Ещё в разделе Экономика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Литература

    Կայսր Փոնցիանոսի, նրա կնոջ՝ թագուհու, որդու՝ Դիոկղետիանոսի և յոթ իմաստունների պատմությունը

    Ստեղծագործությունը միջնադարյան պատմողական գրականության ավանդույթներին պատկանող երկ է, որի կենտրոնում կայսերական ընտանիքի, իշխանության, մարդկային հարաբերությունների և իմաստության թեմաներն են։ Պատմության վերնագրում հիշատակված կայսր Փոնցիանոսի, նրա կնոջ՝ թագուհու, որդու՝ Դիոկղետիանոսի և յոթ իմաստունների կերպարները ստեղծում են արքունական միջավայր, որտեղ անձնական ճակատագրերը, ընտանեկան կապերը, իշխանական դիրքն ու բարոյական ընտրությունները միահյուսվում են։ Յոթ իմաստունների ներկայությունը կարևոր տեղ է հատկացնում խոհեմությանը, բանականությանը, փորձառությանը և խոսքի ուժին՝ ընդգծելով, որ մարդու արժանիքը չի սահմանափակվում միայն նրա ծագմամբ կամ հասարակական դիրքով։ Նմանատիպ պատմողական երկերին բնորոշ են փորձությունների, խորհրդի, դատողության, մարդկային վարքի գնահատման և բարոյական եզրահանգումների թեմաները, որոնց միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են կյանքի տարբեր իրավիճակներում ճիշտ կողմնորոշվելու, հապճեպ որոշումներից խուսափելու և իմաստուն խոսքի արժեքը ճանաչելու գաղափարները։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև իր գրական կառուցվածքով, քանի որ արքունական պատմության և իմաստունների հետ կապված պատմությունների համադրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու միջնադարյան պատմողական մտածողության առանձնահատկությունները, որտեղ զվարճալի կամ հետաքրքրաշարժ դեպքերը հաճախ զուգակցվում են խրատական նպատակների հետ։ Այն արժեքավոր նյութ է հայերեն հին գրականության, թարգմանական և պատմողական արձակի, միջնադարյան բարոյախոսական պատկերացումների ու ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ պահպանելով իր նշանակությունը որպես անցյալի գրական ճաշակի, աշխարհայացքի և իմաստության մասին պատկերացումների արտահայտություն։

    Обновлено. 2026-11-14
    Կայսր Փոնցիանոսի, նրա կնոջ՝ թագուհու, որդու՝ Դիոկղետիանոսի և յոթ իմաստունների պատմությունը
    Онлайн

    Психология

    Психологически значимые качества спасателей в системе профессиональной пригодности

    Աշխատությունը նվիրված է փրկարարների մասնագիտական գործունեության համար հոգեբանորեն նշանակալի անձնային և մասնագիտական որակների ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտական պիտանիության համակարգի շրջանակում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն հոգեբանական առանձնահատկություններն են, որոնք կարևոր են արտակարգ և բարձր լարվածության պայմաններում արդյունավետ, արագ և անվտանգ գործողություններ իրականացնելու համար։ Քննարկվում են սթրեսակայունությունը, հուզական ինքնակարգավորումը, ուշադրության կայունությունն ու բաշխումը, արագ կողմնորոշվելու և որոշումներ ընդունելու կարողությունը, պատասխանատվության զգացումը, կարգապահությունը, հաղորդակցական հմտությունները, համագործակցելու ունակությունը և ռիսկային իրավիճակներում ադեկվատ վարք դրսևորելու կարողությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական ընտրության և պիտանիության գնահատման հոգեբանական չափանիշներին, համապատասխան ախտորոշիչ մեթոդների կիրառմանը և թեկնածուների անհատական առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև փրկարարների հոգեբանական պատրաստվածության, մասնագիտական հարմարման և ծանրաբեռնված աշխատանքային պայմաններում հոգեկան կայունության պահպանման խնդիրը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել այնպիսի մասնագիտական ընտրության և պատրաստման համակարգի ձևավորմանը, որը հաշվի կառնի փրկարարական աշխատանքի բարձր պատասխանատվությունը, վտանգավորությունը և անկանխատեսելիությունը։ Ներկայացվող մոտեցումները կիրառական նշանակություն կարող են ունենալ փրկարարական ծառայություններում կադրերի ընտրության, հոգեբանական գնահատման, մասնագիտական պատրաստման և հետագա հոգեբանական աջակցության գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հոգեբաններին, փրկարարական ծառայությունների մասնագետներին, կադրերի կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, արտակարգ իրավիճակների կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-20
    Психологически значимые качества спасателей в системе профессиональной пригодности
    Онлайн

