գործունեության որոշակի ոլորտներից կախվածությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է խթանել մարզերի տնտեսական ակտիվությունը, բարձրացնել տեղական արտադրության մրցունակությունը և ստեղծել նոր զբաղվածության հնարավորություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև տնտեսության դիվերսիֆիկացման, բարձր ավելացված արժեք ստեղծող ճյուղերի զարգացման, տեխնոլոգիական արդիականացման, նորարարության և ներդրումային միջավայրի բարելավման ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարածաշրջանների տնտեսական ներուժի և երկրի ընդհանուր տնտեսական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը՝ ընդգծելով հավասարակշռված տարածքային զարգացման կարևորությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, հետազոտողների, քաղաքականություն մշակողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային խնդիրների հիմնական պատճառներն ու հետևանքները և ներկայացնել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները՝ նպաստելով տարածքային անհամաչափությունների նվազեցմանը, մարզերի տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և երկրի երկարաժամկետ, հավասարակշռված ու կայուն զարգացմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսության նորամուծական զարգացման տեսական հիմքերի և դրա հետ կապված հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նորամուծությունների էությունը, դրանց տնտեսական նշանակությունը և դերը ժամանակակից տնտեսական համակարգերի զարգացման ու կառուցվածքային վերափոխումների գործընթացում։ Վերլուծվում են նոր գիտելիքների, տեխնոլոգիական առաջընթացի, գիտահետազոտական գործունեության և մարդկային կապիտալի ազդեցությունը արտադրողականության, մրցունակության և երկարաժամկետ տնտեսական աճի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորամուծական գործունեության ձևավորման նախադրյալներին, դրա իրականացման մեխանիզմներին և տնտեսության տարբեր ոլորտներում նոր տեխնոլոգիաների ու կազմակերպական լուծումների տարածման առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են պետության, մասնավոր հատվածի, գիտական և կրթական հաստատությունների փոխգործակցության հնարավորությունները նորամուծական միջավայրի ձևավորման գործում։ Քննարկվում են նորամուծությունների ֆինանսավորման, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման, մտավոր սեփականության պաշտպանության, ձեռնարկատիրության զարգացման և գիտական արդյունքների առևտրայնացման հետ կապված տեսական խնդիրները։ Կարևորվում է արդյունավետ նորամուծական ենթակառուցվածքների, համապատասխան ինստիտուցիոնալ միջավայրի և պետական տնտեսական քաղաքականության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նորամուծական զարգացման արդյունավետության գնահատման սկզբունքներին և այն գործոններին, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել տնտեսության տեխնոլոգիական վերափոխումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու նորամուծությունների և տնտեսական աճի փոխկապակցվածությունը, բացահայտելու նորամուծական զարգացման հիմնական օրինաչափություններն ու տեսական հակասությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, նորամուծությունների կառավարման, տնտեսական քաղաքականության և ձեռնարկատիրության ոլորտների հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

Finance

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հարկային ծառայության մարմինների և հարկ վճարողների իրավասուբյեկտության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հարկային իրավահարաբերությունների շրջանակում։ Աշխատության կենտրոնում հարկային ոլորտում պետության և մասնավոր անձանց փոխհարաբերությունների իրավական բնույթի բացահայտումն է, հարկային ծառայության մարմինների իրավասությունների ու պարտականությունների, ինչպես նաև հարկ վճարողների իրավունքների և պարտականությունների սահմանման ու իրականացման խնդիրների վերլուծությունը։ Հարկային իրավահարաբերություններում մի կողմից հանդես է գալիս պետությունը՝ իր լիազորված մարմինների միջոցով, իսկ մյուս կողմից՝ հարկ վճարողները, որոնք օրենքով սահմանված պայմանների առկայության դեպքում կրում են հարկեր և այլ պարտադիր վճարներ վճարելու պարտականություն։ Այս հարաբերությունների արդյունավետ և օրինական կազմակերպումը պահանջում է կողմերի իրավական կարգավիճակի հստակ սահմանում և նրանց իրավունքների ու պարտականությունների հավասարակշռված համակարգ։ Ուսումնասիրության առանցքային հասկացություններից է իրավասուբյեկտությունը, որը բնութագրում է անձի կամ կազմակերպության՝ իրավական հարաբերությունների մասնակից լինելու և օրենքով նախատեսված իրավունքներ ու պարտականություններ կրելու կարողությունը։ Հարկային ոլորտում այդ հասկացությունն ունի առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ հարկային հարաբերությունների մասնակիցների իրավական կարգավիճակը միաժամանակ ներառում է ինչպես նյութական, այնպես էլ ընթացակարգային իրավունքներ ու պարտականություններ։ Հարկային ծառայության մարմինների իրավասուբյեկտությունը պայմանավորված է նրանց պետական-իշխանական բնույթով։ Նրանք գործում են օրենքով և այլ իրավական ակտերով իրենց վերապահված լիազորությունների շրջանակում և չեն կարող հարկային հարաբերությունների ընթացքում կամայականորեն ընդլայնել իրենց իրավասությունները։ Այդ մարմինների գործունեության կարևոր ուղղություններից են հարկերի հաշվարկման և վճարման նկատմամբ վերահսկողությունը, հարկային պարտավորությունների կատարման ապահովումը, հարկ վճարողների սպասարկումը, հարկային խախտումների բացահայտումը և օրենքով սահմանված դեպքերում համապատասխան վարչական միջոցների կիրառումը։ Հետևաբար ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է հարկային մարմինների իրավասությունների սահմանների հստակեցումը։ Հարկ վճարողների իրավասուբյեկտությունը, իր հերթին, կապված է հարկային պարտավորությունների կատարման, հարկային մարմինների հետ փոխհարաբերությունների և սեփական օրինական շահերի պաշտպանության հետ։ Հարկ վճարողը ոչ միայն հարկ վճարելու պարտավորություն ունեցող անձ է, այլև հարկային իրավահարաբերությունների լիարժեք մասնակից, որն ունի օրենքով նախատեսված իրավունքներ։ Դրանց շարքում կարևոր են հարկային պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու, հարկային մարմինների գործողությունները և որոշումները բողոքարկելու, ներկայացված պահանջների իրավաչափությունը վիճարկելու և օրենքով նախատեսված այլ պաշտպանության միջոցներից օգտվելու հնարավորությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը հարկային մարմինների և հարկ վճարողների իրավունքների ու պարտականությունների փոխադարձ հարաբերակցության ուսումնասիրությունն է։ Հարկային վարչարարությունը արդյունավետ է այն դեպքում, երբ պետական վերահսկողության անհրաժեշտությունը համատեղվում է հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության հետ։ Չափազանց լայն վարչական լիազորությունները կարող են առաջացնել հարկ վճարողների օրինական շահերի սահմանափակման վտանգ, իսկ վերահսկողության ոչ բավարար արդյունավետությունը կարող է հանգեցնել հարկային պարտավորությունների չկատարման և պետական բյուջեի եկամուտների նվազման։ Հետևաբար իրավական կարգավորման կարևոր խնդիր է իշխանական և մասնավոր շահերի միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հարկային վերահսկողության ընթացակարգերին։ Հարկային ստուգումները, ուսումնասիրությունները, փաստաթղթերի պահանջը, հարկային պարտավորությունների ճշգրտումը և հարկային խախտումների արձանագրումը պետք է իրականացվեն օրենքով սահմանված ընթացակարգերի պահպանմամբ։ Ընթացակարգային կանոնների պահպանումը կարևոր երաշխիք է ինչպես պետական մարմնի գործողությունների օրինականության, այնպես էլ հարկ վճարողի իրավունքների պաշտպանության համար։ Այս տեսանկյունից իրավասուբյեկտության խնդիրը սերտորեն կապված է իրավական որոշակիության և օրինականության սկզբունքների հետ։ Հարկային հարաբերությունների կարևոր առանձնահատկություններից է դրանց պարտադիր բնույթը։ Հարկ վճարելու պարտականությունը ծագում է օրենքով նախատեսված իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում, իսկ հարկային մարմինները պարտավոր են վերահսկել այդ պարտավորությունների կատարումը։ Միաժամանակ հարկային մարմնի և հարկ վճարողի հարաբերությունները չեն կարող հիմնվել միայն վարչական ենթակայության տրամաբանության վրա․ հարկ վճարողն ունի օրենքով պաշտպանված իրավունքներ, իսկ հարկային մարմինը պարտավոր է գործել իր լիազորությունների շրջանակում և պահպանել սահմանված ընթացակարգերը։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր ուղղություն կարող է լինել հարկային վեճերի կարգավորումը։ Երբ հարկ վճարողը համաձայն չէ հարկային մարմնի որոշման, հաշվարկի կամ գործողության հետ, առաջանում է դրա վարչական կամ դատական կարգով վիճարկման անհրաժեշտություն։ Բողոքարկման մեխանիզմները հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության կարևոր գործիք են և միաժամանակ նպաստում են հարկային վարչարարության օրինականության նկատմամբ վերահսկողությանը։ Այս գործընթացում կարևոր է ապահովել ինչպես պետության հարկային պահանջների հիմնավորվածությունը, այնպես էլ հարկ վճարողի արդյունավետ իրավական պաշտպանության հնարավորությունը։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև հարկային վարչարարության թվայնացմամբ։ Էլեկտրոնային հաշվետվությունների, առցանց ծառայությունների, թվային փաստաթղթաշրջանառության և տվյալների ավտոմատացված մշակման տարածումը փոխում է հարկային մարմինների և հարկ վճարողների փոխհարաբերությունների ձևերը։ Թվայնացումը կարող է նվազեցնել վարչական ծախսերը և բարձրացնել հարկային վերահսկողության արդյունավետությունը, սակայն միաժամանակ առաջ է բերում անձնական և առևտրային տվյալների պաշտպանության, տեղեկատվական անվտանգության, տվյալների ճշգրտության և ավտոմատացված որոշումների նկատմամբ վերահսկողության հարցեր։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ հարկային ծառայության մարմինների և հարկ վճարողների իրավասուբյեկտության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանազատել հարկային իրավահարաբերությունների մասնակիցների իրավական կարգավիճակները։ Գործնական առումով նման վերլուծությունը կարող է նպաստել հարկային վարչարարության կատարելագործմանը, հարկային վեճերի կանխարգելմանը, հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության ուժեղացմանը և պետական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հարկային իրավահարաբերությունները դիտարկում է որպես պետության ֆինանսական շահերի և հարկ վճարողների օրինական իրավունքների փոխկապակցված համակարգ։ Այն ընդգրկում է հարկային ծառայության մարմինների լիազորությունները, հարկ վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները, հարկային վերահսկողության իրավական սահմանները, վարչական ընթացակարգերը, հարկային վեճերի լուծման մեխանիզմները և հարկային վարչարարության կատարելագործման խնդիրները։ Թեման կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, հարկային ոլորտի մասնագետներին, պետական ծառայողներին, հարկ վճարողներին, իրավագիտության դասախոսներին, հետազոտողներին և հարկային իրավունք ուսումնասիրող ուսանողներին։