    Религия

    Գովասանքի տետրակ՝ նվիրված Երուսաղեմի սուրբ ուխտավայրերին

    Աշխատությունը նվիրված է Երուսաղեմի տնօրինական սուրբ ուխտավայրերին՝ քրիստոնեական հավատքի և հոգևոր հիշողության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող վայրերին։ Գովասանքի ձևով շարադրված նյութը ներկայացնում է սրբավայրերի նկատմամբ ակնածանքն ու նվիրվածությունը՝ ընդգծելով դրանց հոգևոր արժեքը, սրբազան ավանդույթների հետ կապը և ուխտագնացության նշանակությունը։ Երուսաղեմը քրիստոնեական աշխարհի կարևորագույն կենտրոններից է, որտեղ կապված են Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, չարչարանքների, խաչելության և հարության հիշատակությունները։ Այդ պատճառով քաղաքի սրբավայրերը դարեր շարունակ եղել են հավատացյալների ուխտագնացության, աղոթքի և հոգևոր ներշնչանքի վայրեր։ Նման գովասանական երկերը ոչ միայն արտահայտում են կրոնական զգացմունքներ, այլև նպաստում են սրբավայրերի մասին պատկերացումների պահպանմանն ու տարածմանը։ Դրանք ընթերցողին հաղորդակից են դարձնում քրիստոնեական ուխտագնացության մշակույթին, սրբազան վայրերի նկատմամբ հարգանքի ավանդույթին և Երուսաղեմի հոգևոր նշանակությանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրոնական գրականության, ներբողագրության, ուխտագնացության պատմության և Երուսաղեմի հայ հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-11-05
    Գովասանքի տետրակ՝ նվիրված Երուսաղեմի սուրբ ուխտավայրերին
    Онлайн

    История

    По Турецкой Армении

    Այս աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Հայաստանի և Օսմանյան կայսրության հայկական բնակավայրերի պատմական, քաղաքական, սոցիալական և ազգային խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանի իրադարձություններին ու գործընթացներին, երբ հայաբնակ նահանգների բնակչությունը գտնվում էր Օսմանյան իշխանության ներքո, իսկ հայկական հարցը աստիճանաբար վերածվում էր միջազգային քաղաքականության կարևոր խնդրի։ Ուսումնասիրության առանցքում Արևմտյան Հայաստանի վարչական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական իրավիճակն է, հայ բնակչության իրավական ու հասարակական դրությունը, տեղական իշխանությունների քաղաքականությունը, ինչպես նաև եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի վերաբերմունքը հայկական հարցին։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն պայմաններին, որոնցում ապրում էր հայ բնակչությունը, այդ թվում՝ հարկային ծանրաբեռնվածությանը, վարչական կամայականություններին, հողային հարաբերություններին, անվտանգության խնդիրներին և քրդական ու այլ տեղական ուժերի հետ փոխհարաբերություններին։ Այս հարցերի ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես էին 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին կուտակվում այն սոցիալ-քաղաքական հակասությունները, որոնք հետագայում հանգեցրին ավելի լայն ճգնաժամերի։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նաև հայկական ազգային-ազատագրական շարժումների ձևավորման և զարգացման համատեքստը։ Հայ մտավորականության, հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքական շրջանակների գործունեությունը կապված էր ոչ միայն ազգային իրավունքների պաշտպանության, այլև կրթության, մշակույթի, ինքնակազմակերպման և բարեփոխումների պահանջների հետ։ Այդ պահանջները հատկապես սրվեցին այն պայմաններում, երբ Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում հայ բնակչությունը բախվում էր անապահովության և վարչական անարդարության խնդիրներին։ Հայկական հարցի միջազգայինացման գործընթացը նույնպես առանցքային տեղ է զբաղեցնում թեմայի շրջանակում։ 1878 թվականի Բեռլինի պայմանագրից հետո Օսմանյան կայսրության հայկական նահանգներում բարեփոխումների իրականացման հարցը դարձավ եվրոպական դիվանագիտության օրակարգի մաս, սակայն նախատեսված բարեփոխումների իրականացումը մնաց սահմանափակ և անկատար։ Այս հանգամանքը հետագայում խորացրեց հայկական հասարակության հիասթափությունը և նպաստեց ազգային հարցի ավելի սուր քաղաքականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև 1890-ականների զանգվածային բռնությունների և հայ բնակչության դեմ իրականացված հալածանքների պատմական համատեքստը հասկանալու համար։ Այդ իրադարձությունները հանգեցրին մարդկային մեծ կորուստների, բնակչության տեղահանությունների և հայկական համայնքների սոցիալ-տնտեսական կյանքի ծանր խաթարման։ 20-րդ դարի սկզբի քաղաքական փոփոխությունները, հատկապես 1908 թվականի Երիտթուրքական հեղափոխությունը, որոշ ժամանակ ստեղծեցին բարեփոխումների և հավասարության ակնկալիքներ, սակայն հետագա զարգացումները ցույց տվեցին, որ հայերի անվտանգության և քաղաքական իրավունքների հարցը շարունակում էր մնալ չլուծված։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրավիճակը կտրուկ փոխվեց, և Օսմանյան կայսրության հայ բնակչությունը ենթարկվեց զանգվածային տեղահանությունների և կոտորածների, որոնք պատմագիտության մեջ բնորոշվում են որպես Հայոց ցեղասպանություն։ Արևմտյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությունը, հետևաբար, անմիջականորեն կապված է նաև այդ աղետի պատճառների, ընթացքի և հետևանքների հետ։ Թեմայի կարևորությունը չի սահմանափակվում միայն քաղաքական պատմությամբ․ այն ներառում է նաև հայկական բնակչության մշակութային կյանքը, եկեղեցական և կրթական հաստատությունները, քաղաքային ու գյուղական համայնքների կառուցվածքը, տնտեսական գործունեությունը և ազգային ինքնության պահպանման ձևերը։ Այս տեսանկյունից Արևմտյան Հայաստանը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ պատմական տարածք, որտեղ հայերի երկարատև ներկայությունը արտահայտվել է բնակավայրերի, եկեղեցիների, վանքերի, դպրոցների, արհեստների և մշակութային ավանդույթների միջոցով։ Աշխատանքը կարող է կարևոր լինել նաև հայկական հարցի և մեծ տերությունների քաղաքականության փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և եվրոպական այլ պետությունների քաղաքական շահերը հաճախ խաչվում էին Օսմանյան կայսրության տարածքային ամբողջականության պահպանման, տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման և հայերի բարենորոգումների պահանջների հետ։ Այդ պատճառով հայկական հարցը միաժամանակ ազգային, ներքին քաղաքական և միջազգային դիվանագիտական խնդիր էր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Արևմտյան Հայաստանի պատմական իրավիճակի, հայ բնակչության սոցիալական և քաղաքական դրության, հայկական հարցի միջազգայինացման և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի ողբերգական իրադարձությունների նախադրյալների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայկական հարցով, միջազգային հարաբերություններով և Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ զբաղվող պատմաբաններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

    Обновлено. 2026-08-28
    По Турецкой Армении
    Онлайн

    История

    Մատենադարանի տեղեկագիր

    «Բանբեր Մատենադարանի»-ն հայագիտության կարևորագույն գիտական պարբերականներից է, որը նվիրված է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի՝ Մատենադարանի ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրմանը, պահպանմանը, գիտական շրջանառության մեջ դնելուն և հայ միջնադարյան մշակույթի բազմակողմանի հետազոտությանը։ Պարբերականը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայագիտական գիտության մեջ՝ միավորելով հայ և օտարազգի մասնագետների ուսումնասիրությունները, որոնք ընդգրկում են հայոց պատմության, մատենագրության, բանասիրության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության, փիլիսոփայության, աստվածաբանության, արվեստի պատմության, լեզվաբանության և արևելագիտության տարբեր բնագավառներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հին և միջնադարյան ձեռագրերի բովանդակության, ստեղծման հանգամանքների, հեղինակային պատկանելության, գրության ժամանակի, լեզվական առանձնահատկությունների, ձեռագրական ավանդույթների և պատմական արժեքի բացահայտմանը։ Հրապարակվող գիտական հոդվածները կարևոր նյութ են տրամադրում հայ մատենագրական ժառանգության, միջնադարյան Հայաստանի հասարակական, քաղաքական, կրոնական և մշակութային կյանքի, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների հետ ունեցած պատմական առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Պարբերականում տեղ են գտնում նաև բնագրագիտական հետազոտություններ, անտիպ կամ քիչ ուսումնասիրված սկզբնաղբյուրների գիտական հրատարակություններ, ձեռագրերի նկարագրություններ, վերլուծություններ, նորահայտ փաստաթղթերի ներկայացումներ և գիտական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են պատմական տեղեկությունների ճշգրտմանը և մինչ այդ անհայտ կամ սահմանափակ շրջանառություն ունեցած նյութերի ներգրավմանը գիտական հետազոտությունների մեջ։ Կարևոր ուղղություններից է հայերեն ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրանց լեզվական, գրչական, ծիսական, պատկերազարդման և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ պարբերականը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ մշակույթի կապերը հունական, ասորական, արաբական, պարսկական, վրացական և այլ գրական ու գիտական ավանդույթների հետ՝ ցույց տալով Հայաստանի պատմամշակութային միջավայրի բազմաշերտ բնույթը և հայ մատենագրության դերը համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ։ Հրապարակումների գիտական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն պատմական ու բանասիրական նյութերի ներկայացմամբ, այլև դրանց քննադատական վերլուծությամբ, սկզբնաղբյուրների համադրմամբ, ձեռագրական վկայությունների մեկնաբանմամբ և նոր հետազոտական մոտեցումների կիրառմամբ։ Այս առումով այն կարևոր հարթակ է գիտական մտքի զարգացման, հայագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքների տարածման և տարբեր սերունդների հետազոտողների միջև գիտական երկխոսության ապահովման համար։ Պարբերականը մեծ նշանակություն ունի հայոց հոգևոր և նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման ու հանրահռչակման գործում, քանի որ նպաստում է ձեռագրերում ամփոփված գիտելիքների, պատմական հիշողության, գրական արժեքների և մտավոր ավանդույթների բացահայտմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագետների, պատմաբանների, մատենագետների, լեզվաբանների, արվեստաբանների, արևելագետների, աստվածաբանների, ինչպես նաև միջնադարյան մշակույթով և համաշխարհային ձեռագրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ «Բանբեր Մատենադարանի»-ն ոչ միայն գիտական ուսումնասիրությունների ժողովածու է, այլև հայ մատենագրական ժառանգության հետազոտության և միջազգային գիտական հանրության մեջ դրա նշանակության ներկայացման կարևոր միջոց։

    Обновлено. 2026-11-17
    Մատենադարանի տեղեկագիր
    Онлайн

    История

    Լոնդոնի Մերսերների ընկերությունը և վաճառական-արկածախնդիրները XV դարի վերջին և XVI դարի սկզբին

    Աշխատությունը նվիրված է XV դարի վերջին և XVI դարի սկզբին Անգլիայի տնտեսական և առևտրային կյանքի կարևորագույն կառույցներից մեկի՝ Լոնդոնի Մերսերների ընկերության գործունեությանն ու նույն ժամանակաշրջանում ձևավորված վաճառական-արկածախնդիրների առևտրային գործունեությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում միջնադարյան Անգլիայի առևտրական կազմակերպությունների զարգացումն է, դրանց տնտեսական նշանակությունը, ներքին կառուցվածքը և արտաքին առևտրային կապերի ընդլայնման գործում ունեցած դերը։ Մերսերների ընկերությունը, որպես Լոնդոնի առևտրական համայնքի ազդեցիկ մասնագիտական միավորումներից մեկը, ներկայացվում է այն պատմական միջավայրի համատեքստում, որտեղ առևտրի կազմակերպման ավանդական ձևերը աստիճանաբար հարմարվում էին նոր տնտեսական պայմաններին, իսկ վաճառականների գործունեությունն ավելի լայն աշխարհագրական ընդգրկում էր ստանում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում վաճառական-արկածախնդիրների գործունեությունը, որոնք կարևոր դեր էին կատարում Անգլիայի արտաքին առևտրի զարգացման, եվրոպական շուկաների հետ տնտեսական հարաբերությունների հաստատման և ընդլայնման, ինչպես նաև առևտրային ուղիների ու գործընկերային ցանցերի ձևավորման գործընթացներում։ Նրանց գործունեությունը բնորոշ էր անցումային մի ժամանակաշրջանի, երբ առևտրական նախաձեռնությունը, կապիտալի կենտրոնացումը, մասնավոր տնտեսական շահերը և կազմակերպված առևտրային միավորումները սկսում էին էականորեն փոխել երկրի տնտեսական հարաբերությունների բնույթը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Մերսերների ընկերության և վաճառական-արկածախնդիրների փոխհարաբերությունները, նրանց գործունեության ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները, ինչպես նաև առևտրային կազմակերպությունների և անհատ վաճառականների մասնակցությունը Անգլիայի տնտեսական հզորացմանը։ Պատմական տեսանկյունից թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ XV դարի վերջն ու XVI դարի սկիզբը եվրոպական պատմության մեջ նշանավորվեցին միջնադարյան տնտեսական համակարգից դեպի վաղ նոր ժամանակների առևտրային հարաբերություններ անցման գործընթացներով։ Աշխարհագրական հայտնագործությունները, միջազգային առևտրի աշխուժացումը, նոր շուկաների որոնումը և ծովային առևտրի ընդլայնումը նպաստեցին առևտրական գործունեության նոր ձևերի զարգացմանը՝ աստիճանաբար փոխելով եվրոպական երկրների տնտեսական դիրքն ու փոխհարաբերությունները։ Այս համատեքստում Լոնդոնի առևտրական կազմակերպությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն Անգլիայի տնտեսական պատմության, այլև եվրոպական առևտրի, քաղաքային հասարակության և վաղ կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում միջնադարյան և վաղ նոր ժամանակների պատմությամբ, տնտեսական ինստիտուտների զարգացմամբ, առևտրական դասի ձևավորմամբ, միջազգային տնտեսական կապերով և եվրոպական քաղաքների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-11-20
    Լոնդոնի Մերսերների ընկերությունը և վաճառական-արկածախնդիրները XV դարի վերջին և XVI դարի սկզբին